Interview \/ Journalist Elizabeth Drew<\/p>\n
Elizabeth Drew (71) zwaait met haar armen boven haar hoofd. Met beide handen maakt ze het V-teken: V as in Richard Nixon.<\/p>\n
De schrijfster kijkt me aan. Lichtbruin verwaaid haar, fonkelende ogen, lippenstift in dezelfde kleur als haar bloedkoralen ketting. Het gebaar, zegt ze, is klas\u00adsiek. Meteen herkenbaar. Welke andere oud-president doet Nixon dat na: een teken dat onderdeel is geworden van de Amerikaanse cultuur. En neem Watergate, het schandaal dat hem in 1974 uit het Witte Huis dreef: wie Watergate zegt, denkt aan Nixon. Wat ze er maar mee wil zeggen: hij is nog steeds onder ons. In gebaar en woord: \u2018I am not a crook.\u2019 \u2018When the president does it that means that it is not illegal.\u2019 Klassieke zinnen uit de jaren zeventig, inmiddels onderdeel van het Amerikaanse taalgebruik.<\/p>\n
De voormalige Amerikaanse president, gestorven in 1994, beleeft zijn zoveelste comeback. In de boekwinkel, waar historici in kloeke boeken (Nixon and Kissinger, Robert Dallek; Nixon and Mao, Margaret MacMillan) zijn gedurfde en succesvolle avonturen in de buitenlandse politiek uit de doeken doen, vooral zijn toenadering tot China. Op het toneel, in New York, waar Frost\/Nixon volle zalen trekt. Het toneelstuk, dat eind dit jaar wordt verfilmd, is een bewer\u00adking van de roemruchte televisie-interviews in 1977 van de Britse journalist David Frost met de voormalige president. Frost\/Nixon biedt Amerikaanse journalisten de niet te missen kans de meest gehate president van de vorige eeuw te vergelijken met de huidige bewoner van het Witte Huis. Conclusie: Nixon was ongetwijfeld een gewetenloze<\/p>\n
schurk en een tragische figuur, maar zijn intellectuele diepgang maakte hem tot een waardige tegenstander. Bush steekt daar schril bij af. Hij is, aldus de bekende columnist Frank Rich in de New York Times, \u2018te onbeduidend om te haten\u2019.<\/p>\n
Elizabeth Drew geldt als een van de belangrijkste Nixon-watchers van Amerika. In 1975 kwam haar eerste boek uit, over Watergate. Dit voorjaar publiceerde zij een biografie over Nixon in de prestigieuze serie The American Presidents. \u2018De complete Nixon in honderdvijftig bladzijden,\u2019 zegt de schrijf\u00adster zelfvoldaan. Het is haar veertiende en laatste boek, en een van haar dunste. Ze heeft veel weggelaten, maar dat was juist de sport \u2013 alleen de essentie. \u2018Het interessantste deel van mijn boek is het laatste hoofdstuk. Het heet \u201cDe tovenaar\u201d, een codenaam die Nixon voor zichzelf bedacht toen hij aan<\/p>\n
zijn laatste comeback begon. Comebacks waren zijn handelsmerk. Hij was als presidentskandidaat verslagen door Kennedy, had de verkiezingen voor het gouverneur\u00adschap van Californi\u00eb verloren, moest het Witte Huis vanwege de Watergate-affaire voortijdig verlaten. Telkens kwam hij terug. Hoe hij dat kon opbrengen? Hij wilde res\u00adpect, eerbied. Na<\/p>\n
zijn val als president vond hij zichzelf opnieuw uit als elder statesman en foreign policy sage. Hij liet niets aan het toeval over, verhuisde van de Westkust naar de Oostkust, eerst New York, later New Jersey. Hij nam Chinese bediendes in dienst. Hij nodigde wetenschappers uit, intellectuelen. Die kregen zonder uitzondering een verfijnde Chinese maal\u00adtijd voorgeschoteld. Boodschap: Nixon heeft wat met China. En onder de oppervlakte: diezelfde Nixon was, als president, de architect van de toenade\u00adringspoging tot China. Een knappe prestatie.\u2019<\/p>\n
Drew kijkt me indringend aan: \u2018Aan het eind van het boek had ik het idee dat ik werkelijk tot hem was doorgedrongen. Ik was in z\u2019n huid gekropen, begreep hem. Een gekwelde man uit een arm, liefdeloos gezin die zijn hele leven wanhopig op zoek was naar respect. Begrijpt u, daarom kan ik hem niet haten.\u2019<\/p>\n
Drew is vergroeid met Washington. Ze belandde er eind jaren vijftig, na haar studie. Ze wist wat ze wilde: de journalistiek in, schrijven over politiek. Nee, een passie was het niet. Fel: \u2018Schrijf op: I drifted into it.\u2019 Ze raakte erin verzeild, als verslaggever, eerst bij Reporter Magazine, daarna in dienst van The Atlantic Monthly en ten slotte bij de The New Yorker, waar ze jarenlang een \u2018Brief uit Washington\u2019 schreef. Nadat ze er in 1992 werd ontslagen omdat ze volgens de toenmalige hoofdredacteur Tina Brown over haar hoogtepunt heen was, kwam de Nixon in haar naar boven. Ze maakte een comeback bij een concurrerend tijdschrift, de New York Review of Books, waar ze nog steeds voor schrijft.<\/p>\n
