Reportage \/ De dilemma\u2019s van jonge moeders<\/p>\n
Met een zucht laat Karin (44) zich vallen in haar stoel aan de keukentafel. Het is woensdagmiddag, de kinderen zijn thuis. Janna (7) speelt op haar kamer. Derek (4) zit met een vriendje op de bank een dvd te kijken. Het granieten aanrecht glimt, op tafel ligt een stukgelezen Toys\u2018R\u2019Us-brochure.<\/p>\n
Karin neemt het weekschema van haar en haar man Peter door. Ze werkt dertig uur, verdeeld over vier dagen. Maandag is Peter thuis, dinsdag gaan de kinderen naar de naschoolse opvang, woensdag is Karin thuis, donderdag en vrijdag verlaat ze haar werk in Amsterdam vroeg en haalt ze de kinderen zelf op. Het grootste deel van de week eet ze alleen met de kinderen. Peter komt tussen zeven en acht uur thuis, soms net op tijd voor het verhaaltje, maar meestal net te laat. \u2018Eten is hard werken, en dan nog de eindsprint van bad en bed.\u2019 Tijdens het achtuurjournaal is ze nog druk bezig, het tienuurjournaal haalt ze vaak niet. \u2018Ik wil ook nog sporten, Peter loopt de marathon, daar moet flink voor getraind worden. Dat gebeurt allemaal \u2019s avonds. Dan is het: hij erin en ik eruit. Als ik daarna nog een boek pak, ben ik op pagina \u00e9\u00e9n al in slaap.\u2019<\/p>\n
Ze willen ook nog tijd voor elkaar hebben. Daarom gaan ze dit weekeinde samen naar Parijs. De kinderen logeren dan bij Karins zus in Nijmegen. Vrijdagochtend haasten Karin en Peter zich naar het station voor de Thalys. Haar ouders komen uit Limburg om de kinderen van school te halen. Die brengen ze naar Nijmegen. Zondagmiddag stappen Karin en Peter weer in de Thalys, terwijl de oppas de kinderen in Nijmegen ophaalt en onderweg een patatje met ze eet. Zondagavond om zeven uur is iedereen weer thuis. En maan\u00addag om acht uur is Karin weer in het Amsterdam\u00adse revalidatiecentrum waar ze werkt.<\/p>\n
Ze zou n\u00f3\u00f3it willen stoppen met werken. En \u2019s morgens om halfacht in de auto zitten met de radio aan voelt best luxe als ze denkt aan de hectiek waar Peter zich op dat moment in bevindt. Maar al met al, verzucht ze, vindt ze het heel pittig. \u2018We willen wel veel in het leven, denk ik wel eens. Al die keuzen. Mijn moeder stopte gewoon met werken toen ze zwanger was. Nu halen we onze zelfwaardering uit werk, we kunnen niet meer zonder. Ik denk wel eens: waar gaat dit naartoe? Slaan we met z\u2019n allen niet een beetje door?\u2019<\/p>\n
Geduw en getrek<\/p>\n
Moeders en werk \u2013 het blijft tobben. Vrouwen moeten van politici en economen meer gaan werken en tegelijkertijd moeten er meer kinderen geboren worden. Ze moeten jonger aan kinderen beginnen, fulltime werken en meer topposities gaan bekleden. Vanaf begin volgend jaar zijn scholen verplicht de voor- en naschoolse opvang te verzorgen, zodat ze langere dagen kunnen maken. In de verkiezingen werd er gepleit voor gratis kinderopvang, zodat ook de moeders van de jongste kinderen hun handen overdag vrij hebben om te gaan werken.<\/p>\n
In dit geduw en getrek neemt ster-verloskundige Beatrijs Smulders het op voor moeder en kind. Een kind, zegt zij, hoort het eerste jaar in de armen van de moeder. Bij de presentatie van haar nieuwe boek Veilig door de kraamtijd in november kondigde ze aan het komende halfjaar een stevige lobby te gaan voeren voor een \u2018sabbatical bij iedere baby\u2019. Een vrouw moet goed kunnen herstellen van haar bevalling, vindt ze. En ze moet een jaar borstvoeding kunnen geven. Dat gaat niet samen met werken. Daarom zou een vrouw een jaar met zwangerschapsverlof moeten kunnen, net als in Zweden, als ze dat wil.<\/p>\n
Ook sociologe Christien Brinkgreve springt op de bres voor de moeder. In haar recent verschenen boek Wie wil er nog moeder worden? maakt ze zich druk om de neiging kinderen te zien als een logistiek probleem waar een oplossing voor gevonden moet worden.<\/p>\n
