{"id":119319,"date":"2007-02-17T09:49:00","date_gmt":"2007-02-17T07:49:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/lilian-goncalves-ho-kang-you-het-nederlandse-asielbeleid-heeft-een-inhumaan-gezicht-gekregen\/"},"modified":"2007-02-17T09:49:00","modified_gmt":"2007-02-17T07:49:00","slug":"lilian-goncalves-ho-kang-you-het-nederlandse-asielbeleid-heeft-een-inhumaan-gezicht-gekregen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/lilian-goncalves-ho-kang-you-het-nederlandse-asielbeleid-heeft-een-inhumaan-gezicht-gekregen\/","title":{"rendered":"Lilian Gon\u00e7alves-Ho Kang You: \u2018Het Nederlandse asielbeleid heeft een inhumaan gezicht gekregen\u2019"},"content":{"rendered":"
\n

Toen Amnesty Nederland haar halverwege de jaren negentig als voorzitter vroeg, weigerde advocate Lilian Gon\u00e7alves-Ho Kang You. Haar man was in 1982 een van de slachtoffers van de decembermoorden in Suriname en een jaar later was ze naar Nederland gevlucht. \u2018Ik kreeg nachtmerries van het idee dat ik al die rapporten van mensenrechtenschendingen zou moeten lezen.\u2019 Inmiddels is ze voorzitter van het International Executive Committee van Amnesty International.Ze maakt zich zorgen over ons eigen land: \u2018Nederland dreigt mee te gaan in de trend om veiligheid boven andere mensenrechten te stellen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Toen Nelson Mandela eind vorig jaar door Amnesty Inter\u00adnational werd onderscheiden met de \u2018Ambassador of Con\u00ad\u00adscience Award\u2019 vond Lilian Gon\u00e7alves het niet makkelijk hem toe te spreken. Het gevaar van platitudes en clich\u00e9s lag op de loer. \u2018Ik heb toen verwezen naar het jaar waarin Suriname overwoog om een waarheidscommissie in te stellen om de 8-decembermoorden te onderzoeken. Het wierp de vraag op of ik, als nabestaande, zou kunnen vergeven. Ik vertelde Mandela dat ik op dat moment aan hem had gedacht. Hij heeft laten zien dat het mogelijk is om op principi\u00eble gronden de lokroep van de wraak te weerstaan. Hij is het bewijs dat \u00e9\u00e9n mens het verschil kan maken. Ik vind het bewonderenswaardig hoe hij, komend uit een poel van onrecht, zich een weg heeft gebaand naar vrede en gerechtigheid.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Lilian Gon\u00e7alves werd in 1946 geboren in Paramaribo onder de naam Lilian Ho Kang You. Haar vader was van Chinese, haar moeder van Frans\/Afrikaans\/Portugees-joodse afkomst. Het was een zoete inval in haar ouderlijk huis. \u2018Alles kon, iedereen was welkom. Dagelijks zaten er zo\u2019n tien gasten aan tafel. Vrienden bleven slapen en gingen mee op vakantie naar Frans Guyana, waar mijn grootmoeder woonde. Mijn vader, tandarts, had praktijk aan huis. Een geweldig grote, sociale praktijk. De groep mensen die hij gratis behandelde, dijde steeds verder uit. Op de banken in de tuin hielden de pati\u00ebnten \u2013 voordat er een tand moest worden getrokken of een gebit aangepast \u2013 eindeloze beschouwingen over politiek. Dat heeft zeker bijgedragen aan mijn politieke vorming.\u2019<\/p>\n

In religieus opzicht was het gezin een mengelmoes. Haar moeder was Nederlands hervormd, haar oma hernhutter, haar vader katholiek, maar niet praktiserend. Samen met haar jongere broer Milton werd ze wel in die traditie opgevoed. Dat had haar moeder moeten beloven aan de pastoor op haar huwelijksdag. Dus togen Lilian en Milton op zondagochtend naar de kerk met de katholieke Libanese vrouwen uit de buurt. \u2018Ik heb weinig meer op met de katholieke dogma\u2019s, maar een religieuze kern is altijd bewaard. Net als het besef dat het in het leven draait om medemenselijkheid.\u2019<\/p>\n