Tussendoor schreef ze boeken, over campagnes voor de presidentsverkiezingen, over de politieke cultuur in Washington \u00e9n over de corruptie van die cultuur door de almaar toenemende invloed van lobbyisten en het zakenleven. Als ze ergens met trots op terugkijkt, zegt ze, dan is het op de manier waarop zij de corruptie van de Amerikaanse politiek door lobbyisten onder de aandacht heeft gebracht: \u2018Wat de schrijfster Rachel Carson begin jaren zestig deed voor de milieubeweging met haar boek Silent Spring, heb ik teweeggebracht met mijn boek Politics and Money (1983). Ik was de eerste die dit belangrijke onderwerp aanstipte.\u2019<\/p>\n
Niet dat het heeft geholpen: \u2018Heeft u net goed uit uw ogen gekeken, op weg naar mijn huis? Is het u niet opgevallen dat er ontzettend veel gebouwd wordt, in Washington? Allemaal kantoorgebouwen waar lobbyisten straks hun intrek in nemen. Of de Republikeinen nu aan de macht zijn of de Democraten, het maakt voor de invloed van geld op de politiek niet uit. Lobbyisten bepalen het stadsbeeld. Deze stad is daardoor de afgelopen twintig jaar onherkenbaar veranderd.\u2019<\/p>\n
Drew woont ver van de spiegelpaleizen in aanbouw, in een sprookjeshuis met een stenen toren en veel groen in een aangename buitenwijk van de stad. Haar leven bevindt zich in een turbulente fase. Ze be\u00adreidt zich voor op een boektour en ze is aan het scheiden van haar echtgenoot. Drew deelt de grote woning voorlopig met een huishoudelijke hulp uit de Filippijnen, die ze voorstelt als haar \u2018vriendin en vertrouwelinge\u2019. De schrijfster begint het gesprek, h\u00e9\u00e9l politiek, met drie off the records: over haar uiterlijk (een \u2018zeer jong ogende\u2019 vrouw van 71 jaar), haar scheiding en haar lakse uitgever.<\/p>\n
Is de vergelijking tussen George Bush en Richard Nixon op z\u2019n plaats?<\/p>\n
\u2018Als persoon kan George Bush niet tippen aan Richard Nixon. Hij is lang niet zo intelligent en veel minder gecompliceerd. Hij ziet zichzelf als de decider, als de man die beslissingen neemt. Dat komt uit het bedrijfsleven, waar deze regering zich aan spiegelt. Vice-president Dick Cheney is er ook door geobsedeerd, hij wil het presidentschap meer macht en aanzien geven. Hij beschouwt de jaren zeventig na de val van Nixon als een duistere periode waarin het Congres zich bevoegdheden toe\u00ebigende ten koste van de uitvoerende macht. Hij wil dat rechtzetten. Ik denk dat hij te vaak op eendenjacht is geweest met CEO\u2019s uit het bedrijfsleven.\u2019 Ze lacht. \u2018In \u00e9\u00e9n opzicht lijken Nixon en Bush op elkaar, ze zijn beiden geobsedeerd door lekken. Bij Bush is dat te herleiden tot het presidentschap (1989-1993) van z\u2019n vader. Hij zag destijds hoe dat aan chaos en lekken ten onder ging. Daarom houdt hij de regie strak in handen. De beslisser.\u2019 Ze trekt een vies gezicht.<\/p>\n
\u2018Nixon was een onwaarschijnlijke pre\u00adsident. Hij was mensenschuw, hield er niet van aangeraakt te worden of anderen aan te raken. Als jongen hield hij van lezen, of hij lag in het gras, tuurde naar de hemel. Hij had \u00e9\u00e9n praktische eigenschap: hij was zeer competitief ingesteld. Zowel in sportief als in maatschappelijk opzicht. Hij was geen natuurlijke atleet, maar hij deed z\u2019n uiterste best om het footballteam te halen. Hij wilde vertegenwoordiger zijn van zijn klas. Hij oefende voortdurend op zijn discussietechniek, daarom was hij ook zo moeilijk te interviewen door journalisten. Hij had een geweldig geheugen, dat kwam hem als poli\u00adticus van pas. En hij was ongelooflijk veerkrachtig; hij legde zich nooit neer bij nederlagen. Het probleem was: toen hij president werd, had hij al te veel tegenslagen moeten overwinnen. Hij was rancuneus, zoals meer politici die de top bereiken. Alleen, anderen proberen die wrok te verbergen of weg te moffelen, maar Nixon gaf eraan toe. Zijn vocabulaire op de beruchte tapes is doorspekt met woorden als crush en destroy. Hij wilde zijn tegenstanders, zijn vijanden, vernietigen. Dat