Maar er komt nogal wat logistiek bij kijken. Sinds begin jaren negentig vrouwen massaal de arbeidsmarkt op kwamen, is er veel gebeurd om het hun makkelijker te maken. Kinderopvang steeg explosief, er werden cao-afspraken gemaakt over parttime werken, en voor moeders die borstvoeding wilden geven, werd de werkgever verplicht een kolfruimte in te richten op het werk. Ook kregen vrouwen \u00e9n mannen de mogelijkheid ouderschapsverlof op te nemen op het moment dat het hun uitkwam.<\/p>\n
Voorzieningen genoeg, zou je zeggen.<\/p>\n
De generatie moeders die nu op het schoolplein staat, is de eerste die profiteert van al deze regelingen. Het is ook de drukste generatie die we ooit hebben gezien. Ze kregen veelal kinderen toen ze boven de dertig waren, hadden al een carri\u00e8re en een heel leven opgebouwd. Midden in die drukte worden ze geconfronteerd met kinderen.<\/p>\n
Volgekraste kalenders<\/p>\n
De moeders van de kinderen uit de klas De Lachende Leeuwen, groep 1 en 2 van basisschool De Boomgaard in Leidsche Rijn zijn over de eerste schrik heen. De school ligt in vinexlocatie Parkwijk, die een jaar of vijf geleden werd opgeleverd. Het zijn dure huizen, betaald met dubbele inkomens van over het algemeen hoog opgeleiden. Ze verhuisden allemaal toen ze net hun eerste kind hadden, of plannen daarvoor. Nu, vijf jaar later, zitten ze midden in de snelkookpan van hun nieuwe bestaan. Van de achtentwintig moeders uit de klas werkt ongeveer driekwart. Achttien daarvan wilden hun verhaal wel vertellen.<\/p>\n
Na lange gesprekken aan keukentafels, de broodresten aan de kant, aan de muur volgekraste kalenders, ontstond er een beeld van hoe de vrouwen hun oude leven in hun nieuwe bestaan proberen te duwen.<\/p>\n
Droom achterna<\/p>\n
Als Monique (42) op haar vrije dag de deur open doet, gaat meteen de telefoon. Het huis wordt geschilderd, de man van de garage komt aan de deur, de telefoon blijft rinkelen. \u2018Alles moet op die ene dag geregeld worden,\u2019 verzucht ze.<\/p>\n
Ze ziet er jong uit voor haar leeftijd, maar ook een beetje moe. Het haar springt alle kanten op, haar roze vest van sweatstof hangt open. Haar woonkamer heeft de sfeer van de nieuwste loungeachtige lijn van Ikea. Vier jaar woont ze hier nu. Monique was vier\u00adendertig toen ze haar vriend Johan leerde kennen. Ze gingen snel samenwonen, daarna pas aan kinderen denken. Zeven\u00adendertig was ze toen ze haar eerste kind kreeg. Dat gebeurde middenin een drukke baan als voorlichter bij een zorgverzekeraar.<\/p>\n
H\u00e9\u00e9l even zou ze daar werken, alleen om een studieschuld af te lossen. Daarna zou ze haar droom achterna gaan, voor zichzelf beginnen als tekstschrijver. Dat is er nooit van gekomen. Zes jaar werkte ze nog bij de verzekeraar. \u2018Veel langer dan ik van plan was,\u2019 zegt ze. \u2018Ik ben er twee keer uit geweest om de kinderen te baren en te verzorgen.\u2019<\/p>\n
Nu Masja (3) en Julia (5) wat groter zijn, begint ze weer te fantaseren. Vorig jaar nam ze eindelijk ontslag bij de verzekeraar. Ze had niet voor niets Nederlands gestudeerd en een opleiding heao communicatie gevolgd. Nu ging ze de sprong wagen. Ze begon voor zichzelf, maar dat mislukte eigenlijk meteen: ze kreeg geen opdrachten. Dus bood ze zichzelf ook aan als interim-communicatieadviseur bij bureaus. \u2018Die zeiden: drie dagen werken? Vergeet het maar!\u2019 Toen stelde Johan voor een stapje terug te doen. Hij gaat straks vier dagen werken, waardoor Monique ook vier dagen kan werken. De eerste klus van een halfjaar op een communicatieafdeling bij een bankverzekeraar is binnen. \u2018Het is heel goed,\u2019 vindt ze achteraf. \u2018Eerst een carri\u00e8respurt maken en dan kinderen krijgen. Daardoor kan ik nu aan een tijdelijke superbaan beginnen.\u2019<\/p>\n
D\u00e1\u00e1rna, als Masja ook naar de basisschool is, kan ze het misschien weer eens proberen om als tekstschrijver aan de slag te gaan. \u2018Jaarverslagen schrijven, congressen organiseren, communicatieadvies geven \u2013 flexibiliteit wil ik.\u2019 Maar deze keer is het vooral een instrument om niet meer steeds op en neer te hoeven rijden. \u2018Vanuit huis werken en elke dag om drie uur klaar zitten met de thee, dat lijkt me ideaal. Als ze naar bed zijn, kruip ik weer achter de computer.\u2019<\/p>\n
