Interview Maria van der Hoeven<\/p>\n
Minister Van der Hoeven loopt kordaat een van de modern vormgegeven vergaderzalen uit. De minister overlegt dagelijks met schooldirecties en besturen. Begin november was ze nog op werkbezoek bij het Calvijn met Junior College, de vmbo-school in Amsterdam-West waar Vrij Nederland regelmatig aandacht aan besteedt (zie het kerstnummer). Het trof haar dat ouders, leerlingen en leraren op die school nu zo open met elkaar omgaan, nadat ze in de afgelopen jaren door een diep dal waren gegaan. \u2018Ik vond dat bijzonder om te merken, het is naar mijn overtuiging ook de enige manier om verder te komen.\u2019 Het Calvijn wil een nieuw schoolgebouw, samenwerking met het bedrijfsleven, een grotere betrokkenheid van de ouders. De gemeente is nauw betrokken bij de plannen. \u2018Ik hoop erg dat het het Calvijn gaat lukken,\u2019 zegt de minister.<\/p>\n
Incidentenpolitiek<\/p>\n
Van der Hoeven wil graag nog een keer minister worden. Een tweede termijn op Onderwijs, en anders bijvoorbeeld minister van Binnenlandse Zaken: \u2018Daar weet ik goed de weg.\u2019<\/p>\n
De volgende onderwijsminister heeft een zware periode voor de boeg. Het lerarentekort, de grote aantallen leerlingen die zonder diploma van school gaan, het niveau van het onderwijs dat te wensen zou overlaten. Tot overmaat van ramp kwam de afgelopen week nog in het nieuws dat toekomstige leraren niet goed genoeg zouden kunnen spellen.<\/p>\n
\u2018Dan is er weer kritiek op het rekenen, dan weer op het spellen, en dan komt aardrijkskunde of geschiedenis weer aan bod,\u2019 verzucht de minister. Ze lijkt niet onder de indruk van alle commotie. \u2018Ik geloof niet in incidentenpolitiek. Tijdens Paars 2 zaten we al met een lerarentekort. In paniek is toen besloten dat studenten die niveau drie van het middelbaar beroepsonderwijs volgden, naar de pabo mochten gaan. Tja, en met het tekort aan kwaliteit dat toen is gekweekt, worden we nu geconfronteerd. Die studenten hadden niet voldoende niveau om voor de klas te gaan staan. Dat had nooit mogen gebeuren!\u2019<\/p>\n
Met de HBO-raad en alle andere betrokkenen is destijds bovendien afgesproken dat de nadruk in de opleiding op grammatica zou liggen en minder op spellen, zegt Van der Hoeven. \u2018Maar als blijkt dat de balans is doorgeslagen, dan moet er wat aan dat spellen worden gedaan.\u2019<\/p>\n
Schaalvergroting<\/p>\n
Tegelijkertijd mag de aandacht niet worden afgeleid van wat volgens Van der Hoeven \u00e9cht nodig is. Schoolbesturen en directies moeten terug naar hun \u2018core business\u2019, vindt de minister. En dat is de leerling. Ze zijn veel te veel bezig geweest met schaalvergroting en efficiency, termen die de minister liever niet meer zou willen horen. Het schoolbestuur heeft het geld in handen, zij nemen de leraren aan en bepalen wat er op onderwijskundig gebied binnen school gebeurt. Gemeenten gaan alleen over het fysieke gebouw. Zij betalen als er gebouwd moet worden. Schoolbesturen hebben dus een enorme macht, zeker sinds Van der Hoeven meer zeggenschap aan de scholen en hun besturen heeft teruggegeven. Ze veronderstelde dat de leerlingen er uiteindelijk baat bij zouden hebben als niet alles vanuit Den Haag zou worden gedirigeerd. Inmiddels vraagt de minister zich af hoe ver die autonomie van scholen en hun bestuur in de toekomst moet reiken: \u2018Soms gedragen ze zich alsof ze onaantastbaar zijn en dat is echt niet de bedoeling.\u2019<\/p>\n
Schoolbestuurders verliezen niet alleen de leerling, maar ook de leraar en de directeur uit het oog. Onaanvaardbaar, vindt Van der Hoeven: \u2018Vergeet niet, het is altijd de directeur die verantwoordelijk is voor het dagelijks wel en wee van de leerlingen en de leraren. H\u00edj en niet het bestuur wordt aangesproken als er incidenten zijn, of wanneer het gebouw er verveloos bijstaat. Ik vond het raar dat de directeur van het Calvijn College door zijn schoolbestuur wordt aangeduid met de term \u201cfiliaalhouder\u201d. Die man is helemaal geen filiaalhouder! Hij is verdorie een directeur van een school die dag in, dag uit wordt geconfronteerd met de jonge mensen om wie het gaat! Geef uw directeuren alle mogelijke steun, zou ik tegen alle schoolbesturen willen zeggen. Dat is echt mijn missie!\u2019<\/p>\n
Pittige gesprekken<\/p>\n
