Interview Alexander Pechtold<\/p>\n
Alexander Pechtold is uitgegroeid tot de meester van de interruptiemicrofoon, in het krappe jaar dat hij D66 nu in de Tweede Kamer vertegenwoordigt. Hij heeft zijn techniek tot in de details verfijnd. Opvallend is dat hij meer dan andere Kamerleden niet de hand- maar de voetknop hanteert om de microfoon aan te zetten. Daardoor heeft hij de handen vrij om met gebaren zijn ondervraging van een minister kracht bij te zetten. Deze eigen techniek heeft meer voordelen in het theater dat het parlement \u00f3\u00f3k is. Als het ware vanzelf helt zijn lichaam iets schuin naar voren, met het ene been in de aanslag om de knop in te drukken en het andere wat naar achteren om zich schrap te zetten. Dat geeft de indruk van een roofdier dat klaar staat om te springen. Zodra de minister is uitgesproken stampt Pechtold met zijn voet op de knop en hapt toe.<\/p>\n
Hij heeft pret aan de interruptiemicrofoon, bevestigt hij desgevraagd. Maar belangrijker is dat hij daar, in het centrum van de vergaderzaal, tegenover de regering, heeft ontdekt hoeveel invloed een volksvertegenwoordiger kan ontplooien als hij het wapen van de interruptie slim aanwendt, op het juiste moment, met goed gekozen woorden en geslaagde beeldspraak. E\u00e9n interruptieronde staat hem in het bijzonder bij, als het moment waarop hij na een jaar vol ellende de knop omzette en gemotiveerd koos voor het Kamerlidmaatschap. Dat was in de nacht van Verdonk, het debat half december 2006, waarin de Kamer met een motie van afkeuring op het nippertje voorkwam dat de minister haar zin doordrukte en de uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers voortzette.<\/p>\n
\u2018Dat debat met Verdonk was doorslaggevend. Tegen de wil van een Kamermeerderheid wekte zij de indruk dat ze, direct na het debat, \u2019s nachts een vluchtelingengezin zou laten ophalen om uit te zetten. Ik kreeg van Kamervoorzitter Gerdi Verbeet de ruimte om vijf interrupties af te vuren, wat ertoe heeft bijgedragen dat de ChristenUnie de onredelijkheid van de minister inzag. Toen ik in de kerstvakantie nog eens nadacht over dat moment, realiseerde ik me dat het me niet alleen te doen is om het terug veroveren van zetels voor D66. Ik wil zeker weten of mijn verhaal klopt, of mijn idee juist is, en of ik dat durf te brengen. Dan kun je als Kamerlid zeer effectief zijn.<\/p>\n
Toen ik in Leiden wethouder was, zei men wel eens tegen mij: \u201cJij wilt vast wel de Tweede Kamer in.\u2019\u2019 Ik antwoordde dan dat ik niet wist of dat een promotie zou zijn. Ik dacht dat ik meer een man van de pragmatische oplossingen was. Een lantaarnpaal is niet GroenLinks of CDA, hij moet branden. Ik merk, nu ik hier zit, na enige aarzeling en schroom dat ik het vak van volksvertegenwoordiger uit volle overtuiging uitoefen. Geniet ik ervan? Ben ik een vis in het water? Dat vind ik niet helemaal passende woorden. Ik voel de verantwoordelijkheid zwaarder. Ik ervaar een enorme urgentie wat van D66 te maken, na het slechte jaar 2006. De strijd om het lijsttrekkerschap, de breuk met het kabinet, nul zetels in de peiling, dat alles gaf mij de gedachte, okay, Alexander, je bent nu veertig jaar. In tien jaar ben je wethouder en minister geweest, en nu lijsttrekker geworden van een respectabele partij die in een crisis verkeert. Er moet wat gebeuren. Er rust op mij, zo ervaar ik het, een langdurige verplichting om D66 weer op te bouwen, omwille van de herkenbaarheid, de nuance en de analyse in de politiek. Die Kamer is mijn arena, daar kan ik dat doen.\u2019<\/p>\n
Pechtold (1965) is een belofte. Hij kan d\u00e9 oppositieleider worden, ondanks het schamele aantal van drie D66-zetels. Hij is scherp, argumenteert inhoudelijk en oogt ontspannen. Hij maakt de indruk zich van de ellende van een rampzalig jaar te hebben onthecht. Net als destijds zijn geestverwant Hans Gruijters die in 1975, op een ander dieptepunt in het bestaan van D66, op een vraag over de nul zetels in de peilingen antwoordde: \u2018Het is wel gemakkelijk regeren, zo zonder achterban.\u2019 In de concurrentie om het oppositieleiderschap heeft hij op Femke Halsema voor dat haar partij, GroenLinks, een excentrische positie in de politiek inneemt. Jan Marijnissen worstelt sinds de grote verkiezingszege met het dilemma dat de SP aan de ene kant nog een centraal geleide partij van actievoerders is, en aan de andere kant pretendeert de PvdA op te volgen als grote sociaal-democratische partij die in het bestuur praktische hervormingen nastreeft. En de VVD-fractie verkeert in een diepe crisis.<\/p>\n