Twee inkomens<\/p>\n
Drie dagen werken, of vier dagen werken \u2013 het is net dat verschil dat maakt of je nog \u00e9cht mee kan doen op het werk, vertellen de meer carri\u00e8regerichte moeders van De Lachende Leeuwen. Dat zijn er niet zo veel. Monique is slechts een van de vier die fulltime werkt, zij het in vier dagen. De vrouwen van Parkwijk werken twaalf, twintig, hooguit vierentwintig uur. Met een paar uurtjes ouderschapsverlof, parttime werken, een flexibele baas, lukt het de meesten om een paar keer per week om kwart over drie op het schoolplein te staan \u2013 nog steeds veruit het ideaal van de meerderheid.<\/p>\n
Ook de moeders die niet zo bezig zijn met hun carri\u00e8re, hebben flink moeten incasseren op hun werk toen ze minder dagen gingen werken. Soms is het een baas die tegen parttime werken is. Een enkeling klaagt over flauwe opmerkingen van collega\u2019s als ze om drie uur het pand verlaat. Maar meestal komt de tegenstander uit onverwachte hoek.<\/p>\n
Karin, die dertig uur werkt als trajectbegeleider arbeid bij een landelijke stichting voor slechtzienden en blinden, zegt: \u2018Ik zat bij mijn vorige baan altijd in de sollicitatiecommissie. Maar toen ik van fulltime naar parttime ging, kon ik dat opeens niet meer doen. Ik dacht: nu hoor ik er niet meer bij.\u2019<\/p>\n
Diane (41), operatieassistent en moeder van twee kinderen: \u2018Voor de kinderen er waren, deed ik alle soorten operaties. Ik was allround. Nu werk ik twee dagen in de week. Daardoor doe ik sommige specialisaties al een tijdje niet meer. Je verliest je multifunctionaliteit.\u2019<\/p>\n
Mascha (34), verpleegkundige: \u2018In mijn werk verandert er veel. Iedereen die nu wordt aangenomen, heeft een hogere opleiding dan ik. Ik wil dus graag op cursus, maar dat mag alleen als je meer werkt dan 32 uur.\u2019<\/p>\n
Z\u00f3nder werk zouden ze echt niet kunnen, benadrukken alle moeders. Het is vanzelfsprekend dat ze werken, het geeft ze voldoening. En hun leven is ingericht op twee inkomens, dus ze zouden niet eenvoudig een stap terug kunnen doen, maar als het m\u00f3et, kan het. Als ze eenmaal op hun werk zijn, vergeten ze al het geregel dat ze ervoor over moesten hebben om er heelhuids aan te komen. Maar ze zeggen ook bijna allemaal dat het wel eens door hun hoofd spookt om er gewoon mee op te houden.<\/p>\n
Geen zin in geregel<\/p>\n
Op woensdagochtend rond twaalf uur ligt Parkwijk er verlaten bij. In het kleine winkelcentrum \u2013 Lidl, Blokker, Zeeman, Kruidvat, Bruna \u2013 is weinig te beleven. De ijssalon is voor de winter gesloten. Op straat haast een enkele moeder zich op de fiets richting school. Daar heerst een grote drukte. Auto\u2019s staan geparkeerd op de stoep. Als de schooldeuren openvliegen, klinkt er een golf van hoge gilletjes: \u2018Mammaaa!\u2019<\/p>\n
Op het schoolplein staat Elsemiek (41), een vlotte vrouw in spijkerbroek, met een kind dat aan haar been hangt. Vroeger woonde ze in het centrum van Utrecht en had ze een fulltime baan als communicatiemanager bij een automatiseringsbedrijf. Tot de tweede kwam, werkte ze drie\u00ebnhalve dag. \u2018Hetzelfde werk, maar dan in minder dagen. Ik was constant mijn mail aan het checken op de laptop. Dat gaf zoveel stress.\u2019 Ze heeft nu drie kleine kinderen. Toen de oudste naar school ging, dacht ze: ik wil er zijn als hij uit school komt. Ze zegde haar baan op. \u2018Ik had geen zin meer in dat geregel.\u2019<\/p>\n
Haar moeder werd ziek, een halfjaar lang verzorgde ze haar, tot ze overleed. \u2018Mijn moeder zei: ik ben zo blij dat je er bent voor de kinderen. Toen voelde ik wat belangrijk is.\u2019<\/p>\n
Het is nog wel eens onwennig. \u2018Als je me tien jaar geleden had gevraagd: zou je het ooit opgeven? had ik dat nooit gedacht. Ik maak er vaak grapjes over: ik ben wel afgezakt. Verhuisd naar een nieuwbouwwijk, niet meer werken, straks sta ik met de krulspelden op het schoolplein. Wat ik vroeger verafschuwde, vind ik nu heerlijk.\u2019 Over een paar jaar, als de kleinste op school zit, wil ze misschien weer gaan werken, maar dan vanuit huis. \u2018Ik wil er gewoon zijn als ze uit school komen.\u2019<\/p>\n
