{"id":113627,"date":"2007-10-09T14:54:00","date_gmt":"2007-10-09T12:54:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/zach-condon-beirut-een-obsessie-met\/"},"modified":"2007-10-09T14:54:00","modified_gmt":"2007-10-09T12:54:00","slug":"zach-condon-beirut-een-obsessie-met","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/zach-condon-beirut-een-obsessie-met\/","title":{"rendered":"Zach Condon (Beirut), een obsessie met"},"content":{"rendered":"
\n

13-10-2007
Door Sander Donkers<\/p>\n

Zach Condon, beter bekend als Beirut, werd beroemd zonder het in de gaten te hebben. En gelukkig maar, want zo bleef zijn prachtige Balkannerige muziek niet onopgemerkt. \u2018Z\u00f3 raar om te zeggen: hallo, ik ben het, ik ben die jongen waar jullie het allemaal over hebben.\u2019<\/p>\n

\u2018Vraag een beginnende muzikant waar hij mee bezig is,\u2019 zegt Zach Condon, \u2018en hij zal toegeven dat hij geen idee heeft. Maar het grappige is: nu ik ruim een jaar meeloop in deze wereld, kom ik erachter dat niemand enig idee heeft.\u2019<\/p>\n

In de muziekindustrie zijn alle ankers losgeraakt, de oude regels en wetten deinen stuurloos op de golven en de sleutel tot succes ligt ergens op de bodem van de zee. In een bedrijfstak op drift ontstaat er vanzelf ruimte voor wonderlijke verhalen. En geen wonderlijker verhaal dan dat van deze eenentwintigjarige jongen die opgroeide in Albuquerque, New Mexico. Condon zit bleek en trillerig weggedoken in een fauteuil van een Amsterdamse hotellobby, gekleed in een haveloze outfit die waarschijnlijk dandy-achtig bedoeld is. Aan de binnenkant van beide polsen prijkt een verse tatoeage van een Franse hoorn. Zag je hem op straat, dan zou je een kop koffie voor hem kopen. En een broodje gezond. Maar dat wordt nu allemaal voor hem betaald en geregeld. Want hij is het gezicht van het alom bewierookte Beirut, en hij heeft net een tweede cd gemaakt. Een \u2018langverwachte\u2019 cd, kun je zonder overdrijving stellen, hoe volstrekt \u2018weird\u2019 en \u2018surreal\u2019 Condon dat zelf ook mag vinden. <\/p>\n

Verdwijntruc<\/b>
Niet zo lang geleden deden de meeste bands hun uiterste best om met alles wat er om de muziek heen hing zo snel mogelijk in het juiste associatieve vakje te belanden. Maakte je stoere rock, dan kon je niet zonder zonnebril, leren broek of gitaar met punten. Deed je aan dance? Ingewikkelde sneakers, dito bril op het hoofd, hip lettertypje op de hoes, liefst in fluorescerende kleuren. Was je Indie? Alles vaag en morsig graag, zowel kleding als cd-hoes. Het was voor velen een noodzaak, want met het enorme aanbod van groepen en artiesten is het al lastig genoeg om op te vallen. Bovendien zetten platenmaatschappijen nou eenmaal graag een duidelijk product \u2018in de markt\u2019.<\/p>\n

Zach Condon had aan dat alles een broertje dood. Hij vernoemde zijn band, die tot voor kort alleen bestond uit hemzelf, naar de hoofdstad van Libanon. Waarom? Ach, het klonk exotisch en avontuurlijk. Het klonk al wat minder toen de stad in het nieuws kwam omdat het er weer eens oorlog was. Maar toen was het al te laat om de naam nog te veranderen. Zijn vorig jaar verschenen debuut-cd kreeg de titel Gulag Orkestar. Waarom? Nou, dat laatste woord klonk hem nogal Balkannerig in de oren, en dat klopt wel, want zijn muziek is prachtig ingekleurd met dronken toeters. Dat er aan \u2018Gulag\u2019 ook nogal naargeestige Sovjet-associaties kleven, daar had hij toen nog geen weet van. <\/p>\n

