{"id":116675,"date":"2007-06-07T11:30:00","date_gmt":"2007-06-07T09:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/afghanistan-special-bert-koenders-er-was-helemaal-niets-in-uruzgan\/"},"modified":"2007-06-07T11:30:00","modified_gmt":"2007-06-07T09:30:00","slug":"afghanistan-special-bert-koenders-er-was-helemaal-niets-in-uruzgan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/afghanistan-special-bert-koenders-er-was-helemaal-niets-in-uruzgan\/","title":{"rendered":"AFGHANISTAN SPECIAL: Bert Koenders: \u2018Er was helemaal niets in Uruzgan\u2019"},"content":{"rendered":"
\n

19-05-2007
Door Harm Ede Botje<\/p>\n

De nieuwe minister van Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders (PvdA) stemde als kamerlid voor de missie naar Afghanistan. Ook nu de eerste militair is gesneuveld blijft hij achter die beslissing staan. \u2018In Uruzgan is vooruitgang geboekt.\u2019<\/p>\n

\u2018Er is geen militaire oplossing voor de problemen in Afghanistan,\u2019 zegt Minister voor Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders (48) eind april tijdens het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer. Hij spreekt \u2013 voor de eerste keer \u2013 als minister over Afghanistan, het land waar hij als kamerlid jarenlang het woord over voerde.<\/p>\n

De stemming onder zijn voormalige collega\u2019s is pessimistisch. Ze staan een voor een stil bij de dood van Cor Strik, de eerste Nederlandse militair die is omgekomen toen hij in de provincie Helmand op een mijn stapte. Ook is net bekend geworden dat gevangenen zijn gemarteld die door de Canadezen zijn overgedragen aan de Afghanen. Zal Nederland beter letten op zijn gevangenen (antwoord Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen: \u2018We houden het goed in de gaten\u2019). Minister Van Middelkoop staat even stil bij een incident waarbij op 22 maart op \u2018bevriende Afghaanse troepen\u2019 is geschoten. GroenLinkser Mariko Peters vraagt zich af of Nederland bezig is met een zinvolle missie nu de Afghaanse regering vol zit met krijgsheren en bondgenoot Pakistan in werkelijkheid niets meer is dan een militaire dictatuur. <\/p>\n

Dan is het de beurt aan Koenders. Zijn belangrijkste boodschap: in Afghanistan in het algemeen en in Uruzgan in het bijzonder worden ondanks alle problemen wel degelijk enige successen geboekt. Hij bladert door zijn paperassen en somt op: in Uruzgan zijn drie\u00ebnzestig dorpswegen aangelegd, en eenendertig irrigatiekanalen, er is kunstmest uitgedeeld aan tweeduizend gezinnen. Er zijn ambulances aangeschaft. \u2018Ik wil niet te zwartgallig zijn en ook niet na\u00efef door een roze bril kijken,\u2019 zegt Koenders. \u2018Ik wil de Nederlandse bevolking een realistisch beeld schetsen en dan moet je ook constateren dat in Afghanistan meisjes weer naar school gaan, de economie met veertien procent is gegroeid en dat vooruitgang wordt geboekt bij de basisgezondheidszorg.\u2019<\/p>\n

Een week later op het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Koenders drie kwartier de tijd om over Afghanistan te praten. De afgelopen weken ging hij als een wervelwind over de wereld (Afghanistan, Soedan, Oeganda, Tsjaad, binnenkort Burundi en Rwanda) om zijn voelhorens uit te steken. Ook sprak hij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties toe. Maar het ministerschap is nog onwennig. Tijdens het gesprek zegt hij: \u2018Als kamerlid zou ik…\u2019 en dan onderbreekt hij zichzelf. \u2018De Tweede Kamer heeft haar eigen verantwoordelijkheid.\u2019 En dan: \u2018Ik ben nu minister.\u2019 <\/p>\n

In de Tweede Kamer benadrukte u de vooruitgang die is geboekt in Afghanistan. Maar het laatste rapport van de Secretaris Generaal van de Veiligheidsraad is zeer pessimistisch over de laatste ontwikkelingen. Het is het bloedigste jaar geweest sinds de val van de Taliban. <\/b>
\u2018Natuurlijk maak ook ik me zorgen. Het land is niet stabiel. Dat maakt de wederopbouw ingewikkeld. Maar er is naast alle tegenslag ook vooruitgang. Zoals bij alle missies in landen waar het jarenlang oorlog is geweest, zit je in Afghanistan in een vicieuze cirkel. Zonder ontwikkeling komt er geen einde aan het conflict. En zonder beperking van het conflict is er geen ontwikkeling. Het is niet \u00f3f een vredesmissie \u00f3f een vechtmissie. Defense, Diplomacy, Development, die drie D\u2019s hangen met elkaar samen.\u2019<\/p>\n

