Op het partijcongres van de PvdA, afgelopen weekeinde in Zwolle, werd weinig gezegd dat door de bomvolle zaal n\u00ed\u00e9t met applaus werd beloond. Alleen de namen van de PvdA-bewindslieden in het nieuwe kabinet waren al genoeg voor een donderende ovatie. Alsof de sociaal-democraten alsnog de verkiezingen gewonnen hebben. Ook een van de meest omstreden afspraken tussen de coalitiepartijen \u2013 dat er geen onderzoek komt naar de Nederlandse steun voor de oorlog in Irak \u2013 leidde niet tot groot rumoer.<\/p>\n
De dagen voor het congres waren verschillende PvdA-afdelingen in het land, de afdeling Houten voorop, nog bezig met het opstellen van een motie waarin de PvdA-top werd opgeroepen alles in het werk te stellen alsnog een parlementaire enqu\u00eate naar Irak mogelijk te maken, zoals de PvdA al jaren in de oppositie heeft bepleit. Maar dat voornemen werd de opstandige afdelingen op de ochtend van het congres achter de schermen vakkundig uit het hoofd gepraat door Wouter Bos, partijvoorzitter Michiel van Hulten en fractievoorzitter Jacques Tichelaar. Amendementen op het regeerakkoord waren onmogelijk, het was take it or leave it. Zo werd de brisant bedoelde motie omgebouwd tot een tamelijk onschuldige \u2018motie van verdriet\u2019, en met algemene stemmen aangenomen. Luid applaus, het feestje was niet bedorven.<\/p>\n
Niet in de doofpot<\/p>\n
Maar daarmee is het onderzoek naar de politieke steun voor de inval in Irak nog niet van de baan. Een week voor het congres pleitte Erik Jurgens, alom gerespecteerd PvdA-senator, in Netwerk voor een onafhankelijk onderzoek naar de besluitvorming rond Irak, bijvoorbeeld te verrichten door het NIOD. Als de regering zo\u2019n onderzoek zou blijven blokkeren, stelde hij, zou de Eerste Kamer het voortouw moeten nemen in een parlementair onderzoek. De fracties in de senaat zijn immers niet aan het regeerakkoord gebonden. Jurgens kreeg bijval van PvdA-coryfee Klaas de Vries, die door de kandidaatstellingscommissie op een onverkiesbare plaats voor de Eerste Kamer was gezet, maar door een landelijke steunactie van de leden (www.kiesklaas.nl) tijdens het congres alsnog op de derde plaats werd verkozen. \u2018Als wij vanuit de Eerste Kamer aandringen op een onafhankelijk onderzoek, en de regering blijft bokkig doen,\u2019 zei Jurgens tijdens de lunchpauze van het congres, \u2018kan ik me voorstellen dat in de Eerste Kamer het algemene gevoelen ontstaat dat men zo niet met het parlement hoort om te gaan. Dan zou er een meerderheid voor een parlementair onderzoek vanuit de Eerste Kamer kunnen ontstaan. Daar wil ik me de komende maanden voor inzetten. Een parlementair onderzoek door de Eerste Kamer is een goede stok achter de deur.\u2019<\/p>\n
Ook volgens Klaas de Vries heeft de Eerste Kamer het goed recht zo\u2019n onderzoek te beginnen. Nog nagloeiend van de overweldigende steun van de partijleden voor zijn kandidatuur zei hij in de wandelgangen van het congres: \u2018\u00cdk heb het regeerakkoord niet getekend. Bovendien: er zijn dingen die je niet in het kabinet kunt afkaarten. Zeker niet het recht van het parlement op informatie. De politieke besluitvorming over Irak mag niet in de doofpot verdwijnen. Daar zouden de fracties van CDA en VVD ook over moeten nadenken. Ik begrijp niet dat Balkenende dat verwijt in de lucht wil laten hangen. Zolang het kabinet blijft weigeren aan een onderzoek mee te werken, blijft de indruk bestaan dat er iets te verbergen is. Alleen al daarom m\u00f3\u00e9t dat onderzoek er komen. Zo nodig op initiatief van de Eerste Kamer.\u2019<\/p>\n
Trouwe waakhond<\/p>\n
Het zal niet meevallen daar in de senaat een meerderheid voor te krijgen. Han Noten, PvdA-lijsttrekker voor de Eerste Kamer, vindt niet dat de senaat in zo\u2019n onderzoek voorop moet willen lopen. \u2018Ik weet wat Klaas de Vries erover gezegd heeft. Maar als kandidaat-Kamerlid moet hij eerst met mij overleggen. Als de Eerste Kamer nu een parlementair onderzoek zou beginnen, zouden we een regeringscrisis kunnen veroorzaken. Dan plaatsen we ons midden in het politieke debat. Daar ben ik geen voorstander van.\u2019<\/p>\n
