Achtergrond<\/p>\n
De afgelopen weken is grote onrust ontstaan over de toekomst van de medische zorg aan asielzoekers. Aanleiding is het besluit van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om de zorg vanaf 2009 \u2018anders\u2019 te gaan organiseren. Wat \u2018anders\u2019 precies zal inhouden, moet de komende twee jaar duidelijk worden. GGD Nederland, dat voor een deel van de dienstverlening verantwoordelijk is, vreest het verlies van ruim honderdzeventig banen. In een persbericht waarschuwde de GGD dat mogelijk \u2018de kwaliteit en de continu\u00efteit van de medische zorg aan een zo kwetsbare groep hulpvragers in het gedrang komt\u2019. Veel media besteedden aandacht aan de kwestie. Strekking van de meeste berichten: asielzoekers gaan er na 2008 fors op achteruit.<\/p>\n
Toch zijn lang niet alle betrokken partijen bij voorbaat t\u00e9gen een hervorming. Vluchtelingen Organisaties Nederland (VON) bijvoorbeeld, vindt de huidige dienstverlening ver onder de maat. Ook een meerderheid in de Tweede Kamer heeft kritiek op het systeem. De inrichting ervan zou er toe hebben geleid dat sinds de invoering in januari 2000 verschillende asielzoekers noodzakelijke zorg is onthouden. Die zouden daardoor onnodig letsel hebben opgelopen, of zelfs zijn overleden.<\/p>\n
Paracetamol<\/p>\n
In de situatie zoals die nu is, heeft elk asielzoekerscentrum in Nederland zogenaamde praktijkverpleegkundigen in dienst. Zij vallen onder de Medische Opvang Asielzoekers (MOA), en die valt weer onder de GGD. Praktijkverpleegkundigen vervullen vooral een \u2018brugfunctie\u2019 tussen de bewoners van het centrum en de huisarts, tandarts of opticien. In de praktijk komt het er op neer dat een asielzoeker met een gezondheidsklacht zich eerst op het spreekuur van de MOA-medewerker moet melden, voordat hij naar een dokter mag. \u2018Met behulp van de tolkentelefoon proberen wij te achterhalen wat de klacht is,\u2019 zegt GGD-woordvoerder Paul Custers. \u2018Dan maken we rapport op en verwijzen we door naar een arts. Of, als het om een griepje gaat, zeggen we: \u201cProbeer eens paracetamol.\u201d\u2019<\/p>\n
De MOA-constructie is ingesteld om asielzoekers, die vaak de taal niet beheersen of niet weten bij wie ze moeten zijn voor welke kwaal, betere toegang te verschaffen tot gezondheidszorg. Custers geeft het voorbeeld van een Afrikaanse vrouw die bij een opticien langs ging voor een bril. \u2018Die mevrouw sprak geen woord Nederlands. Stel je voor wat voor een gedoe het zou geven, als wij haar niet zouden begeleiden.\u2019<\/p>\n
Het MOA-systeem is ook bedoeld om artsen te ontlasten, zodat zij hun tijd vooral kunnen besteden aan de diagnose en de behandeling. \u2018Het werk van de praktijkverpleegkundige,\u2019 zegt woordvoerder Fulco Seegers van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), \u2018komt de efficiency van de zorg ten goede.\u2019<\/p>\n
Maar juist voor de MOA-medewerkers zal in het nieuwe zorgsysteem waarschijnlijk geen plaats meer zijn.<\/p>\n
\u2018Laten we niet op de feiten vooruit lopen,\u2019 zegt COA-directeur Nurten Albayrak. \u2018Maar ik kan me zo voorstellen dat je de taak van de praktijkverpleegkundige ook bij de doktersassistente kunt neerleggen. Dat laten we onderzoeken.\u2019<\/p>\n
Bezuinigen<\/p>\n
Het COA heeft verschillende motieven om de Medische Opvang Asielzoekers uit de nieuwe organisatie te snijden. E\u00e9n ervan is dat het de komende jaren miljoenen euro\u2019s moet bezuinigen. \u2018De vormgeving van de zorg kan absoluut goedkoper,\u2019 zegt Nurten Albayrak. Maar aan de reorganisatie liggen vooral andere overwegingen ten grondslag, bezweert ze. \u2018Nu bepalen de praktijkverpleegkundigen of een asielzoeker naar de huisarts mag. Het COA betwijfelt of dat de juiste taakverdeling is. Wij vinden dat een heel zware verantwoordelijkheid voor de verpleegkundigen.\u2019<\/p>\n
Het MOA-systeem, zegt Albayrak, staat haaks op het kabinetsstandpunt dat gezondheidszorg voor asielzoekers reguliere zorg is. \u2018Als een asielzoeker zich niet lekker voelt, moet hij naar een arts kunnen. Maar het systeem is nu zo ingericht, dat de MOA-verpleegkundige onbedoeld een drempel voor de asielzoeker vormt.\u2019<\/p>\n
Dat asielzoekers meestal geen Neder\u00adlands spreken en onbekend zijn met onze zorgvoorzieningen, is volgens Albayrak geen goede reden om het MOA-systeem in stand te houden. \u2018Daarmee is in de huisartsentarieven al rekening gehouden.\u2019 Albayrak doelt op het feit dat huisartsen voor asielzoekers een abonnementstarief ontvangen dat twee\u00ebnhalf keer zo hoog ligt als de vergoeding voor een ziekenfondspati\u00ebnt. Terwijl uit cijfers van het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (NIVEL) blijkt dat huisartsen jaarlijks vierenveertig minuten kwijt zijn aan een reguliere pati\u00ebnt en drie\u00ebnveertig minuten aan een asielzoeker. \u2018Artsen moeten voor asielzoekers zoveel tijd uittrekken als nodig is,\u2019 zegt Albayrak. \u2018Daar worden ze tenslotte voor betaald.\u2019<\/p>\n
Medische missers<\/p>\n