Ingewikkelde eisen<\/p>\n
De meeste vrouwen zagen zichzelf tien jaar geleden in een heel andere situatie dan ze nu zitten. Ze konden in alle vrijheid een beroep kiezen, zonder zich af te vragen of het te combineren zou zijn. Veel vrouwen van de generatie ervoor die met kleine kinderen op de arm een studie voltooiden, konden hun werkende leven daar van het begin af aan op afstemmen. Veruit de meeste moeders van De Lachende Leeuwen werken in de zorgsector of in de communicatie, vaak binnen grote organisaties. Nog steeds zeggen veel vrouwen de eerste te zijn op hun afdeling die kinderen kreeg. Ze gingen er werken vanwege de goede carri\u00e8rekansen, maar toen ze zwanger raakten, hadden ze het gevoel te moeten vechten tegen een cultuur die daarv\u00f3\u00f3r onzichtbaar was voor hen.<\/p>\n
Mascha (37) had daar ook last van. Ze heeft drie kinderen en doet sales en marketing voor een financi\u00eble instelling. \u2018Op de afdeling waar ik hiervoor werkte, zaten alleen maar vrouwen,\u2019 vertelt ze. \u2018Het was altijd een heel leuke sfeer. Ik was een van de eersten die zwanger raakte. Ik zei: ik wil borstvoeding gaan geven, kolven, parttime werken en ouderschapsverlof \u2013 het hele pakket. Dat kostte me toch een moeite!\u2019 Ze zat in het bezoekkamertje te kolven, met in haar achterhoofd nog de echo van de stemmen van haar collega\u2019s: moet je nu alw\u00e9\u00e9r?<\/p>\n
Zodra de vrouwen door de eerste schrik van het moederschap heen zijn, lijken ze opeens om zich heen te kijken zich af te vragen hoe hun nieuwe leven eruit ziet. Monique vertelde het, Elsemiek zit er midden in, en Mascha bereikt nu ook dat punt nu Roos, de kleinste, twee is.<\/p>\n
Na jaren zwoegen en overleven vragen ze zich af: is werken nog l\u00e9uk?<\/p>\n
Mascha: \u2018Het is nog net te doen, maar ze willen toch op je werk dat je groeit. Ze zeggen: doe toch een cursus. Ik moet er niet aan denken om negen uur \u2019s avonds nog boeken open te slaan. En ik kan niet op mijn vrije dagen naar school. Dan voel ik irritatie.\u2019 Heel graag zou ze er eens een jaar tussenuit willen, maar ze durft niet. \u2018Ik denk niet dat ik nog zo\u2019n baan zou kunnen krijgen. Ik heb mezelf opgewerkt in dit bedrijf, en ben toen een stapje terug gaan doen. Als ik nu zou solliciteren, met mijn ingewikkelde eisen met flexibele uren, zou ik niet meer op dit niveau terechtkomen, met dit salaris.\u2019<\/p>\n
Kolven in het kopieerhok<\/p>\n
Het hoekhuis van Sigrid (40) ligt aan een laan met uitzicht op een brede middenstrook met parkeerplaatsen. Het is donker in huis. Sigrid is een kranige vrouw met kort haar. Ze zit in een sober ingericht huis achter een glas frisdrank. Drie\u00ebndertig was ze toen ze haar eerste kind kreeg. Ze was jeugdhulpverlener in een probleemwijk in Rotterdam. In de avonduren deed ze er een hbo-opleiding bij.<\/p>\n
\u2018De \u00e9chte stress begon toen hij kwam,\u2019 zegt ze en wijst op haar zoon Bouke die stilletjes met zijn trein speelt. In haar familie zitten ziekten, eczeem en astma, waar borstvoeding tegen zou helpen. Daarom heeft ze, zoals ze zelf zegt, \u2018fanatiek\u2019 borstvoeding gegeven. \u2018Ik werk in een branche waar dat geaccepteerd zou moeten zijn, maar ik moest kolven in het kopieerhok. Ik deed mijn best om gewoon mee te draaien, maar soms voelde ik mijn borsten zwellen en dan moest ik echt uit een vergadering lopen. Dan kreeg ik zulke blikken. Toen heb ik een knop omgezet: we kunnen n\u00fa praten, zei ik tegen collega\u2019s, maar dan wel met de toet op mijn borst.\u2019<\/p>\n
Nu werkt ze in de buurt als leidinggevende op een kinderdagverblijf. Ze ging van vierentwintig naar achttien uur, eigenlijk te weinig om haar geest \u00e9cht bezig te houden. Het is een keuze geweest, zegt ze, om een stap terug te doen. \u2018Ik weet dat ik meer kan dan ik nu doe, maar ik besteed mijn tijd aan de kinderen. Toch wil ik werken, voor mijn geest. Ik wist altijd: als ik moeder word, ga ik niet fulltime werken. Maar ik voel ook: mijn tijd komt nog wel. De drive is er, maar nu even niet.\u2019<\/p>\n
