Interview \/ Boris Dittrich In New York<\/p>\n
Tussen zeven uur en half acht ‘s ochtends internet hij eerst altijd even met zijn bejaarde moeder in Nederland. Heel modern: ‘skypen’ m\u00e9t webcam, telefoneren terwijl je elkaar kunt zien. Na het gesprek gaat hij de straat op. Hij slaat vrijwel altijd rechtsaf, omdat bij linksaf minder te beleven valt. Aangekomen op Washington Square wandelt hij onder de op de Arc de Triomphe ge\u00efnspireerde boog. Dan staat hij aan het begin van Fifth Avenue, met in de verte het Empire State Building waar hij werkt. In exact dertig minuten loopt hij de rechte lijn van zijn huis in de Village, het Quartier Latin van New York, naar kantoor. Als dan ook nog de septemberzon schijnt met een kracht die in Nederland voor hoogzomer is gereserveerd, dan telt Boris Dittrich zijn zegeningen.<\/p>\n
Na twaalf jaar voor D66 in de Tweede Kamer, waarvan de laatste drie jaar als fractievoorzitter, werd het tijd voor ‘een nieuwe uitdaging’. Terug naar het ambt van rechter in Alkmaar had gekund, maar zo’n directe overstap van de politiek naar de magistratuur zou critici kunnen doen twijfelen aan zijn onpartijdigheid. Boris Dittrich droomde hardop van een nieuwe loopbaan op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Uiteindelijk werd het Human Rights Watch, waar hij volgens zijn visitekaartje advocacy director is van het lesbian, gay, bisexual and transgender program. In die functie ontmoeten langdurig gekoesterde passies en bewezen kwaliteiten elkaar. De gedrevenheid waarmee hij zich in zijn Leidse studentenjaren op vrijwilligerswerk bij de telefonische hulpdienst stortte, komt weer van pas. Opnieuw is hij een beetje de advocaat die hij was na zijn afstuderen. Regelmatig bekruipt hem de gedachte dat hij weer op de stoel van de rechter zit: hij moet oordelen over dilemma’s en piekert over sancties. Tegelijkertijd moet hij met diplomatieke behoedzaamheid opereren, maar dat is een onderdeel van zijn takenpakket waar hij zich als ex-politicus met vanzelfsprekend gemak van kwijt.<\/p>\n
Dagelijks ontfermt hij zich over mailtjes van homo’s en lesbiennes vanuit werelddelen waar de Verklaring van de Rechten van de Mens met een korrel zout wordt genomen. Het lenigen van individuele nood combineert hij met het voeren van een lobby voor de zogeheten Yogyakarta-beginselen, een lijst met negenentwintig criteria die volgens de opstellers essentieel zijn voor het be\u00ebindigen van discriminatie op basis van seksuele ori\u00ebntatie. Onder auspici\u00ebn van Human Rights Watch informeert Dittrich de internationale gemeenschap over de verklaring die juristen en experts op het gebied van mensenrechten in november vorig jaar in Indonesi\u00eb formuleerden. Het is de kerntaak van zijn nieuwe functie: een substanti\u00eble hap van zijn tijd brengt hij door in het gebouw van de VN, waar hij de missies van de lidstaten inlicht over de punten die in Yogyakarta aan de mensenrechten werden toegevoegd. In zijn arbeidscontract liet hij bovendien de bepaling opnemen dat hij zich zal opwerpen als voorvechter van de legalisering van het homohuwelijk, een optie die volgens zijn nieuwe werkgever ook in de VS zonder meer als een mensenrecht zou moeten gelden.<\/p>\n
Single, niet gehuwd<\/p>\n
Op zaterdagmiddag is het aangenaam druk in Washington Square Park. Boris Dittrich komt aangekuierd in korte broek, sokloze sneakers en groen T-shirt. Hij wordt vergezeld door zijn echtgenoot, glaskunstenaar Jehoshua Rozenman, die beurtelings een maand in Amsterdam en een maand in New York woont. Ook hij draagt een korte broek.<\/p>\n
