Reportage \/ Het basisjaar van de Rietveld<\/p>\n
Ieder jaar, in de maanden voor de zomer, vliegen ze als sprinkhanen uit. Een kleine drieduizend kunstenaarsjongens en vooral -meisjes, fris opgeleid aan een van de achttien offici\u00eble kunstacademies die Nederland rijk is. Ze hebben tenminste vier jaar onderwijs achter de rug. Jaren waarin ze met hout, haar, geluid, klei, kippengaas, lappen stof, licht, steen, pixels, papier, hun lijf en allerlei soorten verf hebben ge\u00ebxperimenteerd. Ze hebben geleerd hun gevoelens en gedachten in beelden om te zetten, hebben geroken aan de grote buitenwereld. Het zijn jaren geweest waarin ze hebben gefreewheeled in hun atelier, binnen de beslotenheid van de academie op hun bek zijn gegaan, plannen hebben gesmeed in de gangen, de trappenhuizen, de kantines, het dak van de school: niets was te dol, alles kon, zolang ze het maar konden uitleggen.<\/p>\n
Nu hebben ze hun diploma op zak. Ze mogen zich \u2018bachelor\u2019 noemen. Startende kunstenaar. Eigenwijs zijn ze, eigenzinnig, authentiek, gretig, communicatief, samenwerkend, creatief, kritisch \u00e9n: bomvol talent. Ze zijn klaargestoomd niet om het een werkgever naar de zin te maken, maar om de wereld zelf vorm te geven. Kijk, het gebeurt al.<\/p>\n
Dat is het ideaal. Het ideaal zoals het omschreven wordt in schoolgidsen en instellingsplannen van kunstacademies. Het instellingsplan van de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam, nog steeds de meest prestigieuze academie van Nederland, zegt het haast bijbels: \u2018Na hun studie zullen de kunstenaars en vormgevers over de wereld uitwaaieren om inspirerende initiatieven te ondernemen en de samenleving met oorspronkelijke, nieuwe beelden en idee\u00ebn te verrijken. Ze zullen ondernemingen starten die het aanzien van de wereld om ons heen veranderen. Hun werken worden overal tentoongesteld, van de openbare ruimte en bedrijven tot gespecialiseerde galerie\u00ebn en musea met een groot publieksbereik. Regelmatig zullen de kunstenaars naar de academie terugkeren om jongere generaties naar het kunstenaarsschap te begeleiden en hun visie op de kunsten en de maatschappij ter discussie te stellen.\u2019<\/p>\n
Maar de praktijk is weerbarstig. Niet alleen in de sector beeldende kunst en vormgeving, maar ook in de dans, muziek, film en theater. Veel afgestudeerde kunststudenten raken werkloos en slagen helemaal niet als kunstenaar, acteur, musicus. Ze worden niet ge\u00ebngageerd door theatergezelschappen, komen door geen enkel proefspel voor een orkest. Hun composities worden nergens uitgevoerd, hun werk wordt door geen enkele galeriehouder op een eindexamententoonstelling \u2018gespot\u2019. Al snel na de diploma-uitreiking valt de afwijzing van een basisstipendium of eerste kleine subsidie op de deurmat. Onverkochte werken stapelen zich op in rommelhok, de garage en zolder van ouders en bekenden. Netwerkbezoekjes aan openingen, borrels en premi\u00e8res leiden tot niets. Hemelbestormende plannen dwarrelen neer op de keukentafel, waar ze blijven liggen tussen de vuile kopjes en borden. De harde werkelijkheid is deze: de wereld blijkt niet ge\u00efnteresseerd in de \u2018verrijkende idee\u00ebn\u2019 en \u2018inspirerende initiatieven\u2019 van het gros van de jonge, afgestudeerde creatieven.<\/p>\n
Duizend bloemen<\/p>\n
Veel vaste gegevens over waar voormalig kunststudenten na hun studie terechtkomen, zijn er niet. De academies houden pas sinds kort, en heel brokkelig, een alumni-volgsysteem bij, waarbij wordt nagebeld welke student welke prijs of subsidie krijgt, of hij tentoonstellingen heeft, in voorstellingen optreedt of op vervolgopleidingen wordt aangenomen. Maar de meeste ex-<\/p>\n