Het verschil tussen VVD en D66 in de bejegening van Wilders weerspiegelt de breuk tussen de liberale partijen in hun opvattingen over allochtonen en integratie. Na de elfde september, het Kamerlidmaatschap van Ayaan Hirsi Ali en de moord op Theo van Gogh is de VVD geradicaliseerd in haar opvattingen over moslims, en dat proces gaat onder Wilders\u2019 druk voort. Pechtold daarentegen is een van de meest uitgesproken tegenstrevers van het rechtsradicalisme van Wilders.<\/p>\n
\u2018Deze man smeekt om een cordon sanitaire,\u2019 zegt hij. \u2018Dat gun ik hem niet, dat krijgt hij van mij niet. Dat zou hem een martelaar maken, wat hij ook wil. Hij tegen de rest. Dan heeft hij definitief een vrijbrief niet te hoeven argumenteren, onderbouwen en te luisteren naar alternatieven. Daarom zal ik tegen hem in blijven gaan.\u2019<\/p>\n
Zal de VVD een andere partij worden na de breuk met Verdonk?<\/p>\n
\u2018Ik ben bang dat het m\u00e9\u00e9r dan haar vertrek vergt voor de VVD weer een liberale partij is. De VVD eist dat predikaat voor zichzelf op en ontzegt het anderen, maar ik zou graag eens met Rutte debatteren of die claim terecht is met het oog op de \u00e9chte grondbeginselen van het liberalisme. Die houden mijns inziens in dat je vrijheidsrechten als de vrijheid van godsdienst ook ultiem garandeert aan nieuwkomers, niet dat je van hen tweederangs burgers maakt.\u2019<\/p>\n
Nederland is anders sinds de elfde september en de moord op Van Gogh. Wat is daarop het antwoord van D66?<\/p>\n
\u2018Dat het debat sindsdien over randverschijnselen van de integratie gaat, zoals de hoofddoek en de handdruk, gebruiken die eerder met cultuurverschillen dan met de islam hebben te maken. Dat leidt af van kwesties van werkelijk groot belang, in Nederland, in Europa, in de wereld. Het debat wordt gedomineerd door bijzaken en dat komt doordat Nederland zoekende is. Zoekende naar een richting. Hadden we eind vorige eeuw het idee dat het land af was, nadien zijn we in rap tempo ontnuchterd door tal van onzekerheden. We hebben gemerkt dat we zo maar weer in een economische crisis kunnen belanden. Terrorisme en de oorlog ertegen worden met andere wapens uitgevochten. De staat dringt diep het priv\u00e9leven binnen. Dat zijn tal van zaken die mensen bang maken voor de eigen toekomst.?Daarop hoort een antwoord te komen van politici, maar ook van een culturele elite, die zegt: \u201cNu gaan we deze kant op.\u2019\u2019 En dat mis ik bij het kabinet. Dat laat zich meeslepen in debatten over kleine kwesties, pietepeuterige vragen zoals of nationaliteit iets heeft te maken met loyaliteit, en staakt ten onrechte de hervormingen die de eerste kabinetten-Balkenende mede dankzij de inbreng van D66 in gang zetten.\u2019<\/p>\n
Dit kabinet probeert met een stijl van verzoening tegenstellingen te overbruggen en een antwoord te geven op de radicalisering. Weg van de polarisatie.<\/p>\n
\u2018Prachtig als het kwesties niet op de spits wil drijven, maar dat betekent nog niet dat het moet zwijgen of er omheen draaien als spreken geboden is. Wat heb ik me ge\u00ebrgerd aan dat debat over de dubbele nationaliteit van Albayrak en Aboutaleb. Toen ik Wilders kritiseerde omdat hij met zijn vergelijking met een tsunami een hele bevolkingsgroep stigmatiseerde, zei elke collega, van links tot rechts, tegen me dat ik dat niet moest doen. Den Haag werd pas wakker toen Wilders de eigen kaste aanviel, Aboutaleb en Albayrak. Dat zal op mensen met dezelfde achtergrond niet prettig overkomen. Ik had van het kabinet, en zeker van premier Balkenende, bij die gelegenheid willen horen: \u201cNationaliteit en loyaliteit hebben geen donder met elkaar te maken.\u2019\u2019 Balkenende deed dat niet, hoewel ik hem er een paar keer toe uitdaagde. Dat moet hij dan gewoon keihard zeggen. Bij zo\u2019n kwestie mag met emotie worden gesproken, niet gedempt met een schuin oog naar de peiling waaruit blijkt dat vierenvijftig procent van de CDA-stemmers het met Wilders eens is.\u2019<\/p>\n