Maar gaat in Uruzgan zo langzamerhand de nadruk niet teveel liggen op het bestrijden van de Taliban? Als Kamerlid benadrukte u altijd de wederopbouw als reden om naar Uruzgan te gaan.<\/b>
\u2018Ik heb altijd gezegd, en daar blijf ik achter staan, dat er soms offensieve militaire operaties moeten plaatsvinden. We moeten daarbij terughoudend zijn. Maar dat soort operaties zijn onderdeel van elke moderne vredesmissie. Daarnaast moet er op een intelligente manier aan opbouw worden gedaan. Ik zeg expres niet: wederopbouw, omdat er in Uruzgan helemaal niets was. Het is een van de armste provincies in een van de armste landen op aarde. We moeten daar vanaf nul beginnen.\u2019<\/p>\n

Generaal Berlijn zei onlangs: de inktvlek wordt niet groter. Dat lijkt me een probleem.<\/b>
\u2018In Uruzgan woont veertig tot zestig procent van de bevolking binnen de inktvlek. De uitbreiding gaat langzamer, maar dat betekent niet dat het helemaal stil staat. We gaan bijvoorbeeld een weg aanleggen van de hoofdplaats Tarin Kowt, dwars door de Dorufshan-vallei naar het plaatsje Chora. In die vallei zitten veel Taliban-strijders, maar de dorpsoudsten hebben ingestemd met de komst van de weg. Door die weg moet het mogelijk worden om landbouwproducten af te voeren.\u2019<\/p>\n

Of papaver…<\/b>
\u2018Nederland zet samen met een internationale hulporganisatie in op het bieden van alternatieven zoals amandelen en fruitbomen.\u2019<\/p>\n

Bij de uitgang van de vallei is onlangs een politiepost veroverd door de Taliban. De Amerikaanse luchtmacht heeft de post na een bombardement uitgeschakeld. Is dat geen grote tegenslag?<\/b>
\u2018Ik maak me er zorgen over. Maar het werk gaat door. Als je de opbouw stil legt, weet je zeker dat de mensen die er wonen nog minder perspectief hebben.\u2019<\/p>\n

De politiemannen die de post moesten bewaken waren hun families aan het helpen met de papaver-oogst. <\/b>
\u2018Dat is te gek voor woorden. Maar het is ook begrijpelijk. Die mensen krijgen nauwelijks salaris uitbetaald en ze moeten wel overleven. Wij hebben de centrale regering herhaaldelijk gevraagd om de salarissen van de politiemensen uit te betalen.\u2019<\/p>\n

Nederland stort jaarlijks tien miljoen euro in een fonds waaruit in heel Afghanistan de politiesalarissen worden betaald, maar niet de politie in Uruzgan. Is het niet veel makkelijker om de politie rechtstreeks te betalen?<\/b>
\u2018We kunnen als Nederland niet apart de politie gaan financieren. Dan neem je een heel land over. De Afghaanse overheid moet zelf zorg dragen voor de politieorganisatie en ook voor het leger. Wij geven geld en vervolgens kunnen we in Kaboel de regering erop aanspreken dat er onvoldoende politiemensen naar Uruzgan worden gestuurd. We zijn teleurgesteld als dit niet gebeurt.\u2019<\/p>\n

In Uruzgan worden op dit moment papavervelden vernietigd. Nederlandse militairen dienen de vernietiging te begeleiden om de veiligheid te garanderen. Hulporganisaties vrezen een verdere destabilisatie.<\/b>
\u2018Nederland is tegen vernietiging zonder alternatieven. Maar de Afghaanse regering heeft een andere beslissing genomen. Het is een soeverein land. Wij hebben wel direct onze ernstige zorgen uitgesproken. Nederland heeft zijn nek uitgestoken! Wij hebben vervolgens nog voorwaarden gesteld aan de vernietiging van de papaver in Uruzgan: de kleine boeren moeten worden gespaard en de velden die worden vernietigd moeten evenredig over de verschillende stammen verdeeld worden. Afgelopen week zijn Afghaanse vernietigingsteams tegen de afspraken in toch begonnen bij kleine boeren. Toen heeft Nederland gezegd: dat kan niet. De operatie direct gestopt en voortgezet in een ander gebied waar het wel kon. Als Minister voor Ontwikkelingssamenwerking financier ik alleen alternatieven als de kleine boeren worden gerespecteerd en vooral de grote drugsmaffia worden aangepakt.\u2019<\/p>\n