studenten verdwijnen uit het zicht, ze worden postbode, winkeljuffrouw, telefonist voor een paar dagen in de week \u2013 baantjes waar weinig intellectueel spektakel voor is vereist, maar die ruimte bieden om<\/p>\n
\u2019s avonds in het atelier of elders voor de lol \u2018los\u2019 te gaan.<\/p>\n
De enige beschikbare cijfers (en die zijn niet erg representatief) komen van de HBO-Raad. Die Raad peilt elk jaar via enqu\u00eates in de \u2018Kunstenmonitor\u2019 wat de beroepssituatie is van afgestudeerde kunstvakstudenten, hoe tevreden men is over het genoten onderwijs, of het curriculum aansloot op de beroepspraktijk \u2013 dat soort zaken. Uit de meest recente en nog vertrouwelijke gegevens blijkt dat 17,8 procent van de ex-kunststudenten werkloos is (tegenover een gemiddelde bij hbo\u2019ers van 5,4 procent). Ook verdienen voormalige kunststudenten \u2013 met een bruto uurloon van \u00a4 10,80 \u2013 het minst van alle hbo\u2019ers. En wat betreft de tevredenheid van ex-studenten over de voorlichting die ze hebben gekregen tijdens hun studie over de beroepspraktijk: daar scoren de voormalige kunststudenten het slechtst van alle ondervraagden.<\/p>\n
Wat moeten we met dat \u2018overschot\u2019, roepen critici. Er zijn te veel kunstopleidingen in Nederland die met zijn allen veel te veel kunstenaars van een bedenkelijk niveau afleveren. En in de kunst gelden nu eenmaal darwinistische wetten: alleen de allerbesten overleven. Ivo van Hove, artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, stelde daarom vorig jaar in NRC Handelsblad voor om het aantal kunstopleidingen in Nederland drastisch te verminderen, en daarmee het aantal kunstenaars.<\/p>\n
Nee, zeggen de pleitbezorgers van het systeem. Wie geen duizend bloemen laat bloeien, kan ook geen grote kunstenaars kweken. Of zoals de collegevoorzitter van de Rietveld Academie Tijmen van Grootheest het stelt: \u2018Wat moet ik met twee supertopstudenten die ik per jaar op de Rietveld aanneem? Kan ik op die manier een bloeiende community op school vormen, een gemeenschap waarin wordt gediscussieerd, van elkaars fouten geleerd, elkaar gestimuleerd?\u2019 Van Grootheest verwijst graag naar Jan Riezenkamp, oud-topman van OCW, die op de vraag hoeveel violisten er in Nederland moesten worden opgeleid, steevast antwoordde: \u2018Twaalf miljoen. Maar wel twaalf miljoen goede.\u2019<\/p>\n
Vanuit het ministerie van OCW in Den Haag worden al meer dan tien jaar onderzoeken en richtlijnen op het kunstvakonderwijs afgevuurd. In 1997 schreef toenmalig staatssecretaris Aad Nuis een brief naar de Tweede Kamer, waarin hij het kunstonderwijs \u2018ondoorzichtig en zeer versnipperd\u2019 noemde. De academies \u00e9n pseudo-academies boden in hun onderwijsprogramma onvoldoende aansluiting op de beroepspraktijk, waardoor een onevenredig hoog percentage kunstenaars in de bijstand raakte. Er kwam een grote onderzoekscommissie, onder leiding van Stevijn van Heusden. Kunstacademies moesten fuseren, aan belangrijke kwaliteitseisen voldoen, er kwam een systeem van visitatie en accreditatie, een onderscheid tussen \u2018bachelor\u2019 en \u2018master\u2019.<\/p>\n
