
 {"id":11463,"date":"2015-04-07T15:45:00","date_gmt":"2015-04-07T13:45:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/haal-de-ruis-uit-het-hoofd-van-armen\/"},"modified":"2015-12-23T14:09:28","modified_gmt":"2015-12-23T13:09:28","slug":"haal-de-ruis-uit-het-hoofd-van-armen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/haal-de-ruis-uit-het-hoofd-van-armen\/","title":{"rendered":"Eldar Shafir: \u2018Haal de ruis uit het hoofd van armen\u2019"},"content":{"rendered":"<div class=\"lead\">Armen zijn voortdurend druk met overleven en nemen daardoor domme beslissingen, stelt psycholoog Eldar Shafir. De overheid kan ze beter helpen dan ze daarvoor straffen. \u2018Neem hen zorgen uit handen.\u2019<\/div>\n<div class=\"info-box\">\n<p>Alstublieft! Tijdens de kerstvakantie geven we\u00a0tien van onze beste stukken uit 2015 cadeau, zodat u de vrije dagen optimaal kunt benutten. Wilt u in 2016 de beste journalistiek blijven lezen? Neem dan <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/service\/word-lid\/\" target=\"_blank\">meteen<\/a> een abonnement!<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Zijn grootste angst was dat iemand over hem zou zeggen: \u2018Wat een idioot. Hij stelt dat de armen dom zijn.\u2019 Maar tot nu toe begrijpt iedereen zijn boodschap dondersgoed, zegt de vooraanstaande psycholoog Eldar Shafir (56) van de Amerikaanse universiteit van Princeton. Het is nu ruim een jaar geleden dat de van oorsprong Isra\u00ebli\u00ebr samen met Harvard-econoom Sendhil Mullainathan het baanbrekende onderzoek over de gevolgen van schaarste op ons denkvermogen lanceerde. Gebrek aan geld of tijd heeft een aantoonbaar negatieve invloed op ons IQ, luidde hun opzienbarende conclusie. Met talloze verwijzingen naar experimenten van henzelf en van andere onderzoekers lieten ze in hun boek <span class=\"Cursief\">Schaarste<\/span> zien hoe willekeurige mensen, geplaatst in een situatie van armoede, \u2018domme\u2019 beslissingen nemen. Het werd een bestseller en is inmiddels in zo\u2019n vijftien talen beschikbaar, inclusief Chinees en Koreaans. Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman noemde het boek \u2018de mooiste combinatie van hart en hoofd die ik heb gezien in ons veld\u2019.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Sinds de publicatie reist Shafir de hele wereld over om zijn bevindingen over te brengen aan politieke leiders en instanties die zich bezighouden met armoedebeleid. De Amerikaanse president Obama benoemde hem in een commissie die adviseert hoe het volk \u2018financieel capabeler\u2019 gemaakt kan worden. Nu is hij in Nederland voor een presentatie op de International Convention of Psychological Science. Het is de eerste keer dat het congres in Europa wordt georganiseerd. Voor de onderzoeker is het een uitgelezen kans om zijn denkbeelden via collega-psychologen te verspreiden.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<h5>Helemaal vergeten<\/h5>\n<p>Ietwat aan de late kant arriveert Shafir in de lobby van het vijfsterrenhotel The Grand Amsterdam. Er zat te weinig speling tussen zijn afspraken, verontschuldigt hij zich met een charmante glimlach. Bovendien had het vliegtuig twee uur vertraging vanwege een kapot gootsteentje in een van de toiletten. \u2018En het wachten was voor niets, tijdens de vlucht was het nog steeds stuk.\u2019<\/p>\n<p>Na aankomst haastte hij zich van afspraak naar afspraak. Net wilde hij heel even op adem komen op zijn hotelkamer, maar een kort telefoontje deed hem de schrik om het hart slaan: hij werd herinnerd aan zijn belofte dat hij gisteren een oordeel over een onderzoeksvoorstel zou mailen. \u2018Ik was het helemaal vergeten,\u2019 verzucht Shafir. \u2018Misschien denken ze op de universiteit dat ik er geen zin in had, maar dat is absoluut niet waar. Ik voel me er verschrikkelijk over.