Na de middelbare school vertrok ze naar Nederland om in Leiden rechten te studeren. Op aanraden van kennissen klopte ze aan bij de Vereeniging van Vrouwelijke Studenten om zich op te geven als lid. \u2018Daar zat een stel dames, de een nog blonder dan de ander, die voor mij nauwelijks van elkaar te onderscheiden waren. Dat was het begin van het novitiaat. Ik vond het allemaal zo naargeestig dat ik in tranen ben uitgebarsten. Waar was ik in hemelsnaam terecht gekomen? Maar ik heb het overleefd en een heerlijke tijd gehad.\u2019<\/p>\n

Na haar afstuderen keerde ze terug naar Suriname. Ze kreeg een baan aangeboden in Nederland, maar het was niet haar bedoeling om te blijven. Ze wilde, als zoveel van haar klasgenoten, Suriname helpen opbouwen. Dat idealisme kleefde aan haar generatie. Ze had nauwelijks voet aan land gezet of ze kwam de minister-president tegen. Ze vertelde hem dat ze advocaat wilde worden, waarop hij haar uitnodigde eerst een tijd op zijn kabinet te komen werken. Dan zou ze een goed beeld krijgen van het reilen en zeilen op het gebied van bestuur en beleid. Kenneth Gon\u00e7alves was hoofd van het kabinet. Ze had hem al ontmoet op een oudejaarsbal en het was liefde op het eerste gezicht. Ze trouwden.<\/p>\n

\u2018Hij was charmant, intelligent, beschaafd, principieel. Hij schreef prachtige brieven die getuigden van een sterk maatschappelijk, historisch inzicht. Daar bewonderde ik hem om. Misschien kwam hij op sommigen arrogant over, maar dat was hij niet. Hij had alleen een heel eigen wereld in zijn hoofd, waardoor hij de wereld om zich heen soms vergat.\u2019<\/p>\n

Kenneth Gon\u00e7alves was op zijn veertiende met een koffer, een net pak en een etiquetteboek op de boot naar Nederland gezet. De fraters in Suriname vonden dat hij naar het blo \u2013 speciaal onderwijs \u2013 moest omdat hij niets uitvoerde, maar zijn moeder begreep dat hij zich domweg verveelde. Hij doorliep in Den Haag met glans het Montessori-college. \u2018Kenneth was al jong politiek bewust. Hij las alles wat los en vast zat, tot de jaarverslagen van Philips aan toe. Hij vond dat hij overal van op de hoogte moest zijn, omdat ook h\u00edj terug wilde naar Suriname om het land op te bouwen en naar onafhankelijkheid toe te werken. Onze betrokkenheid had aanvankelijk geen partijpolitieke kleur. Dat kwam pas in de loop der jaren. We vonden het lastig dat de politieke partijen in Suriname op grond van etniciteit waren georganiseerd.\u2019<\/p>\n

Kenneth opende in Paramaribo een eigen advocatenpraktijk waar Lilian later ook emplooi vond. Ze hadden een intensief sociaal en beroepsleven. Een gelukkige tijd. Tot 25 februari 1980, de dag waarop de militairen een coup pleegden. Dat kwam aan als een mokerslag. In de periode erna pakten veel mensen hun koffers \u2013 bang voor wat komen zou \u2013 en vertrokken uit Suriname. Kenneth en Lilian Gon\u00e7alves bleven. Het was hun land. Ze vonden het belangrijk zich uit te spreken over misstanden. Wilden met geestverwanten een vreedzaam front vormen tegenover de militairen. \u2018In dat stadium kwam het niet in ons op dat geweld een optie was. Misschien dat we het later overwogen zouden hebben. Ik hoop alleen dat we ook dan de keuze hadden gemaakt voor geweldloosheid. Tegelijkertijd ben ik realistisch genoeg om te zien dat er via de vreedzame weg soms geen verandering komt. Een groot dilemma.\u2019<\/p>\n

