Fotodocument<\/p>\n
Donderdag, 9.26 uur<\/p>\n
De kraakperswagen, zoals de aloude vuilniswagen van de gemeentereiniging Amster\u00addam eigenlijk heet, houdt halt op de hoek van de Kloveniersburgwal en de Raamgracht. Voor negenen hebben de schoonmakers de blauwe zeventigliterzakken met het afval van de Vrij Nederland-redactie aan de weg gezet. Iedere avond legen zij de prullenbakken in het redactielokaal en slaan de zakken op in een container in de kelder van het gebouw.<\/p>\n
De Kloveniersburgwal ligt aan het begin van de route die de vuilnismannen vandaag afleggen. Ze gooien de afvalzakken soepel in de vuilniswagen. Een van de twee beladers stelt de kraakpers in werking. Het mes drukt al het vuil naar voren, om ruimte te maken voor de volgende lading. De wagen kreunt en schommelt als het vuilnis wordt geplet.<\/p>\n
13.58 uur<\/p>\n
De vuilnistruck is vol. Veel vuilniswagens lossen hun afval eerst op een tussenstation, waar vandaan het met grotere trucks, treinen of schepen naar de afvalcentrale wordt vervoerd. Maar de wagens van de Amsterdamse reiniging leggen de korte route naar het afvalbedrijf zelf af. Via de Wes\u00adter\u00addoks\u00addijk en de Basis\u00adweg rijdt de vuilniswagen naar Am\u00adster\u00addam West\u00adpoort. Het landschap wordt steeds vlakker, het uitzicht wordt gedomineerd door bedrijfsloodsen en windmolens.<\/p>\n
14.31 uur<\/p>\n
De schoorstenen van het Afval Energie Bedrijf doemen op. De vuilniswagen maakt een laatste bocht naar links, en de chauffeur stopt voor een slagboom, bij een gebouwtje in de vorm van een vliegende schotel. Uit het dak steekt een hoge, knalrode pilaar, met daarop de drie kruizen van de stad Amsterdam.In het wegdek onder zijn wielen zit een weegbrug. Bij vertrek wordt de wagen opnieuw gewogen. Het verschil, ruim 6500 kilo, wordt in rekening gebracht. Het is een bescheiden vracht: dit type vuilniswagen is smaller en korter dan de trucks die van afvaltussenstations komen, omdat ze in het stadsverkeer uit de voeten moeten kunnen. Bovendien wordt een groot deel van de laadruimte ingenomen door de kraakpers. Per dag staan er zo\u2019n 450 vrachtwagens op de weegbrug, samen goed voor dik 900.000 ton afval per jaar.<\/p>\n
Als de slagboom opent, neemt de vuilniswagen de flauwe helling naar de storthal. In de grote, galmende, betonnen hal ziet de chauffeur in de muur links de stortopeningen die naar de afvalbunker leiden. Twee andere wagens kantelen met ronkende motor hopen huisvuil door de openingen. Het licht boven opening drie brandt groen. Hij remt af en rijdt zijn truck achteruit naar het gapende gat.<\/p>\n
En daar loopt ons spoor dood.<\/p>\n
Stortopening drie komt uit op de afvalbunker van de oude centrale van het AEB. In 1993, toen de centrale werd gebouwd, was die een technisch hoogstandje. Veertien jaar later hoeft het bedrijf zich nog steeds niet te schamen voor het werk van de ingenieurs die de afvalverbrander bedachten. Met een elektrisch rendement van ruim 22 procent hoort ook deze centrale bij de beste ter wereld. Maar achter stortopening drie wordt geen schroot in goud veranderd. Het vuilnis van de Vrij Nederland-redactie ondergaat het lot dat tonnen anoniem afval dagelijks beschoren is.<\/p>\n
Voor het vervolg van dit verhaal is het beter om een andere vuilnistruck te volgen, die de onze daarnet passeerde. Die truck, van het particuliere ophaalbedrijf Van Gansewinkel, reed stortopening 1 tot 8 voorbij, naar het achterste gedeelte van de storthal. Het beton is daar minder grauw, en de lampen schijnen feller. Achter stortopening 9 tot 16 gaat de afvalbunker van de nieuwe HR Centrale schuil.<\/p>\n
14.37 uur<\/p>\n