was zijn paranoia. Die vijanden za\u00adten in zijn hoofd, ze kwelden hem, ze vertroebelden zijn geest. Dat leidde tot Watergate \u2013 hij wilde de Democratische oppositie vernietigen. In mijn boek noem ik dat een stap in de richting van fascisme, want zonder oppositie is er geen democratie. Watergate had komische aspecten, met de beruchte \u201clood\u00adgieters\u201d die de bronnen van lekken moesten zien te achterhalen en verantwoordelijk wa\u00adren voor inbraken bij tegenstanders, waarbij ze amateuristisch te werk gingen. Maar in de kern waren die activiteiten heel gevaarlijk. Toen Nixon in 1974 aftrad, had ik tranen in m\u2019n ogen. U moet niet vergeten dat het in ons constitutioneel systeem niet gemakkelijk is een president af te zetten. Het was lange tijd niet duidelijk of hij vrijwillig zou vertrekken, of gewoon zou blijven zitten. It was a very close call whether our constitution would prevail.\u2019<\/p>\n
Is Bush dan wellicht te beschouwen als \u2018de zoon van Reagan\u2019, zoals vaak wordt gesuggereerd?<\/p>\n
\u2018Dat heeft hij zeker geprobeerd. Hij heeft Reagan willen imiteren door optimisme uit te stralen. Maar daarin is hij niet geslaagd. Het optimisme van Bush is tegen een muur opgelopen, en die muur heet Irak.\u2019 Lachend: \u2018Reagan heeft de Muur tussen Oost- en West-Duitsland geslecht, Bush heeft een denkbeeldige muur opgericht in Irak. Organisatorisch zijn er ook grote verschillen tussen Reagan en Bush. Reagan had zich omringd met deskundige medewerkers, hij had een goede staf om zich heen verzameld. Niet alleen jaknikkers, maar mensen met een eigen oordeel. Onder Reagan kon ik als verslaggever in het Witte Huis een openhartige discussie voeren met beleidsmedewerkers. Onder Bush is dat onmogelijk. Zijn regering is a closed court of yes-people. En als iemand al eens een interview geeft, zit er altijd iemand naast met een recorder om het gesprek op te nemen. Ik haat dat, het wekt de indruk alsof \u00edk word ge\u00efnterviewd. Bijzonder onaangenaam, een omgeving waar achterdocht heerst.\u2019<\/p>\n
Drew heeft zich, zegt ze, \u2018enorm opgewonden\u2019 over de manier waarop de Democratische partij dit voorjaar het debat heeft gevoerd over de oorlog in Irak. De leiding van de partij in het Huis van Afgevaardigden en de senaat, Nancy Pelosi en Harry Reid, hebben volgens haar de verkeerde strategie gekozen door te dreigen de geldkraan voor het leger dicht te draaien als de president zich niet wilde vastleggen op een datum voor terugtrekking van de Amerikaanse soldaten uit Irak. Drew: \u2018Bush liet keer op keer weten dat het om funding for the troops ging. Dat was een val waar de Democraten met open ogen zijn ingetrapt. Omdat zij daar geen andere term of slogan tegenover stelden, leek het of zij de soldaten in Irak in de steek zouden laten als ze<\/p>\n
niet aan het budgettaire verzoek van de pre\u00adsident zouden voldoen.\u2019<\/p>\n
Wat hadden de Democraten dan moeten doen?<\/p>\n
\u2018Ze hadden de discussie een slag moeten draaien. Het financieren van het leger was geen doel op zich, maar afgeleide van een belangrijker vraag: welk doel financieren we daar? Wat voor rol speelt ons leger daar? Begrijp me goed, er stond bij deze discussie veel op het spel. Achter de slogan funding for the troops ging de mythe schuil dat het Democratische Congres van de jaren zeventig de geldkraan voor het leger in Zuid-Vietnam dichtdraaide en daardoor medeschuldig was aan het verlies van die oorlog. Ik ben de archieven in gedoken om te kijken wat daar van klopt. Wat blijkt? De bevolking was allesbehalve verontwaardigd dat het Democratische Congres destijds geen geld meer over had voor de oorlog. Vietnam werd bovendien niet be\u00ebindigd, laat staan verloren, doordat de Democraten de geldkraan dichtdraaiden, maar door de overwinning van Noord-Vietnam. The war ended itself.<\/p>\n
Bush en zijn strateeg Karl Rove hebben met succes angst gezaaid onder de Democratische Congresleden. Wie tegen de financiering van de oorlog stemde, maakte zich impliciet schuldig aan verraad van de soldaten. Er is moed voor nodig om je daar niets van aan te trekken.\u2019<\/p>\n
Hoe ziet de nabije toekomst voor de Amerikaanse politiek in Irak eruit?<\/p>\n