Onlangs was een delegatie in Uruzgan om te kijken naar alternatieven voor de papaverteelt. Er wordt gekscherend gesproken over \u2018de nieuwe Betuwe\u2019. <\/b>
\u2018Uruzgan heeft een rijke traditie op het gebied van fruitbomen. Het is makkelijk om daar een beetje lacherig over te doen. In het gevaarlijke Oost-Afghanistan heeft het gewerkt. We werken daarbij samen met een internationale hulporganisatie. Als we die traditie weer op kunnen pakken zou dat heel goed zijn. Daarvoor is het nodig dat er landbouwadviseurs komen, dat boeren voorlichting krijgen dat aan- en afvoer mogelijk is. Dat wordt nu in gang gezet. In februari zijn er wel vierentwintigduizend fruitbomen geplant.\u2019
Het gebrek aan bestuurlijke capaciteit in Uruzgan noemt het kabinet in een brief aan de Kamer een van de grootste problemen.
\u2018We hebben vertrouwen in gouverneur Munib, maar hij heeft weinig ondersteuning. Vanuit Kaboel kwam nauwelijks reactie op zijn verzoek om extra mensen. Dus hebben we onlangs besloten de salarissen van vijf Afghaanse adviseurs te gaan betalen. Zij moeten het provinciale apparaat weer op gang krijgen. Het is van het grootste belang dat bijvoorbeeld het provinciale Ministerie van Gezondheidszorg gaat functioneren. Dat heeft onmiddellijk effect en de burgers kunnen dan zien dat er iets gebeurt.\u2019<\/p>\n

Maar hoe zit het met de benoemingen vanuit Kaboel? In het plaatsje Chora is de politiecommissaris een bekende kinderverkrachter.<\/b>
\u2018Dat is dus een enorm zorgpunt. De regering benoemt mensen die niet deugen, die corrupt zijn. Dat kan niet. Mijn collega\u2019s van Buitenlandse Zaken, Defensie en ikzelf hebben tijdens ons recente bezoek aan Afghanistan flinke kritiek geleverd op het benoemingenbeleid.\u2019 <\/p>\n

Maar wat doe je er aan? Je kan moeilijk zelf mensen gaan benoemen. <\/b>
\u2018Nee, we zijn geen bezettingsmacht. We kunnen dus niet bepalen welke politiechef waar komt. We hebben wel afgesproken dat voorgenomen benoemingen met ons worden doorgesproken. Dat is geen neo-imperialisme, maar komt voort uit oprechte zorg. Door slechte bestuurders te benoemen geef je de burgers in het zuiden het gevoel dat ze niet serieus worden genomen. Dan drijf je mensen in de armen van de Taliban.\u2019<\/p>\n

De Nederlandse regering heeft nog meer kritiek. Bijvoorbeeld op de nieuwe amnestiewet en de voorgenomen mediawet. <\/b>
\u2018Als de amnestiewet wordt aangenomen en de warlords niet meer worden vervolgd voor de wandaden die ze hebben begaan tijdens de burgeroorlog, betekent dit dat je straffeloos geweld kunt gebruiken. In het parlement circuleren nu verschillende versies van een nieuwe mediawet. Het kan zijn dat de persvrijheid aanzienlijk wordt ingeperkt, dat is zeer gevaarlijk. Tijdens ons bezoek aan Kaboel hebben we hierover op een persconferentie harde dingen gezegd.\u2019 <\/p>\n

Het parlement en de regering zitten vol met krijgsheren. Ze nemen wetten aan waar Nederland forse kritiek op heeft. Moet de steun aan deze regering wel doorgaan? <\/b>
\u2018Je kan niet anders dan met deze regering samenwerken. Na dertig jaar oorlog is er zo weinig bestuurlijke capaciteit en zijn er zulke grote gaten geslagen dat hoe je het wendt of keert je altijd met zo\u2019n soort regering te maken zal krijgen. Maar we zijn niet te beroerd om kritiek te leveren. En we zoeken naar samenwerking met ministers in Kaboel in wie we vertrouwen hebben. We kunnen invloed uitoefenen. Juist omdat we voor hen een grote donor zijn, zijn we een gesprekspartner waarmee rekening wordt gehouden.\u2019<\/p>\n

Tot slot een Haagse kwestie. Er moeten zes nieuw Chinook-helikopters komen. Het Ministerie van Defensie heeft niet genoeg geld. Gaat de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking bijspringen? <\/b>
\u2018Er zal absoluut geen ontwikkelingsgeld gebruikt worden voor militaire uitgaven.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Waar gaat het geld van de Nederlandse overheid heen?<\/h3>\n

Nederland trekt in 2007 zeventig miljoen euro uit voor de opbouw van Afghanistan. Daarmee is Den Haag de negende donor, met de Verenigde Staten ver daarvoor. Dat land trekt alleen al voor de hervormingen van de politie en het leger voor het komende jaar meer dan vijf miljard euro uit. Het grootste deel van het Nederlandse geld, veertig miljoen euro, gaat naar het Afghanistan Reconstruction Trust Fund. Daarmee zijn wij de vierde donor aan het ARTF. Het geld wordt besteedt door de Afghaanse regering, het gaat onder meer naar grote werkgelegenheidsprojecten op het platteland en naar het National Solidarity Program waarmee in dorpen basale infrastructuur wordt opgebouwd. <\/p>\n