De vuilniswagen van Van Gansewinkel is op het beeldscherm van Don Sloot verschenen. Don bemant de kraancabine in de afvalbunker van de nieuwe centrale. Officieel wordt de centrale pas volgend voorjaar geopend, maar omdat zo\u2019n ingebruikname ingewikkelder is dan gewoon de fik erin steken, kan een aantal vuilophalers er dan al een jaar zijn afval in kwijt. Technici van het AEB draaien aan de knoppen om het verbrandingsproces te optimaliseren. Resultaat: een elektrisch rendement van dertig procent. Bijna eenderde van de energie die in het afval zit opgesloten, komt er dus als elektriciteit uit. Die stroom wordt doorverkocht aan het energiebedrijf.<\/p>\n
Dons cabine hangt als een glazen uitstulping aan de muur tegenover de stortopeningen, vijfentwintig meter boven het vuilnis. Het is eigenlijk een cockpit met twee stoelen, waar vandaan Don en zijn collega twee enorme grijpers bedienen. Achter de cockpit zit een klein keukentje, want Don kan zijn post niet langer dan een paar minuten verlaten. Hij moet er voor zorgen dat het vuil dat de af- en aanrijdende vrachtwagens in de bunker storten, in de verbrandingsovens terechtkomt. Op monitoren kunnen hij en zijn collega de storthal in de gaten houden.<\/p>\n
Als de vuilniswagen zijn lading lost, lijkt het vanuit de kraancabine een miezerig stroompje rommel dat de bunker binnenvalt.<\/p>\n
14.42 uur<\/p>\n
Don zet zijn grijper in beweging. Met de joystick op zijn stoelleuning stuurt hij het gele gevaarte nauwkeurig naar het afvalbergje in de diepte. Dik zesduizend kilo huisvuil zweeft vervolgens in de grijper door de lucht en wordt twintig meter hoger op de dampende berg vuilnis tegen de achterwand van de bunker gestort, pal onder de kraancabine. Stofpluimen dwarrelen op, een zak rolt langs de afvalhelling naar beneden. Al het afval dat binnenkomt, wordt zo opgestapeld en gemengd, waardoor het vuil gelijkmatiger van samenstelling is en beter brandt.<\/p>\n
Don manoeuvreert de grijper weg van de achterwand. Hij laat hem stilhangen, en gebruikt de blusinstallatie van de bunker voor de gelegenheid als hogedrukspuit. Een dikke, horizontale waterstraal schiet van onder de cockpit naar de grijper, en spoelt het op de armen achtergebleven vuil eraf.<\/p>\n
16.25 uur<\/p>\n
De voorraad afval in de grote vultrechter naast de kraancabine, die naar de verbrandingsoven leidt, begint te slinken. Don richt zijn grijper opnieuw op onze lading vuilnis, stuurt de klauwen keurig boven de afvaltrechter, en laat de hoop erin ploffen. Het afval vormt een kop op de trechteropening.<\/p>\n
16.43 uur<\/p>\n
Het vuil is door de trechter gezakt en ligt nu ter hoogte van ketel 35, een van de twee verbrandingsovens van de HR Centrale. Een hydraulisch systeem duwt met een schuiver de onderste laag het razende vuur in. Uit de trechter komt het afval op het verbrandingsrooster terecht. Dat rooster bestaat uit metalen staven, die als dakpannen over elkaar liggen. Doordat ze steeds traag over elkaar heen en weer schuiven, ontstaat een lichte golfbeweging in het hevig brandende vuilnis. Het afval beweegt daardoor gestaag over het rooster naar de overkant van de tien meter lange oven. Aan het begin is de laag vuil op het rooster een meter dik, aan het eind van de oven nog zo\u2019n dertig centimeter. Daar beweegt het rooster langzamer, om de boel zo goed mogelijk te laten uitbranden.<\/p>\n
16.44 uur<\/p>\n
