Interview Joris Voorhoeve<\/p>\n
oris Voorhoeve, oud-minister van Defensie, laat er geen twijfel over bestaan: de Nederlandse missie in Uruzgan moet niet worden verlengd. \u2018De lasten binnen de NAVO zijn ongelijk verdeeld. Er is een klein groepje landen dat altijd de zwaarste missies op zich neemt, waaronder Nederland. Er wordt altijd op ons gerekend als loyale, bereidwillige bondgenoot. Nu groeit de druk op de regering om de Nederlandse troepen in Uruzgan te laten blijven na het einde van de missie volgend jaar. Maar dat moeten we niet laten gebeuren. Dit is het moment om keihard te zijn. Nederland moet wel betrokken blijven bij Afghanistan, maar het moet minder en anders.\u2019<\/p>\n
Dus u bedoelt dat Kamp Holland moet worden opgeheven?<\/p>\n
\u2018De missie moet worden overgedragen aan een andere bondgenoot. We hebben getekend tot augustus 2008. Dan zit onze taak erop. Dat moeten we nu heel duidelijk zeggen, om andere landen ertoe te bewegen ons af te lossen. We moeten bereid zijn het heel hard te spelen.\u2019<\/p>\n
Is Nederland t\u00e9 bereidwillig als het om zulke gevaarlijke missies gaat?<\/p>\n
\u2018Nederland doet meer dan de meeste andere landen. Dat betekent niet dat Nederland te veel doet, maar dat de andere landen te weinig doen. Het is free riders-gedrag: met de bus mee door te profiteren van wat de anderen betalen. We moeten onze bereidheid aan vredesmissies bij te dragen gebruiken als hefboom om andere landen zo ver te krijgen meer te doen.\u2019<\/p>\n
De opvattingen van Joris Voorhoeve over militaire missies buiten de grenzen zijn getekend door zijn ervaringen als minister van Defensie ten tijde van de val van Srebenica. De Nederlandse troepen werden naar Bosni\u00eb gestuurd met een gebrekkig mandaat en zonder goede afspraken over aflossing. Nederlandse soldaten keken machteloos toe terwijl duizenden moslims werden afgevoerd. Die traumatische gebeurtenis heeft de liberale politicus jarenlang achtervolgd. Na zijn vertrek uit de politiek werd het stil rond Joris Voorhoeve. Hij werd lid van de Raad van State en hoogleraar Internationale Veiligheidsstudies aan de Nederlandse Defensie Academie. Nu, voor het eerst in jaren, vindt hij het tijd om zijn stem te laten horen. Niet als lid van de Raad van State, benadrukt hij, maar als deskundige in de internationale betrekkingen. In zijn statige werkkamer bij de Raad van State waarschuwt Joris Voorhoeve voor de \u2018afwentelmentaliteit\u2019 van de bondgenoten, waar hij indertijd als minister mee te kampen heeft gehad. \u2018Als andere landen hun verantwoordelijkheid niet nemen, komt Nederland in Uruzgan in de klem,\u2019 zegt hij, \u2018net als indertijd in Bosni\u00eb. Als we n\u00fa niet duidelijk maken dat de bondgenoten niet eindeloos op ons kunnen rekenen, gaat het mis. Dan wordt het een missie zonder einde.\u2019<\/p>\n
Toen Voorhoeve in 1994 minister van Defensie werd, had het vorige kabinet al getekend voor de missie naar Srebrenica. Er was een gebrekkig mandaat. En voor de aflossing na anderhalf jaar was niets geregeld. \u2018Ik was er dag en nacht mee bezig,\u2019 zegt Voorhoeve. \u2018Ik heb Kofi Annan, toen onder-secretaris-generaal voor veiligheidssituaties, gevraagd om aflossing door een andere VN-lidstaat. Hij zei: \u201cThat is an understandable but very difficult request.\u201d Ik h\u00f3\u00f3r het hem nog zeggen. Maar toen hij het verzoek rondstuurde: doodse stilte. Vervolgens ben ik zelf acht landen gaan bewerken om de missie over te nemen. Overal kreeg ik \u201cnee\u201d te horen. Uiteindelijk was alleen Oekra\u00efne bereid. Op 15 juli 1995 zouden ze binnenrijden. Maar op 11 juli vielen de Servi\u00ebrs aan.\u2019 Voorhoeven zwijgt. \u2018Dat is wat ik wil onderstrepen: de Nederlandse regering moet niet afwachten, maar keihard over de aflossing onderhandelen.\u2019<\/p>\n
Ondanks optimistische berichten vanuit het NAVO-hoofdkwartier wordt de situatie in Uruzgan steeds dreigender. Aan Nederlandse zijde is de eerste dode door een bermbom gevallen. Van de wederopbouw in het zuiden van Afghanistan komt vrijwel niets terecht. \u2018We moeten re\u00ebel zijn en erkennen dat Nederland maar een klein deel van de problemen in Afghanistan kan helpen oplossen. We moeten ervoor zorgen dat we niet een te zware steen optillen, die op onze voeten kan vallen.\u2019<\/p>\n
Kan de NAVO de strijd in het zuiden van Afghanistan op den duur winnen?<\/p>\n