Sommige partijen buigen mee met Wilders, de een verder en radicaler dan de ander, of reageren schichtig op hem. In het laatste Kamerdebat over de islam, waarin Wilders als een kroegvechter om zich heen sloeg, zette het CDA een onervaren backbencher in die haar maiden speech hield. Fractievoorzitter Van Geel liet pas na het debat, op de eigen site, van zich horen.<\/p>\n
\u2018Ik wil als Wilders zegt dat de Koran moet worden verboden, meteen de premier op tv zien en hem horen zeggen: \u2019\u2019Dat doen we hier niet.\u2019\u2019 D\u00e1t is het moment, niet achteraf op een partijsite.<\/p>\n
Mijn standpunt in het integratiedebat is onveranderd. Hoe geef je immigranten de kans Nederlander te worden? Door hen als individuen, niet als een geloofsgemeenschap te benaderen, en hun de grondrechten voor te houden die Nederlanders hebben, zoals de gelijkberechtiging van man, vrouw en homo, maar ook de vrijheid van godsdienst, van meningsuiting, van onderwijs. Dat is echt veel effectiever dan de ene repressiemaatregel na de andere te verzinnen.\u2019<\/p>\n
U spreekt van individuen. Is het toch niet beter van individuele moslims te spreken? Hun geloof maakt hen mede tot de persoon die zij zijn. Dan is het nogal wat als steeds meer politici en opiniemakers opstaan die zeggen dat hun geloof h\u00e9t probleem is.<\/p>\n
\u2018Dat moge duidelijk zijn. Door dat generaliseren, over \u00e9\u00e9n kam scheren, krijgen moslims het idee dat ze hier niet welkom zijn. Dat werkt averechts. Je kunt ook zeggen dat de islam een nakomertje is in onze ontzuilde maatschappij. Geef het een generatie of twee, duw waar nodig, druk waar het moet, en dan zullen de moslims allicht hetzelfde matigingsproces ondergaan als de katholieken en de protestanten. Mijn critici zullen nu ongetwijfeld wel weer \u201ccultuurrelativist\u201d naar mijn hoofd slingeren, maar ik blijf erbij dat we moslims een beetje hun eigen emancipatietempo moeten gunnen.<\/p>\n
Wat ik gevaarlijk vind, is als anderen met Wilders meegaan in zijn antimoslimwaan. Met negen zetels krijgt hij geen spoeddebat, wat per definitie een debat zonder nuances is, alleen om de camera\u2019s van beeld en de krant van een kop te voorzien. Wilders krijgt zijn spoeddebatten toch doordat andere partijen de benodigde stemmen leveren. Hadden we het w\u00e9\u00e9r over de boerka.\u2019<\/p>\n
U zegt dat het kabinet ten onrechte is gestopt met het hervormingsprogramma van de eerdere kabinetten-Balkenende. Waar doelt u op?<\/p>\n
\u2018Op het gebrek aan doortastendheid in vraagstukken als de vergrijzing, de verstarring op de woning- en arbeidsmarkt, duurzaamheid, de bestuurlijk vastgelopen Randstad. Neem de woningmarkt. Niet alleen de hypotheekrenteaftrek, ook de huursubsidie, de grondprijzen en de overdrachtsbelasting moeten drastisch worden hervormd, opdat de wijkagent die is getrouwd met een kassameisje, in verwachting van een baby, hier in Den Haag een huis kan kopen. Dat kunnen ze nu niet, door de verstarring op de woningmarkt. Dat is het gevolg van het prijsopdrijvende effect van subsidieregelingen als de hypotheekrenteaftrek en de huursubsidie. Ik pleit ervoor dat we die verstarring doorbreken en in vijftien jaar de woningmarkt hervormen tot een bestendig systeem waarvan de volgende generatie ook plezier heeft, uiteraard met behoud van de rechten van wie nu al een huis heeft. Dat vergt in de eerste plaats het doorbreken van het taboe op de hypotheekrenteaftrek. Want waarvoor was die aftrek bedoeld? Om het eigenwoningbezit te bevorderen. Doet het dat nog? Nee.\u2019<\/p>\n
U doelt ook op de kabinetsmaatregel om de liberalisering van de huurmarkt terug te draaien.<\/p>\n
\u2018Ja. Fout. De woningmarkt moet voor volgende generaties toegankelijk zijn. En dat vergt ingrepen in zowel de koop- als de huurmarkt.<\/p>\n
Dan de vergrijzing. Ik heb campagne gevoerd voor de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd tot zevenenzestig jaar in een kwart eeuw tijd. Ieder jaar komt er gewoon een maandje bij. Dat is niet omdat ik mensen hun pensioen niet gun, maar omdat ik vaststel dat toen Drees de AOW bedacht, we gemiddeld zesenzestig werden. Nu vijfentachtig. Met pensioen op je vijfenzestigste is niet meer verantwoord, nu we door de vergrijzing in de toekomst aanhikken tegen extra uitgaven van twintig miljard aan AOW en twintig miljard aan zorg. Daar is met geen ombuigoperatie aan tegemoet te komen.<\/p>\n
