Duurzaamheidsgoeroe<\/p>\n
Ben je helemaal gek, het moet 21 juni niet alleen een leuk feestje worden. Ik wil dat de vernieuwers van het duurzaamheidsdenken elkaar ontmoeten en begeesteren. Maar het mag ook wel confronterend zijn. Je moet op je af zien komen voor welke enorme opgave we staan. Er zijn op dit moment duizenden initiatieven die in de richting van een verduurzaming wijzen. De eerste CO2-neutrale straat in Zeeland komt er bijvoorbeeld aan. Maar het telt nog niet op tot iets groters, er is nog geen samenhangende visie. Wij brengen veel koplopers samen en gaan een nieuwe duurzaamheidsbeweging lanceren.<\/p>\n
Het oude duurzaamheidsdenken is wijzen met het vingertje. Dat gaat over de gordijnen eerder dicht. Jullie wilden dat ik niet in pak op de foto ging. Dat vond ik geen goed idee. We moeten juist af van het geitenwollensokken imago. Met duurzaamheid kan je geld verdienen. Het is een levensstijl die gedurfd en moedig is. Daar kan consu\u00adminderen bij horen. Maar het gaat mij meer om het bewust omgaan met wat je doet. Mijn vrouw heeft net een Prius gekocht. De man in de showroom probeerde ons bijna een ander model aan te smeren. Ik zeg tegen hem: dit is toch hartstikke goed voor de schadelijke uitstoot? Zoiets moet je gewoon veel beter in de markt zetten. Maar vorig jaar hebben ze de subsidie gehalveerd. Het gevolg is dat er vijftien keer minder zijn verkocht. Als alle Nederlanders in een hybride auto rijden, scheelt dat de CO2-uitstoot van een stad als Amsterdam. Niet niks.<\/p>\n
Dit is natuurlijk maar een voorbeeld. Je moet al die dingen die mensen kunnen doen, koppelen aan een richting, aan visioenen van een duurzaam Nederland. Op 21 juni laten we er daar enkele van zien. Een daarvan is Nederland op of onder het water. Het kan zo zijn dat onze kinderen op het water leven, in drijvende steden. Bovenop de zeespiegelstijging komt de bodemdaling en de toenemende aanvoer van rivierwater. Dat houd je op den duur niet vol. Er zijn nu al Amerikaanse bedrijven die niet meer durven te investeren in de Randstad. We zijn gewend het water als onze vijand te beschouwen, het af te voeren en in te dammen. Misschien is nu de tijd gekomen om te zeggen: okay, we laten het toe, we zetten een deel van de Randstad onder water. Op de TU Delft is het concept van de drijvende stad ontwikkeld. Bollen van milieuvriendelijk materiaal die dobberen op het water. Energetisch is het helemaal gesloten. Maar mensen associ\u00ebren het met on\u00adveiligheid en stank. Er is een mentale omslag nodig. Alleen de techniek is niet voldoende.<\/p>\n
Of Balkenende de aangewezen persoon is om het festival te openen? Toch wel. Dit \u00adkabinet zet nadrukkelijk in op duurzaamheid. Al worstelt het met hoe dat te doen. Ik hoop dat het niet blijft hangen op het niveau van de spaarlampen. Duurzaamheid is voor mij een middel om tot een andere samenleving te komen. Probeer eens te zoeken naar radicalere oplossingen, zou ik zeggen. Durf de discussie aan over een klimaatbudget voor bedrijven en personen. Om mensen bewust te maken van de eindigheid. Maak het echt goedkoop om een hybride auto te kopen. Zorg ervoor dat we over vier jaar de eerste drijvende stad aan het bouwen zijn. Regel dat er duizend CO2-neutrale straten zijn.<\/p>\n
Het is echt een schande dat we nu in de achterhoede van Europa staan. Tien procent duurzame energie in 2010, we halen het bij lange niet. Het poldermodel zit Nederland in de weg. Bij dit soort systeembreuken heb je niks aan de gemiddelde uitkomst en eindeloos overleg met alle partners. Het is echt belachelijk hoe weinig zon- en windenergie wij gebruiken. Maar ga nou niet het hele landschap volstoppen met die molens. Zorg er gewoon voor dat er twintig kilometer uit de kust tienduizend komen te staan. Wij blijven hangen in geneuzel en gefr\u00f6bel. Is zo\u2019n wethouder drie jaar bezig om een windmolen neer te zetten waar hij twintig huizen mee van energie kan voorzien.<\/p>\n
Twee\u00ebntwintig jaar geleden ben ik begonnen met onderzoek naar het klimaat. Ik was klaar met wiskunde in Delft en wilde daar iets mee doen. Er waren allemaal geruchten over smeltende ijskappen, maar er was nog nauwelijks iets over bekend. Bij het RIVM vroegen ze mij: heb je de moed dat in een computermodel te vangen? Toen ben ik gaan puzzelen. Ik ging domweg schatten: wat heeft het met onze levenswijze, met activiteiten uit de landbouw en de industrie te maken, en wat betekent het voor Nederland, voor de duinen en de dijken? Daar werd heel verschillend op gereageerd. Er waren mensen die ervan gruwden. Hoe kan je nou guldens en moleculen in \u00e9\u00e9n model stoppen? En kun je wel zo lang vooruit kijken, tot 2100? Maar ik was zo eigenwijs en gefascineerd dat ik ermee door ben gegaan. Mijn klimaat\u00admodel van destijds is sindsdien steeds verder ontwikkeld en is wereldwijd nog altijd het meest gebruikte model.<\/p>\n
