{"id":11513,"date":"2015-04-07T12:00:00","date_gmt":"2015-04-07T10:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/gaswinning-kan-terschelling-helpen\/"},"modified":"2015-04-07T12:00:00","modified_gmt":"2015-04-07T10:00:00","slug":"gaswinning-kan-terschelling-helpen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/gaswinning-kan-terschelling-helpen\/","title":{"rendered":"\u2018Gaswinning kan Terschelling helpen\u2019"},"content":{"rendered":"
Milieugoeroe Wouter van Dieren is het middelpunt van een rel over mogelijke gaswinning op Terschelling. Hij wordt beticht van achterkamertjespolitiek en belangen-verstrengeling. \u2018Onzin,\u2019 vindt hij zelf. Maar dat hij op zijn eigen eiland wordt verketterd, raakt hem diep.<\/div>\n
\n

\u2018H\u00f3\u00f3r je dat!?\u2019 Wouter van Dieren staat in de tuin van zijn huis in het Terschellingse dorp Formerum. Een rijzige man met veel wit haar, wapperend in de avondwind. Aan zijn voeten grote laarzen gevoerd met schapenbont. Met geheven vinger maant hij het bezoek tot stilte. \u2018H\u00f3\u00f3r! Dat is het geluid van v\u00e9\u00e9rtigduizend foeragerende rotganzen. Die komen hier elk jaar overwinteren in de polders bij het Wad, onderweg naar het Noorden. Fan-t\u00e1stisch!\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Binnen klinken liederen van H\u00e4ndel, gezongen door Anne Sofie von Otter. Op de oude houten tafel een fles witte wijn en een plank met diverse lokale kazen. Onder tafel ligt een hond tevreden te kwispelen. De muren van de sfeervolle boerderij zijn bedekt met oude landkaarten van de Waddeneilanden en met zeegezichten die Van Dieren (73) zelf schilderde. <\/p>\n

Het lijkt een genoeglijke avond, maar dat is schijn. Want Wouter van Dieren is het middelpunt van een rel over mogelijke gaswinning op het eiland, waarbij hij onder meer werd beticht van achterkamertjespolitiek en belangenverstrengeling. De gemoederen liepen de afgelopen twee maanden hoog op. Zo hoog dat hij anonieme bedreigingen ontving. \u2018We gaan je huis in de fik steken,\u2019 werd er gezegd. \u2018We zullen je wel krijgen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

De Club van Rome <\/b>
Van Dieren, milieugoeroe en lid van de Club van Rome, was in zijn lange carri\u00e8re wel vaker het onderwerp van hevige controverse. Toen hij in 2006 de gouden Rachel Carson-penning ontving, werd de duurzame ondernemer en wetenschapper door de jury van de Vereniging van Milieuprofessionals \u2018een der grootsten uit het milieuvak\u2019 genoemd, met als kanttekening dat zij de toevoeging \u2018onbetwist\u2019 met \u2018een glimlach\u2019 negeerde: \u2018Het zou de persoon van Van Dieren onrecht doen te stellen dat hij onomstreden zou zijn.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Zeker
Zeker van zijn zaak: ‘Er kan milieutechnisch niets misgaan.’ Foto: Lenny Oosterwijk<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Zonder blikken of blozen zegt hij dat zoiets er nu eenmaal bij hoort. \u2018Het heeft te maken met leiderschap, met je nek uitsteken.\u2019 Waarmee je meteen begrijpt waarom Van Dieren bij velen ook nogal wat weerstand oproept. Hij zegt het te betreuren dat in de moderne tijd \u2018het socratische ideaal, waarbij de meester zijn kennis overdraagt aan de leerling\u2019, aan het verdwijnen is. En laat geen twijfel bestaan over de vraag wie er dan de meester is. Aan sociale media, waar een ieders mening evenveel gewicht krijgt, heeft hij een broertje dood.<\/p>\n