Fysiek niet te doen<\/p>\n
De eerste wezenlijke beslissing moeten de vrouwen nemen als ze midden in hun carri\u00e8re zwanger zijn. Ze hebben net een reorganisatie ingezet, zijn teamleider geworden of hebben n\u00e9t een nieuwe baan als ze zwanger raken. Veel vrouwen voelden hun hele verlof dat ze eigenlijk niet gemist konden worden op hun werk. De noodkreet van Beatrijs Smulders om vrouwen een jaar vrijaf te geven na de bevalling, wordt dan ook gemengd ontvangen. Ook als het voor iedereen verplicht zou zijn, zeggen veel moeders graag eerder aan het werk te willen gaan, hoewel een of twee maanden extra wel fijn zou zijn. Drie maanden is veel te kort. W\u00e9l vinden bijna alle moeders dat een kind het eerste jaar in de armen van de moeder hoort. Sigrid zegt het zo: \u2018Ik heb alle vertrouwen in goede kinderopvang, het is tenslotte mijn vak, maar \u00edk kan het beste voor mijn kind zorgen. Alleen: ik wil werken en dus moet iemand anders het doen.\u2019<\/p>\n
Moniques beide kinderen gingen ook na drie maanden naar de cr\u00e8che. \u2018Ik vond het vreselijk moeilijk om zo\u2019n klein kindje uit handen te geven.\u2019 Zelf was ze nog niet helemaal hersteld van de zware bevallingen, compleet met vergiftiging. \u2018Mijn werk is zo\u2019n snelle omgeving. Langer verlof k\u00f3n gewoon niet. Ik werd ook niet vervangen. Al die maanden bleef er dus werk liggen en mijn collega\u2019s moesten taken overnemen. Ik voelde een enorme druk om weer terug te komen.\u2019 Ze weet niet zeker of die keuze nu weer zou maken. Ze heeft niet het gevoel dat ze echt heeft kunnen genieten van die begintijd met de kinderen. Even peinst ze over die vraag, en dan zegt ze resoluut: \u2018Het ging me aan het hart, maar ik heb het toch gedaan.\u2019<\/p>\n
De moeders zijn ervan overtuigd dat het voor het kind niet schadelijk is, maar z\u00e9lf vonden ze het moeilijk. Zeker als het ging om een kind dat in het begin wat problemen had \u2013 bijna de helft.<\/p>\n
Ingrid (40), secretaresse: \u2018Ik vond het erg vroeg om een kindje van drie maanden naar de cr\u00e8che te brengen. Vooral Pauline, ze was te mager, heel klein en at slecht. Achteraf zeiden ze op de cr\u00e8che dat ze het behoorlijk spannend hadden gevonden, zo\u2019n kwetsbaar meisje.\u2019<\/p>\n
De zoon van Annemiek (37) huilde nog veel toen ze hem naar de cr\u00e8che bracht. De leidsters hadden een schema: uur op, uur af.<\/p>\n
Patricia (34), orthoptist: \u2018Toen Mark naar de cr\u00e8che ging, had hij eczeem, ik gaf nog borstvoeding, daarom moest ik een zwaar dieet volgen. \u2019s Nachts was hij veel wakker. Dat was fysiek eigenlijk niet te doen.\u2019<\/p>\n
Toch moeten de moeders er niet aan denken een jaar thuis te zitten. Je carri\u00e8re kun je dan wel vergeten, zeggen ze. Bovendien is er al een regeling waarmee vrouwen hun zwangerschapsverlof met drie maanden kunnen verlengen: ouderschapsverlof. D\u00e1\u00e1r wordt al nauwelijks gebruik van gemaakt, alleen Annemiek en Elsemiek deden het.<\/p>\n
Waarom zo weinig?<\/p>\n
De vrouwen zeggen dat ze het geld niet wilden missen, hoewel het financieel best had gekund.<\/p>\n
Mascha, verpleegkundige: \u2018De eerste is vijf weken te vroeg geboren. Het was een couveusekindje. We gingen met hem ziekenhuis in, ziekenhuis uit, nachten heb ik met hem rondgelopen, ook toen ik al aan het werk was. Een paar maanden extra was niet slecht geweest. Maar ik voelde me verantwoordelijk voor mijn pati\u00ebnten, ook al werd ik vervangen. Niemand kan zo goed voor ze zorgen als jij.\u2019<\/p>\n
Pappadag<\/p>\n
Zou het leven van de moeders makkelijker zijn als er in Nederland een cultuur zou zijn van fulltime werken, zoals in Frankrijk waar vijfdaagse kinderopvang gezien wordt als iets dat je je kind niet mag onthouden? Ze denken van wel, maar geen van de vrouwen zou het willen. Ze hebben in hun hoofd een strikt beeld van hoeveel dagen ze hun kinderen uit handen willen geven. Twee, hooguit drie dagen vinden de moeders in Parkwijk het maximum voor de cr\u00e8che. Een \u00e0 twee middagen naschoolse opvang vinden ze ook genoeg. Wie meer dagen werkt, heeft of een man die een \u2018pappadag\u2019 heeft (een derde) of een oma in de buurt. Een oppas kan ook, maar zonder hulp van die twee wordt de puzzel wel erg ingewikkeld.<\/p>\n