Maar welke actie onderneemt het kabinet? Gedoe met de Bos-belasting, eerst in te voeren een jaar na hun vertrek, nu vervroegd tot het jaar van hun vertrek. Dat is heldhaftig, zeg! Kunt u mij die belasting uitleggen? Ik heb het idee dat we een paar honderd uitvoeringsambtenaren en een enorme administratieve last verder zijn, voor het werkt.<\/p>\n
Vervolgens het ontslagrecht. Ook op de arbeidsmarkt dient hervorming plaats te vinden. Niet omdat werkgevers hun mensen per se gemakkelijker moeten kunnen ontslaan, maar omdat het ontslagrecht nog functioneert als in de tijd dat mensen hun hele leven bij \u00e9\u00e9n baas werkten en na veertig jaar een gouden klokje kregen. Dertigers en veertigers zitten nu vijf, zes jaar op dezelfde stek. Zij hebben dan liever een korte periode een redelijke uitkering, dan een langere periode een lage. Nu veranderen, dat ontslagrecht! Er is maar \u00e9\u00e9n reden waarom de bonden tegen zijn: ze zijn helemaal van de SP. De Ella Vogelaars en de Lodewijk de Waals zijn nu de uitzondering bij de FNV. Het wordt een SP-bolwerk. Ik zie op vakbondsdemonstraties meer rode tomaten en SP-vlaggen dan FNV-tekenen. En de SP is een conservatieve partij, gericht op behoud.<\/p>\n
Dan duurzaamheid. Het Al Gore-effect gaat over. We dreigen ons toch weer gerust te stellen met de gedachte dat we er met een spaarlampje indraaien en glas en gft inzamelen wel zijn. Voor dit langetermijnprobleem mis ik een langetermijnvisie van het kabinet, met oordelen over de toekomst van de economie, het transport, de auto.\u2019<\/p>\n
Wat blijft er over van de verzorgingsstaat na uw hervormingen?<\/p>\n
\u2018Als we niets doen, loopt de verzorgingsstaat zware averij op. Financieel loopt hij dan vast.\u2019<\/p>\n
Wat blijft er dan van de sociale rechtvaardigheid over, van de georganiseerde sociale rechtvaardigheid?<\/p>\n
\u2018Daar blijft alles van over, mits je haar bestendig maakt voor het tijdperk waarin we leven.\u2019<\/p>\n
Hoe ziet de toekomst van D66 eruit?<\/p>\n
\u2018Zeker sinds de nacht van Verdonk weet ik wat de urgentie van het Kamerlidmaatschap is. D66 moet terugkomen. Ik heb nauw contact met senator Gerard Schouw, europarlementari\u00ebr Sophie in \u2019t Veld, partijvoorzitter Ingrid van Engelshoven. We bellen en sms\u2019en dagelijks. We zijn het erover eens. D66 moet eerst stabiliseren. De achterban moet het gevoel krijgen dat de rust er weer is. Dan komt de herkenbaarheid vanzelf terug, dankzij de nuance, de analyse, de standvastigheid met standpunten die niet populair zijn. Dan volgt het herstel. Dat zal een paar jaar duren.\u2019<\/p>\n
Het is Jan Terlouw na het dieptepunt van 1975 gelukt in twee jaar van nul zetels in de peilingen, naar acht in de Tweede Kamer te komen. Hebt u nog van die streefcijfers?<\/p>\n
\u2018Bij de volgende verkiezingen moet D66 terug zijn op minimaal zes zetels, bij de verkiezingen daarna moeten dubbele cijfers weer mogelijk zijn. We hebben nu 2006 achter de rug, we hebben alle ellende gehad. Ook mijn eigen falen. Nu gaan we beginnen. Ik merk een afwachtende houding bij mensen. Hun blik is van meewarig veranderd in taxerend. Het kan misschien toch nog wel wat worden, met D66.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De algemene beschouwingen die deze week beginnen, zijn d\u00e9 kans voor D66-leider Alexander Pechtold om zich te profileren als prominent oppositie\u00adleider. De ex-minister is er naar eigen zeggen klaar voor: hij heeft pret in zijn werk en ziet toekomst voor het liberale gedachtegoed. \u2018Bij de volgende verkiezingen moet D66 terug zijn op minimaal zes zetels.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Marcel ten Hooven","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/114113"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=114113"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/114113\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marcel ten Hooven","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=114113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=114113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=114113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}