\u2019<\/p>\n<p>Welkom in de wereld van de schaarste. Wie wel eens te veel hooi op zijn vork neemt en te krappe deadlines afspreekt, zal zich in dit verhaal herkennen. Je kunt alleen nog maar denken aan je meest dringende opdracht en hebt geen ruimte meer in je hoofd voor andere belangrijke toezeggingen. Vervolgens vergeet je \u00e9\u00e9n afspraak of gaat er iets anders mis in je planning. Vanaf dat moment stapelen de problemen zich op. Ook voor Shafir is het een bekende valkuil. \u2018Ik neem me steeds voor tussen alle afspraken een half uur speelruimte in te bouwen. Maar helaas is dat een kunst waarin ik niet goed ben.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element streamer\">\n<p><q class=\"pull-right\">Uit al onze onderzoeksdata blijkt: als je mensen die zich goed gedragen in een situatie van armoede plaatst, gaan ze zich verkeerd gedragen.<\/q><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Terwijl juist hij zich als geen ander in het onderwerp schaarste en de psychische gevolgen ervan heeft verdiept. Zijn onderzoek in een notendop: of het nou gaat om gebrek aan tijd, geld of zelfs calorie\u00ebn, schaarste maakt onze blik troebel en neemt volledig bezit van onze denkkracht. Met andere woorden: het verkleint de zogeheten bandbreedte die we nodig hebben om goed te functioneren. D\u00e1t is waarom drukbezette mensen vaak achter zichzelf aanhollen, waarom di\u00ebten meestal mislukken \u00e9n waarom arme mensen veelal arm blijven.<\/p>\n<p>In \u00e9\u00e9n belangrijk opzicht wijkt de laatste groep van de andere af: van armoede kun je geen vrij nemen. Het denkvermogen van de minderbedeelden wordt continu in beslag genomen door hun onvervulde behoeften, stelt Shafir. En d\u00e1t is de reden waarom ze minder aandacht hebben voor de opvoeding van hun kinderen, ze slechter letten op hun gezondheid en ze vaak minder goed zoeken naar een baan. Politieke leiders moeten dat veel meer gaan beseffen, vindt de onderzoeker. Het sociaal beleid van veel overheden staat bol van strafmaatregelen en deadlines, maar die werken alleen maar averechts. \u2018Je kunt mensen opleiden, pushen en straffen wat je wilt, maar je kunt ze niet veranderen. Alleen door iets te wijzigen in hun context, kun je ze helpen.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"figure--right\">\n<figure id=\"post-11463 media-11463\" class=\"align-none\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/c1c46167-c8a4-4243-8633-070c79a0a7a3_Sharif_3112083_preview.jpg\" alt=\"'De armen worden volledig opgeslokt door hun geldproblemen.' Foto: Adrie Mouthaan\" \/><figcaption>&#8216;De armen worden volledig opgeslokt door hun geldproblemen.&#8217; Foto: Adrie Mouthaan<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>Dat klinkt mooi, maar ook een beetje vaag. Welk advies geeft u de politieke leiders die u bezoekt?<\/i><br \/>\n\u2018Ze vragen ons vaak wat ze precies moeten doen, maar die vraag kunnen we niet beantwoorden. Het zwakste onderdeel van ons boek, zou je kunnen zeggen, is dat onze aanbevelingen nogal algemeen zijn. Maar daar hebben we heel goede redenen voor. Wat je moet doen, hangt namelijk af van de situatie. En die kan heel verschillend zijn. Er kunnen allerlei nuances meespelen bij de redenen waarom mensen geen baan zoeken. Is het gebrek aan slaap, aan vervoer, aan kinderopvang, of zelfs aan vertrouwen? D\u00e1t is waar politici achter moeten komen, door onderzoek en vooral door veel te vragen. Pas als je weet wat er scheelt, kun je een plan maken.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>Maar sociaal beleid is algemeen en kan niet per individu worden vastgesteld.