Zelden bracht ophef rond zijn persoon hem echt uit zijn evenwicht. Maar ditmaal, zegt hij, is het anders. Persoonlijker. Dat hij door een blad als Quote<\/span> wordt uitgemaakt voor \u2018groene glibberaar\u2019, daaraan is hij gewend. Maar dat hij op zijn eigen eiland wordt verketterd, raakt hem diep. De eerste weken na de bedreiging kwam hij er \u2018maar even niet\u2019. Nu is hij, schoorvoetend, weer een weekendje over. \u2018Maar ik voel me niet veilig meer. Ik ben mijn home<\/span> kwijt. Er zijn hier zieke dingen aan de gang. Ik weet echt niet of ik dit huis wel wil aanhouden. En dat nadat het ruim tachtig jaar in de familie is geweest.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Op het randje van bedrog<\/b>
Van Dierens familie is vervlochten met het eiland. Zijn grootvader, een Amsterdamse huisarts, trouwde met een Terschellinger kapiteinsdochter, waarna hij en zijn neven en nichten er wortelden. De Koffiemolen op Formerum, caf\u00e9 de Walvis aan het Groene Strand, campings De Appelhof en De Kooij, het Wrakkenmuseum: allemaal worden ze uitgebaat door Van Dierens. In de voorkamer van de boerderij hangt naast een van de twee bedstedes een foto van \u2018oom Wout\u2019 van Dieren uit de jaren dertig, op het Terschellinger strand met in zijn handen een vogel. \u2018Ik ben naar hem vernoemd,\u2019 zegt Van Dieren trots. \u2018Hij was bioloog, maar niet eentje die zijn dagen doorbracht in een laboratorium. Hij was een nonconformist, daarin is hij mijn grote voorbeeld. Hij trok eropuit, bracht het duinlandschap in kaart en heeft daar een gezaghebbend proefschrift over geschreven. Oom Wout was een van de eerste ecologen van Nederland.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘Iedereen is aan het twitteren en twoeteren, de kranten schrijven ongecheckte onzin.’ <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Van Dieren volgde in de voetsporen van zijn in 1935 overleden oom. Hij was in 1971 nauw betrokken bij de lancering van het rapport Grenzen aan de groei van de Club van Rome en in datzelfde jaar was hij een van de oprichters van Milieudefensie, waarvan hij enige tijd voorzitter was. Sinds 1985 is hij directeur van Imsa, een denktank op het gebied van duurzaamheid en milieu. Ook zijn bemoeienis met de Waddeneilanden was altijd groot. Sinds vijf jaar organiseert hij op Terschelling jaarlijks het Springtij-festival, waarbij kopstukken uit de wereld van energie, duurzaamheid en milieu naar het eiland trekken. Begin deze eeuw was Van Dieren initiatiefnemer van het plan om gas te boren in de Waddenzee in ruil voor het stoppen van de kokkelvisserij en het verduurzamen van de mosselvisserij. In aanzet was het een reactie op een rapport van Greenpeace, dat stelde dat gaswinning in de Waddenzee een waardeverlies van 50 miljard gulden zou betekenen. \u2018Dat rapport zat op het randje van bedrog,\u2019 stelt hij. \u2018Maar Ad Melkert stond er wel mee te zwaaien in de Kamer. Het klassieke verhaal: Kamerleden die niet deskundig zijn, niet luisteren en op alles ad hoc reageren. Het kwam allemaal mede dankzij de kracht van de mantra \u201cHanden af van de Waddenzee\u201d. Dat schoot mij in het verkeerde keelgat. Gerespecteerde biologen zeiden al jaren dat juist de kokkelvisserij funest was voor het ecosysteem, terwijl gaswinning met de moderne technieken volgens alle berekeningen nauwelijks nadelige effecten zou hebben.\u2019<\/p>\n

Ter illustratie pakt hij pen en papier en begint te doceren, waarbij termen als \u2018komberging\u2019, \u2018schuin boren\u2019, \u2018seismische metingen\u2019 en \u2018cascademodel\u2019 over tafel vliegen. Zijn data, zegt hij stellig, waren \u2018im-pec-ca-ble\u2019, Waddenvereniging en Natuur+Milieu hadden \u2018geen flauw idee\u2019, gedroegen zich \u2018als een kudde\u2019, volgens hem verenigd onder het motto \u2018How to stop Wouter\u2019. Uiteindelijk overtuigde hij zowel de milieuorganisaties als de politiek. De gaswinning kwam er, de kokkelvissers werden uitgekocht en als deel van de deal werd in 2004 het Waddenfonds gesticht, waarmee \u2018de ecologische en economische kwaliteit van de Wadden\u2019 verstevigd moest worden. Alleen al voor Terschelling is er de afgelopen jaren 12 miljoen beschikbaar gekomen voor natuurontwikkeling en duurzaamheidsprojecten. \u2018De hele milieubeweging, de politiek en de overheid hebben ingezien dat wij gelijk hadden,\u2019 zegt Van Dieren. \u2018Het beeld is 180 graden gedraaid. Met het geld van het Waddenfonds is ook de Waddenacademie opgericht, en daar werd ik onlangs op een symposium de \u201cPeetvader van de Waddenzee\u201d genoemd.\u2019 <\/p>\n