Op het hoesje staat een foto van twee meisjes, leunend tegen een auto met Russisch nummerbord. Wie dat zijn? Geen idee. Hij vond de foto\u2019s in een bibliotheek in Leipzig. Als iemand weet wie de fotograaf is, zo staat binnenin geschreven, laat hem dan alsjeblieft contact opnemen.
Hoogst verwarrend allemaal. Was het een bewuste poging om niet begrepen te worden? De wens zo min mogelijk cd\u2019s te verkopen? Een verdwijntruc? Zach Condon glimlacht onzeker. \u2018Zoiets,\u2019 zegt hij. \u2018Er zit ongetwijfeld een vorm van maffe psychologie achter. Probleem is dat mijn leven zo\u2019n snelkookpan is geworden dat ik niet de tijd, noch de rust heb om te ontrafelen hoe het zit.\u2019<\/p>\n

In het maken van muziek heeft het hem nooit ontbroken aan zelfvertrouwen, zegt hij. Nog voor zijn zestiende had hij al een aanzienlijk repertoire bij elkaar gemusiceerd. \u2018Maar ik had nooit gedacht dat ik mezelf zou kunnen presenteren, als een karakter. Daarvoor ben ik eigenlijk te verlegen, te bewust van mezelf. Het leek me aantrekkelijk om bijna gezichtsloos te zijn.\u2019 <\/p>\n

Koperwerk<\/b>
Maar zo klinkt het te veel als een bewuste actie. De muziek van Gulag Orkestar was weliswaar klaar, een cd was het nog helemaal niet. Voor zijn gevoel waren het slechts vingeroefeningen. \u2018Ik was in die dagen alleen maar bezig om n\u00f3g mooiere melodie\u00ebn te bedenken, meer niet. Ik had niet \u00e9\u00e9n demo verstuurd, en behalve mijn broer en een paar vrienden had niemand mijn muziek gehoord.\u2019<\/p>\n

Althans, dat dacht hij. Maar Condon had buiten de schimmige wereld van de internetbloggers gerekend. Er waren een paar MP3\u2019s gelekt op het net, en dus was hij out there. Terwijl een bevriende labelbaas probeerde interesse te wekken van de reguliere muziekpers, en telkens het lid op de neus kreeg, begon het op de muziekblogs te borrelen en te gisten dat het een lieve lust was. Er werden fikse ruzies uitgevochten over de vraag wie Beirut het eerst had ontdekt. Grappig genoeg is Condon zelf niet zo van de computer. En dus was het een complete verrassing toen diezelfde labelbaas hem op een dag onthaalde met de mededeling: \u2018Je bent een hit!\u2019 Daarna was het een koud kunstje om de cd uitgegeven te krijgen, en hing de pers uit zichzelf aan de lijn.<\/p>\n

Ook nu nog praat Zach Condon erover op de verbaasde jubeltoon van een omaatje dat net haar eerste e-mail heeft verstuurd. \u2018Denk je eens in: \u00e1lles zal gehoord worden! Je bent een nobody, maar everybody heeft toegang tot je muziek. Die openheid bevalt me. Het net is een democratisch filter, totaal anders dan zo\u2019n reclame die je inpepert: deze muziek vind jij geweldig omdat wij dat zeggen. Mensen vinden hun eigen manier om muziek te ontdekken. En dat is de helft van het plezier.\u2019<\/p>\n

Geprezen zij de blogger! Want het is een geruststellende gedachte dat zulke prachtige muziek niet onopgemerkt blijft \u2013 zelfs al is er een \u2018verdwijntruc\u2019 op losgelaten. Gulag Orkestar is een verbluffende plaat, evenals de deze week verschenen opvolger The Flying Club Cup. Rudimentaire liedjes, met een fundament van ukelele en accordeon, gezongen met een fraaie, uiterst kwetsbare stem die ergens tussen Thom Yorke en Rufus Wainwright zweeft. Condon zoekt de uitersten, het onpeilbare verdriet en de extatische vreugde, en liefst nog het punt waar die twee elkaar raken. Alles volgens zijn ontwapenende motto: \u2018Go for the romance, and don\u2019t hold back.\u2019 <\/p>\n

Meest in het oor springend is nog wel het koperwerk waarmee de liedjes zijn opgetuigd. Dat klinkt alsof Zach Condon getogen is in Sarajevo of Bratislava. En niet in New Mexico, waar zijn vrienden into indie-rock waren en hijzelf constant verveeld met het muzikale aanbod.<\/p>\n