\u2018Het succes van de surge van Bush, de uitbreiding van het leger in Irak, wordt in september beoordeeld. Dan komt generaal Petraeus (de hoogste Amerikaanse militair in Irak, MdG) met zijn rapport. Maar het is zeer de vraag of dat een eerlijke analyse van de situatie oplevert. Petraeus was een voorstander van de uitbreiding van het leger, en hij mag in september zelf beoordelen of zijn beleid succesvol is. Dat is \u00e9\u00e9n. Punt twee is: Petraeus houdt tot september politiek Washington in gijzeling. Niemand zal een ander beleid voorstellen zolang hij de situatie ter plekke nog niet heeft ge\u00ebvalueerd. Doet iemand dat toch, dan kan hij of zij ervan worden beschuldigd het leger te ondermijnen: laat Petraeus eerst z\u2019n werk afmaken, voordat er alternatieven worden aangedragen.\u2019<\/p>\n
Wat is de grootste verandering in de politieke cultuur sinds u zich als politiek journaliste in Washington vestigde?<\/p>\n
\u2018Het zijn twee veranderingen, allebei schadelijk. De eerste is de grote, nee, de beslissende invloed van consultants op politici. Ze strijken veel geld op met het verlenen van advies, dat altijd hier op neerkomt: doe wat politiek het slimst is. In plaats van do the right thing. Een principieel besluit is een zeldzaamheid geworden, omdat adviseurs voor de mogelijke gevolgen waarschuwen: verlies aan invloed in het Congres, mogelijk verlies aan populariteit bij de achterban en een mogelijk einde van de politieke carri\u00e8re. Dan kijkt een politicus wel uit.<\/p>\n
De tweede verandering is daaraan gerelateerd. Politici zijn bange wezens geworden. Er zitten minder grote persoonlijkheden in het Congres, mannen en vrouwen die een zelfstandig oordeel over de grote gebeurtenissen van hun tijd vormen, dan toen ik als journalist begon. Bush en Rove hebben een klimaat van angst gezaaid: wie zich tegen hen keerde was geen goede patriot. Dus houdt iedereen zijn mond. Tijdens de oorlog in Vietnam was er ook moed voor nodig om de president af te vallen, en toch gebeurde het. Toen waren er senatoren, Democratische partijgenoten van oud-president Lyndon Johnson, die op luide toon verkondigden dat het avontuur in Vietnam heilloos was. Een man als senator Fulbright organiseerde hoor\u00adzittingen over Vietnam. Daar is, met Irak, nu geen sprake van. (Inmiddels heeft een invloedrijke senator, Richard Lugar, kritiek geuit op de situatie in Irak. Hij noemde de kans op succes van the surge zeer gering. Zijn optreden zou de opmaat kunnen vormen tot een brede Republikeinse defectie; MdG)<\/p>\n
Onze politieke cultuur is onherkenbaar veranderd en er niet beter op geworden.Maar toch, er is hoop. Ik bespeur een sterk verlangen naar verandering onder de be\u00advolking. Veel mensen zijn de negatieve po\u00adlitiek spuugzat. Er is een nieuw collec\u00adtief bewustzijn aan het groeien over het feit dat de grote problemen niet worden aangepakt, laat staan opgelost: onze schuldenlast, fa\u00adlende scholen, verwaarloosde infrastructuur. Het bewustzijn groeit dat we dit land naar de verdoemenis laten gaan. En ook, dat we door de hele wereld worden gehaat. Het wachten is op de kandidaat die daar op inhaakt.\u2019<\/p>\n
Elizabeth Drew, \u2018Richard M. Nixon\u2019, The American Presidents Series, Henry Holt, 2007, $22<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nixon is weer terug. De voormalige Amerikaanse president, gestorven in 1994, beleeft zijn zoveelste comeback in de boekhandel, op de planken en straks in de bioscoop. Elizabeth Drew is een van de belangrijkste Nixon-watchers van Amerika. In 1975 kwam haar eerste boek uit, over Watergate. Dit voorjaar publiceerde zij een biografie over Nixon in de prestigieuze serie The American Presidents. \u2018In \u00e9\u00e9n opzicht lijken Nixon en Bush op elkaar: ze zijn beiden geobsedeerd door lekken.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[2715],"acf":[],"author_name":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/115179"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=115179"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/115179\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"AndorT","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=115179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=115179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=115179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}