Toch is er in de praktijk niet echt veel veranderd. De aantallen kunststudenten \u2013 om maar iets te noemen \u2013 zijn niet spectaculair afgenomen. Dat kan ook niet, want datzelfde ministerie in Den Haag koppelt nog steeds de financiering van kunstacademies aan het aantal studenten dat wordt toegelaten en opgeleid. Wie minder studenten aanneemt, krijgt gewoon minder geld. Bovendien heeft Nederland in het zogeheten \u2018Lissabon-akkoord\u2019, in 2000 afgesloten door alle leden van de EU, juist afgesproken te investeren in de kenniseconomie. Als het aan minister Maria van der Hoeven van Onderwijs ligt, zal in de toekomst tenminste zestig procent van de beroepsbevolking een hbo-opleiding volgen. Het gevolg van die opdracht is volgens Bert Holvast, voorzitter van de Federatie van Kunstenaarsverenigingen, \u2018een spectaculaire groei in aantallen studenten op het hbo, dus ook in het kunstonderwijs\u2019. Holvast hamert er in zijn kantoor aan de Amsterdamse Kloveniersburgwal dan ook graag op: \u2018Het is te oppervlakkig om te zeggen dat er te veel kunstenaars afstuderen.\u2019<\/p>\n
Waarom, is de vraag, waarom wil iemand, ondanks de moeizame toekomstperspectieven, kunstenaar worden? Wat zoeken jongens en meisjes van achttien, negentien op een kunstacademie? En: h\u00f3\u00e9 laten ze zich opleiden tot kunstenaar? Is kunst een vak, kunstenaar een beroep dat je kunt leren? Of is het eerder een levensinstelling, een talent dat je bij geboorte is meegegeven en dat alleen maar wakker gekust hoeft te worden? Vrij Nederland liep de afgelopen maanden mee met een eerstejaars groep op de Rietveld Academie in Amsterdam. Klas G van het basisjaar. In dit jaar maken de studenten aan de hand van een strak onderwijsprogramma vol opdrachten kennis met alle aspecten van kunst en vormgeving.<\/p>\n
Dat de Rietveld dit jaar een spannend en druk jaar beleeft, omdat de school zich opmaakt voor een accreditatie in april waarbij door een externe beoordelingscommissie wordt gekeken of er wel voldoende kwaliteit aanwezig is, vormt geen beletsel. \u2018Kom maar kijken,\u2019 zegt collegevoorzitter Tijmen van Grootheest van de Rietveld in zijn kantoor. Hij spreidt zijn armen. \u2018Wij hebben niets te verbergen.\u2019<\/p>\n
Visdraad<\/p>\n
Ben Zegers is docent sculptuur en co\u00f6rdinator van het basisjaar van de Rietveld. De herfstvakantie is net achter de rug. Op de A10 razen de auto\u2019s door gordijnen van regen. De helft van de klas hoest. De les begint om kwart over negen \u2019s ochtends. Om kwart voor tien neemt Zegers de presentielijst door. \u2018Is Sara er weer niet?\u2019 Hij kijkt de klas rond. \u2018Wie heeft iets van Sara gehoord?\u2019<\/p>\n
Stilte.<\/p>\n
Mompelend maakt Zegers een aantekening. \u2018Okay. Wat hebben jullie de laatste week gedaan? De opdracht was: maak iets dat hangt. Ik wil zien h\u00f3\u00e9 het hangt. Verstop je constructie niet achter visdraad. Visdraad is verboden. Als toeschouwer word je niet geacht visdraad te zien, maar dat is altijd het eerste wat ik zie.\u2019<\/p>\n
Timo van Leeuwen (21) heeft een beetje lacherig een grote druppel van plakband opgehangen \u2013 onderaan de druppel bungelt een rolletje plakband \u2013 als een onaf statement.<\/p>\n
\u2018Ik wil helemaal geen kunstenaar worden,\u2019 zegt Timo pesterig. \u2018 Maar als je dan toch naar een school moet, kun je maar het beste naar de Rietveld gaan. Die lijkt nog het minst op een school.\u2019 Hij pulkt aan een iPod die op boxjes staat aangesloten. Muziek van The Cure schalt door het lokaal. \u2018Ik ben gestopt met school vlak voor mijn eindexamen vwo, ik ben gaan reizen, heb gefotografeerd, ik maak websites voor reclamebureaus. Toen ik de eindexamenexpositie hier op school bekeek, dacht ik: moet je voor die flauwekul vier jaar op school zitten?\u2019<\/p>\n
\u2018Timo, waarom heb je een druppel gemaakt,\u2019 onderbreekt Zegers hem. \u2018Enuhhhh, kan die muziek wat zachter? Of uit?\u2019<\/p>\n