Bijna alle mannen zeggen wel minder te w\u00edllen werken, maar niet te k\u00fannen. De bedrijfscultuur zou het niet toelaten. De vijf mannen van de vrouwen uit de klas die structureel een dag inleverden, zijn vaak de eersten in het bedrijf die zoiets voor elkaar kregen. Meestal ligt de werkgever dwars.<\/p>\n
Buitengesloten<\/p>\n
Een enkeling dwingt ouderschapsverlof af, een regeling die wettelijk verplicht is. Niet echt leuk om dat zo te moeten doen.<\/p>\n
Johan, de man van Monique, was altijd een dag in de week thuis. Toen hij een nieuwe baan kreeg, moest hij vijf dagen in de week werken. Pas toen zijn jaarcontract werd omgezet tot een vaste aanstelling kon hij weer ouderschapsverlof opnemen. De komende twee jaar werkt hij vier dagen in de week. Hij werkt bij een overheidsinstelling. Vaders die werken bij een commercieel bedrijf hebben grote moeite met minder werken.<\/p>\n
De man van Dani\u00eblle (33) werkt vandaag thuis. Ze zitten er ontspannen bij voor een stel met drie kleine kinderen. Het huis is kaal, op de vloer donkerbruine plavuizen. In de woonkamer staat een gigantische kooi voor de jonge blonde labrador die ze sinds kort in huis hebben. Ernaast ligt een ouder zwart exemplaar. Zij hebben het helemaal voor elkaar, vindt ze. Dani\u00eblle werkt vier dagen in de week tot halfdrie. Ze werkt al lang bij het ict-bedrijf waar ze administratief medewerkster is. \u2018Als de facturen maar op tijd de deur uitgaan,\u2019 had haar baas gezegd toen ze minder wilde gaan werken. Die collega die regelmatig roept: ga je n\u00fa al naar huis, herinnert ze eraan dat ze ook minder betaald krijgt.<\/p>\n
Haar man werkt veertig uur per week. \u2018Het liefst nog meer,\u2019 zegt Dani\u00eblle. Hij vertelt dat hij heeft geprobeerd een dag minder te werken. \u2018Dat beviel absoluut niet,\u2019 zegt hij, terwijl hij in een leren stoel neerploft. Zijn collega\u2019s waren het niet gewend dat iemand er soms niet was. Ze planden vergaderingen als hij er niet was. \u2018Je raakt heel snel buitengesloten. Het is echt slecht voor je carri\u00e8re. Maatschappelijk niet geaccepteerd.\u2019 Hij werkt voor een Amerikaans bedrijf. \u2018Daar moet je niet te lang over priv\u00e9 zeuren.\u2019<\/p>\n
Strikte verdeling<\/p>\n
Na een decennialange publieke strijd tussen man en vrouw lijkt de taakverdeling tussen man en vrouw een persoonlijke keuze geworden. Eensgezind zijn de meeste moeders uit de klas over het aantal dagen dat ze werken, hoeveel kinderopvang ze aanvaardbaar vinden en het fulltime werken van een grote meerderheid van de mannen. Maar de mate waarin de man in huis helpt, loopt enorm uiteen.<\/p>\n
De man van operatieassistent Diane is loodgieter. \u2018We hebben een strikte verdeling: hij werkt fulltime, ik doe het huis en de kinderen. We hebben het wel geprobeerd, dat hij thuis was en ook klusjes zou doen, maar het ging niet. Hij ziet geen werk liggen in huis.\u2019<\/p>\n
Toen Sigrid bij de komst van het tweede kind het water aan de lippen stond, vroeg ze haar man te helpen. \u2018Ik zei: je doet in het vervolg je eigen overhemden en je kiest: douche of toilet schoonmaken. D\u00e1\u00e1r kregen we al ruzie over.\u2019<\/p>\n
Donderdagmiddagprobleem<\/p>\n
Bij Annemiek, die vier dagen in de week werkt, lijkt het veel soepeler te lopen. \u2018Het gaat heel losjes hier. Als de wekker gaat, weten we nog niet wie de kinderen naar school brengt. Ik spring eruit en gooi ze met schone kleren op bed. Rohan kleedt ze aan als ik onder de douche spring. Aan het eind van de dag bellen we met elkaar: haal jij ze of ik?\u2019<\/p>\n