De smerigste stoffen uit ons afval komen vrij als de plastic vuilniszakken in rook opgaan. De rook van het vuur in de verbrandingsoven bevat alle zware metalen en bijtende, zure stoffen die uit het huisvuil vrijkomen. De schoorsteen van de oven wordt leidt dus naar een rij filters. Het eerste elektrofilter haalt de grootste stofdeeltjes uit de rook; het is statisch geladen en trekt de deeltjes aan zoals een grammofoonplaat stof aantrekt. De afgevangen deeltjes worden later verwerkt in asfaltwegen. Het tweede filter is een gigantische, blinkende aluminiumkleurige ton. Een schijf aan het plafond, ter grootte van een etensbord, vernevelt kalkmelk in de met rook gevulde ruimte. De fijne druppeltjes binden de vervuilende rookdeeltjes aan zich en slaan op de bodem van het vat neer als stof. Dit stof is het enige deel van ons afval dat wordt weggegooid. De rest van de rook gaat door nog drie stoffilters en drie wassers.<\/p>\n
30 seconden na 16.44 uur<\/p>\n
De eerste wolk van ons afval komt als schone waterdamp uit de schoorsteen van de HR Centrale.<\/p>\n
Het vuilnis ligt in een dikke laag op het verbrandingsrooster. Kunststoffen en droog papier hebben als eerste vlamgevat. Ze branden altijd van boven naar beneden; de feloranje vlammen banen zich een weg naar de onderste lagen van het afval. Uit de storthal wordt door de stortopeningen, via de afvalbunker, lucht naar ketel 35 gezogen. Daardoor wordt niet alleen de stank in de storthal beperkt, maar ook het vuur in de oven lekker aangewakkerd. De lucht wordt opgewarmd tot 150 graden en van onder het rooster door de vlammenzee geblazen. Aardappel- en sinaasappelschillen en slablaadjes, die vochtig zijn en de verspreiding van het vuur kunnen vertragen, drogen door de constante luchtstroom snel, en ontbranden ook.<\/p>\n
Het loeiende vuur drijft de temperatuur boven in de oven op tot een helse twaalfhonderd graden. Om de ketel te beschermen, zijn de wanden dooraderd met koelleidingen. Het water in de buizen verandert vrijwel meteen in stoom die bloedheet en onder hoge druk door het leidingsysteem raast. Via leidingen komt die stoom in de turbinehal van de vuilverbranding terecht. Met een oorverdovend lawaai brengt hij daar turbine 30 in beweging. Halverwege de turbine wordt de stoom opnieuw verwarmd. Daardoor is een hogere druk mogelijk en wordt het rendement opgevoerd van zo\u2019n twintig naar dertig procent. De turbine drijft een generator aan, een monster met een vermogen van 76 megawatt en het formaat van een huiskamer, die in twaalf procent van de Am\u00adster\u00addam\u00adse stroombehoefte voorziet. Onder meer het openbaar vervoer en de straatverlichting krijgen hun energie van de Australi\u00ebhavenweg.<\/p>\n
Een deel van de stoom wordt afgetapt: die verwarmt via een warmtewisselaar water dat wordt gebruikt om de kantoren bij station Slo\u00adter\u00addijk te verwarmen. Dan is er nog genoeg over om 15.000 huishoudens in Am\u00adster\u00addam-Nieuw-West van stadsverwarming te voorzien. \u2019s Nachts wordt het water opgeslagen in drie zilverkleurige watertorens, die verderop op het terrein blinken in de zon. \u2018Afval is warmte\u2019 staat er met grote rode letters op.<\/p>\n
17.50 uur<\/p>\n
Wat over is van de inhoud van de vuilniszak, valt aan de achterkant van het rooster in een grote bak water, om af te koelen. Het ziet eruit als zwartgeblakerd grind. Metaaldeeltjes, steentjes en flinters van colablikjes zijn intact. Met een schuif wordt die bodem-as uit de waterbak geduwd en naar de slakkenbunker getransporteerd.<\/p>\n
Vrijdag, 9.18 uur<\/p>\n