Zegers kijkt de klas rond: \u2018Wat vinden jullie van Timo\u2019s vorm?\u2019<\/p>\n
Aarzelend klinkt het: \u2018Waarom heb je die rol plakband er niet afgeknipt?\u2019<\/p>\n
Timo: \u2018Ja jeetje, dat weet ik niet, hoor. Ik ben niet iemand die met objecten van alles wil uitdrukken. Ik ben gewoon wat met vormpjes aan het pielen. Als ik naar dingen van mezelf kijk, denk ik, o, het ziet er wel leuk uit. Maar tegelijkertijd denk ik, het is allemaal bullshit.\u2019<\/p>\n
Zegers: \u2018Je moet goed nadenken waarom je iets doet.\u2019<\/p>\n
Timo: \u2018Maar dan relativeer ik het kapot. Ik maak van alles in de hele wereld eigenlijk iets geks of grappigs. Door dat stuk plakband onderaan die druppel te hangen, maak ik er iets van dat niet helemaal serieus te nemen is.\u2019<\/p>\n
Zegers: \u2018Dat is een excuus. \u00d3f je maakt een keuze en maakt iets serieus. \u00d3f je besluit om iets grappigs te maken. Nu heb je gekozen voor een perfecte druppel. Maar je hebt het verkeerde materiaal gekozen. Daardoor eindig je nu met een stoethaspelig ding.\u2019<\/p>\n
Babette Voets (21) loopt ondertussen met een ladder door het lokaal. Ze zoekt nog steeds naar een gat om haar hanging sculpture aan op te hangen. Zegers ge\u00efrriteerd: \u2018Babette, waarom begin je daar nu pas mee? Je bent te laat.\u2019<\/p>\n
Tegen Timo: \u2018Al je keuzen zijn feitelijk fout.\u2019<\/p>\n
Roosje van Donselaar (20) heeft een stoel in de lucht gehangen. De stoel hangt ingesnoerd in witte touwen.<\/p>\n
\u2018Waarom een stoel?\u2019 vraagt Zegers.<\/p>\n
\u2018Ik wilde eigenlijk een rots laten zweven,\u2019 zegt Roosje (21). \u2018Ik had er een zien liggen in een tuincentrum. Hij kostte tweehonderd euro. Dat vond ik te duur. Dus bouwde ik een wagentje en reed midden in de nacht naar het tuincentrum. Ik wilde de rots pikken, maar kreeg hem uiteindelijk niet op mijn karretje gehesen. Hij was veel te zwaar.\u2019 Lacht. \u2018Toen kwam ik op het idee van een stoel. Vroeger op school mocht ik nooit op mijn stoel wiebelen. Ik kreeg straf als ik dat deed. Nu dacht ik,\u2019 \u2013 ze maakt een vrolijk weggooigebaar \u2013 \u2018ik gooi die stoel in de lucht.\u2019<\/p>\n
Bob Ross-effect<\/p>\n
Een week later geeft Liesbeth Pallesen teken- en schilderles. Het tekenlokaal op de derde verdieping is een chaos vol door elkaar staande tafels. Tegen de binnendruppelende studenten zegt Pallesen: \u2018Zet die tafels omgekeerd tegen de muur. Dan kun je ze als ezel gebruiken. Anders moet je een plekje in de gang zoeken.\u2019 Ze gaat in het midden van de klas staan: \u2018Voor vandaag vroeg ik jullie om een foto van een lookalike mee te nemen en die te schilderen. Neem een groot stuk papier en een groot formaat kwast. Ik raad jullie aan om niet gewoon je tubes leeg te drukken op het papier, maar je palet te gebruiken. Knijp geen zwart uit de pot, maar werk met lagen. En geen pastel!\u2019<\/p>\n
Fleur Thio (26) heeft na haar middelbare school twee jaar kunstgeschiedenis gestudeerd, maar is gestopt. Daarna heeft ze gewerkt in caf\u00e9s, restaurants, in de museumwinkel van het Rembrandthuis, op de cosmetica-afdeling van de Bijenkorf. Twee jaar geleden dacht ze: ik wil niet mijn hele leven in de winkel blijven staan. En de kunst trok altijd al. Ze besloot toelatingsexamen voor de Rietveld te doen. Overtuigd: \u2018Ik wil dingen m\u00e1ken.\u2019<\/p>\n