Er zo veel mogelijk uitslepen<\/b>
Bij de mogelijke gaswinning op Terschelling had Van Dieren een zelfde soort constructie in gedachten. Maar dit keer liep het anders. Twee jaar geleden werd hij benaderd door het Nederlandse bedrijf Tulip Oil<\/span>, opgezet door oud-directeuren van Shell en de NAM. Zij wilden een klein gasveld aan de noordkust van Terschelling exploiteren, en daarop vooruitlopend werd Van Dieren gevraagd het draagvlak hiervoor te onderzoeken. Hij riep een \u2018klankbordgroep\u2019 in het leven, met daarin vijftien prominente Terschellingers. Zij spraken ook over mogelijke compensatie voor de eilanders, mocht het tot gaswinning komen. Een \u2018bruidsschat\u2019, noemt Van Dieren dat. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Ophef
Ophef hoort erbij. ‘Dat heeft te maken met leiderschap, je nek uitsteken.’ Foto: Lenny Oosterwijk<\/figcaption><\/figure>\n
\n

\u2018Ik ben geen voorstander van gaswinning,\u2019 zegt hij. \u2018Heb ik helemaal geen zin in. Maar uiteindelijk gaan we er op het eiland niet over. De minister van Economische Zaken beslist. En ik zeg: \u00e1ls het dan toch gebeurt, laten we dan zorgen dat we er zo veel mogelijk uitslepen. Op Terschelling is veel achterstallig onderhoud, we hebben in de klankbordgroep berekend dat we 40 miljoen euro tekortkomen. Extra geld zou welkom zijn. De haven is toe aan een grote onderhoudsbeurt, er zijn tekorten in de zorg en we willen investeren in cultuur- en natuurprojecten.\u2019 Volgens hem zal gaswinning op Terschelling weinig overlast met zich meebrengen, en is de kans op bodemverzakkingen en aardbevingen zoals in Groningen zeer gering bij zo\u2019n klein gasveld. \u2018Er kan milieutechnisch niets misgaan,\u2019 zegt hij \u2013 al loopt hij daarmee wel vooruit op de nog te presenteren Milieu Effect Rapportage (MER). \u2029De gebeurtenissen in Groningen zijn volgens hem \u2018cruciaal\u2019 geweest in de escalatie van het debat op Terschelling. \u2018Alle echo\u2019s daarvan waren op het eiland te horen. De eilanders zagen elke avond Henk Kamp blunderen, en Jan Mulder, die geweldig tegen gaswinning zat te ageren. Wat overigens zeer terecht was. Kwam nog bij dat Ren\u00e9 Leegte van de VVD, die niets van energie en klimaat begrijpt, de geloofwaardigheid van de overheid te grabbel gooide door in een trein op denigrerende toon over de Groningers te praten. Waarmee hij feitelijk zei: we zijn ook niet te vertrouwen. Dat heeft de eilanders tot de overtuiging gebracht: aardgas is ellende, en op de regering kan je niet bouwen.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Dat sentiment begrijpt hij maar al te goed. Maar volgens hem zijn daardoor de feiten uit het zicht geraakt. Nu is heel Terschelling fel tegen de plannen. Achter vrijwel elk raam hangt een poster van de onlangs opgerichte actiegroep Gas(t)vrij Terschelling: een vrouwtje in traditionele rood-zwarte klederdracht dat nijdig tegen een boortoren aantrapt, ge\u00efnspireerd op Oplands beroemde antikernwapencartoon. De groep, sinds twee weken een vereniging, verzamelde via z\u2019n Facebookpagina 15.000 handtekeningen tegen de voorgenomen plannen, en dat terwijl Terschelling nog geen 5.000 inwoners telt.<\/p>\n

