Arturo P\u00e9rez-Reverte is een ex-oorlogsjournalist die nu een van de best verkochte, meest vertaalde auteurs van Spanje is. In zijn nieuwe roman heeft hij zich gestort op een onderzoek naar de essentie van het kwaad. Filosofisch en spannend tegelijk, zo lees je op de achterflap.<\/p>\n
Het verhaal begint met de introductie van de hoofdpersoon, de schilder Faulques. Eigenlijk is hij geen schilder maar een fotograaf, een oorlogsfotograaf die een succesvolle carri\u00e8re achter zich heeft gelaten om zich terug te trekken in een oude wachttoren aan de Middellandse Zee. Daar legt hij zich toe op een wandschildering van een oorlogstafereel dat met gebruik van alle stijlen, oud en modern, abstract en figuratief, alle gruwelijkheden die hij ooit zag samenvoegt en met elkaar verbindt.<\/p>\n
Het is moeilijk om geen verband te leggen tussen de schrijver P\u00e9rez-Reverte en zijn personage: oorlogsverslaggever wordt romancier versus oorlogsfotograaf wordt schilder. Maar daar is niks mis mee, want juist door deze overduidelijke overeenkomst tussen schrijver en schilder wordt de verwachting gewekt dat de roman, net als het wandschilderij, een kleurrijk lijnenspel zal worden van verschillende verhalen en stijlen die samenkomen in een overdonderend plot, dat de essentie beeldend tot uitdrukking brengt. Dat zou prachtig zijn!<\/p>\n
Terwijl Faulques aan het werk is, krijgt hij bezoek van een Kroatische soldaat, Markovic, die hem doodkalm vertelt dat hij wraak komt nemen, hem komt doden maar eerst nog praten wil. De schilder nodigt hem uit voor een glas lauw bier. Dan ontvouwt zich een gesprek tussen de twee mannen dat de rest van het boek in beslag neemt.<\/p>\n
De Kroaat is geobsedeerd door de gedachte dat de foto die Faulques ooit van hem nam, er indirect toe heeft geleid dat zijn vrouw en kind gruwelijk werden vermoord. Meer nog is de soldaat geobsedeerd door de fotograaf zelf, de aanstichter, hij wil alles van hem weten, wat hem bewoog, wat hem beweegt, hij kent al zijn foto\u2019s. De Kroaat zegt dat Faulques schuldig is doordat hij met zijn foto de aandacht op de soldaat vestigde en daarmee indirect op diens familie, met als gevolg dat deze werd uitgemoord. \u2018Ja, schuldig,\u2019 zegt de schilder: \u2018zoals alles en iedereen schuldig is, zoals de vlinder schuldig is die met zijn vleugels wappert en aan de andere kant van de wereld een orkaan ontketent.\u2019<\/p>\n
\u2018Ik denk dat u hetzelfde medelijden voelt als een onderzoeker die door een microscoop naar het gevecht in een ge\u00efnfecteerde wond kijkt. Microben tegen amoeben,\u2019 zegt de soldaat en eist berouw.<\/p>\n
En langzaam begint de schilder te beseffen \u2018dat een fundamenteel onderdeel van de kwantummechanica is dat de mens de realiteit schept door hem te observeren\u2019. Dat hij als oorlogsfotograaf niet alleen feiten vastlegde met zijn camera, maar dat hij medeplichtig was en dader. Omdat hij realiteit schiep door hem te observeren. En dat hij met zijn afstandelijke blik door de camera inderdaad een bijna onmenselijke blik op mensen wierp: zonder gevoel. Met deze ontdekking van zijn eigen cruciale rol bij het toeschouwen van \u2018het kwaad\u2019 kan hij zijn schilderij en leven voltooien, en kan de schrijver deze roman be\u00ebindigen.<\/p>\n
Het boek bevat geen originele filosofische gedachten die ik hier even in citaten kan samenvatten, maar daar kun je je schouders nog wel over ophalen. Belangrijker is dat een boek oude gedachtes een nieuw lichaam geeft, spannend aankleedt en in een omgeving zet waarin de lezer kan ronddwalen. Maar ook dat maakt P\u00e9rez-Reverte niet waar. Mijn korte samenvatting \u00eds de inhoud van het boek, met weglating van de herhaling. Zoals de schilder, al doet hij zijn best, een aardige hand van tekenen heeft maar geen schilder is (zijn muurschildering is niet goed maar middelmatig), zo is de journalist geen romancier, al doet hij zijn best. Met een opmerking als \u2018Het enige wat hij wilde was de code van het trac\u00e9, de sleutel tot het cryptogram begrijpen, opdat de pijn en alle smarten draaglijk zouden zijn\u2019, zegt de schrijver wat niet gezegd maar gevoeld had moeten worden. De discussie tussen de mannen is onnatuurlijk theoretisch en eenvormig. Het schilderij met zijn verkrachte vrouwen en dode of radeloze kinderen roept geen beelden op. Wat in zekere zin maar goed is, want dat maakt dat dit boek in elk geval niet ook nog weerzinwekkend. Aan spanning ontbreekt het totaal.<\/p>\n
\u2018Waarom dan dat enorme schilderij? Waarom iets schilderen wat een ander al eerder en beter heeft gedaan?\u2019 vraagt de Kroaat.<\/p>\n
\u2018Ieder moet zijn deel schilderen. Wat hij zag, wat hij ziet.\u2019<\/p>\n
Schrijven uit innerlijke noodzaak dus.<\/p>\n
Het wordt nog verkocht ook. En misschien is dat wel sympathiek: een schrijver die zo bescheiden is om via zijn personage te laten weten dat zijn roman op zijn best middelmatig is. Dat hij eigenlijk geen schrijver is, maar toch iets wilde schrijven. En een publiek dat dat accepteert. Massaal.<\/p>\n
Arturo P\u00e9rez-Reverte. De schilder van het kwaad. Vertaald uit het Spaans door Jean Schalekamp, 304 pagina\u2019s, Meulenhoff, \u20ac 19,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Arturo P\u00e9rez-Reverte is een ex-oorlogsjournalist die nu een van de best verkochte, meest vertaalde auteurs van Spanje is. In zijn nieuwe roman heeft hij zich gestort op een onderzoek naar de essentie van het kwaad. Filosofisch en spannend tegelijk, zo lees je op de achterflap. Het verhaal begint met de introductie van de hoofdpersoon, de […]<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[2361],"acf":[],"author_name":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/118581"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=118581"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/118581\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"AndorT","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=118581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=118581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=118581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}