Fleur trekt een keukenschort aan zodat haar kleren niet vies worden van de verf. Ze zet in snelle lijnen een portret op van een fotomodel uit de Elegance. Na een halfuurtje geconcentreerd werken, heeft ze een haast exacte kopie van het model geschilderd, de huid roze waar het roze moet zijn, de haren blond als ze blond zijn, de ogen blauw. Fleur is niet tevreden: \u2018Het gaat op een lelijke pop art-poster lijken,\u2019 zegt ze.<\/p>\n
Pallesen loopt langs: \u2018Je moet op zoek gaan naar een spannende kleur. Hoe wil je de achtergrond schilderen?\u2019<\/p>\n
Fleur: \u2018Geel en paars. Lekker contrasterend.\u2019<\/p>\n
Pallesen: \u2018En de mond?\u2019<\/p>\n
Fleur: \u2018Knalrood.\u2019<\/p>\n
Pallesen pakt de Elegance, tuurt naar het model op de foto. \u2018Kijk eens wat er gebeurt in die mond! Je moet de subtiliteit bewaren. Kijk naar die lichtplekken op die lip. Geef die ook een plaats.\u2019<\/p>\n
Fleur baalt: \u2018Het wordt bij mij altijd saai, altijd netjes. Dat w\u00edl ik niet. Als ik netjes had willen leren schilderen, was ik niet naar de Rietveld gegaan.\u2019<\/p>\n
Ze zucht, begint grof over de jukbeenderen van haar look a like te vegen. \u2018Ik word hier uitgedaagd,\u2019 zegt ze vastberaden. \u2018Ik moet hier nadenken, ik word getriggerd door andere studenten. Ik heb het hier moeilijk. Maar ik w\u00edl doorgaan.\u2019<\/p>\n
Pallesen loopt weer langs. \u2018Het wordt een beetje een modeplaatje. Je bent te veel met je kwast aan het poetsen. Je moet even een groter bakje pakken voor je verf, en een bredere kwast gebruiken.\u2019<\/p>\n
Pallesen pakt een kwast en doopt die in witte verf. Ze duwt een klont in een ooghoek. \u2018Je moet je verfstreken meer laten zien.\u2019<\/p>\n
Fleur lacht ongemakkelijk: \u2018Die kleuren! Ik begrijp niet dat ik ze heb kunnen kiezen.\u2019<\/p>\n
Pallesen: \u2018Ja. Je hebt de hoe-kan-ik-goed-schilderen-stijl toegepast op een model. Je moet veel meer durven. Nu is het gewoon een mooi meisje dat je hebt geschilderd, met een groot Bob Ross-effect.\u2019<\/p>\n
Fleur blijft onaangedaan: \u2018Ik ga volgend jaar niet autonome kunst kiezen, denk ik. De hele tijd dat geworstel met jezelf.\u2019<\/p>\n
Kippengaas<\/p>\n
\u2018Nee!\u2019 Collegevoorzitter Tijmen van Groot\u00adheest is beslist. Niet iedereen die aan de Rietveld studeert hoeft ook kunstenaar te worden. \u2018Het kunstonderwijs zie ik als een van de vele wegen die er bestaan om invulling aan je leven te geven. Wij begeleiden hier mensen die later niet per se kunstenaar hoeven te worden. Dat vraag je toch ook niet van iemand die theologie studeert of economie. Neem Sybolt Noorda (voormalig voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam \u2013 red): die man heeft theologie gestudeerd. Heeft hij daar ooit veel mee gedaan?\u2019<\/p>\n
Docent Sculptuur Ben Zegers schopt een krukje door het klaslokaal. \u2018Dit,\u2019 zegt hij tegen Simon Marshall (21), \u2018is een driedimensionaal object.\u2019 Simon komt uit de buurt van Frankfurt, hij woont op een piepklein kamertje in Buitenveldert, zijn ouders en vrienden ziet hij een paar keer per jaar. Aan eenzaamheid, zegt hij, is hij gewend. Simon spreekt goed Engels, maar soms begrijpt hij niet wat Zegers bedoelt. \u2018Wat bijvoorbeeld is een ding in de ruimte?\u2019 Is een performance van Bruce Nauman een ding in de ruimte?<\/p>\n
\u2018Kom op nou,\u2019 zegt Zegers. \u2018Zo kunnen we wel door blijven gaan. Een ding in de ruimte is een ding dat je onder je arm kunt meenemen. We zijn hier met sculptuur bezig, met de mogelijkheden en de begrenzingen van dat vak.\u2019<\/p>\n
