Interview \/ Tom Koenigs, VN-diplomaat in Afghanistan<\/p>\n
Het gebouwencomplex van de Ver\u00adenigde Naties in de Afghaanse hoofd\u00adstad Kaboel ligt verscholen achter hoge muren. Bij binnenkomst wordt de auto uitgebreid doorzocht. Bij de VN nemen ze geen enkel risico meer, sinds bij een zelfmoordaanslag in de Iraakse hoofdstad Bagdad in 2003 hoge VN-vertegenwoordigers om het leven kwamen.<\/p>\n
Tom Koenigs is de Speciale Vertegen\u00adwoor\u00addiger van de Secretaris-Generaal van de Ver\u00adenigde Naties in Afghanistan. Koenigs komt uit Duitsland en was jarenlang een kopstuk van de Gr\u00fcnen, hij is van dezelfde generatie als Joschka Fischer. Inmiddels heeft hij zijn sporen verdiend in de internationale politiek. Koenigs werkte eerder voor de VN in Guatemala en Kosovo. Sinds februari 2006 moet hij de wederopbouw in Afghanistan in goede banen leiden.<\/p>\n
Dat is geen sinecure: in het zuiden van het land verstoren de taliban met hun aanslagen en bermbommen de wederopbouw. In het Afghaanse parlement zitten oude krijgsheren die bloed aan hun handen hebben. Buitenlandse hulpverleners worden steeds vaker beschouwd als ongewenste indringers die proberen westerse waarden op te leggen. Deze week is Koenigs een dag in Nederland om met regering en parlement te praten, onder meer over de situatie in Uruzgan.<\/p>\n
De Nederlanders willen niets liever dan dat de VN naar Uruzgan komen.<\/p>\n
\u2018Onlangs had ik mijn eerste ontmoeting met de nieuwe secretaris-generaal van de VN Ban Ki-moon. Hij vertelde me dat hij een gesprek had gehad met de Nederlandse minister-president over de opening van een kantoor in Tarin Kowt. Ban Ki-moon wilde alles weten over Uruzgan. Ik heb hem toen een eerste briefing gegeven.\u2019<\/p>\n
Hoe schat u de situatie ter plaatse in?<\/p>\n
\u2018VN-veiligheidsexperts die in Uruzgan zijn geweest, vonden de situatie nog te ongewis. Dus gaan we voorlopig niet naar Uruzgan. Openingsceremonies van VN-kantoren wekken bij de bevolking torenhoge verwachtingen. Ik heb geen zin om een kantoor te openen en dat drie weken later weer te moeten sluiten.\u2019<\/p>\n
Bij uw bezoek aan Nederland zal men opnieuw druk op u uitoefenen om wel naar Uruzgan te gaan.<\/p>\n
\u2018Nogmaals: het slechtste wat kan gebeuren is dat de VN met veel fanfare komen en dan drie weken later weer moeten evacueren. Dan kunnen we beter helemaal niet komen. Daarbij komt dat er in het zuiden van Afghanistan, waaronder Uruzgan, hulpverleners worden bedreigd, gekidnapt of vermoord. Ik moet er niet aan denken dat VN-medewerkers worden ontvoerd, zoals onlangs met een Italiaanse journalist is gebeurd. (Verslaggever Daniele Mastrogiacomo van La Repubblica werd twee weken vastgehouden door de taliban, red.) Of de medewerker van Welthungerhilfe die op 8 maart werd vermoord. Zo\u2019n afschuwelijk incident zou onze hele missie in gevaar brengen. We moeten dus voorzichtig zijn. Er is een ander punt: we moeten onze staf niet te zwaar belasten. Binnen een jaar hebben we het aantal kantoren verdubbeld.<\/p>\n
De helft van mijn gesprek met de secre\u00adtaris-generaal ging over Uruzgan. Hij houdt zich persoonlijk met deze zaak bezig. Binnenkort zullen we opnieuw een speciale missie sturen, dan zullen ook mensen uit New York meegaan.\u2019<\/p>\n
Gouverneur Munib van Uruzgan staat op de zwarte lijst van de VN omdat hij vroeger een hoge positie had bij de taliban. U kunt dus niet met hem samenwerken.<\/p>\n
\u2018Ik heb veel gesproken met gouverneur Munib en ik vind niet dat hij nog op de lijst moet staan. Maar dit is een zaak van de Veiligheidsraad, ik kan daar verder geen uitspraken over doen.\u2019<\/p>\n
Niet alleen in zuiden maar ook elders in Afghanistan gaan dingen niet zoals verwacht. In het Afghaanse parlement is onlangs een resolutie aangenomen waardoor de voormalige warlords niet langer vervolgd kunnen worden. Wat vindt u daarvan?<\/p>\n