Volgens Van Dieren is die ophef niet alleen heel prematuur omdat er nog geen enkel besluit is genomen, hij is ook nog gebaseerd op \u2018groot kennisgebrek\u2019. \u2018Iedereen is aan het twitteren en twoeteren geslagen, de kranten schrijven met droge ogen ongecheckte onzin. Volgens de Volkskrant<\/span> zou er hier een boortoren komen die hoger is dan de Brandaris. Lariekoek! Trouw<\/span> weigert mijn ingezonden brief te plaatsen, waarin ik hun flauwekulverhalen wil rechtzetten. En dat terwijl ik jarenlang in de jury van hun Duurzame Top 100 heb gezeten en ze me vaak belden om te vragen hoe milieuzaken nu precies in elkaar zaten.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Afgefakkeld<\/b>
De klankbordgroep kwam in mei 2014 voor de eerste keer bijeen. In de groep zaten mensen als zanger\/kroegbaas Hessel van der Kooij, CDA-wethouder Hendrik Klaas van der Wielen en gepensioneerd ingenieur Hilmar Schurink. De laatste is tevens voorzitter van Ons Schellingerland, een stichting die een halve eeuw geleden werd opgericht door, onder meer, Wouter van Dierens vader en zijn oom Guus. <\/p>\n

De stichting geeft de Miedbringer uit, een op het eiland veelgelezen blaadje waarin al in augustus 2013 was aangekondigd dat er een exploratievergunning voor Tulip Oil in de maak was. \u2018Daar kwam toen geen enkele reactie op,\u2019 herinnert Schurink zich. \u2018Ik bracht het ook niet theatraal, dat is mijn stijl. Je kan pas gaan blazen als je weet wat de effecten zijn. En daar heb je pas zicht op als en een Milieu Effect Rapportage is gemaakt. En die is er ook nu nog niet.\u2019 Ook de Waddenvereniging publiceerde in haar Waddenmagazine<\/span> meermalen over de boorplannen, zonder dat daar ophef over ontstond. <\/p>\n

In juni 2014 stuurde Tulip Oil een zogeheten startnotitie naar het Terschellinger college van B&W, dat er een zomer overheen liet gaan voordat ze de gemeenteraad informeerde. In september was er op het stadhuis bijeenkomst voor raadsleden waarop Tulip Oil de plannen toelichtte. Er waren vijf mogelijke locaties: drie op het eiland, twee op zee. Vooral over de eerste drie opties bevatte het document voor de eilanders nogal alarmerende passages. De werkzaamheden zouden \u2018dag en nacht doorgaan\u2019, er zou worden \u2018afgefakkeld\u2019, er zou gebruik worden gemaakt van kunstlicht met mogelijk nadelige gevolgen voor de natuur, en er zou een toename van het vrachtverkeer zijn. Voorafgaand aan de eerstvolgende raadsvergadering, in oktober, werd de notitie online gezet. Het stuk werd door de raad ter kennisgeving aangenomen, er volgde geen debat.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Dealtjes<\/b>
Annet van Essen, woordvoerster van Gas(t)vrij Terschelling, hoorde voor het eerst van de plannen toen ze in december een vergadering van de plaatselijke VVD bijwoonde omdat ze actie voert tegen de uitbreiding van een hotel. \u2018Tot onze verbazing kwam er een rapport ter tafel met tekeningen met mogelijke boorlocaties. Zo van: hier gaan ze gas winnen. Niemand leek er van op te kijken. Maar wij dachten: w\u00e1t?\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘De Waddenvereniging is nogal een bleke club. Ze hebben zaken nodig om tegen te ageren.’ <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Samen met een aantal anderen beet Van Essen zich vast in de zaak, en hoe dieper ze groeven, hoe argwanender ze werden. Zo ontdekten ze bijvoorbeeld dat Tulip Oil een donatie had gegeven aan het door Wouter van Dieren georganiseerde Springtij-festival (overigens samen met tien andere energiebedrijven). En dan was er het project \u2018De Reis van Brandaan\u2019, ook een geesteskind van Van Dieren. Het is een permanente multimediale tentoonstelling over duurzaamheid, milieu en energie, die zou moeten verrijzen in de leegstaande \u2018Tonnenloods\u2019 op West-Terschelling. Een miljoenenproject dat veel toeristen zou moeten gaan trekken. <\/p>\n