<\/i><br \/>\n\u2018Nee, het gaat ook niet om individuen, maar om de context van een grote groep personen. En die wordt vaak verkeerd begrepen. Een voorbeeld: op de eerste hulp van een ziekenhuis in het Canadese Ontario meldden zich een winter lang iedere dag opnieuw een heleboel daklozen zonder levensbedreigende klachten. De artsen gingen ervan uit dat ze de warmte opzochten en een gratis kopje thee wilden. Ze probeerden ze vriendelijk maar streng weg te sturen, maar de daklozen bleven maar terugkomen. Uiteindelijk is bij een test de groep in twee\u00ebn gesplitst, waarbij de ene helft de standaardbehandeling en de andere helft een barmhartige behandeling kreeg. Iemand ging bij ze zitten, was zorgzaam en voerde een uitgebreid gesprek om te horen wat er aan de hand was. En wat dacht je? Z\u00edj kwamen niet meer terug. Ze voelden zich serieus genomen: iemand had naar ze geluisterd en ze geprobeerd te helpen. D\u00e1\u00e1r was het ze om te doen, niet om de warmte en een kopje thee.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element streamer\">\n<p><q class=\"pull-left\">Als iemand niet op tijd op een sollicitatie verschijnt, betekent dat niet dat hij het niet heeft geprobeerd. Zijn leven is gecompliceerd.<\/q><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>In Nederland gaat de regering uit van de eigen kracht en zelfredzaamheid van mensen. Mensen zijn verantwoordelijk voor hun eigen situatie, is de heilige overtuiging. Wie in de bijstand zit, wordt met \u2018prikkels\u2019 zoals verplicht vrijwilligerswerk en strengere sollicitatie-eisen aangespoord te gaan werken. Wat vindt u daarvan?<\/i><br \/>\n\u2018Ik ben niet zo na\u00efef om te denken dat niemand probeert te profiteren van de overheid. Natuurlijk zijn er mensen die dat doen en die moet je ook aanpakken. Maar ik ben ervan overtuigd dat het grootste deel van de werklozen w\u00e9l wil werken. Bij veel politici slaat de balans door naar de andere kant: zij hebben de neiging te denken dat de meeste werklozen lui zijn, dat ze onverschillig zijn, dat ze het niet begrijpen en dat ook niet willen. Ze onderschatten de invloed van de context. Uit al onze onderzoeksdata blijkt: als je mensen die zich goed gedragen in een situatie van armoede plaatst, gaan ze zich verkeerd gedragen. En als je ze daaruit haalt, gaan ze zich beter gedragen. <span class=\"Cursief\">We are all creatures of the context<\/span>. Het lukt de armen vaak niet om daar zelf uit te komen. Politici hebben daar een grote verantwoordelijkheid in. Een moeilijke opdracht, dat realiseer ik me ook wel. Het is makkelijker om mensen te straffen dan om mensen te helpen.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>De angst heerst dat als je werklozen te veel helpt, ze te afhankelijk worden van sociale voorzieningen.<\/i><br \/>\n\u2018Natuurlijk, dat is een terechte zorg. Het is een dunne lijn. Je moet hun leven niet t\u00e9 comfortabel maken. Het moet wel blijven lonen om te gaan werken.\u2019<\/p>\n<p>De kunst is, zegt Shafir, om werklozen de arbeidsmarkt op te duwen op een \u2018slimme en ondersteunende\u2019 manier. \u2018Veel werklozen zoeken niet naar een baan, omdat hun gedachten worden overheerst door andere zorgen. Als iemand niet op tijd op een sollicitatie verschijnt, betekent dat niet dat hij het niet heeft geprobeerd. Zijn leven is gecompliceerd en met straffen maak je het alleen nog maar gecompliceerder. Je kunt hem beter herinneren aan zijn sollicitatie, helpen met het invullen van formulieren, afspraken voor hem maken, kinderopvang regelen. Neem hem zorgen uit handen, zodat hij minder ruis in zijn hoofd heeft.\u2019<\/p>\n<p>Die aanpak kan leiden tot verbluffende resultaten, zo blijkt uit een Amerikaans onderzoek naar studiebeurzen voor kansarme jongeren. Als ze beneden een bepaalde inkomensgrens zitten, kunnen ze aanspraak maken op vier jaar lang een bedrag van maar liefst vierduizend dollar. Slechts \u00e9\u00e9n op de drie jongeren die in aanmerking komen, vraagt de beurs daadwerkelijk aan. Ook de groep die uitleg krijgt en met een formulier naar huis wordt gestuurd, laat de kans veelal schieten. Pas wanneer iemand samen met ze het formulier invult, stijgt het percentage deelnemers aanzienlijk. Het is \u2018waanzinnig\u2019 om te zien hoe mensen hun recht op de enorme beurs aan hun neus voorbij laten gaan, vindt Shafir. Het biedt ze uiteindelijk zelfs een kans op een levenslang goed inkomen. Maar, benadrukt de wetenschapper: \u2018Pas op met de conclusie dat de beurs ze onverschillig zou laten. Als je ze helpt, blijkt dat ze dolgraag willen studeren. Ze zijn alleen zo afgeleid of in beslag genomen door al hun hersenspinsels dat ze er gewoonweg niet aan denken dat formulier in te vullen.