\u2018Nee, dat denk ik niet. De grote stroom jonge mannen die uit de madrassa\u2019s in Noordwest-Pakistan met honderd dollar en een kalasjnikov Afghanistan in gestuurd worden, zal blijven aanhouden. Ik heb zelf in de jaren tachtig en negentig vele malen gereisd in Afghanistan en het grensgebied van Pakistan, eerst als medewerker van de Wereldbank, later als Kamerlid. Ik ken de mentaliteit van de Pashtuni\u2019s. Het gaat om soennitische fundamentalisten, die grote vijandschap vertonen tegen alles wat anders is. Als je ze ontmoet, lijken ze zo uit het Oude Testament te komen lopen, maar dan met een kalasjnikov. Het zijn trotse, boeiende mensen, en ze zijn ongelooflijk gastvrij. Maar zodra er een conflict is, grijpen ze naar de wapens. Er wordt niets uitgepraat, er wordt direct geschoten. Het is een volstrekt ontwricht gebied, dat al eeuwen verscheurd wordt door twisten tussen stammen en buitenlandse mogendheden. Dat wordt nog eens versterkt door de drugshandel.<\/p>\n
Die problemen zullen blijven bestaan, wat de NAVO ook doet. Het is een nobel en belangrijk streven om van Afghanistan een moderne, democratische staat in de twintigste eeuw te maken. Maar daar is grootscheepse, langdurige ontwikkeling voor nodig, van vele tientallen jaren. De NAVO kan dit niet oplossen. Er bestaat geen militaire oplossing van de problemen in Afghanistan. Dat kan alleen als de EU en de VN zich veel meer inspannen om wederopbouw mogelijk te maken. Het is goed dat Nederland doet wat het kan. Maar de lasten zijn ongelijk verdeeld. Een handjevol landen doet iets in<\/p>\n
Afghanistan. Verder blijft het bij mooie woorden.\u2019<\/p>\n
Nederland wordt door sommige bond\u00adgenoten bekritiseerd omdat de troepen in Uruzgan te veel met hun eigen veiligheid bezig zouden zijn.<\/p>\n
\u2018We moeten ons niet laten laten opjutten. De bijdrage wordt echt niet beter als er meer soldaten sneuvelen. Agressie werkt agressie in de hand. Zolang we nog in Uruzgan zijn, gaat het erom dat we stabiliteit brengen, zodat de wederopbouw een kans krijgt. Als je een schooltje helpt bouwen, en de ochtend na de opening hangt het schoolhoofd met doorgesneden keel aan de deurpost, is dat verschrikkelijk. Zulke dingen kunnen we helpen voorkomen. Maar niet ten koste van alles. Je moet in Nederland kunnen uitleggen waarom Nederlandse jongens en meisjes daar moeten sneuvelen. Je moet aan ouders in drie zinnen kunnen vertellen waarom het offer van hun kind nodig was. Ik heb dat als minister een aantal keren moeten doen. Dat is niet makkelijk. De Nederlandse bevolking is bereid om een klein aantal slachtoffers te accepteren. Maar als het er veel worden, wordt er geroepen dat de troepen naar huis moeten. En dat kan ik goed begrijpen.\u2019<\/p>\n
Wat zou Nederland na het vertrek uit Uruzgan w\u00e9l moeten doen in Afghanistan?<\/p>\n
\u2018Nederland zou een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de opbouw van de rechtsorde \u2013 justitie, politie en gevange\u00adniswezen \u2013 door training en monitoring. De Nederlandse marechaussee zou die taken heel goed kunnen uitvoeren. Dat is een uitvoerbare missie, die past bij de Nederlandse traditie.\u2019<\/p>\n
Nederland heeft lange tijd een gidsfunctie willen vervullen in de internationale politiek. Is dat een rol die Nederland nog steeds moet spelen?<\/p>\n
\u2018Nederland heeft veel geleerd van Srebrenica. Er is een verfijnd toetsingskader, waaraan nieuwe militaire missies moeten voldoen. En de Nederlandse strijdmacht is profes\u00adsioneler en harder geworden. Maar misschien hebben we nog onvoldoende geleerd dat we harde voorwaarden moeten stellen. Dat zal in Uruzgan moeten blijken. We moeten niet weer het slachtoffer worden van ons idealisme. Het is een paradox: om goede doelen te bereiken moet je soms heel hard zijn, anders ga je zelf aan die goede doelen ten onder.\u2019<\/p>\n
Volgende week verschijnt de Afghanistan-special van Vrij Nederland. Op 15 mei organiseert VN met de Universiteit Leiden om 20.00 uur het debat \u2018Terug uit Afghanistan?\u2019 Steenschuur 25 in Leiden.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De Nederlandse regering staat onder groeiende druk van de NAVO-bondgenoten de militaire missie in Uruzgan te verlengen. Maar oud-minister Joris Voorhoeve, getekend door de val van Srebrenica, vindt dat Nederland keihard moet onderhandelen over tijdige aflossing: \u2018We mogen niet weer het slachtoffer worden van ons idealisme.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer, Jo\u00ebl Broekaert","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/117353"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=117353"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/117353\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer, Jo\u00ebl Broekaert","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=117353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=117353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=117353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}