Vluchtelingen Organisaties Nederland (VON) roept al jaren dat het MOA-systeem eerder drempels opwerpt voor asielzoekers dan dat het bruggen slaat. De stichting baseert zich onder meer op een NIVEL-onderzoek uit 2003 onder praktijkverpleegkundigen en huisartsen. Een van de conclusies uit dat onderzoek luidt dat achtentachtig procent van de praktijkverpleegkundigen soms, regelmatig of heel vaak met asielzoekers van mening verschilt over de noodzaak van een consult bij een huisarts. Een andere conclusie: asielzoekers bezoeken minder vaak een huisarts dan reguliere pati\u00ebnten. \u2018Je zou het tegenovergestelde verwachten van een groep met zoveel lichamelijke en geestelijke klachten,\u2019 zegt VON-woordvoerder Peter Abspoel. \u2018Hieruit blijkt dat de praktijkverpleegkundige een poortwachterfunctie vervult.\u2019 Volgens Vluchtelingen Organisaties Nederland zijn de MOA-medewerkers onvoldoende toegerust voor hun taak. \u2018Zij kunnen niet beoordelen of asielzoekers wel of geen zorg nodig hebben,\u2019 zegt Abspoel, \u2018dat kan alleen een arts.\u2019<\/p>\n
De MOA-constructie heeft al tot veel medische missers geleid, stelt VON. De stichting heeft de afgelopen jaren, op basis van gesprekken met asielzoekers en andere betrokkenen, tientallen cases verzameld van mensen die ten onrechte van zorg verstoken zouden zijn gebleven. Asielzoekers met maagbloedingen, botbreuken en open tbc zouden door praktijkverpleegkundigen zijn afgescheept met paracetamol of adviezen als: \u2018Je moet ophouden met ramadan.\u2019 Meer bewijs vond de stichting in vertrouwelijke rapporten van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over de dood van twee asielzoekers. Zo schrijft de inspectie in het rapport over de Angolese Marisa Bartolomeu, die op twee\u00ebntwintigjarige leeftijd aan een hersenbloeding stierf, dat de medische zorg in haar asielzoekerscentrum in Eindhoven \u2018onnodig risicovol\u2019 was geweest.<\/p>\n
Onnodig gestorven<\/p>\n
Oktober vorig jaar meldde het actualiteitenprogramma Netwerk dat sinds de invoering van het MOA-systeem maar liefst negen asielzoekers onnodig zijn gestorven. Een week na de uitzending stond de Medische Opvang Asielzoekers op de politieke agenda, en dat was niet voor het eerst. \u2018Ik heb de indruk dat er alles aan wordt gedaan asielzoekers van noodzakelijke medische hulp weg te houden,\u2019 zei Khadija Arib, voormalig PvdA-woordvoerder gezondheidszorg, tijdens het Algemeen Overleg. \u2018Wanneer worden knelpunten bij de MOA nu eens effectief aangepakt?\u2019 vroeg CDA-Kamerlid Kathleen Ferrier. \u2018Of moet worden geconcludeerd dat het nooit iets zal worden met de MOA?\u2019<\/p>\n
GGD Nederland wil niets weten van kritiek op de MOA. Kort na het Algemeen Overleg verspreidde de instantie een persbericht waarin werd gewezen op het feit dat sinds de invoering van de MOA-structuur vier keer een tuchtzaak tegen een praktijkverpleegkundige is aangespannen. Drie klachten werden ongegrond of niet-ontvankelijk verklaard. Bovendien, bracht de GGD in herinnering, werd in het rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg uit juni 2006 de zorg voor asielzoekers nog aangemerkt als \u2018over het algemeen goed\u2019.<\/p>\n
Voorbarige conclusie<\/p>\n
Dat laatste is een voorbarige conclusie. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft bij haar onderzoek namelijk, tegen de uitdrukkelijke wens van de Kamer in, nagelaten om ook met de asielzoekers zelf te praten.<\/p>\n
\u2018Als de asielzoekers w\u00e9l om hun mening was gevraagd, zou het verhaal nog veel dramatischer zijn geweest,\u2019 zei GroenLinks-Kamerlid Naima Azough tijdens het Algemeen Overleg in oktober. Volgens Azough dient de MOA \u2018in ieder geval drastisch te worden hervormd of eventueel te worden afgeschaft\u2019.<\/p>\n
Op aandringen van de Kamer zegde minister Hoogervorst van Volksgezondheid een nieuw onderzoek naar de MOA toe. Deze zomer moet het klaar zijn.<\/p>\n
Eind deze maand rondt de Inspectie voor de Gezondheidszorg het onderzoek af naar het tweejarige asielzoekertje Rahman, dat april vorig jaar aan een longontsteking stierf. Pas als die rapporten op tafel liggen, zal duidelijk worden of een asielzoeker met hoofdpijn beter af is m\u00e9t MOA-verpleegkundige of z\u00f3nder.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers wil de gezondheidszorg voor asielzoekers gaan hervormen. Gaat die zorg er nu op achteruit? Of is juist de huidige dienstverlening onder de maat?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[183,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Robert van de Griend","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120111"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=120111"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120111\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Robert van de Griend","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=120111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=120111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=120111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}