Nederland is een van de weinige landen die zo royaal in het fonds stort. Ondanks herhaalde verzoeken blijven de meeste andere landen hun eigen projecten financieren, hetgeen de co\u00f6rdinatie van de wederopbouw ernstig bemoeilijkt. Het toezicht op de besteding gebeurt door de Wereldbank en is zeer streng. Hierdoor wordt het risico van corruptie tot een minimum beperkt. Zeventig procent van de aanvragen door Afghaanse ministeries wordt afgewezen omdat er door incompetente of sjoemelende ambtenaren niet juist is aanbesteed. <\/p>\n

Het tweede grote fonds is het Law and Order Trust Fund, waar Nederland in 2007 tien miljoen euro in stort. Met dit geld worden de salarissen betaald van de gewone politie en de burgerwachten (Auxiliary National Afghan Police). Daarnaast wordt van het geld ook scherfvesten, verrekijkers en andere uitrusting gekocht. Nederland betaalde zoveel geld om er voor te zorgen dat er meer politiemensen in Uruzgan gestationeerd zouden worden. Maar vaak blijft het geld tot grote frustratie van Den Haag hangen in Kaboel of uitgegeven in andere provincies. <\/p>\n

Nederland investeert verder vanzelfsprekend in Uruzgan: 2,2 miljoen voor ontwikkelingsprojecten die door de Afghaanse overheid worden uitgevoerd, 1,3 miljoen voor projecten die door de ambassade in Kaboel worden opgezet (voor dat geld is bijvoorbeeld een radiostation in Uruzgan opgestart) en nog eens een miljoen euro die door de militairen in Kamp Holland mogen worden uitgegeven. Dat geld gaat naar het opknappen van wegen en het bouwen van een brug: winning hearts and minds heet dat. Veel meer geld kan de provincie overigens niet verstouwen, er zijn nauwelijks plaatselijke hulporganisaties en het bestuursapparaat van Uruzgan is zo slecht opgeleid dat er nauwelijks iets van de grond komt. Dit waren cijfers over 2006, voor het komende jaar is iets meer gerreserveerd, tien miljoen voor Uruzgan, wat betekent dat het \u2018absorptievermogen\u2019 groter is geworden. Een goed teken. <\/p>\n

Maar in de sector veiligheid is nog een slag te maken. Om de Nederlandse soldaten te beschermen moeten er meer Afghaanse gewapende eenheden in de provincie gestationeerd worden. Ondanks herhaaldelijk aandringen op het sturen van meer politie en leger, besloot Den Haag in te grijpen. Nederland gaat nu ruim investeren (2,3 miljoen) in het opzetten een (veiligheids)infrastructuur. Van dit geld moeten politieposten worden gebouw, een rechtbank worden opgetuigd, er komt een provinciale politieschool, her en der moeten provinciale hoofdkwartieren worden opgeknapt en ook een gevangenis komt in aanmerking voor renovatie. Nog eens 725.000 euro wordt gereserveerd voor het opzetten van een Snelle Reactie Eenheid van de politie. <\/p>\n

De provincie Baghlan, waar Nederland tot vorig jaar oktober militair aanwezig was, blijven we trouw. In 2006 is voor de ontwikkeling van Baghlan 2,8 miljoen euro uitgetrokken. Voor dit geld is onder meer een kaasfabriek gerenoveerd en wordt via cursussen het opleidingsniveau van provinciale en gemeentelijke ambtenaren opgekrikt (en dat is hard nodig, want ook in Baghlan is het gebrek aan capabele mensen het grootste obstakel voor snelle vooruitgang). <\/p>\n

Nederland geeft verder geld uit aan de hervorming van de hervorming van de juridische sector (1,1 miljoen), een ontmijningsprogramma (0,85 miljoen) en twee miljoen voor de vernietiging van oude wapens. Dat laatste project komt niet echt van de grond omdat er nauwelijks oude wapens worden ingeleverd.<\/p>\n

Tot slot gaat er in totaal negen miljoen euro naar VN-fondsen als Unicef, de vluchtelingenorganisatie UNHCR en naar het Internationale Rode Kruis.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De nieuwe minister van Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders (PvdA) stemde als kamerlid voor de missie naar Afghanistan. Ook nu de eerste militair is gesneuveld blijft hij achter die beslissing staan. \u2018In Uruzgan is vooruitgang geboekt.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1567,269],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/116675"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=116675"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/116675\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=116675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=116675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=116675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}