Popcorn<\/b>
Het begon met popcorn. Of liever: het gebrek eraan. Condon was een jaar of zestien en werkte achter de popcornstand van een arthouse bioscoop. Toen brak themaweek Joegoslavi\u00eb aan, met veel films van de Bosnische regisseur Emir Kusturica. Telkens wanneer daarin muziek weerklonk, werd Condon als vanzelf de zaal ingezogen en liet hij zijn nering in de steek. Gevolg: te weinig popcorn in voorraad, te weinig gesmolten boter. Aan het eind van de week was Condon zijn baantje kwijt, en was in zijn hoofd de kiem van een obsessie geplant.<\/p>\n

Het begon pas echt met een wasmachine. Of liever: met het gebrek eraan. Condon had de middelbare school voortijdig verlaten en trok voor de tweede keer met een rugzak door Europa. In Amsterdam streek hij neer bij zijn neef, een artist in residence op de Rijksacademie. De Servische bovenbuurman was zo vriendelijk om hen de was te laten doen in zijn appartement. \u2018Die jongen, Bojan, leed hevig aan liefdesverdriet en heimwee. Toen ik hem een keer iets vroeg over muziek uit zijn land, reageerde hij als door een wesp gestoken. \u201cWelke muziek?\u201d riep hij. En toen, heel dwingend: \u201cKom vanavond langs, en ik laat je \u00e1lles horen.\u201d\u2019 <\/p>\n

Die nacht daalde Condon de trap af met een lange lijst in zijn hand. Hij kocht alles op cd, plus een stel uitheemse instrumenten, en eenmaal terug in New Mexico sloot hij zich op in zijn kamer in het ouderlijk huis. \u2018Dit was de muziek waar ik mijn hele leven naar op zoek was geweest,\u2019 zegt hij. \u2018Bij vrijwel elk liedje dat ik ooit hoorde, droomde ik dit soort klanken erbij. Er zijn momenten in Tom Waits\u2019 muziek die in de buurt kwamen. Maar ik wist niet dat er iets bestond dat al mijn verwachtingen zou inlossen. De georganiseerde rommeligheid, de bitterzoete melodie\u00ebn, de dronken walsjes. Het is muziek die zich nooit inhoudt. Zo ontketend, en zo humaan.\u2019 <\/p>\n

In deze wonderlijke muziek was een hoofdrol weggelegd voor de blaasinstrumenten, en Condon speelde al jaren trompet. \u2018Loodgieterswerk,\u2019 lacht hij. \u2018Glimmende pijpen, meer is het niet. Maar ik voel me er intens mee verbonden. Het instrument raakt je mond en je lichaam tegelijk. Soms is het alsof je zelf het instrument bent.\u2019 Hij begon wat te blazen op een Eufonium (iets tussen tuba en trompet in) en een Franse hoorn, en merkte tot zijn vreugde dat hij het net zo bouwvallig kon laten klinken als zijn geliefde Balkan-orkesten. \u2018Ik ging energieker spelen, met veel vibrato. En toen kwam het vanzelf. Van die sloppy noten die tegen elkaar aanschuren, waardoor het klinkt of het instrument kapot is. Later, toen ik in Parijs speelde met mensen uit die contreien, kwam ik erachter dat zoiets heel gecalculeerd is.\u2019 <\/p>\n

Als blazer klinkt Condon helemaal \u00e9cht. Althans: voor de oren van een niet-kenner. Maar hij is nooit op de Balkan geweest. Hetgeen grappige vragen oproept over het begrip authenticiteit \u2013 iets dat in wereldmuziekkringen vaak nogal een heet hangijzer is. Zelf maakt hij zich daar niet druk om. \u2018Er zijn Duitsers die de blues spelen, Tsjechische rockabilly-groepen, het gebeurt overal. Ik trek een grens in dat debat op het moment dat muzikanten de muziek niet meer voelen, en het is meestal vrij duidelijk wanneer dat gebeurt. Dan wordt het een novelty.\u2019 <\/p>\n