Dittrich heeft weinig vrije tijd. ‘In het weekend lopen we door de stad. Soms nemen we het eindpunt van een metrolijn en lopen dan helemaal naar het zuidelijke puntje van Manhattan, Battery Park. Volgens de stappenteller van Jehoshua is dat wel eens 23 kilometer geweest. Zo zie je allerlei wijken aan je voorbij trekken, elk met een eigen karakter.’<\/p>\n
Ze wonen vlak bij Christopher Street. ‘Daar zijn allerlei homobars. Ik ben er nog niet in geweest; ik heb niet zo’n behoefte om daar naar toe te gaan, ik vind het wel een fijn idee dat die bars er zijn en dat ik, als ik zin krijg om te stappen, dat ook meteen kan doen. Ook al heeft Amsterdam terrein moeten prijsgeven aan Berlijn, Barcelona en Parijs, toch vind ik het homoleven in Amsterdam beter. Amsterdam blijft gemoedelijker.’<\/p>\n
Het huwelijk van Dittrich en Rozenman wordt in de Verenigde Staten niet erkend, want als het op burgerlijke staat aankomt, stellen Amerikanen zich uiterst rechtlijnig op: je bent \u00f3f getrouwd met iemand van het andere geslacht \u00f3f je bent vrijgezel. Andere samenlevingsvormen dan het traditionele huwelijk worden niet erkend, met als gevolg dat Dittrich het invullen van de immigratiepapieren als een pijnlijke formaliteit onderging. De principi\u00eble voorvechter van het homohuwelijk – op grond van zijn in 1998 door de Tweede Kamer aangenomen motie ging Nederland als eerste land ter wereld overstag – was volgens de Amerikaanse bureaucratie single.<\/p>\n
‘Emotioneel had ik het daar moeilijk mee,’ zegt hij op een bankje in het park. ‘Nederlanders met een homorelatie of ongehuwde heterostellen die hier met zijn twee\u00ebn willen gaan wonen, hebben een probleem. Als de een hier een baan heeft gevonden, betekent dat niet dat de partner ook een verblijfsvergunning krijgt. Er worden allerlei constructies bedacht om de regels te ontduiken, zoals doen alsof je partner je butler is, maar dat wilde ik niet. We hebben het geluk dat Jehoshua hier met een kunstenaarsvisum kan wonen en werken. Hij pikt geen baan van een Amerikaan in, want hij maakt zijn eigen kunst en die mag hij hier ook verkopen. Het blijft natuurlijk bizar. Aan de andere kant zie ik dit als een stimulans om me ervoor in te zetten dat het homohuwelijk ook in dit puriteinse land wordt erkend; een streven dat overigens aansluit bij wat Human Rights Watch wil.’<\/p>\n
Reden te meer om met kritische blik naar de kandidaten bij de komende Amerikaanse presidentsverkiezingen te kijken. Dittrich voelt zich als nieuwkomer moreel verplicht om na te denken over wie zijn favoriete leider zou zijn in het land waar hij voorlopig woont. Zijn voorkeur gaat hoe dan ook uit naar een Democraat. Hij aarzelt tussen John Edwards en Hillary Clinton. De geestdrift voor Barack Obama is wat bekoeld, sinds deze zich in een interview liet ontvallen dat het Amerikaanse leger Pakistan moet binnenvallen als daarmee Al Qaida de genadeslag kan worden toegebracht. Dittrich ontdekte dat de hervormingen dicht bij huis kunnen beginnen, mede doordat homorechten in Amerika als een politiek thema worden beschouwd. ‘Alle presidentskandidaten van de Democratische Partij zijn al op bezoek geweest bij de landelijke homobeweging, die zich heeft verenigd in de Human Rights Campaign,’ zegt hij. ‘Die kandidaten werd in debatten het vuur na aan de schenen gelegd. Ze kwamen met allerlei toezeggingen, maar niet op het gebied van het same sex marriage, want daar verklaarden ze zich in omfloerste bewoordingen allemaal tegen. Ik snap dat wel. Een kandidaat die zich ondubbelzinnig uitspreekt voor het homohuwelijk, komt niet eens door de voorverkiezingen. Je kunt het in het begin beter vaag houden om dan later, als je president bent, geleidelijk veranderingen door te voeren. Een politicus hier mag zich niet vervreemden van de blanke middenklasse die naar de stembus gaat.’