Beschouwing \/ Roger Michells \u2018Venus\u2019<\/p>\n
De cynische verhalen over lust en obsessie die Roger Michell ons de afgelopen jaren liet zien in films als The Mother (2003) en Enduring Love (2004) lijken ver verwijderd van de zoete sprookjes die hij ons in de jaren negentig voorschotelde. Toch vallen alle films binnen een doorlopende verhandeling. Zijn fascinerende oeuvre laat zich lezen als een steeds verder afkalvend vertrouwen in ware, duurzame liefde. Het is het steeds cynischer wordende antwoord op dezelfde vraag. Kan echte liefde overwinnen?<\/p>\n
Het na\u00efeve optimisme uit zijn vroegere speelfilms heeft nu iets vertederends. In Persuasion (1995), Michells prachtig ingetogen verfilming van een van Jane Austens minder bekende werken, wordt de liefde tussen baronetsdochter Anne Elliot en marineman Frederick Wentworth in de acht jaar na hun breuk alleen maar standvastiger en waardevoller. Het sprookjesgehalte bereikte vier jaar later zijn top in Notting Hill, waarin niet alleen de twee hoofdrolspelers maar ook alle omstanders nog voor de aftiteling hun ware liefde vinden.<\/p>\n
De eerste bittere ondertonen klonken in 2002 in Changing Lanes. Niet alleen verdrong de rivaliteit tussen twee mannen de liefde naar de achtergrond, ze verloor ook haar romantische cachet. Voor de echtgenote van de meedogenloze zakenman Gavin Banek had de verbintenis met hem al vanaf het begin weinig te maken met affectie. Zij handelde uit berekenende motieven. De liefde werd gereduceerd tot een zakelijke overeenkomst.<\/p>\n
Bijtend werd het echter pas met zijn twee volgende films, The Mother en Enduring Love. Na schrijvers als Jane Austen en \u00fcber-romanticus Richard Curtis (Four Weddings and a Funeral, Love Actually) zocht Michell nu zijn toevlucht bij respectievelijk Hanif Kureishi, met wie hij de televisieserie The Buddha of Suburbia maakte, en Ian McEwan \u2013 nou niet meteen twee pleitbezorgers van gezonde en standvastige relaties.<\/p>\n
Zo zonnig als in Notting Hill, zo giftig is het milieu in The Mother, waarin iedereen lijkt te leven volgens het adagium \u2018naaien of genaaid worden\u2019. Na de dood van haar man ontdekt zestigplusser May (Anne Reid) haar seksualiteit bij de vijfendertigjarige bouwvakker Darren, tevens \u2018de vriend\u2019 van dochter Paula. Maar van echte liefde is geen sprake, hier regeren slechts vleselijke lusten. May en Paula houden niet van Darren, en Darren niet van hen. Vooral voor Darren lijkt seks een substituut voor echte affectie. Ook binnen de familie is weinig genegenheid te bespeuren. Paula wijt al haar ongemakken aan een liefdeloze jeugd en broer Bobby praat liever met zijn mobiele telefoon dan met zijn moeder. Woorden als \u2018houden van\u2019 worden nog wel gebezigd, maar missen emotionele diepgang. De uitspraak \u2018Natuurlijk hou ik van je, je bent mijn dochter\u2019 klonk nog nooit zo hol.<\/p>\n
Bij The Mother, de meest troosteloze film uit Michells oeuvre, heb je nog het idee dat deze onsympathieke mensen elkaar verdienen \u2013 het stel in Enduring Love gun je beter. Joe (Daniel \u2018007\u2019 Craig) is de docent die na het zien van een tragisch ongeluk wordt gestalkt door een van de andere getuigen, Jed, die een onderling gewisselde blik leest als een openlijke liefdesverklaring. Jed dringt Joes leven binnen en daarmee zijn relatie, die niet bestand blijkt tegen Jeds duurzame passie.<\/p>\n
Michell heeft \u2013 voor zover dat mogelijk was \u2013 het oorspronkelijke verhaal van Ian McEwan nog somberder gemaakt. Het is niet zomaar een film over een man met erotomanie maar, zoals Michell het zelf omschrijft, een essay over de liefde. Hij maakte van Joe (in het boek een journalist) een docent die graag filosofeert over de zin en onzin van liefde, maar voor wie diezelfde liefde even ongrijpbaar is als voor ieder ander. Was in het boek nog verzoening mogelijk voor Joe en zijn teerbeminde, in de film blijft de uitkomst ongewis. De boodschap is duidelijk. Echte liefde bestaat niet, het is een zeepbel die bij de minste of geringste druk uiteenspat. De enige echte liefde die standhoudt, is die van een gek.<\/p>\n