Beginnersfout<\/b>
Het is een modern verschijnsel dat je beroemd kunt worden zonder het in de gaten te hebben. Maar sommige dingen zijn niet veranderd. Als je muziek wilt blijven maken, als je er van wilt leven, komt onherroepelijk het moment dat je er mee naar buiten moet, in het felle licht van de schijnwerpers. En dat viel nog niet mee voor Zach Condon. <\/p>\n

Overal wilden ze hem hebben. En, beginnersfout, hij wilde overal ja op zeggen. Ietwat overhaast formeerde hij een band. Er werden shows geboekt in hippe New Yorkse zalen als The Knitting Factory en The Bowery Ballroom. De bloggers stonden verwachtingsvol op de eerste rij. \u2018Ik vond het z\u00f3 moeilijk,\u2019 zegt Condon zacht. \u2018Z\u00f3 raar om in die meute op te staan en te zeggen: hallo, ik ben het, ik ben die jongen waar jullie het allemaal over hebben. En nog altijd ben ik aan het proberen te vergeten dat ik bekeken word. Ik weet dat sommige mensen niets liever willen dan dat, maar mij valt het zwaar.\u2019<\/p>\n

Zijn eerste tour duurde veel te lang, en intussen moest hij leren een zakenman te worden en te accepteren dat er cijfertjes kleven aan datgene waar hij zo zielsveel van houdt. Gevolg: Condon kreeg last van stress en uitputtingsverschijnselen, moest het laatste deel van de tour afzeggen, en trok zich terug in zijn jongenskamer. Een half jaar lang geen shows, geen zaken, geen pers. \u2018Al die tijd was er naast pure opwinding ook een onderstroom van angst. Wat gaat dit betekenen voor mijn leven? Is dit wel wat ik wil? De enige manier om daar achter te komen, was om een nieuwe plaat te schrijven, en te zien of muziek me nog steeds dat fantastische gevoel kon bezorgen.\u2019
Hij werd snel gerustgesteld. Toen hij de eerste tonen van wat inmiddels The Flying Club Cup is geworden op de band had gezet, wist hij het meteen. \u2018Dit is perfect! This is what I love to hell and back.\u2019 De cd borduurt grofweg voort op hetzelfde recept, al zijn veel liedjes iets Franser getint (hij woonde het afgelopen jaar af en aan in Parijs), en hoor je hier en daar accenten die aan het Midden-Oosten doen denken. Met onvergetelijke songs als \u2018A Call to Arms\u2019, \u2018Cliquot\u2019 en \u2018In the Mausoleum\u2019 is hij glansrijk geslaagd in zijn oorspronkelijke opzet: een handvol waarachtig memorabele melodie\u00ebn bedenken.<\/p>\n

Dat weet hij zelf ook. Het geeft hem, voorlopig althans, de moed om door te gaan. \u2018Het is bijna grappig,\u2019 zegt hij, \u2018om te zien hoezeer ik mijn leven veranderd heb voor \u00e9\u00e9n ding. Vanaf het moment dat ik besloot om deze muziek te gaan maken, is het of al het andere van de aardbodem is verdwenen. Ik ging niet meer naar school, niet meer uit, verloor het contact met de meeste van mijn vrienden. En ik verloor mezelf… Ik verdween. Mijn obsessie is de motor van alles. En dat is okay, I guess.\u2019 Een flauw lachje, een opgehaalde schouder. \u2018Of laat ik zeggen: ik h\u00f3\u00f3p dat dat okay is. Er is op dit moment niet veel dat ik zeker weet.\u2019<\/p>\n

Beiruts \u2018The Flying Club Cup\u2019 ligt vanaf 8 oktober in de winkel. Op 15 november treedt de groep op in Paradiso, Amsterdam<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zach Condon, beter bekend als Beirut, werd beroemd zonder het in de gaten te hebben. En gelukkig maar, want zo bleef zijn prachtige Balkannerige muziek niet onopgemerkt. \u2018Z\u00f3 raar om te zeggen: hallo, ik ben het, ik ben die jongen waar jullie het allemaal over hebben.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[207,269],"tags":[783,2643],"acf":[],"author_name":"Sander Donkers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113627"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=113627"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113627\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sander Donkers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=113627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=113627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=113627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}