Op deze woensdagmiddag zit ze aan de keukentafel achter een immense pot thee. Annemiek is manager communications in de financi\u00eble wereld. Vanmorgen is ze drie uur op haar werk geweest. Kinderen halen, brengen, boterhammen smeren. Resoluut doet ze de schuifdeur van de keuken dicht. Mees (4) en Stijn (6) blijven achter in de woonkamer. Ze heeft er bijna een halfuur voor nodig om uit te leggen hoe haar week in elkaar steekt. Ze werkt vier dagen in de week, heeft twee kinderen op de basisschool en alleen naschoolse opvang voor Stijn. Mees staat op de wachtlijst, die in Leidsche Rijn de dramatische lengte van drie jaar heeft, iets waar alle moeders verontwaardigd over zijn. Gelukkig doet haar vriend de vrijdag. Zelf is ze twee middagen in de week thuis. Als ze klaar is met haar verhaal verzucht ze: \u2018Het is knip- en plakwerk. Volgende maand gaat een vriendje van Mees verhuizen en dan heb ik weer een donderdagmiddagprobleem.\u2019<\/p>\n
Toch oogt ze wel ontspannen en is ze ook nog zwanger van de derde. Ze wuift naar het aanrecht en zegt: \u2018Ik ben niet zo precies met het huishouden, zoals je ziet. Verder ben ik heel flexibel. Als ik door de dierentuin loop en er is een probleem, zeg ik: jongens, ga maar even naar de leeuwen kijken, ik moet even bellen. Crisis op mijn vrije dag? Dan ben ik er z\u00f3 en zet ze voor een video op kantoor. Maar soms denk ik: m\u00e1n! Wat ben ik aan het doen? Ik loop maar te zeulen met die kinderen, ik kan me voorstellen dat ik dat op een dag zat ben. Dan stop ik. Tot die tijd is mijn motto: niet te moeilijk doen.\u2019<\/p>\n
Wie werkt, wie zorgt<\/p>\n
Het anderhalfverdienersmodel, waarbij vrouwen minder uren buitenshuis werken dan mannen en de meeste zorgtaken op zich nemen, blijft het ideaal in Nederland. Dit staat in de Emancipatiemonitor 2006 van het Sociaal en Cultureel Planbureau.<\/p>\n
Flexibele werktijden hebben duidelijk een groter effect op de arbeidsdeelname dan verlofregelingen en kinderopvang. Bijna de helft van de werkende vrouwen met kinderen jonger dan 12 jaar zou meer uren willen werken als werktijden beter af te stemmen waren op het priv\u00e9leven. Eenderde zou meer werken als ze vrij zou kunnen nemen bij ziekte van een kind of ander familielid.<\/p>\n
In 2005 had 68% van de werkende vrouwen een baan van 12-34 uur; in 2000 was dat nog 62%. Hoewel nu meer jonge vrouwen werken dan in voorgaande decennia, is hun gemiddelde arbeidsduur nauwelijks gestegen. In 6% van de gezinnen met een man en vrouw van 25-49 jaar \u00e9n kleine kinderen hebben beide partners een fulltime baan. Maar ook bij stellen zonder kleine kinderen is er een voorkeur voor deeltijdwerken: bij slechts 38% van deze stellen werken beide partners fulltime.<\/p>\n
Vrouwen blijven de meeste zorgtaken op zich nemen. Het zorgaandeel van mannen is de laatste tien jaar maar met \u00e9\u00e9n procent gestegen. In 2005 namen mannen 36% van de onbetaalde arbeid (huishouden en kinderverzorging) voor hun rekening. Toch vinden ze vaker dan vrouwen dat een kind het beste kan worden opgevangen door de eigen ouders. Zo meent 74% van de mannen (tegen 61% van de vrouwen) dat baby’s het beste alleen door de eigen ouders kunnen worden verzorgd. Opvallend is dat vaders van jonge kinderen meer uren buitenshuis werken dan mannen zonder jonge kinderen.<\/p>\n
Formele opvang wordt intussen populairder. 31% van de vrouwen en 41% van de mannen vindt het goed voor een kind als het een paar dagen per week naar een kinderdagverblijf gaat. Dat was vier jaar geleden respectievelijk 23 en 27%. De opvang van peuters in het kinderdagverblijf keurt de meerderheid goed; opvang van baby’s slechts 19% van de vrouwen en 16% van de mannen. Het aantal kinderen tussen 0 en 3 jaar dat opgevangen wordt in de formele kinderopvang neemt wel toe, van 20% in 2000 tot 25% in 2004. Het gebruik van buitenschoolse opvang is in die tijd gestegen van 3 naar 6%.<\/p>\n
Carolina Lo Galbo<\/p>\n
Moeders & politiek<\/p>\n
Meer vrouwen moeten meer werken om het AOW-probleem, dat door de vergrijzing ontstaat, op te lossen. Maar welke plannen opperen de politieke partijen om de combinatie van werk en zorg gemakkelijker te maken?<\/p>\n