\u2019 Kortom, met deze \u2018supergoedkope\u2019 interventie bereik je heel veel.<\/p>\n<p><q class=\"pull-right\">Overheden zouden veel meer onderzoek moeten doen naar het gedrag van mensen: waarom wijken onze acties af van onze intenties?<\/q><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Je zou het kunnen vergelijken, vervolgt de hoogleraar, met ons eigen donorregistratiesysteem. Een aantal jaar geleden verscheen in het tijdschrift <span class=\"Cursief\">Science <\/span>een tabel met percentages van mensen die na hun dood organen afstaan, verspreid over verschillende Europese landen. Shafir: \u2018Zes landen hadden een gemiddeld percentage van vierennegentig procent en vijf landen van slechts veertien procent. Oostenrijk en Belgi\u00eb stonden helemaal aan de ene kant, Duitsland en Nederland aan de andere kant. Weet je waarom?\u2019 Met een triomfantelijke blik: \u2018Omdat j\u00fallie zelf een formulier moeten invullen. In Belgi\u00eb geldt het \u201cja, tenzij\u201d-systeem. Daar hoef je alleen in actie te komen als je het n\u00edet wilt. Met \u00e9\u00e9n druk op de knop kan een regering het donorprobleem oplossen. Voordat dit bestond, had niemand bedacht dat het zoveel zou uitmaken.\u2019 Wat hij hiermee vooral wil zeggen: \u2018Overheden zouden veel meer onderzoek moeten doen naar het gedrag van mensen: waarom wijken onze acties af van onze intenties, wat houdt ons tegen? Vervolgens moeten ze met pilots het juiste beleid vaststellen.\u2019<\/p>\n<p>In Amsterdam heeft de gemeente dat advies goed in haar oren geknoopt. Tijdens zijn laatste bezoek in Nederland eind 2013 trokken een paar ambtenaren Shafir bij een debat aan zijn jasje en maakten een afspraak met hem. Ge\u00efnspireerd door zijn verhaal rolde de gemeente kort daarna een pilot uit bij burgers met een bijstandsuitkering: samen met zorgverzekeraar Agis maakten ze een selectie van tweeduizend wanbetalers van de zorgpremie. Ze haalden het hijgende incassobureau uit hun nek en hielden voortaan de zorgpremie direct in van de bijstand. Zo hoefden de armlastigen niet meer te stressen over boetes en dreigbrieven, was het idee. Een evaluatie is er nog niet geweest, maar \u2018alle betrokkenen zijn tevreden over de proef\u2019, laat een woordvoerder weten. \u2018Voor veel mensen is het een zorg minder en ze krijgen hierdoor weer overzicht op hun situatie.\u2019 Kort geleden is de gemeente een vergelijkbare test begonnen met mensen met een grote huurachterstand bij woningbouwvereniging Rochdale. \u2018Heel goed,\u2019 roept Shafir als hij hoort van de initiatieven. \u2018Dat klinkt heel slim. Het is ook nog te vroeg om te evalueren, zoiets heeft tijd nodig.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"figure--right\">\n<figure id=\"post-11463 media-11463\" class=\"align-none\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/74bdc25d-6cfa-42ad-94df-8ff5ec0d5c8d_Sharif_3112067_preview.jpg\" alt=\"Foto: Adrie Mouthaan\" \/><figcaption>Foto: Adrie Mouthaan<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>Uit uw onderzoek blijkt dat armen de waarde van geld vaak beter inschatten dan rijken en dat hun aankoopbeslissingen rationeler zijn. Daarmee lijken ze juist slimmer te zijn dan rijke mensen.