Later, in de pauze, trekt Zegers op het bordes van de Rietveld aan een sigaret. \u2018Je begint soms bij nul,\u2019 zegt hij. \u2018Uitleggen wat het verschil is tussen een galerie en een museum. Waar Boijmans Van Beuningen ligt, wat het Kr\u00f6ller-M\u00fcller is. Maar ook uitleggen hoe ze moeten organiseren. Dat als ze een opdracht met kippengaas krijgen, dat ze dan niet nog op de ochtend van de les dat gaas moeten kopen, maar dat hun materiaal er moet z\u00edjn. Dat het goedkoper is als ze met zijn allen een emmer behanglijm kopen en latex. En verder: vr\u00e1gen, eindeloos veel vr\u00e1gen waarom ze dingen doen zoals ze ze doen. Waarom hang je je beeld zo hoog op, waarom niet lager, waarom bevestig je het zus en niet zo. Je probeert mensen te leren kijken op een manier die niet vanzelfsprekend is. En over kunst hebben we het niet. Kunst is iets dat hier nog niet bestaat.\u2019<\/p>\n
Karien Wielenga sluit zich bij Zegers aan. Wielenga co\u00f6rdineert de vooropleiding op de Rietveld. \u2018Zo\u2019n basisjaar,\u2019 zegt ze, \u2018is als je eerste bustocht met je eerste bandje. Alles ontdek je in dat jaar. Alles mag en bruist en g\u00e1\u00e1t ook. Er is nog geen stagnatie. Je moet niet nadenken maar kijken, en doen.\u2019<\/p>\n
Zegers: \u2018Inderdaad. En als het goed is, staat er aan het eind van dat eerste jaar een compleet ander persoon voor je, iemand die zijn eigen vooroordelen onder ogen ziet. Dat eist volledig commitment.\u2019<\/p>\n
Met je billen bloot<\/p>\n
Aan commitment ontbreekt het niet bij de meeste eerstejaars. Gemiddeld zijn de studenten zes dagen in de week, van tien uur \u2019s ochtends tot tien uur \u2019s avonds, met school bezig. Ze omschrijven het zelf als \u2018keihard\u2019 werken, met opdrachten die niet lukken, idee\u00ebn die niet willen komen, maar wel m\u00f3\u00e9ten komen. Wie een werk mislukt vindt en vernietigt, krijgt op zijn kop. Ook mislukte dingen moet je laten zien, is het adagium. Voor de hele klas, met je billen bloot. De meeste studenten hebben op zondag een baantje \u2013 in een caf\u00e9, een schoenenwinkel, een sieradenzaak. Met dat geld kunnen ze een wintertrui kopen, een camera, of goede verf.<\/p>\n
\u2018Wat aanmodderen\u2019 \u2013 dat verwachtten de meeste studenten van het eerste jaar op de Rietveld. Maar: \u2018Ik werk hier veel harder dan ik ooit voor mijn studie antropologie heb gedaan,\u2019 zegt Linde Keja (26). \u2018Ik heb de complexiteit van kunst heel erg onderschat. Je moet er echt vet veel over nadenken, anders lukt het niet.\u2019 Babette zegt: \u2018De afgelopen vier maanden lijken wel jaren.\u2019<\/p>\n
De weken voor de kerstbeoordeling loopt de spanning behoorlijk op. Sommige studenten zijn koortsachtig bezig met het inhalen van opdrachten die ze in de loop der maanden niet hebben afgekregen. De een moet nog een ultiem liefdesgeschiedenisje in elkaar flansen voor mixed media. De ander worstelt met de opdrachten voor sculptuur. Weer een ander kan met de tekenopdrachten van Liesbeth Pallesen geen kant op.<\/p>\n
Fleur Thio doet het weekeinde voorafgaand aan de beoordeling op 18 december \u2018helemaal niks\u2019. \u2018Ik heb gewoon alles af \u2013 daar word \u00edk zenuwachtig van. Is het wel goed genoeg wat ik maak? Moet ik nog dingen verbeteren?\u2019 Ze wrijft in haar handen. \u2018Ik ben maar schetsjes gaan maken van de inrichting van mijn tentoonstelling.\u2019 In het achterste lokaal op de derde verdieping heeft ze inmiddels al haar werk van de afgelopen vier maanden keurig uitgestald. De beoordelingscommissie komt binnen, maakt aantekeningen, stelt af en toe een vraag.<\/p>\n
Manel Esparb\u00e9 i Gasca, docent mixed media en mentor, stelt Fleur gerust. \u2018Je hebt deze eerste periode goed gebruikt. Je hebt een ongelooflijke nuchterheid om naar dingen te kijken. Daarmee haal je jezelf soms omlaag \u2013 en dat is echt niet nodig.\u2019<\/p>\n
