Beschouwing \/ Waar is de bezieling van Oscar van den Boogaard?<\/p>\n
\u2018De zoektocht naar geluk van een jongeman die na de dood van zijn vriend NIETS wil uitsluiten en openstaat voor ALLES,\u2019 luidt een wel zeer bondige samenvatting van Oscar van den Boogaards achtste roman Magic Man op de binnenflap van het boek. Dat citaat m\u00f3\u00e9t wel van de schrijver zelf afkomstig zijn: vanwege het gebruik van grote woorden, de absolute stelligheid waarmee die gebruikt worden, en ook nog die schreeuwerige hoofdletters \u2013 zo belangrijk is dat \u2018niets\u2019 en \u2018alles\u2019 blijkbaar. Een duidelijker toegangskaartje tot Oscar-land ken ik niet.<\/p>\n
Tegelijkertijd werkt die flaptekst ook versluierend. Op geen enkele manier wordt daar vermeld dat Magic Man het vervolg is van Bruno\u2019s optimisme, een roman die als \u2018proloog\u2019 de cyclus \u2018Het oceanisch verlangen\u2019 opende. Ook daarover wordt thans in alle toonaarden gezwegen. Curieus, Van den Boogaard (1964) heeft toch geen oeuvre om zich voor te schamen. Vermoedelijk ligt aan dit grote zwijgen dan ook een commerci\u00eble overweging van zijn huidige uitgever ten grondslag: Bruno\u2019s optimisme stamt uit 1993, verscheen bij een ander fonds, is allang niet meer in druk. Die titel noemen, zou maar lezers afschrikken, die nu eenmaal niet graag ergens halverwege de voorstelling binnenkomen. Bovendien, zegt uitgeefvolk niet altijd graag dat een nieuw deel uit een reeks zelfstandig gelezen kan worden?<\/p>\n
Alles kan, op \u00e9\u00e9n been kun je ook leren staan. Maar kennis van de voorganger helpt wel om Magic Man enig reli\u00ebf te verlenen en de inzet van deze koersloze roman te duiden \u2013 dat is hard nodig.<\/p>\n
De vier eerste romans van Van den Boogaard zijn geschreven vanuit het adolescente oogmerk de wereld te willen bestormen. Daarin is Bruno\u2019s optimisme, naar \u2019s schrijvers zeggen uit onverholen woede op \u2018de wereld\u2019 geschreven, dan nog het meest leerstellig. Om dit streven toe te lichten, richt Van den Boogaard zich in dat boek zelfs rechtstreeks tot de lezer, waarbij hij het tot dan toe gehanteerde vertelperspectief overboord zet: \u2018Ik wil u vertellen (…) dat ik zou willen afrekenen met die blindheid, die domheid. Waar het om gaat is dat we ons leren openen voor het verhaal van de ander, voor het particuliere, voor het detail. De eenzame opsluiting in het eigen verhaal gaat waarschijnlijk door tot het moment dat je het verhaal van de ander ziet.\u2019<\/p>\n
Het verhaal van een ander zien. Niet alleen de jonge, na\u00efeve drammer Bruno Oblanski leerde dat \u2013 hij verliet zijn familie in het veilige Alpengehucht Friedenbach en volgde de liefde, die samen leek te vallen met authenticiteit: \u2018Ik voelde me heel gelukkig: ik leefde het w\u00e9rkelijke leven!\u2019 en: \u2018Ik wilde de verlossing in het leven. Ik wilde de dingen in het hier en nu vinden.\u2019<\/p>\n
Ook Bruno\u2019s schepper Van den Boogaard kweet zich met verve van deze zelfgestelde opdracht om het verhaal van een ander te zien. Met als hoogtepunten \u2013 binnen zijn oeuvre \u2013 de romans De heerlijkheid van Julia (1995) en Liefdesdood (1999).<\/p>\n
Dat peil bereikte Van den Boogaard de vier boeken erna niet meer. Mogelijk was dat de reden voor een pas op de plaats, het teruggaan naar wat eertijds de kern was. In Magic Man keert de thans eenendertigjarige Bruno na zeven jaar terug naar het familiehotel van zijn ouders in het Zwitserse Friedenbach. Zijn vriend Max, die hij eertijds gevolgd was naar de grote stad, heeft hij dood achtergelaten. Klaar voor een nieuw begin: \u2018Ik wilde mijn vrijheid ten volle uitleven. Ik had er vertrouwen in dat die me zou brengen waar ik wezen moest.\u2019 Nu staat hij open voor al wat het leven hem zal brengen.<\/p>\n
In eerste instantie is dat ongebreidelde seks. Dat begint al bij aankomst in het dorp met een wellustige trucker; daarna volgen handelingen met Bruno\u2019s wufte minderjarige halfzusje; aan het eind van het verhaal, in zwoel Brazili\u00eb, is er vurige pret met forse negers. En zo meer, en meer. Bruno voelt zich naar eigen zeggen \u2018heel seksueel\u2019.<\/p>\n
Het is niet erg duidelijk wat er in Bruno bij dit alles omgaat, al heeft hij het nogal eens over de behoefte om op te gaan in een ander. Waarbij de ander hem w\u00e9l verplicht registreert, anders raakt hij pissig. Als bediende in het familiehotel kan hij zich in ieder geval vrijelijk op de gasten uitleven: \u2018Ik ruim als het even kan hun kamers op en rommel tussen hun spulletjes, ik ruik aan hun onderbroeken. Soms stop ik hun tandenborstel in mijn kont. Dat geeft me het gevoel dat ze \u2013 hoewel ze er nooit achter zullen komen \u2013 toch heel nabij zijn.\u2019<\/p>\n