De grootste politieke partijen zijn het erover eens: arbeidsparticipatie van vrouwen moet omhoog. De VVD en PvdA willen meer vrouwen op topposities, de PvdA ziet deze topfuncties het liefst in het hoger onderwijs vervuld. Daarnaast wil de PvdA, in overleg met vrouwenorganisaties, maatregelen nemen tegen de ongewenste uitval van vrouwen tussen 35 en 40 jaar zodat ze makkelijker kunnen herintreden; de overheid moet bovendien als werkgever de arbeidsparticipatie stimuleren. SP, CDA en PvdA willen gelijke beloning voor mannen en vrouwen voor gelijk werk. Over arbeidsuren lopen de meningen uiteen. De PvdA vindt dat korter werken de loopbaankansen niet negatief mag be\u00efnvloeden. Het CDA wil juist een doorgroei van kleine naar grote deeltijdbanen stimuleren. GroenLinks en D66 pleiten voor flexibelere arbeidsuren.<\/p>\n
Om meer vrouwen aan het werk te krijgen, schermen de partijen graag met goedkope of gratis kinderopvang. De PvdA wil drie dagen gratis opvang van alle kinderen tussen 0 en 12 jaar; wie meer dagen wil, betaalt bij naar draagkracht. Verder moet de kwaliteit van kinderopvang omhoog en moeten de opvangtijden flexibeler worden. De VVD wil gratis kinderopvang beperken tot werkende en ondernemende ouders. De SP wil goedkopere opvang en wettelijk vastgelegde kwaliteitseisen. Volgens het CDA moeten ouders zelf bepalen hoe ze opvang regelen; daar krijgen ze extra geld voor. D66 en ChristenUnie pleiten voor het kindgebonden budget: ouders kiezen zelf voor zorg of kinderopvang. GroenLinks wil gratis kinderopvang. Ouders moeten kunnen kiezen tussen opvang of een kindgebonden budget. Verder moet de kwaliteit omhoog, en moeten de openingstijden ruimer.<\/p>\n
Ook ouderschapsverlof is een troef om meer vrouwen aan het werk te krijgen. De PvdA wil betaald ouderschapverlof (70% van het minimumloon) van zes maanden. Ook GroenLinks is er voor om het zwangerschapsverlof uit te breiden naar zes maanden. Het CDA wil dat mensen via de levensloopregeling geld opzij leggen en dan van de overheid een extra bijdrage bij het ouderschapsverlof krijgen. SP pleit voor een wettelijk recht op betaald ouderschapsverlof (70% van het minimumloon).<\/p>\n
Carolina Lo Galbo<\/p>\n
Grafieken:<\/p>\n
Arbeidspositie vrouwen 15-64 jaar in 2005<\/p>\n
Netto arbeidsparticipatie vrouwen 15-64 jaar in 2005, naar leeftijd van het jongste thuiswonende kind<\/p>\n
Uren werk per week vrouwen 15-64 jaar in 2005<\/p>\n
Verandering in arbeidspatroon vrouwen in 2005, na geboorte eerste kind<\/p>\n
Aandeel topfuncties vrouwen in 2005<\/p>\n
Capaciteit kinderopvang in Nederland 1990-2004<\/p>\n
Gebruik kinderopvang door werkende moeders met een jongste kind van 0-3 jaar<\/p>\n
Gebruik kinderopvang door werkende moeders met een jongste kind van 4-12 jaar<\/p>\n
Brengen en halen in een huishouden met een kind jonger dan 12 jaar (aantal keren per dag)<\/p>\n
Netto kosten opvang van twee kinderen voor drie dagen in 2006 en 2007 in euro\u2019s<\/p>\n
Bron:<\/p>\n
Emancipatiemonitor 2006 (SCP\/CBS), CBS, Elsevier & SzW<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ze kregen kinderen na hun dertigste, hadden al een carri\u00e8re opgebouwd en zitten midden in de snelkookpan van hun nieuwe bestaan: moeders van nu vormen de drukste generatie ooit. Kinderen zijn een logistiek probleem, mannen en werkgevers vaak onwillig, fulltime werken is onmogelijk en het plichtsgevoel groot. Na jaren zwoegen en overleven nemen achttien moeders in een vinexwijk de tijd voor een gesprek aan de keukentafel: \u2018Ik maak er vaak grapjes over: ik ben wel afgezakt.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[1297,1333],"acf":[],"author_name":"Barbara van Erp","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120217"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=120217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120217\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Barbara van Erp","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=120217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=120217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=120217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}