Ben Zegers: \u2018De laatste keer dat we elkaar spraken, ging het over onzekerheid. Als ik zie wat je nu laat zien, denk ik dat dat niet nodig is. Het is soms nog wat braafjes, maar dat gaat wel over.\u2019<\/p>\n
Joke Brakman, docent vormgeving: \u2018Ondanks je onzekerheid ga je toch door. Dat vind ik heel goed.\u2019 Fleur krijgt een uitstekende beoordeling.<\/p>\n
Ook Timo heeft zijn werk klaar liggen in het klaslokaal. \u2018Je hebt moeite met concentratie,\u2019 valt docent vormgeven Joke Brakman met de deur in huis.<\/p>\n
\u2018Jajajaja, ik sla dan aan het prutsen\u2026\u2019 zegt Timo.<\/p>\n
\u2018Als je er goed induikt, gaat het goed,\u2019 onderbreekt Brakman hem. \u2018Maar je bent ontz\u00e9ttend afgeleid in de klas. Daar moet je echt wat aan doen. Ik vind: er gaat te veel niet.\u2019<\/p>\n
Manel Esparb\u00e9 i Gasca sust: \u2018Je hebt hard gewerkt, vind ik. Je hebt mooie dingen gemaakt. In het begin had ik erg veel reserves. Jij was het meneertje dat alles wel wist. Maar de laatste tijd stel je je open op, en kwetsbaar. Je leert dingen. Ik zie je groeien.\u2019<\/p>\n
Ben Zegers aarzelt: \u2018Ik ben niet onverdeeld enthousiast over jou. Het zit er wel in, maar ik ga je hard aanpakken.\u2019 Toch krijgt Timo een voldoende beoordeling.<\/p>\n
Babette is echt een tekenaar en schilder. \u2018Ik kan niet stoppen als ik achter de ezel sta,\u2019 zegt ze. \u2018 Ik vind het bijna zonde van mijn tijd om even afstand van de ezel te nemen en naar mijn werk te kijken \u2013 dan r\u00e9n ik zo snel mogelijk weer terug. Ik w\u00edl het goed doen.\u2019 De schilderijen en tekeningen die ze bij Liesbeth Pallesen maakt, springen er dan ook uit qua energie, kleurgebruik en compositie. Pallesen is opgetogen over haar.<\/p>\n
Maar van de andere docenten krijgt ze ervan langs. Manel Esparb\u00e9 i Gasca bekijkt een paar filmpjes en zegt: \u2018Ik vind dat je een tijdlang een enorme drab hebt gemaakt.\u2019 Hij pakt een gele cirkel op met daarop de tekst \u2018Focus on the donut and not upon the hole.\u2019 \u2018Come on, dit vind ik dus niks. Jij moet ergens in dat moeras van dingen veel meer van jezelf laten zien. Je beschermt jezelf met artistiek gewauwel.\u2019<\/p>\n
\u2018Je bent onzichtbaar,\u2019 vult Joke Brakman aan. \u2018Als ik jou iets vraag in de klas, kijk je me met zo\u2019n groot vraagteken boven je hoofd aan. De inzet en begeestering ontbreken bij jou. Ik moet achter jou aanlopen om een discussie over je werk aan te gaan. Terwijl het andersom zou moeten.\u2019<\/p>\n
Ben Zegers: \u2018Ik vroeg de studenten om iets op papier te zetten over beeldhouwkunst. Van jou krijg ik een zootje krabbels waar ik geen bal van snap. Je bent een twijfelgeval, alsof je geen grip hebt op je eigen werk.\u2019<\/p>\n
Babette luistert naar wat er gezegd wordt, knikt, vraagt: \u2018Maar wat vinden jullie van het eindresultaat?\u2019<\/p>\n
Joke Brakman: \u2018Daar gaat het nu niet om. Het gaat om het werkproces. Dat is het belangrijkste in het basisjaar.\u2019<\/p>\n
Een paar dagen na de beoordeling zit Fleur in een caf\u00e9 langs de Amstel. Ze is opgetogen over de positieve reacties. \u2018Ik ga in de kerstvakantie wel wat schilderen, maar ik heb niet het gevoel: ik m\u00f3\u00e9t. Ik heb heel lang zonder het maken van kunst gekund. Dat is jammer, h\u00e8? Ik zie die drang wel bij anderen. Maar dat heb ik dus niet.\u2019<\/p>\n