De tijd na de militaire staatsgreep was het gevaar aan alle kanten voelbaar. De televisie vertoonde beelden van tegenstanders die gemarteld waren of, liggend op een brancard, ge\u00ebxecuteerd werden. Het nieuwe bewind stelde een avondklok in, luisterde telefoons af, censureerde kranten. \u2018We wantrouwden zelfs onze vrienden. Wisten niet wie sympathiseerde met de militairen en wie niet.\u2019<\/p>\n

Niet lang na de coup belde haar vader midden in de nacht op. Hij had gehoord dat er iets gebeurd was met haar broer. \u2018We negeerden de avondklok, sprongen in de auto, kwamen aan bij zijn huis. Daar lag Milton. In de garage. Doodgeschoten. Mijn vitale levenslustige, sociale broer met wie ik zo\u2019n intense band had. Verbijsterend.\u2019<\/p>\n

Het gerucht ging dat de militairen achter de moord zaten, maar de exacte toedracht is nooit achterhaald. Kenneth en Lilian namen daarna, zoals iedereen in hun omgeving, nog meer veiligheidsmaatregelen. Ook omdat de bedreigingen van Bouterse in zijn speeches steeds explicieter werden. In november 1982 schreef Kenneth hem een open brief waarin hij betoogde repressie als een heilloze weg te beschouwen. Bouterse reageerde fel. Het zinderde door de straten dat het een rode kerst zou worden.<\/p>\n

\u2018In de nacht van 7 op 8 december schrokken we wakker van een man die aan het raam stond te roepen. Kenneth deed de deur open en werd door militairen weggevoerd. Ik kreeg een paar uur huisarrest. De volgende dag ging ik op zoek naar informatie, maar niemand liet iets los. Pas \u2019s avonds hoorde ik op het nieuws dat er zestien mannen \u2013 onder wie Kenneth \u2013 opgepakt waren omdat ze verdacht werden van het voorbereiden van een tegencoup. Ik zag gruwelijke beelden van twee van hen, gemarteld.\u2019<\/p>\n

Op 9 december verspreidde zich het gerucht dat de mannen standrechtelijk ge\u00ebxecuteerd waren en dat hun lichamen naar het ziekenhuis waren gebracht. Lilian zocht haar buurman op die in het ziekenhuis werkte. Misschien wist hij meer. \u2018Hij vertelde me dat hij het dode lichaam van Kenneth had gezien. De wereld stond stil. Ik was radeloos, wanhopig.\u2019<\/p>\n

Ze werd naar Kenneth gebracht om hem te identificeren. In het mortuarium waren alle ge\u00ebxecuteerde mannen bedekt met een wit laken. \u2018Die identificatie was een van de moeilijkste dingen in mijn leven, maar ik wilde zeker weten dat hij het was, hem ook nog \u00e9\u00e9n keer zien. In een opwelling had ik ons driejarig dochtertje Valerie meegenomen. Toen we uit het mortuarium kwamen, zei ze: \u201cPappa had hier een streep en daar een streep, maar ik ben blij dat ik hem gezien heb. En hij is nu in de hemel.\u201d\u2019<\/p>\n

Later heeft ze het rapport gelezen van de martelingen. E\u00e9n keer, daarna nooit meer. Een paar jaar geleden werden, in verband met nieuw onderzoek, de graven geopend. Ze moest hem voor de tweede keer identificeren aan de hand van kledingstukken. Verschrikkelijk vond ze het om na zoveel tijd weer in het hart van de zaak te moeten duiken. \u2018De hele gebeurtenis kwam weer in mijn systeem.\u2019<\/p>\n