<\/i><br \/>\n\u2018Ze maken inderdaad minder snel fouten in hun berekeningen. Als je aan mensen vraagt of ze een half uur om willen rijden voor een korting van twintig euro op een totaalbedrag van honderd euro, zegt bijna iedereen ja. Maar als je hetzelfde bedrag kan uitsparen op een aankoop van duizend euro, is bijna niemand bereid om te rijden. Economen zeggen: dat is raar, want het uitgespaarde bedrag is precies even hoog. Arme mensen zijn eigenlijk goede economen, zij rijden w\u00e9l in beide situaties een blokje om. Het verschil zit erin dat de rijken zich niet zo in verdiepen in deze materie, het maakt ze simpelweg niet uit. Zij kunnen zich die houding ook permitteren. De armen worden volledig opgeslokt door hun geldproblemen. Al het andere valt buiten hun vizier.\u2019<\/p>\n<h5>Verlamd<\/h5>\n<p>Bij hun focus op de korte termijn, vervolgt de wetenschapper, nemen de armen wel grote risico\u2019s. Zo sluiten ze bijvoorbeeld snelle leningen met torenhoge rentes. Uiteindelijk raken ze daarmee steeds dieper in de schulden. Vooral in Amerika is dat een immens probleem, zegt hij. \u2018Er zijn daar meer aanbieders van flitskredieten dan vestigingen van Starbucks en Walmart bij elkaar. Het is een complete jungle. Met hun extreem hoge rentes verwoesten ze de levens van heel veel mensen.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>De wereldwijde financi\u00eble crisis is begonnen in 2007 bij arme Amerikanen met veel te hoge hypotheeklasten. Toen de huizenprijzen kelderden, konden zij hun schulden niet meer betalen en raakten de banken in grote problemen. Had u met uw inzicht de crisis kunnen voorspellen?<\/i><br \/>\n\u2018Niet alleen de armen namen waanzinnige beslissingen, maar ook de bankiers. Zij waren degenen die de hypotheken afsloten. En de regering maakte dat mogelijk. Niemand had verwacht dat bankiers dingen zouden doen die hun eigen bank omver zouden halen. Daarvoor heeft ook onze theorie geen verklaring.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Maar wat de crisis en de enorme schuldenproblematiek ons wel hebben geleerd, is dat de financi\u00eble instellingen veel beter gereguleerd moeten worden. En dat gebeurt in de VS veel te weinig, vindt Shafir. \u2018In Amerika is een groot verschil tussen wetenschap en beleid. En de banken zijn extreem machtig en nog steeds overmoedig. Er kan zo een nieuwe crisis ontstaan.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>U zat de afgelopen jaren in een commissie die president Obama adviseerde hoe mensen financieel capabeler kunnen worden. Wat vond hij van uw bevindingen?<\/i><br \/>\nMet een zucht: \u2018Volgens mij vond hij ze persoonlijk heel interessant, maar hij kan er nu helemaal niets mee. In een van de bijeenkomsten zei een van zijn assistenten letterlijk: \u201cKom alsjeblieft niet met een advies dat door het Congres moet, want daar krijgen we toch niets voor elkaar.\u201d De regering is verlamd. De Republikeinse Partij is meer ge\u00efnteresseerd in het verwoesten van Obama dan in het helpen van Amerika.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element streamer\">\n<p><q class=\"pull-right\">Het zou heel goed kunnen dat bepaalde landen een lager IQ hebben dan voorheen.<\/q><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Zijn hoop is niet gevestigd op Obama, maar op anderen dichtbij de regering. \u2018Er is een kleine beweging gaande. Zo sprak ik laatst met Elisabeth Warren, senator van Massachusetts. Zij is de uitvinder van het Consumer Financial Protection Bureau dat mensen ondersteunt bij de aankoop van financi\u00eble producten. Dat bureau krijgt steeds meer macht. Ik hoop dat onze adviezen met de tijd meer impact krijgen.\u2019<\/p>\n<p><i>Door de crisis is de armoede en werkloosheid wereldwijd gestegen. Zijn we met zijn allen nu minder intelligent?<\/i><br \/>\n\u2018Die conclusie zou je kunnen trekken. Het zou heel goed kunnen dat bepaalde landen een lager IQ hebben dan voorheen.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><i>En wat betekent dat voor zo\u2019n land?