\u2018Brandaan\u2019 bleek door de klankbordgroep te zijn genoemd als een van de projecten die in aanmerking zouden kunnen komen voor compensatiegelden uit de \u2018bruidsschat\u2019, zo die er ooit mocht komen. Raar, vond Van Essen. \u2018Ik wil Wouter van Dieren niet zwartmaken,\u2019 benadrukt ze, \u2018maar ik vind dat hij daarmee twee petten op heeft. Het is natuurlijk een beetje gek dat je onderzoek doet naar een pot met geld waar je mogelijk later zelf uit zal gaan putten.\u2019
Begin februari kreeg de actiegroep er lucht van dat oud-minister Sybilla Dekker naar het eiland zou komen om kennis te maken met het gemeentebestuur. Dekker is voorzitter van de raad van commissarissen van Royal Haskoning, het bedrijf dat in opdracht van Tulip Oil de Milieu Effect Rapportage maakt. Diezelfde Dekker was door Van Dieren gevraagd zitting te nemen in het nog op te richten bestuur voor Brandaan. Van Essen kreeg het gevoel dat er achter de ruggen van de Terschellingers om dealtjes werden gesloten. \u2018Wij vonden het een beetje te toevallig dat iemand van Royal Haskoning op het feestje van de Tonnenloods komt. Er kwam veel te veel bij elkaar, het was een te klein cirkeltje mensen.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Unaniem tegen de boringen <\/b>
Op vrijdag 13 februari leidde de onvrede tot de eerste demonstratie ooit op Terschelling. In de haven stonden zeventig demonstranten met borden en spandoeken Dekker op te wachten. De oud-minister werd tevoren door Van Dieren ingeseind en kwam nooit op het eiland aan. \u2018Ik dacht: nu zijn ze echt gek geworden. Door haar op te wachten maakten ze het persoonlijk, speelden ze op de man. Het gaat hier niet om illegale wietkwekers of zo, het zijn normale mensen die gewoon hun werk komen doen. Vrijwillig! Voor een project dat Terschelling veel geld zal opleveren. En omdat je gastvrij wilt zijn, ontvang je die mensen met een hapje eten.\u2019 <\/p>\n

Van Essen ziet geen kwaad in de actie: \u2018We waren niks van plan of zo. We wilden alleen maar laten zien dat gaswinning hier niet welkom is. Dat er een tegengeluid is. En dat je niet zomaar met spiegeltjes en kraaltjes kan komen aanzetten om dat toch voor elkaar te krijgen. Maar door ons protest is het allemaal nogal ge\u00ebxplodeerd. De volgende dag stond de NOS op de stoep. En sindsdien hebben we ongeveer elke omroep en elke krant gesproken.\u2019 Lachend vervolgt ze: \u2018Tulip Oil heeft de pech dat deze discussie is losgebarsten in de stille wintermaanden, als de mensen hier tijd hebben. In het hoogseizoen is iedereen druk met alle toeristen. Dan was er nooit zoveel commotie ontstaan.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Belangenmakelaar:
Belangenmakelaar: ‘Het is makkelijker om vanaf de zijlijn te roepen dat je overal lekker tegen bent.’ Foto: Lenny Oosterwijk<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Op de middag van de demonstratie werd Van Dieren telefonisch bedreigd, waarna hij zijn werkzaamheden voor Tulip Oil per direct be\u00ebindigde. Ook de klankbordgroep hief zich diezelfde dag op. \u2018De discussie is vertroebeld. We zijn het mikpunt geworden van spot en onware verhalen,\u2019 aldus een van de leden in Het Financieele Dagblad<\/span>. <\/p>\n