Alle begrafenissen vonden plaats op dezelfde dag, 13 december. De straten stroomden vol met rouwende nabestaanden die in stilte afscheid moesten nemen van hun geliefden. Toespraken waren verboden. Op 14 december verklaarde Bouterse dat de mannen waren doodgeschoten tijdens een vluchtpoging. Uit rapporten van Amnesty bleek later het tegendeel. Ze waren inderdaad standrechtelijk ge\u00ebxecuteerd.<\/p>\n

Nu, vierentwintig jaar later, zijn de militairen nog steeds niet berecht. \u2018Ik heb de hoop dat het er nog van komt. De verjaring is gestuit doordat wij als nabestaanden een verzoek hebben ingediend bij het Hof van Justitie. Dat heeft het Openbaar Ministerie de opdracht gegeven om over te gaan tot onderzoek en zo nodig vervolging. Mocht er alsnog een proces komen, dan zou ik het wel bij willen wonen. Al was het alleen maar om te zien dat het recht zijn loop krijgt. Een cultuur van straffeloosheid vind ik onverdraaglijk. Maar het zal zwaar zijn. Het meest trieste van alles is nog, dat in het tijdsbestek van een kwarteeuw een heel land is kapotgemaakt.\u2019<\/p>\n

Het eerste jaar na de moord op Kenneth overleefde ze door zich onder te dompelen in haar werk. Haar ouders en schoonouders hadden haar nodig, het kantoor ging weer open. Bizar vond ze het, om advocatuur te bedrijven in een rechteloos land. Omdat ze signalen kreeg dat ook zij moest vrezen voor haar veiligheid, vluchtte ze in 1983 samen met Valerie naar Nederland. Bij aankomst was ze fysiek en psychisch uitgeput, maar ze moest door. Ze kocht een huis, zocht een school voor Valerie en kreeg een baan aangeboden bij twee grote advocatenkantoren. \u2018Het was prettig om hard te werken, dan bleef er minder ruimte over om te piekeren.\u2019 Na verloop van tijd begon ze het politieke en sociale engagement te missen. Gelukkig kwamen er allerlei bijbaantjes op haar pad \u2013 het Landelijk Bureau Racismebestrijding, de ontwikkelingsorganisatie SNV \u2013 waar ze zich met overgave op stortte.<\/p>\n

Halverwege de jaren negentig vroeg Amnesty Nederland haar als voorzitter. Ze weigerde. \u2018Ik kreeg nachtmerries van het idee dat ik al die rapporten van mensenrechtenschendingen zou moeten lezen. Kennelijk was ik nog niet bestand tegen de confrontatie met zoveel onrecht.\u2019<\/p>\n

In 2001 vroeg Amnesty haar opnieuw en dit keer was ze er aan toe. \u2018Ik wilde me graag inzetten voor een betere wereld en in dat opzicht is Amnesty me op het lijf geschreven.\u2019<\/p>\n

In de tijd dat ze aantrad, nam de Nederlandse afdeling een behoudende positie in binnen de internationale organisatie. Amnesty stond vooral bekend vanwege zijn strijd tegen schendingen van klassieke mensenrechten en politieke vrijheden. Inmiddels gingen er stemmen op die pleitten voor uitbreiding van deze terreinen naar de sociaal-economische en culturele rechten, zoals het recht op onderwijs en gezondheidszorg. De Nederlandse sectie stond daar huiverig tegenover. Was bang dat de organisatie aan slagkracht en duidelijkheid zou verliezen.<\/p>\n

\u2018Martelen kun je strafbaar stellen, de doodstraf kun je uit het wetboek schrappen, maar het waarborgen van sociaal-economische rechten vraagt andere, complexere inspanningen. In een aantal landen \u2013 en dat is anders dan bij de klassieke mensenrechten \u2013 is het bovendien geen kwestie van onwil, maar van onmacht. Ook financieel. Het is minder eenduidig hoe je die problematiek moet aanpakken.\u2019<\/p>\n