Ook Jacques Tichelaar, kersvers fractievoorzitter in de Tweede Kamer, liet er tijdens het congres geen twijfel over bestaan dat zo\u2019n onderzoek er wat hem betreft niet zal komen. Vorige week kondigde hij nog aan dat de fractie onder zijn leiding de \u2018grenzen\u2019 van het regeerakkoord gaat opzoeken. Maar tijdens het congres leek Tichelaar zich al snel gevonden te hebben in de rol die Maxime Verhagen de afgelopen jaren voor Jan Peter Balkenende gespeeld heeft: de rol van trouwe waakhond. Over Irak is wat hem betreft geen discussie mogelijk. \u2018Een onderzoek door de Eerste Kamer? Dat gaat niet gebeuren,\u2019 zei hij na afloop van het congres, op weg naar de borrel. \u2018Ik kan de Eerste Kamerfractie niks verbieden. Als er een onderzoek gedaan kan worden zonder politieke problemen zal ik het niet tegengaan. Maar als dat w\u00e9l zo is, ga ik met de Eerste Kamer-fractie praten. Want dat moeten we voorkomen.\u2019 Tichelaar zei het al in zijn speech voor het congres: \u2018We hebben onze handtekening gezet, en daar houden we ons aan.\u2019<\/p>\n
Maatschappelijke druk<\/p>\n
Maar de vraag is hoe lang het nieuwe kabinet de maatschappelijke druk om een onderzoek te doen naar Irak nog kan weerstaan. Die druk zal de komende maanden alleen maar groeien, net als in de andere westerse landen die de inval in Irak hebben gesteund. De PvdA heeft daarin een sleutelpositie. De sociaal-democratische bewindslieden hebben straks in het kabinet in principe recht op inzage in alle stukken \u2013 ook de vertrouwelijke. Nu mogen ze er nog niks mee doen omdat er geen Kamermeerderheid voor een onderzoek te vinden is. Maar dat zou best eens kunnen veranderen.\u2019<\/p>\n
E\u00e9n vragensteller op het congres, Auke Bijlsma, plaatsvervangend voorzitter van de Amsterdamse gemeenteraad, gepokt en gemazeld in de partijpolitiek, had de vooruitziende blik de PvdA-leider een paar listige vragen te stellen. Kan het zo zijn dat het regeerakkoord het grondwettelijke recht van het parlement op informatie uitschakelt? En: stel dat in de Verenigde Staten of in Groot Brittanni\u00eb een parlementair onderzoek naar de besluitvorming over Irak komt, kan Nederland dan weigeren daaraan mee te werken? In de loop van de middag kwamen de antwoorden van Wouter Bos vanaf het spreekgestoelte: nee, het regeerakkoord kan het grondwettelijke recht van het parlement niet uitschakelen. En, wat betreft medewerking aan een internationaal onderzoek: \u2018Dat zien we tegen die tijd wel.\u2019<\/p>\n
De woorden van Wouter Bos klonken laconiek, het congres klapte vrolijk verder. Maar voor de goede verstaander was het antwoord van de immer behoedzame partijleider net zo zorgvuldig geformuleerd als de vragen waar Bijlsma al een paar dagen op had zitten schaven. \u2018Wat Bos zei, was een opening,\u2019 zei Bijlsma na afloop van het congres tevreden. \u2018Het komt erop neer dat hij een parlementair onderzoek naar de besluitvorming over Irak niet uitsluit. Daar kunnen we hem straks aan houden.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Het partijcongres van de PvdA stemde afgelopen weekeinde massaal in met het regeerakkoord, ondanks de omstreden afspraak tussen de coalitiepartijen dat ergeen onderzoek komt naar de Nederlandse steun voor de inval in Irak. Maar daarmee is het onderzoek nog niet van de baan. Volgens kandidaat-senator Klaas de Vries moet desnoods de Eerste Kamer het voortouw nemen. Ook Wouter Bos liet de deur op een kier.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/119201"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=119201"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/119201\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=119201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=119201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=119201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}