In de weken erna sloten de gelederen op Terschelling zich. De gemeenteraad sprak zich unaniem uit tegen de boringen, en zelfs Rederij Doeksen van de veerboten verklaarde zich tegen. In de Tweede Kamer toonden leden zich bezorgd en vrijwel alle partijen stelden vragen aan minister Kamp van Economische Zaken. Tulip Oil zet de aanvraag wel door. Naar verwachting zal Kamp nog deze zomer beslissen. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Escalatie van babbeldingen <\/b>
Na gesprekken met tegenstanders en voormalige leden van de klankbordgroep keren we de volgende dag terug naar de boerderij in Formerum. \u2018Ik vind het persoonlijk allemaal heel vervelend natuurlijk,\u2019 zegt Van Dieren als we met een pot thee aan tafel zitten. \u2018Maar wat echt interessant is, is hoe dit soort beeldvorming tot stand komt. Die escalatie van babbeldingen. En je krijgt het niet meer rechtgezet.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Zullen we dan een poging doen? U wordt verweten dat in een verslag van uw bedrijf IMSA de suggestie werd gewekt dat er al verschillende convenantpartners waren voor een deal met Tulip Oil, terwijl dat niet zo was. Zoals de Waddenvereniging. Hun directeur Arjan Berkhuysen stuurde hierover eind januari een boze tweet, waardoor veel mensen werden geattendeerd op de zaak.<\/i>
\u2018Maar het z\u00edj<\/span>n potenti\u00eble convenantpartners.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Dan had er toch moeten staan: \u2018mogelijke\u2019 partners\u2019?<\/i>
\u2018Arjan wist dat het een stuk was voor convenantpartners in spe. Maar hij besloot als een dominee naar die tekst te kijken, en toen heeft hij zich ervan gedistantieerd omdat hem dat goed van pas kwam. Hij had me ook even kunnen mailen, dan had ik een en ander verduidelijkt. Maar hij wilde een statement maken. De Waddenvereniging is nogal een bleke club. Ze hebben zaken nodig om tegen te ageren om de organisatie wat profiel te geven. Door zijn actie belandde de hele zaak in de social media en begon het getwitter en getwoeter. Mede daardoor liep het zo uit de hand.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Gas(t)vrij Terschelling vindt dat de eilanders veel eerder ge\u00efnformeerd hadden moeten wo<\/span>rden.<\/i>
\u2018Welke informatie hebben we dan achtergehouden? Alles was publiek. Maar vooral: er was nog niet zo heel veel te vertellen. Pas na de MER zouden er publieksbijeenkomsten worden georganiseerd. Pas dan kan je in beroep gaan \u2013 en dat moeten ze ook vooral doen. Die actievoerders doen nu alsof er een soort overval op het eiland plaatsvindt. Dat is hysterie, en niet zo\u2019n beetje ook. Want het is niet waar. Er komen geen vreselijke ingrepen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Maar in de startnotitie van de MER-commissie staat dat er afgefakkeld gaat worden. Hessel zei dat het dan nooit meer donker zal worden in de omgeving van de boorlocatie. En dat er een hoekhuis in Hoorn zal moeten worden afgebroken zodat trucks de bocht kunnen nemen.<\/i>
\u2018Dat is nieuw voor mij.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