Maar is het niet aan de minister om de schoolbesturen er met nadruk op te wijzen dat juist zij moeten zorgen voor een aangenaam schoolklimaat? Dat zij verantwoordelijk zijn voor een goed functionerende directie? Tenslotte zorgt Den Haag voor het geld dat met bakken naar de schoolbesturen gaat. Daar mogen ze toch wel iets voor terug verwachten?<\/p>\n
Er worden vanuit het ministerie in toenemende mate \u2018pittige gesprekken\u2019 gevoerd, zegt de minister. Haar ambtenaren laten de schoolbesturen niet langer met rust. Maar ze geeft toe: \u2018We zijn er nog lang niet.\u2019<\/p>\n
Het valt haar op hoe goed het gaat op scholen die zich op iets bijzonders toeleggen, die bijvoorbeeld de nadruk op sport leggen, of op cultuur. Daar wordt kennelijk automatisch vanuit de leerling geredeneerd: \u2018Die focus helpt enorm.\u2019<\/p>\n
Maak helder wat je als school wilt, zou ze tegen de bestuurders willen zeggen. Redeneer vanuit de leerling en niet vanuit allerlei managementconcepten. Helemaal op scholen waar veel problemen samenkomen \u2013 spijbelende leerlingen die vanwege hun situatie thuis met allerlei hulpverleners te maken hebben, ouders die moeilijk bij de school te betrekken zijn \u2013 moet het bestuur ervoor zorgen dat directie en leraren zo min mogelijk worden lastiggevallen met bureaucratisch gezeur. Die moeten hun werk zonder obstakels kunnen doen: lesgeven en ervoor zorgen dat de sfeer zo prettig mogelijk is.<\/p>\n
Over de scholen met veel probleemleerlingen maakt de minister zich de meeste zorgen: \u2018De etnische spanningen zullen de komende jaren toenemen. Autochtonen en allochtonen zitten ieder op hun eigen eiland, merk ik als ik het land in ga. Moslims vormen soms een gesloten groep omdat ze alle kritiek van buiten als een frontale aanval op henzelf zien. Begrip voor elkaar kweken, is de komende tijd echt heel belangrijk. Je moet elkaar bij de les houden, ik zie niets in getut van Nederlanders die allochtonen willen doodknuffelen en allochtonen moeten ook niet vervallen in slachtoffergedrag. Nu zien we interetnische spanningen voornamelijk op vmbo-scholen. Maar straks breidt zich dat naar het havo uit, om de doodeenvoudige reden dat daar steeds meer allochtone leerlingen naartoe zullen gaan.\u2019<\/p>\n
Fabrieken<\/p>\n
Een andere zorg zijn de tienduizenden voortijdige schoolverlaters. Een groot deel van hen besluit niet langer naar school te gaan op het moment dat ze de overgang moeten maken van het vmbo naar de middelbare beroepsopleiding (mbo). En ze krijgen pas een startkwalificatie, waarmee ze aan het werk kunnen, als ze hun mbo hebben afgemaakt.<\/p>\n
Kennelijk is de overstap van een overzichtelijke school naar de gigantische leerfabriek die het mbo vaak is, te groot. Steeds vaker klinkt daarom de roep om vmbo en mbo bij elkaar te voegen. Op het Calvijn College in Amsterdam-West gaat dat, net als op negen andere plaatsen, ook daadwerkelijk gebeuren.<\/p>\n
Van der Hoeven: \u2018Natuurlijk verwacht ik dat leerlingen daardoor makkelijker op school zullen blijven. Maar ik wil wel dat de scholen die aan deze pilot meedoen, het vmbo-examen zullen handhaven. Anders krijgen die leerlingen pas na zes jaar een diploma. Voor volwassenen is dat al bijna een niet te overziene periode, laat staan voor kinderen.\u2019 De minister waarschuwt: \u2018En zorg ervoor dat deze scholen in omvang hanteerbaar blijven. Anders krijg je weer van die fabrieken en daar willen we juist vanaf.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ze veronderstelde dat de leerlingen er baat bij zouden hebben als niet alles vanuit Den Haag zou worden gedirigeerd. Inmiddels vraagt demissionair minister van Onderwijs Maria van der Hoeven zich af hoe ver de autonomie van scholen en hun bestuur in de toekomst moet reiken: \u2018Soms gedragen ze zich alsof ze onaantastbaar zijn en dat is echt niet de bedoeling.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Margalith Kleijwegt","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120079"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=120079"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/120079\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Margalith Kleijwegt","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=120079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=120079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=120079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}