{"id":114869,"date":"2007-08-25T12:18:00","date_gmt":"2007-08-25T10:18:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/zes-wenken-voor-muggen-aan-de-deur-peter-van-lier\/"},"modified":"2007-08-25T12:18:00","modified_gmt":"2007-08-25T10:18:00","slug":"zes-wenken-voor-muggen-aan-de-deur-peter-van-lier","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/zes-wenken-voor-muggen-aan-de-deur-peter-van-lier\/","title":{"rendered":"Zes wenken voor muggen aan de deur – Peter van Lier"},"content":{"rendered":"
\n

Po\u00ebzie voor de dieren<\/h3>\n

25-08-2007
Rob Schouten<\/p>\n

Nogal wat grote dichters van vroeger hadden praktische studies gedaan, bijvoorbeeld rechten (Nijhoff, Marsman, Bloem) of medicijnen (Slauerhoff, Vestdijk). Tegenwoordig lijkt een beschouwelijke achter\u00adgrond populairder: er lopen nogal wat hele en halve filosofen rond in de huidige dichtkunst (K. Michel, Arjen Duinker, Mustafa Stitou). Misschien zegt dat wat over de filosofie die van het zware sys\u00adteemdenken soms snakt naar een lichtere versie van wijsheid. Het zegt zeker iets over de dichtkunst, die van een beeldend, klinkend en symbolistisch genre allang in hoge mate een denkend soort lijkt te zijn geworden.<\/p>\n

Peter van Lier is ook van huis uit filosoof. Ooit betrad hij de letteren met een essay \u2018Van absurdisme tot mystiek\u2019, een karakteristiek tweespan voor hem; ook zijn gedichten hebben afwijkende, gekke trekjes, maar ze ademen daarnaast een licht verlangen naar inzicht uit. Zijn jongste bundel, met in de titel alweer zo\u2019n mix van ernst en luim: Zes wenken voor muggen aan de deur, is een soort bestiarium \u2013 in alle gedichten gaat het over dieren. Maar ook de mens speelt er een eigen rol in. Veel vroegere bestiariums waren moraliserend van aard: in het gedrag van het dier herkende de mens zich, de beesten waren in hoge mate antropomorf. Bij Van Lier lijkt het veel meer te gaan om het vreemde verband tussen mens en dier, hun verschillen en overeenkomsten.<\/p>\n

Neem de reiger: in gedichten van een generatie geleden was die vogel vrijwel altijd symbool voor de dichter die iets naar boven hengelde. Bij Van Lier geen reiger die eigenlijk een mens is, maar twee wezens die dingen doen die op elkaar lijken:<\/p>\n

Leve de reigers (1)<\/p>\n

Hun\/\/ uitkijkcapaciteiten\/\/
zijn bekend bij de polderbewoners,\/\/
binnen, want zijn de watercondities
optimaal,\/\/ dan scheren zij (kra-kra)
krassend \u2018rakelings over de daken\u2019 _
\/ wat daaronder liggende babymuil
tjes ertoe beweegt hen te
imiteren,\/ moederborsten tot zich
lokkend,\/\/en kostwinners aanzet\/
te doen wat ze moeten doen,
buitenshuis, aan water: vissen,\/\/
onverdroten, zij aan zij?<\/p>\n

Raar verhaaltje natuurlijk, baby\u2019s die reigers nadoen om melk te krijgen en daarmee hun vaders tot de jacht aanzetten, waarin die weer op reigers lijken. Van Liers fabeltjes, of wat het ook zijn, hebben niet vaak een verloop dat je zelf zou bedenken. Maar ze zijn helder en transparant verteld, proza\u00efsch haast, soms zelfs op een kindertoontje: alsof ze aan de allergewoonste lezers een onbekend geheim uit de wereld der levende wezens willen ontsluieren.<\/p>\n

In de afdeling waarnaar de bundel genoemd is, \u2018Zes wenken voor muggen aan de muur\u2019, is de aandacht gericht op de mug die, bekeken door een voor deze creaturen ongewoon empathisch menselijk oog, leeft in een wereld vol gevaren. Bijvoorbeeld in de huiskamer waar het minuscule schepsel altijd bedacht moet zijn op een plotse liquidatie door het \u2018gruwelijk groot glooiingsdier dat zo graag \u201ceten\u201d bromt\u2019. Van Lier wrijft ons niet al te nadrukkelijk in dat we relatieverend moeten denken en dat in de wereld der muggen de mens een heel andere rol speelt dan in die van hemzelf \u2013 daarvoor is het allemaal te speels en te luchtig, maar bij alle ironie is het netto resultaat van deze bundel toch een opgefriste kijk op het dierenrijk.<\/p>\n

Het gedicht \u2018Psalm 42\u2019, over de hinde die naar water smacht, geeft dan weer een soort allegorie op het moederschap, aan de hand van een huisvrouw die in het winkelcentrum haar kind uit het oog verliest en wanhopig rondloopt zoals een smachtend hert, en die ons medelijden opwekt. Een beetje vergezocht is het hier en daar zeker, maar de merkwaardige eigenheid van Van Liers beelden houdt de aandacht wel gevangen.<\/p>\n

In de laatste afdeling: \u2018Betreffende een functie in het dierenrijk\u2019, verbaast Van Lier zich in een soort dichterlijke aanbevelingsbrieven aan diverse dierensoorten over de onbegrijpelijke functionaliteit in de natuur, wederom met een knipoog. Zo stelt hij de platvis zijn eigen \u2018symmetrische hoofd met lichte aanpassingen\u2019 ten voorbeeld, en beveelt hij zijn Fiat Panda aan eendagsvliegen aan om wat gemakkelijker bij hun partner te arriveren. De keerzijde van deze verbaasde gedachten is natuurlijk dat je opeens ook de functionaliteit van onze eigen menselijke bouw en inrichting beseft. Wat dat betreft hebben Van Liers beestenverhaaltjes nog altijd iets van die aloude bestiariums met hun leerzame boodschappen.<\/p>\n

Overigens viel me tijdens het lezen van Van Liers bundel in dat nogal wat jonge dichters de laatste tijd weer hechte eenheden van hun bundels maken, niet langer de grilligheid van de inspiratie volgen, maar vari\u00ebren op een thema, en cyclussen brouwen van hun gedachten. Van Liers Wenken hebben qua opzet bijvoorbeeld onmiskenbaar iets weg van Mark Boogs De encyclopedie van de grote woorden. Die oude praktijk van gedichten die vormelijk en inhoudelijk sterk met elkaar verbonden zijn, geeft natuurlijk een stevige structuur aan een dichtbundel, maar er zit ook een schaduwzijde aan: gedichten in reeksen lijken vaak op varianten van elkaar en het idee wordt belangrijker dan de uitwerking. Ook Van Liers gedichten zijn ondanks hun speelse inslag soms wat uniform en eentonig. Je zou wensen dat hij zijn filosofenbril zo nu en dan afzet en gewoon een grof, onnadenkend beestenvers schrijft. Maar ja, van een kikker kun je nu eenmaal geen veren plukken.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nogal wat grote dichters van vroeger hadden praktische studies gedaan, bijvoorbeeld rechten (Nijhoff, Marsman, Bloem) of medicijnen (Slauerhoff, Vestdijk).<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[97,177,269],"tags":[2701],"acf":[],"author_name":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/114869"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=114869"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/114869\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"AndorT","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=114869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=114869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=114869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}