<\/i><br \/>\n\u2018Die vraag is ingewikkeld. Het hangt af van de mate waarin het land afhankelijk is van de politieke leiders en in welke mate van het volk zelf. Maar het betekent waarschijnlijk dat kinderen zich slechter kunnen concentreren op school, dat ze minder worden geholpen met hun huiswerk, dat vrouwen minder aandacht hebben voor hun mannen en mannen minder aandacht voor hun vrouwen en dat ze steeds slechter gaan functioneren op hun werk. Ook politieke leiders kunnen in een tunnelvisie belanden. Als ze worstelen met geld gaat dat ten koste van onderwijs en cultuur. Met als gevolg dat je na tien jaar een bevolking hebt die minder gecultiveerd en geschoold is. <span class=\"Cursief\">It comes back to haunt you.\u2019<\/span><span class=\"Cursief\"><br \/>\n<\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure id=\"post-11463 media-11463\" class=\"align-none\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/874bad8b-0648-4775-b8cf-fbf79de66d3c_44196371_preview.jpg\" alt=\"'Het negatieve stigma van daklozen knaagt aan hun zelfvertrouwen.' Foto: Michael Stravato\/HH\" \/><figcaption>&#8216;Het negatieve stigma van daklozen knaagt aan hun zelfvertrouwen.&#8217; Foto: Michael Stravato\/HH<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Voor zijn meest recente werk is Shafir een zijpad van het onderwerp schaarste ingeslagen. Hij onderzocht wat voor impact een blijk van waardering heeft op het zelfvertrouwen van daklozen. \u2018Om daklozen hangt een groot stigma: ze zouden lui, dom, onbetrouwbaar en vies zijn. Ze weten zelf ook dat dat stigma om ze heen hangt. En die wetenschap knaagt aan hun zelfvertrouwen. Een soort selffulfilling prophecy zou je kunnen zeggen. Wij noemen dit fenomeen <span class=\"Cursief\">stereotype threat<\/span>. In een soepkeuken deden we een studie naar twee groepen daklozen. We lieten ze vertellen over een situatie waar ze trots op waren en daarna legden we formulieren met sociale bijstand waarvoor ze in aanmerking konden komen naast ze neer. De ene groep kreeg waardering voor het verhaal dat ze vertelden, de andere niet. Het bleek dat de daklozen met waardering drie keer zo vaak het formulier meenamen als de daklozen die geen bevestiging kregen. Ook scoorde de eerste groep hoger op de IQ-testen.\u2019 Eigenlijk is het net als bij het onderzoek naar schaarste, zegt Shafir: het negatieve zelfbeeld neemt je gedachten zo in beslag dat er geen ruimte is voor andere dingen. Als dat weg is, ga je beter functioneren.\u2019<\/p>\n<p><i>Dus als een ambtenaar aan het loket simpelweg tegen een werkloze zegt dat hij slim is, helpt dat die persoon al bij het zoeken naar een baan?<\/i><br \/>\n\u2018Daar raak je een gevoelige snaar. Het lijkt wel uit te maken wie het compliment geeft, of het iemand van de gemeente is of je moeder. Wij zijn zulke vreemde wezens dat dezelfde boodschap, afhankelijk wie hem brengt, heel anders kan overkomen. Misschien heeft een arm persoon wel heel weinig vertrouwen in een ambtenaar. Ook hier zouden ze in Amsterdam een proef mee kunnen doen.\u2019<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Psycholoog Eldar Shafir over het verband tussen armoede en IQ<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":231362,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-11463","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","editie-265"],"acf":[],"author_name":"Map Oberndorff","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/11463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=11463"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/11463\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Map Oberndorff","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/231362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=11463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=11463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}