\u2018De voormalige mujahedeen-leiders die nu in het parlement zitten, hebben eerst tegen de Russen gevochten en zijn toen onderling slaags geraakt. Ze werden zenuwachtig toen hun namen werden genoemd in een rapport van Human Rights Watch. In dezelfde tijd werd Saddam Hussein ge\u00ebxecuteerd. Er ontstond een groot verbond van de mujahedeen en de voormalige communisten. Ze hebben een punt als ze zeggen dat niemand vervolgd mag worden voor het voeren van een oorlog. Dat staat in de Geneefse Conventie. Maar ze zitten fout als ze willen proberen vervolging van oorlogsmisdadigers en plegers van misdaden tegen de menselijkheid te blokkeren. Dat kan niet op grond van de Afghaanse grondwet en de internationale verdragen waarbij het land is aangesloten. Uiteindelijk is er een compromis gekomen waardoor individuele slachtoffers alsnog rechtszaken kunnen beginnen. Dat is het uiterste wat op dit moment mogelijk is.<\/p>\n
Sommigen, waaronder ikzelf, zouden liever hebben gezien dat die wet er helemaal niet was. De wet heeft een connotatie van een algeheel vergeten, van straffeloosheid. De Verenigde Naties streven naar een proces waarbij respect bestaat voor de slachtoffers, historische waarheidsvinding wordt gedaan, het juridische systeem goed functioneert en waar ook de mogelijkheid voor verzoening bestaat. Alleen na zo\u2019n proces kun je zeggen: we kunnen dit boek sluiten. Niet na een snel debatje in het parlement waar nauwelijks iemand bij is.\u2019<\/p>\n
De oude mujahedeen-commandanten organiseerden een grote bijeenkomst in het stadion van Kaboel. Ze gingen flink tekeer tegen mensenrechtenactivisten.<\/p>\n
\u2018Dat vind ik veel bedreigender. Niet alleen tegen mensenrechtenactivisten, maar ook tegen de slachtoffers en tegen de internationale gemeenschap.\u2019<\/p>\n
Een parlementaire commissie was onlangs ook kritisch over hervormingen van de politie. De commissie wilde de oude corrupte politiechefs laten zitten en verzette zich tegen benoeming op basis van bewezen diensten.<\/p>\n
\u2018Ik ben voor politiebenoemingen op basis van kwaliteiten, zoals die door de Amerikanen en de Duitsers zijn ingevoerd. Ook het parlement moet zich realiseren dat het traditionele benoemingensysteem op basis van patronage niet erg succesvol is geweest. Niet alles wat in het parlement wordt gezegd hoeft per se waar te zijn.\u2019<\/p>\n
Denkt u dat het parlement een obstakel wordt voor vooruitgang?<\/p>\n
\u2018Als het parlement beslissingen neemt die wij niet leuk vinden, zullen we daarmee moeten leren leven. Want de internationale gemeenschap wilde een parlementair systeem.\u2019<\/p>\n
Bent u optimistisch over de nabije toekomst van Afghanistan?<\/p>\n
\u2018Absoluut. De VN werken al jarenlang in Afghanistan. Zelfs in de moeilijkste tijden waren er Afghanen die met ons wilden werken, die het maximale wilden halen uit de internationale aanwezigheid. En wij moeten ons best doen om de capaciteit van mensen te vergroten, dat is de allerbelangrijkste taak. We bouwen scholen, dat is belangrijk, maar het is belangrijker dat de scholieren goed onderwijs krijgen.\u2019<\/p>\n
De taliban gaan dat proces niet verpesten?<\/p>\n
\u2018Ze verstoren de wederopbouw. Het meeste geld gaat op dit moment naar de verbeteringen bij politie en leger. Ik ben heel blij met de miljarden die de Amerikanen onlangs hebben toegezegd, dat is iets waar ik een half jaar geleden om heb gevraagd. Maar dat geld zou beter in scholen en universiteiten gestoken kunnen worden. Of in de verbetering van het openbaar bestuur en de rechterlijke macht. Maar toch zullen de taliban niet slagen in hun missie. Hun idee\u00ebn zijn zo achterlijk, zo geworteld in voorbije tijden dat ik me niet kan voorstellen dat ze zullen zegevieren.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nederland wil dat de Verenigde Naties een kantoor openen in Uruzgan, om de wederopbouw van de Afghaanse provincie een impuls te geven. Maar de VN vindt de situatie nog te ongewis. Harm Botje sprak in Kaboel met Tom Koenigs, de hoogste VN-diplomaat in Afghanistan, aan de vooravond van diens bezoek aan Nederland.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/118011"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=118011"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/118011\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=118011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=118011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=118011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}