Wij zijn begonnen bij niets. Bij de eerste lezing die ik over het klimaat gaf, liepen mensen boos de zaal uit. Het is veel te onzeker, veel te controversieel, vonden ze. Langzamerhand is het toch op de beleidsagenda gekomen. Toen het Kyoto-protocol er was, waren wij zo trots als een pauw. Maar dat gaat over een reductie van slechts vijf \u00e0 tien procent. Er waren cynici die zeiden: dit is gewoon symboliek. Toch heeft het heel veel losgemaakt. Nu praten ze in Heiligendamm wel over vijftig procent CO2-reductie. Uiteindelijk moeten we naar een CO2-vrije samenleving. Dat heb ik laatst ook tegen Balkenende gezegd. Maar het is een ingewikkeld probleem dat diep geworteld is in onze samenleving. Het betekent dat we anders moeten gaan consumeren en produceren, dat het hoe dan ook pijn gaat doen.<\/p>\n
Ik voel mij in \u00e9\u00e9n opzicht Al Gore. Ik geef gemiddeld honderd lezingen per jaar. Daarmee bereik ik veel mensen aan wie ik de boodschap kan uitdragen. Ik probeer er ook als priv\u00e9persoon naar te leven. Dat valt natuurlijk niet altijd mee. Ik rijd geen auto, maar vlieg wel de hele wereld over. Een keer naar Australi\u00eb en je staat drie jaar in het krijt. Toch doe ik dat vanuit de overtuiging dat Nederland een duurzaamheidsproeftuin kan worden waar de hele wereld naar kijkt. Alle haast die je hebt om zoveel mogelijk mensen te bereiken, gaat wel eens ten koste van je eigen duurzaamheidsgedrag. Maar je moet ook wel eens om jezelf kunnen lachen. Ik ben geen dominee of prediker.<\/p>\n
Duurzaamheid mag je niet verengen tot het milieu, laat staan het klimaat. Het gaat breder om de balans te vinden tussen de mens, zijn omgeving en de economie. Neem de gezondheidszorg. Die is helemaal doorgeschoten naar de financieel-economische kant. Daar ben ik zelf ook slachtoffer van geweest. Tijdens een steile afdaling in de Pyrenee\u00ebn ben ik gevallen. Ik had op tien plaatsen mijn gezicht gebroken. Kaak, jukbeenderen, neus, oogkassen. Ze hebben het allemaal mooi gemaakt, technisch heel knap. Een chirurg zei tegen mij: over vijf jaar kan je door een robot worden geopereerd. Heb je minder littekens en kan je twee weken eerder naar huis. Maar ik vroeg mij af: wil ik dat eigenlijk wel? Thuis ben je alleen maar met de psychologische gevolgen bezig. Je hebt begeleiding nodig, maar ze jassen je door het systeem heen en sturen je naar huis. De menselijke maat is verdwenen. De mens weer centraal stellen en daar omheen een maatschappij cre\u00ebren die voor ons en onze nazaten mooi, veilig en leefbaar is, dat is waar duurzaamheid om gaat.<\/p>\n
JAN ROTMANS<\/p>\n
1961 Geboren te Rotterdam<\/p>\n
1984 Studeert af in de wiskunde aan de TU Delft<\/p>\n
1984-1994 Werkt bij het RIVM<\/p>\n
1992 Promotie aan de Universiteit Maastricht, bekroond met de SNS-prijs<\/p>\n
1992-1997 Deeltijd hoogleraar te Maastricht<\/p>\n
1995-1997 Wetenschappelijk \u00adadviseur voor de Commissie voor Duur\u00adzame Ontwikkeling te New York<\/p>\n
1997-2004 Hoogleraar te Maastricht en directeur van ICIS (International Centre for Integrative Studies)<\/p>\n
2004-heden Hoogleraar en \u00adweten\u00adschappelijk directeur van DRIFT (Dutch Research Institute for Transitions), Erasmus Universiteit Rotterdam<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Op het Midzomern8festival op het NDSM-terrein wil Jan Rotmans een nieuwe duurzaamheidsbeweging lanceren. Het is hoog tijd voor radicale oplossingen, vindt de hoogleraar transitiemanagement. \u2018Misschien moeten we de halve Randstad onder water zetten.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[421,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Tomas Vanheste","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/116445"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=116445"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/116445\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Tomas Vanheste","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=116445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=116445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=116445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}