Amnesty stelde toch zijn koers bij, omdat een groot deel van de achterban in zuidelijke landen juist die sociaal-economische rechten ziet aangetast: verstoken van voedsel, van onderwijs. Wil de organisatie ook voor hen van betekenis zijn, dan zal ze op deze gebieden activiteiten moeten ontplooien. De oude aanpak was te veel op westerse leest geschoeid. \u2018Je kunt niet negeren dat aids een pandemie is en armoede een groot probleem. Zo wil Amnesty zich nu ook sterk maken voor voedselhulp in Noord-Korea of tegen discriminatie van Roma-kinderen in het onderwijs.\u2019<\/p>\n

Maar Amnesty is geen ontwikkelingsorganisatie en wil dat ook niet zijn. \u2018Ons streven is om het bewustzijn te scherpen, mensen te stimuleren om actie te ondernemen en op te komen voor hun sociaal\u2013economische rechten. Daarnaast blijven we trouw aan de klassieke mensenrechten. Ondersteunen we de moeders van de vierhonderd jonge vrouwen die binnen elf jaar tijd zijn verkracht en vermoord in het grensgebied tussen Mexico en Amerika. Komen we op voor vrouwen uit Congo die massaal verkracht zijn. Blijven we ons verzetten tegen de doodstraf en marteling, tegen overvolle gevangenissen, tegen buitensporig geweld door de politie.\u2019<\/p>\n

Ze beschouwt het politiek neutrale karakter van Amnesty als een grote kracht van de beweging. \u2018We zeggen niets over de gerechtvaardigdheid van de inval van de Verenigde Staten in Irak, maar spreken wel de Amerikanen aan op Abu Ghraib en Guant\u00e1namo Bay. We zwijgen over de aanval van Britten en Amerikanen op de Taliban, maar stellen wel de behandeling van gevangenen aan de kaak. Kritiek uit het kamp van een politieke tegenstander wordt minder snel serieus genomen dan kritiek uit onverdachte, politiek neutrale hoek.\u2019<\/p>\n

Lilian Gon\u00e7alves betreurt het dat Nederland zijn koploperspositie op het gebied van mensenrechten is kwijtgeraakt. De koopman heeft het gewonnen van de dominee. In het meest recente Jaarboek van Amnesty krijgt Nederland voor het eerst sinds lange tijd weer een vermelding.<\/p>\n

\u2018De asielprocedure hangt van slordigheden aan elkaar, maar er zijn wel levens mee gemoeid. Toen ik als politiek vluchteling naar Nederland kwam, was ik ontzettend welkom. Ik weet niet of ik nu door de achtenveertiguurs\u00adprocedure was gekomen. Of ik binnen dat korte tijdsbestek mijn verhaal coherent had kunnen vertellen. Het hele beleid heeft een inhumaan gezicht gekregen.\u2019<\/p>\n

Een tweede punt van kritiek betreft het antiterrorismebeleid. \u2018Nederland dreigt mee te gaan in de trend om veiligheid boven andere mensenrechten te stellen. Vroeger waren we principi\u00ebler. Ik ben bang dat we sinds 11 september 2001 xenofoob geworden zijn. Amnesty is verklaard tegenstander van terrorisme, maar dat betekent niet dat je je door emoties moet laten leiden. Wat dat betreft is het evenwicht zoek.\u2019<\/p>\n