Op het eerste gezicht lijkt Venus weinig te veranderen aan dit ontmoedigende beeld van de liefde. Michell en Kureishi slaan opnieuw de handen ineen met een verhaal dat erg lijkt op dat van The Mother. Nu geilt de vierenzeventigjarige gewezen acteur Maurice op de nukkige tiener Jessie (Jodie Whittaker). Zoiets vraagt om horrorscenario\u2019s. Zitten we te wachten op de ontmoetingen tussen een geile oude bok en een breezer-sletje? De angsten worden voor een deel bewaarheid. De film bevat een aantal ongemakkelijke momenten, waarin Maurice zijn grenzen verkent en Jessie niet zo afwijzend reageert als je zou verwachten. Maar achter het controversi\u00eble idee schuilt ook een thema dat we sinds Persuasion en Notting Hill niet meer gezien hebben: een tweede kans op geluk.<\/p>\n
Venus heeft dezelfde premisse als The Mother, maar waar The Mother bevolkt wordt door ego\u00efsten, zit in Venus het hart wel op de goede plaats. De karakters hebben hun gebreken en zijn vooral met hun eigen ongemakken en behoeften bezig, maar niet meer of minder dan de gemiddelde volwassene dat doet. Het kloppende hart is Maurice, een van de sympathiekste personages uit Michells oeuvre. Peter O\u2019Toole speelt hem ongeremd als een grappige, charmante en \u2013 inderdaad \u2013 op gezette tijden geile oude man. Maar wel eentje die zijn gevoelens onderkent en erkent.<\/p>\n
Jessie is voor Maurice meer dan een lustobject, misschien is ze zelfs een laatste kans op geluk. Overdag vermaakt hij zich met zijn lotgenoten maar op stille momenten openbaart zich een eenzame man, die zichzelf \u2019s ochtends letterlijk het bed uit moet slaan. Jessie, door Maurice snel omgedoopt tot Venus, is de vrouw die hem \u2013 eerst onbewust \u2013 gepassioneerd krijgt. Zij geeft hem een reden om \u2019s morgens op te staan. Uiteindelijk realiseer je je dat het hier helemaal niet om seks gaat. Het gaat om de persoon die Maurice in Jessies aanwezigheid nog een keer kan zijn: een minnaar, iemand die genot kan verschaffen aan een ander. In welke vorm dan ook. \u2018Ik ben impotent,\u2019 stelt Maurice Jessie al vrij snel gerust, \u2018maar ik kan nog wel theoretisch interesse tonen.\u2019<\/p>\n
Ook Jessie haalt waarde uit hun relatie. Opnieuw laten Michell en Kureishi zien dat leeftijd niet zo\u2019n grote barri\u00e8re is. De bedsc\u00e8nes met Darren en May in The Mother waren wellicht onconventioneel, maar lang niet de moeilijkste om naar te kijken. Juist de sc\u00e8ne waarin May het bed deelt met een leeftijdsgenoot en gekweld wegkijkt terwijl de man kreunend klaarkomt, is bijna ondragelijk.<\/p>\n
In Venus heeft de charmante Maurice veel meer te bieden dan de pathetische slungel die moet doorgaan voor Jessies echte vriendje, een broekie dat quasi-stoer in het portiek hangt en verontwaardigd is wanneer Maurice hem en Jessie het bed uitjaagt. Maurice is welbespraakt, hoffelijk, complimenteus. Hij geeft Jessie vertrouwen in zichzelf. Ieder pleziert op zijn manier de ander. Daar heeft leeftijd eigenlijk weinig mee te maken.<\/p>\n
Voor een regisseur die de laatste jaren vurig bepleitte dat echte liefde niet bestaat, of alleen in de verwarde geest van mensen als Jed, is Venus opvallend optimistisch. Er is hoop voor de duurzame liefde. Dat de minnaar in kwestie in de zeventig is en impotent moeten we maar voor lief nemen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Illusies leek de Britse regisseur Roger Michell niet meer te koesteren, blijvende liefde bestond alleen bij een gek. Maar in zijn jongste project met Hanif Kureishi schuilt nieuw optimisme.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Bregtje Schudel","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/115995"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=115995"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/115995\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Bregtje Schudel","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=115995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=115995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=115995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}