Warhoofd Bruno begint, word ik geacht te begrijpen, aan een spirituele zoektocht, vermoedelijk naar de zin van het leven. Dat hij kennis maakt met diverse religies, zelfs op een erg enge holistische cursus \u2018het pad van de bevrijding\u2019 gaat, is goed te volgen. Maar al die zweverigheid, de grote, holle woorden, fungeren slechts als gewichtige verpakking van een menselijk, al te menselijk proces: de biseksueel Bruno, die eerst de herenliefde toegedaan was, kiest nu voor een relatie met een vrouw: de met een majestueus achterwerk gezegende Braziliaanse Denise. Bij haar verwekt hij een dochter, Dolores. Vandaar ook het motto van deze roman: \u2018I push my seed in her bush for life.\u2019 Geluk ermee, zou ik zeggen, no questions asked.<\/p>\n
Maar dat is buiten Van den Boogaard gerekend, die de innerlijke woelingen van zijn hoofdpersoon hoger stelt dan wat Bruno meemaakt. Als gezegd, zijn die gedachten niet al te coherent, maar daar is overheen te stappen. In elk geval krijgt hij meer zelfinzicht dan het geval was in Bruno\u2019s optimisme. De wereldbestormer draagt zijn optimisme ten grave en harkt zijn eigen tuin aan: \u2018Ik wijs mensen snel af, eigenlijk vind ik ze meestal dom, of lelijk, of niet diepgaand genoeg, of ranzig, of kleinzielig, oppervlakkig, materialistisch. Ik hou niet van snobs en macho\u2019s en nichten, en niet van rock-\u2019n-roll. Ik hou niet van mensen die alleen maar kritisch zijn, ik hou niet van mensen die niet aardig zijn, ik hou niet van mensen die luidruchtig zijn, of alleen maar met zichzelf bezig, eigenlijk hou ik alleen maar van mezelf, maar aan mijzelf heb ik niet voldoende.\u2019<\/p>\n
Dat Bruno, die Magic Man draagt, een antipathieke narcist is, zou ook een voordeel kunnen zijn in de roman. Ook bij een ik-gerichte zeurpiet kun je tenslotte betrokken raken. Maar dan had Van den Boogaard hem wel moeten bezielen. Het grote probleem van deze roman is de versluiering, en die begint en eindigt bij het te particuliere personage Bruno, die niet onder woorden kan brengen wat hij wil, wiens wedervaren veelal in onbezielde, voor Van den Boogaards doen te schrale en te weinig zintuigelijke taal opgedist wordt. Het is alsof je een script van een verhaal leest, maar dan wel op de lengte die het uitgewerkte verhaal zou hebben. Er kleeft iets hopeloos verplichts aan dit proza. Er moest nu eenmaal een roman komen, een grote natuurlijk.<\/p>\n
En toch. Tegen het eind van Magic Man staan een paar sc\u00e8nes die duidelijk maken waarom het ook ditmaal verkeerd zou zijn adieu te zeggen tegen deze ongelijkmatige schrijver, die al zo lang een wissel trekt op het eerder verdiende krediet. Aan boord van een schip op weg naar Brazili\u00eb heeft Bruno het idee dat de passagiers, de bemanning en hij, bij het passeren van de evenaar, \u2018een magische grens\u2019 zijn overgestoken. Een ontgroeningsritueel aan boord neemt dionysische vormen aan, remmingen vallen weg, seks en gevaar voeren de boventoon in deze roes. In de volledig van de werkelijkheid losgezongen visioenen die daarop volgen, toont Van den Boogaard waartoe hij optimaal in staat is.<\/p>\n
Van eenzelfde allure is de verstilde, empathische sc\u00e8ne waar de verteller zich verbeeldt wat een foto aan de muur in de loop der jaren allemaal aanschouwd heeft \u2013 een foto kijkt terug. In dergelijke magische aandacht voor het ogenschijnlijk levenloze schittert Van den Boogaard, zoals eigenlijk altijd als hij over kunstwerken schrijft.<\/p>\n
Het zou het overwegen waard zijn als Van den Boogaard de romanvorm maar eens een tijd laat voor wat die is. Als hij de pose van denker achter zich laat, en de werkelijkheid beziet zoals h\u00edj dat zo goed kan, ongeveer als een met originele woorden toegeruste graficus. Aldus kan hij waarlijk een pas op de plaats maken, nieuwe uitdrukkingsvormen vinden voor het talent dat nog steeds in hem huist.<\/p>\n
Oscar van den Boogaard, \u2018Magic Man\u2019, De Bezige Bij, 285 p., \u20ac 18,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Er kleeft iets hopeloos verplichts aan Oscar van den Boogaards Magic Man. Bruno, hoofdpersoon uit een eerdere roman, keert terug naar het hotel van zijn ouders, maar wat wil hij eigenlijk? Misschien moet de schrijver op een andere manier met zijn onmiskenbare talent aan de slag.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Jeroen Vullings","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/116253"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=116253"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/116253\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jeroen Vullings","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=116253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=116253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=116253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}