In hetzelfde rapport stond ook dat het wegennet versterkt zal moeten worden omdat de vrachtwagens te zwaar en te groot zijn om over de bestaande wegen te rijden.<\/i>
\u2018In december is in de klankbordgroep door Tulip Oil voor het eerst naar voren gebracht dat er ook zwaarder materieel nodig zou zijn als er op land geboord zou gaan worden. Toen is iedereen zich achter de oren gaan krabben en hebben we gezegd: de onshore<\/span> variant is ons te risicovol. Materieel aanvoeren door het dorp, daar moet je niet aan beginnen. Dus \u00e1ls er iets komt, dan zijn wij voor offshore. We hebben tegen Tulip Oil gezegd: \u00e1ls de minister toestemming geeft, ga dan maar gas winnen op zee. Op een kilometer of zes uit de kust. Daar zie je vanaf het eiland helemaal niets meer van. Dus we hebben een lekkere rel, maar het is allemaal niet aan de orde. Er worden geen huizen afgebroken, geen wegen versterkt. Is ook helemaal niet te betalen.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘Die actievoerders doen nu alsof er een soort overval op het eiland plaatsvindt. Dat is hysterie.’ <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Joop Mulder, directeur van het Oerol-festival, zei ons dat er een pijpleiding dwars door de Waddenzee moest komen om dat gas af te voeren. <\/i>
\u2018Joop is een schat. Maar hij heeft geen idee!\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Dat gaat niet gebeuren?<\/i>
\u2018Welneeeeeee! Hou toch op.\u2019 Van Dieren spreidt zijn armen en laat zich achterover in zijn stoel vallen. Dan: \u2018Ach, ik snap het. Jullie houden me een spiegel voor. Ik kijk er in en moet lachen! Maar goed: op dertig, veertig kilometer ten noorden van Terschelling ligt de Northern Gas Transport Pipeline, een onvoorstelbaar grote pijplijn die gasvelden met elkaar verbindt. Dus vanaf een gasbehandelingsstation op het eiland zou het dan daarnaartoe gaan.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Onder de grond?<\/i>
\u2018Wat dacht je dan? Dat helikopters dat ding permanent in de lucht zouden gaan houden? Er is een filmpje van hoe ze dat op Ameland hebben aangelegd. Ze graven zo\u2019n pijp in op het strand en een week later zie je niks meer. Dan komen er allemaal morfologische processen overheen. Dat ding was op vier meter ingegraven en ligt nu negen meter diep.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Jen\u00f6 Obendorfer, oud Shell-man en eilandbewoner, gaf de afgelopen maanden uit eigen beweging verschillende voorlichtingsbijeenkomsten waarin hij ook wijst op de mogelijke nadelen van gaswinning, zoals een mogelijke \u2018blow out\u2019. Wij hebben de indruk dat mensen daardoor pas \u00e9cht bezorgd zijn geraakt.<\/i>
\u2018Klopt. Hij woont hier in het dorp. Hij heeft sterke verhalen verteld over enorme torens, transporten van mammoetbedrijven en honderdduizenden kilo\u2019s afval. Dat heeft de boel aangezwengeld. Het grappige is dat hij zelf jarenlang geprobeerd heeft om hier geothermie te ontwikkelen. Aardwarmte opwekken dus. Hij vroeg mij daaraan mee te werken, maar ik vond het een onhaalbaar plan. En dan nog iets: voor geothermie heb je\u2026 b\u00f3\u00f3rtorens nodig. In december heeft hij ook in de klankbordgroep zijn gasverhaal verteld. Hij zat niet in die groep, en daar was hij boos over, want h\u00edj is de beste deskundige van het eiland. En hij heeft ook veel kennis, maar daar ging het niet om. Het ging erom dat de groep de bruidsschat zou defini\u00ebren.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Volgens Gas(t)vrij Terschelling vertroebelt de discussie als je al bij voorbaat over compensatie gaat praten. Daarbij zaai je tweedracht in een gemeenschap. Ze vinden dat je eerst moet discussi\u00ebren over de vraag of je \u00fcberhaupt wel moet gaan boren. <\/i>
\u2018Die redenering kan ik volgen, maar je kan het ook anders bekijken. Je kan lijdzaam wachten op de dingen die komen, of in gesprek gaan met een bedrijf als Tulip Oil en ze wijzen op hun verantwoordelijkheid om maatschappelijk verantwoord te ondernemen, mocht er een vergunning worden verleend. Hessel heeft op de eerste bijeenkomst gezegd: \u201cJullie zijn piraten. En als jullie iets komen halen, dan moet je ook iets meebrengen.\u201d Dat is vanaf het begin het uitgangspunt geweest. Juist door vroegtijdig in gesprek te gaan, voorkom je dat je later voor een fait accompli <\/span>komt te staan. Dit is essentieel. Dit is modern management.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘Heel Nederland wordt betaald door aardgas.’ <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Hilmar Schurink van Ons Schellingerland noemde het \u2018manipulatie\u2019 dat door u steeds werd benadrukt dat de bruidsschat zo belangrijk was voor het eiland. Hij zei: \u2018Er werd zodanig gemasseerd dat ik dat als intimiderend heb ervaren.\u2019 Het was een van zijn redenen om uit de klankbordgroep te stappen. <\/i>
\u2018Er is nooit sprake van massage geweest. Hilmar heeft z\u00e9lf meegepraat over de vraag wat we er uit zouden kunnen slepen. Hij was een van de twee auteurs van de compensatienota, die ging over de vraag hoeveel geld het eiland tekort kwam \u2013 tenminste 34 miljoen \u2013 en waar dat het beste aan zou kunnen worden besteed. En hoezo ben ik niet onafhankelijk? Hilmar was erbij toen een man van de MER-commissie begon te lobbyen v\u00f3\u00f3r gaswinning. \u201cDat gaan we hier niet doen,\u201d heb ik toen gezegd. \u201cJij bent hier niet om de winning te verdedigen, jij moet objectief zijn.\u201d Die man heb ik uit de vergadering gezet en die is nooit meer teruggekomen.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Ook wethouder Hendrik Klaas van der Wielen had twijfels over uw onafhankelijkheid. Hij zei: \u2018Wouter is ingehuurd door Tulip Oil, vul het dan verder zelf maar in.\u2019<\/i>
\u2018Hendrik Klaas en ik zijn goed bevriend, maar het woord \u201cinhuren\u201d accepteer ik niet. Hij heeft tot hij wethouder werd overal bijgezeten, meegepraat en meegedacht in de klankgroep. Dat heeft hij heel creatief gedaan. Zijn invalshoek was dezelfde als alle anderen: er moet een grote buit binnengesleept worden. Ik heb mij n\u00f3\u00f3it laten inhuren, nooit voor enige kar laten spannen. Overal in Europa zijn onderhandelingen gaande tussen de milieubeweging, industrie en overheid, en ik ben er bij heel wat betrokken. Ik heb een reputatie op te houden als d\u00e9 makelaar van al die belangen rond energie en duurzaamheid. Veel mensen vinden dat bij voorbaat verdacht, en het is makkelijker om vanaf de zijlijn te roepen dat je overal lekker t\u00e9gen bent. Maar ondertussen is onderhandelen al veertig jaar de kern van milieuwinst.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Waar ook veel achterdocht over bestaat, is uw gelijktijdige betrokkenheid bij het Brandaan-project en de klankbordgroep. Veel mensen zien dat als belangenverstrengeling.<\/i>
\u2018Onzin, ze moeten blij zijn dat ik ontzettend veel geld naar het eiland heb gebracht. De 800 miljoen van het Waddenfonds. En wat dacht je van Oerol? Dat was in 1996 bijna failliet. Met een paar mensen hebben we toen een reddingsplan gemaakt, en ik heb grote sponsoren binnengebracht. Het hele voortraject van Brandaan heb ik zelf gefinancierd. En als het doorgaat, wil ik daar graag de founding father<\/span> van worden, de chief scientist<\/span>.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Dus dan gaat u er wel geld mee verdienen.<\/i>
Op honende toon: \u2018Mag dat dan niet? Is dat erg? Als werk wetenschap en kunst combineren?\u2019 <\/p>\n