Gon\u00e7alves is daarnaast van mening dat Nederland zich ten opzichte van het bedrijfsleven krachtiger zou moeten uitspreken. \u2018Wij liepen altijd voorop als het ging om maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar inmiddels dreigen we ook daar achteraan te sukkelen. We doen weinig met de mensenrechtennormen voor multinationale bedrijven van de Verenigde Naties. Natuurlijk is niet ieder internationaal bedrijf een schender van mensenrechten, maar wel komt ieder bedrijf dat opereert in landen als China of Saoedi-Arabi\u00eb in aanraking met schendingen van mensenrechten. In Soedan werd de bevolking met bommen uit de oliegebieden gejaagd. Het lijkt alsof dergelijke zaken er minder toe doen. Alsof het financi\u00eble gewin belangrijker is geworden dan de mensenrechtennorm. Ik heb indertijd als voorzitter van Amnesty Nederland de overheid hier op aangesproken, maar daar is weinig mee gedaan.\u2019<\/p>\n

Waar ze op dit moment slapeloze nachten van kan hebben, is Darfur. \u2018Hoe kan de wereld laten gebeuren dat mensen elkaar op deze schaal afslachten? We staan erbij en kijken ernaar. Elke dag dat we langer wachten is een dag te veel.\u2019<\/p>\n

Gon\u00e7alves benadrukt dat het van groot belang is om te werken aan een grotere internationale solidariteit en slagkracht. Ziet het als de taak van de rijke landen om de handschoen op te nemen. Daar hoopt ze zich, als internationaal voorzitter van Amnesty, de komende jaren sterk voor te maken.<\/p>\n

\u2018Iedere keer wanneer ik mensen ontmoet die verminkt en vernederd zijn, beroofd van hun waardigheid, raakt het me diep. Vraag ik me af: hoe is het mogelijk in onze wereld? Ik heb zelf meegemaakt hoe wreed mensen kunnen zijn, maar nu ik er op grote schaal mee geconfronteerd word, heb ik soms het gevoel dat ik in de hel kijk. Maar zoals ik in mijn speech voor Mandela zei: \u201cE\u00e9n moedig mens kan samen met vele andere moedige mensen een vloedgolf van verandering teweegbrengen, zelfs in de meest dorre gebieden.\u201d Dat heeft hij bewezen en daarom weiger ik de hoop op te geven.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Curriculum Vitae Lilian Gon\u00e7alves-Ho Kang You (11 november 1946) 1964: algemene middelbare school Paramaribo | 1970: meester in de rechten, Rijksuniversiteit Leiden | 1971-1973: kabinet van de minister-president, Paramaribo | 1973-1983: advocaat bij de maatschap Gon\u00e7alves Ho Kang You te Paramaribo | 1984-1989: advocaat bij Loeff en Van der Ploeg, Amsterdam 1989-1994: advocaat bij Trenit\u00e9 Van Doorne, Amsterdam | 1994-2000: vice-voorzitter Commissie Gelijke Behandeling | 1997-2006: lid\/vice\u2013voorzitter Opta, College van Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit<\/p>\n

Enkele nevenactiviteiten | 1989-heden: voorzitter van de Stichting Juridische Samenwerking Nederland Suriname | 1990-1994: voorzitter Landelijk Bureau Racismebestrijding | 1995-2005: voorzitter Programmaraad NPS | 2000\u2013heden: Stichting De Nieuwe Kerk | 2001-2005: voorzitter Amnesty International afdeling Nederland | 2003-heden: commissaris van Het Concertgebouw NV | 2004-heden: voorzitter van het Prins Claus Fonds | 2006: bestuurslid van het Mauritshuis | Sinds september 2006: voorzitter van het International Executive Committee van Amnesty International, Londen<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Toen Amnesty Nederland haar halverwege de jaren negentig als voorzitter vroeg, weigerde advocate Lilian Gon\u00e7alves-Ho Kang You. Haar man was in 1982 een van de slachtoffers van de decembermoorden in Suriname en een jaar later was ze naar Nederland gevlucht.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,193,69,1807,1145],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"colette van der ven","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/119319"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=119319"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/119319\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"colette van der ven","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=119319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=119319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=119319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}