Een slakkenkraan laadt de bodem-as uit de slak\u00adken\u00adbun\u00adker in een vrachtwagen. Die brengt zijn lading naar de slak-opwerkingsinstallatie. Daar wordt het met zeven gescheiden in deeltjes van verschillende grootte. Een magneet vist het ijzer eruit. De delen groter dan vier centimeter worden met een hamermolen fijngemalen. Met de TU Delft heeft het AEB een soort draaiende supermagneet ontwikkeld, die daarna ook de resten van bijvoorbeeld aluminium colablikjes, die niet aan een gewone magneet blijven plakken, uit het afval haalt. De kleinste metaaldeeltjes worden daarna in een grote bak water teruggewonnen: de snelheid waarmee de verschillende metalen zinken, bepaalt op welke diepte ze uit het water kunnen worden gehaald. De andere kleine deeltjes uit de bodem-as worden als schoon zand en granulaat gebruikt in de productie van bijvoorbeeld beton.<\/p>\n
9.32 uur<\/p>\n
Het ijzer gaat naar de schroothandel. De andere metalen worden verkocht aan re\u00adcy\u00adcling\u00adbe\u00addrij\u00adven. De rest van de bodem-as wordt in grote bergen ongeveer een half jaar op het terrein opgeslagen. Als er genoeg is verzameld, wordt het naar de West\u00adrand\u00adweg gebracht. Daar vinden de resten van ons afval een laatste rustplaats als fundering voor de verlengde A5 naar de toekomstige tweede Coentunnel. V<\/p>\n
Groen en concurrerend<\/p>\n
In januari 2004 is tot de bouw van de HR Centrale in Amsterdam besloten onder toenmalig wethouder Maij. De centrale heeft zo\u2019n 450 miljoen euro gekost, opgebracht door de gemeente Amsterdam, eigenaar van het Afval Energie Bedrijf. Van dat bedrag werd 78 miljoen door het ministerie van VROM als groene investering aangemerkt. Het is daarmee de grootste groene investering in Nederland tot nu toe. De centrale werd overigens 90 miljoen euro duurder dan aanvankelijk begroot, en de bouw werd zes maanden vertraagd. Vorig jaar oktober ontsloeg de huidige wethouder Gehrels daarom al twee projectdirecteuren. De centrale moet de stad Amsterdam zo\u2019n 12 miljoen euro per jaar gaan opleveren.<\/p>\n
Luuk Hans stak in 2005 als directeur van de Rabo Groenbank 50 miljoen in het project. Hiervoor gaf de bank een speciale emissie van groen obligaties uit. Hans: \u2018Een belangrijke overweging was dat dit project aantoonde dat je een industrieel proces als afvalverwerking ook goed kunt verduurzamen.\u2019 Voor de Rabobank was het groene karakter van de investering niet het allerbelangrijkste. Hans: \u2018We hebben een tijdlang gedacht dat als een investering goed was voor het milieu, de mensen er vanzelf op afkwamen. Daarvoor hebben we leergeld betaald. Het moet eerst en vooral een goed concurrerend product zijn. Het is wel beter te verkopen als het dan ook nog eens groen is.\u2019 Het liep overigens niet storm: de interesse in de groen obligaties was \u2018gewoon goed\u2019. Wat volgens de Rabo-man vooral aantrekkelijk was aan de finan\u00adciering, is dat de koppeling tussen investering en project duidelijk was. Hans: \u2018Mensen willen weten wat er met hun geld gebeurt.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Het Amsterdamse Afval Energie Bedrijf heeft een van de meest geavanceerde afvalverwerkingsinstallaties ter wereld. De nieuwe HR Centrale, de grootste groene investering in Nederland tot nu toe, krikt de effectiviteit nog eens flink op. Met vuilnis worden huizen verwarmd, straten verlicht en wegen aangelegd. Maar hoe doe je dat, van afval energie maken?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27,405],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Hidde van den Brink","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113723"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=113723"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113723\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Hidde van den Brink","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=113723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=113723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=113723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}