{"id":115437,"date":"2007-07-31T16:59:00","date_gmt":"2007-07-31T14:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/grote-wapendeals-midden-oosten\/"},"modified":"2007-07-31T16:59:00","modified_gmt":"2007-07-31T14:59:00","slug":"grote-wapendeals-midden-oosten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/grote-wapendeals-midden-oosten\/","title":{"rendered":"Grote wapendeals Midden-Oosten"},"content":{"rendered":"
\n

Achtergrond<\/h3>\n

De VS hebben een traditie van grote packagedeals. Sinds 1973 (Yom Kippur) krijgt Isra\u00ebl structurele militaire steun. In 1977 werd het Camp David akkoord opgetuigd met enorme wapen leveranties aan Isra\u00ebl en de gematigde landen die het akkoord steunden (dezelfde als nu, maar ook aan Jordani\u00eb dat merkwaardig genoeg nu nog niet is opgedoken in het klantenlijstje). Sindsdien krijgt Isra\u00ebl om de tien jaar nieuwe voorraden\/arrangementen, uitgesmeerd in de orde van $ 2 miljard per jaar. De huidige deal impliceert een stijging van 25%, een ‘afkoopsom’ voor Tel Aviv die moet worden uitgelegd als erkenning van het feit dat de VS deze keer meer oog heeft voor de Iraanse dreiging dan voor het lot van Isra\u00ebl zelf. Een deel van de hulp bestaat uit cash, wat meestal naar de Isra\u00eblische wapenindustrie vloeit om die ook zelf van ‘nationale’ orders te voorzien. De mega-wapendeals zijn zo langzamerhand een vast onderdeel van de Amerikaanse buitenland politiek. Er wordt zorgvuldig over onderhandeld binnen de Amerikaanse regering (alle lobby’s te vriend houden, diverse belangen met elkaar verzoenen), met Isra\u00ebl (dat altijd meer en betere wapens krijgt dan de Arabische landen en dat op die laatste transacties zelfs inspraak heeft) en met de Arabische landen (die net als de VS de wapens als een nuttige recycling van oliedollars zien, en als cement onder regimes en autoritaire en corrupte vorstenhuizen die zonder Amerikaanse steun zouden wankelen).<\/p>\n

‘Arms exports are foreign policy writ large’, was de titel van een beroemd boek van Andrew Pierre, in de hoogtijjaren van de internationale wapenhandel (’80). Macro zijn de megadeals een beproefde manier om steun te kopen, landen voor lange tijd te binden omdat vliegtuigen en oorlogsschepen vaak twintig jaar mee gaan, om aanvoer van vitale grondstoffen (olie) veilig te stellen, en natuurlijk om nationale wapenindustrie\u00ebn aan het werk te houden. En niet in de laatste plaats natuurlijk ook om regionale machtverhoudingen te be\u00efnvloeden of te consolideren. <\/p>\n

In de jaren ’70 ging het om verdeel en heers in de Arabische wereld (Camp David) en om olievoorziening veilig te stellen. In de jaren ’80 kwam daar (be\u00efnvloeding van) de oorlog tussen Iran en Irak bij. In de jaren ’90 moest Saddam Hoessein beteugeld worden en waren wapenleveranties een politieke investering in de pro-westerse regimes in de Golfregio. Nu hebben de wapendeals een duidelijk anti-Iran aspect, respectievelijk steun verwerven voor Irak. Critici waarschuwen dat de grote steun aan met name Saoed-Arabi\u00eb verkeerd kan uitpakken: dat land ontvangt de straaljagers dankbaar, maar ondermijnt tegelijkertijd de Amerikaanse politiek in Irak door het steunen van soennitische opstandelingen. Dat verwijt maakte zelfs de Amerikaanse ambassadeur Khalilzad aan Saoedie-Arabi\u00eb. <\/p>\n

De wapenmarkt is altijd labiel door concurrentie in een buyer’s market – je kunt er dus minder goed buitenlandse politiek mee bedrijven dan je beoogt. Ook Groot-Brittanni\u00eb en Frankrijk azen nu bijvoorbeeld op megadeals, en dat speelt de klanten in de kaart. <\/p>\n

De eerste, voorspelbare reactie van Iran is ook al binnen: volgens de Jerusalem Post zou het 250 Russische Soe-30 gevechtsvliegtuigen willen kopen. <\/p>\n

De VS hebben dit vermoedelijk ingecalculeerd: hun wapens zijn uiteindelijk toch altijd beter. Maar uiteindelijk lost de politiek van wapenexport als instrument van buitenlands beleid meestal niets op en is zij zelfs riskant: het tilt regionale wapenwedlopen naar het zoveelste hogere niveau en lokt vrijwel altijd onverwachte overreacties uit. Ook naar ‘zijwaartse dossiers’: het effect op de Iraanse nucleaire kwestie is ongewis. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De Verenigde Staten kondigden afgelopen zondag grote wapendeals met ‘gematigde’ landen in het Midden Oosten aan. Miljardendeals met Isra\u00ebl, Egypte en een zestal Golfstaten.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":290830,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[615,1877,193,59,613,595,493,1775],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Ko Colijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/115437"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=115437"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/115437\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ko Colijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/290830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=115437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=115437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=115437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}