<\/p>\n
Gouverneur Arnold Schwarzenegger hoeft niet bang te zijn dat zijn electoraat bij hem wegloopt, maar toch weigerde hij twee jaar geleden zijn handtekening te zetten onder de door de Californische senaat aangenomen Religious Freedom and Civil Marriage Protection Act, die het homohuwelijk mogelijk maakt. Inmiddels passeerde het wetsvoorstel voor de tweede keer de volksvertegenwoordiging in Californi\u00eb. Zou Schwarzenegger opnieuw zijn veto uitspreken? Per open brief roept Human Rights Watch de gouverneur op om dit keer w\u00e9l in te stemmen. De kans daarop lijkt klein, maar je weet maar nooit.<\/p>\n
Tweemaal uit de kast<\/p>\n
De Amerikaanse samenleving boeide Boris Dittrich al toen hij als zevenjarig jongetje in 1963 huilend voor de televisie zat omdat president John F. Kennedy was doodgeschoten. Meteen bedacht hij dat hij later z\u00e9lf president van de Verenigde Staten wilde worden. Later, als lastige puber, besloot hij na het behalen van zijn middelbare schooldiploma om criminologie aan de Denison University in Ohio te gaan studeren. Hij wilde weg uit Nederland en iets van de wereld zien. Dat hij Amerika na een jaar voor gezien hield, had – zo noteerde hij in zijn dagboek – te maken met de kloof tussen arm en rijk die hij daar waarnam.<\/p>\n
De oppervlakkige geestesgesteldheid van de studentenpopulatie in de Midwest speelde ook een rol bij het besluit om zijn studie aan de Leidse universiteit voort te zetten. Het verblijf in de Verenigde Staten had hem tot het inzicht gebracht dat hij jongens ‘leuk’ vond. Wat niet wegnam dat hij in Leiden liefde opvatte voor wat de vrouw van zijn leven zou zijn geworden, ware het niet dat het ‘gevoel voor mannen’ gaandeweg de overhand kreeg. Lange tijd dacht hij van zichzelf dat hij biseksueel was, maar sinds Jehoshua een kwart eeuw geleden in zijn leven kwam, twijfelt hij niet meer aan zijn homoseksualiteit.<\/p>\n
Zijn ouders hadden het er knap moeilijk mee. ‘Toen ik uiteindelijk vertelde dat ik homo was, stond mijn vader op en zei: jongen, wij voelen ons nu als bomen waarvan de takken zijn afgerukt,’ herinnert hij zich. ‘Later, nadat ze er over hadden nagedacht, kwamen ze me opzoeken om te verzekeren dat ze mijn keuze zouden respecteren omdat ze van me hielden. Mijn coming out was moeilijk. Ik wist dat ik mijn ouders pijn zou doen, maar ik kon niet anders want ik geloofde erin.’<\/p>\n
Het gekke was dat het gevoel van destijds hem vele jaren later opnieuw bekroop. Dat was toen hij als fractieleider aan de partij moest gaan uitleggen waarom D66 niet in de oppositie zou gaan, maar koos voor deelname aan een kabinet van CDA en VVD. Het overbrengen van die boodschap beschouwde hij toch een beetje als voor een tweede keer uit de kast komen, zegt hij nu. ‘Ik had eerder gezegd dat D66 in de oppositie moest gaan, maar toen de zaak muurvast kwam te zitten, werd een beroep op ons gedaan. Ik zie mezelf nog op het podium staan van de Doelen in