Komt dat geld dan van Tulip Oil?<\/i>
\u2018Nee, nooit van zijn leven. Dat geld komt van een stuk of twintig fondsen en sponsoren. Allemaal van de wal. Het kost Terschelling geen cent.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Maar \u00e9\u00e9n van die fondsen is het Waddenfonds, en dat in aardgas?<\/i>
\u2018Als je heel kort door de bocht gaat, houdt alles verband met elkaar. Heel Nederland wordt betaald door aardgas.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Zanger en kroegbaas Hessel vindt Brandaan een utopisch plan dat totaal niet bij Terschelling past. <\/i>
\u2018Ik vind het juist noodzakelijk dat we zoiets cre\u00ebren. De klankbordgroep, waar Hessel in zat, was het daar mee eens. En Hessel heeft zeer creatief meegedacht over Brandaan. Al jaren wordt er gezegd dat het eiland een kwaliteitsimpuls nodig heeft, omdat er meer moet zijn dan campings en bier. In het kader daarvan leek het mij zeer gerechtvaardigd om, als het dan toch tot gaswinning komt, het eiland op deze manier te kunnen helpen.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Voelt u zich onbegrepen? <\/i>
\u2018Helemaal niet. Als mensen niet bereid zijn om mee te denken in een strategisch concept, nou, dat is dan jammer.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Hoe denkt u dat het verder zal gaan met de plannen voor gaswinning op het eiland?<\/i>
\u2018Zolang de olieprijs laagt blijft, gaat het nog heel lang duren. Ik schat de kans op tachtig procent dat het voorlopig niet doorgaat, want de komende jaren leveren deze investeringen te weinig op. Ik vraag me ook af of Tulip Oil het vol zal houden. Bezwaarprocedures, de gang naar de Raad van State, het kost allemaal geld. Wie weet dat die concessie over een paar jaar naar een bedrijf uit, zeg, Kazachstan zal gaan. Zulke dingen zie je in heel Europa gebeuren, en dan komt er geen fonds, hoor. Tenzij er tegen die tijd een nieuwe mijnbouwwet is, waarin een bruidsschat waarschijnlijk verplicht wordt gesteld. Het verschil is: nu hadden we nog een vrije onderhandelingspositie, dan komt er een wettelijk plafond. Ik verwacht dat dat nooit zal uitkomen op de tientallen miljoenen waar we met de klankbordgroep mee rekenden. Terschelling mist grote kansen. Er stagneert hier van alles. In 2020 staat er een productielocatie op vijf kilometer afstand in zee. Dat is dan alles wat er overblijft.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Milieugoeroe Wouter van Dieren is het middelpunt van een rel over mogelijke gaswinning op Terschelling<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":231405,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-11513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","editie-265"],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje, Sander Donkers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/11513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=11513"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/11513\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje, Sander Donkers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/231405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=11513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=11513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}