In oktober was Fleur met het hele basisjaar in Londen. Ze bezochten onder andere Tate Modern. \u2018Nee,\u2019 zegt ze twijfelend, \u2018ik heb nooit het idee als ik in zo\u2019n museum loop: hier kom ik ooit ook te hangen. Bedenk wel: ik was in het begin van het jaar nog bang dat ik bleef zitten. Als ik naar mijn klasgenoten keek, dacht ik alleen maar, zij zijn veel verder dan ik. Maar de docenten vonden dat uiteindelijk meevallen. Ik dacht dat het op de Rietveld allemaal heel groot en schokkend moest zijn \u2013 maar dat hoeft dus niet. Als ik maar op mezelf vertrouw, komt het wel goed.\u2019<\/p>\n
Babette hangt boven een stuk appeltaart met slagroom. De beoordeling stelde haar teleur, maar ook weer niet. \u2018Het belangrijkste van het basisjaar? Dat is toch je werk?\u2019 Babette laat zich niet uit het veld slaan door een slechte beoordeling. Ze heeft grote plannen, maar niet per se op de Rietveld. Ze wil volgend jaar naar een kunstacademie in Londen. Over een internationale carri\u00e8re in de beeldende kunst droomt ze oprecht. \u2018In Tate Modern zag ik schilderijen aan de muur hangen die zo slecht waren, dat ik er helemaal vrolijk van werd. Ik dacht: dat kan ik beter! Wacht maar af.\u2019<\/p>\n
De Rietveld breidt uit<\/p>\n
Onderwijsjaar 2006-2007<\/p>\n
Aantal studenten 922, waarvan 157 in het Basisjaar<\/p>\n
Aantal afgestudeerden in 2006 187<\/p>\n
Jaarlijks melden zich 1000 studenten aan bij de Rietveld. Na een voorbereidend gesprek doet 40 procent daarvan toelatingsexamen. Van deze 40 procent wordt 60 procent aangenomen.<\/p>\n
Kosten bachelorstudent<\/p>\n
7000 euro (ter vergelijking: een student aan een werkplaats als de Rijksakademie kost 30.000-45.000 euro per jaar)<\/p>\n
Op de Rietveld lopen dit studiejaar 51 nationaliteiten rond. De helft van de studenten komt uit het buitenland.<\/p>\n
Komend jaar breidt de Rietveld uit. In Paramaribo is met hulp van de gemeente Amsterdam en de Nederlandse ambassade op 9 januari officieel een vooropleiding geopend, waar ieder jaar twee groepen van vijftien studenten door vier Rietvelddocenten worden opgeleid. Van deze studenten stromen naar verwachting twaalf door naar de Rietveld. Het project is aangegaan voor vier jaar.<\/p>\n
Er zijn plannen voor een verdere uitbreiding van de Rietveld op eigen terrein: een gebouw van 6000 vierkante meter met een ondergrondse parkeergarage. In de zomer van 2007 valt hierover het definitieve besluit. Het gebouw wordt opgeleverd in 2009\/2010. Dit \u2018masterplan\u2019 moet een verzamelplaats worden van dependances van nationale en internationale topopleidingen in de beeldende kunst en vormgeving.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wat zoeken jongens en meisjes van achttien, negentien op een kunstacademie? Waarom laten ze zich niet afschrikken door de harde wetenschap dat misschien maar een op de duizend \u00e9cht slaagt in de toekomst? En: h\u00f3\u00e9 laten ze zich opleiden tot kunstenaar? Vrij Nederland liep de afgelopen maanden mee met een eerste klas op de Rietveld Academie in Amsterdam. \u2018Je moet er echt vet veel over nadenken, anders lukt het niet.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27,405],"tags":[1267],"acf":[],"author_name":"Lucette ter Borg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/119953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=119953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/119953\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Lucette ter Borg","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=119953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=119953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=119953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}