Rotterdam, voor een tot de nok gevulde zaal die mij als links-liberaal zag en aan wie ik toestemming ging vragen om toch met CDA en VVD in zee te gaan. Door de onderhandelingen zag ik dat we een bijdrage konden leveren aan hervormingen. Terwijl ik dat stond te betogen, zag ik hier en daar gezichten betrekken, maar toen uiteindelijk werd gestemd, was een grote meerderheid voor. Tijdens die toespraak had ik hetzelfde gevoel als toen ik voor mijn ouders stond om uit te leggen dat ik homo was. Ik wist dat ik ze pijn zou gaan doen, maar ik kon niet anders: dit is waar ik in geloof, take it or leave it. Datzelfde gevoel had ik naar D66 toe: dit worden hele moeilijke jaren, maar ik heb nu de leiding en ik geloof erin. Dit is wat ik wil.’<\/p>\n
Verdonk teruggefloten<\/p>\n
Doorzettingsvermogen en idealisme zijn twee eigenschappen die hij van huis uit meekreeg, vermoedt hij. Daar ligt ook de verklaring voor zijn uitzonderlijke betrokkenheid bij het vreemdelingenbeleid, want als zoon van een Tsjechische vader die in 1948 het communisme ontvluchtte, projecteerde hij eigentijdse problematiek op de migrantenverhalen waar hij mee opgroeide. De politicus ging te rade bij Human Rights Watch, nadat coalitiepartner VVD bij monde van minister Rita Verdonk de mening was toegedaan dat uitgeprocedeerde homoseksuele asielzoekers best konden worden teruggestuurd naar Iran. Het id\u00e9\u00e9! Toch goed dat Human Rights Watch op verzoek snel een rapport kon produceren waarin stond hoe treurig het met de positie van homo’s in Iran is gesteld. Dittrich, met onverholen triomf: ‘Dat rapport heeft ertoe geleid dat Rita Verdonk voor het eerst en het laatst tijdens haar vierjarig ministerschap van standpunt is veranderd. Die Iraanse homo’s mochten in Nederland blijven omdat ze in eigen land gevaar zouden lopen.’ Bij een organisatie die zulk nuttig werk doet, wilde hij graag werken. Als Kamerlid had hij regelmatig contact met Human Rights Watch, ook met het dichtstbijzijnde kantoor in Brussel. Bij zijn weten doen Nederlandse ambassades en departementen hun voordeel met de ‘landenrapporten’ waarin de niet-gouvermentele organisatie nauwkeurig in kaart brengt hoe het met de mensenrechten is gesteld. ‘Wij roepen niet alleen maar schande en dat er geboycot moet worden. We beperken ons niet tot het inventariseren van wat er fout zit in die landen. Wij geven in onze rapporten ook aan waar het naleven van de Verklaring van de Rechten van de Mens de goede kant op gaat. We schetsen een ontwikkeling. Onze rapportages zijn daardoor tamelijk uitgebalanceerd, maar tegelijkertijd ook heel kritisch.’<\/p>\n
Wij geven aan in onze rapporten – na een paar maanden New York maakten de herinneringen aan het Binnenhof plaats voor een nieuw collectief bewustzijn.<\/p>\n
Boris Dittrich stapt een grocery store annex deli aan Waverly Place binnen, om de hoek van het park. Hij bestelt een kartonnen bekertje met dampende thee, dat hij meekrijgt in een papieren zak. Het Pakistaanse echtpaar dat de winkel exploiteert, herkent in hem een trouwe klant.<\/p>\n
‘Where do you come from?’ vraagt hij.<\/p>\n
‘Punjab,’ antwoordt de man lachend, alsof hem een mop wordt verteld.<\/p>\n
‘I have been in Punjab,’ zegt Boris Dittrich. ‘It’s beautiful over there.’<\/p>\n
Het maakt niet uit in welk land hij zich bevindt en het doet er niet toe waar ze vandaan komen. Hij zal altijd een praatje met ze maken, zegt hij. Op de een of andere manier vindt hij ontheemden, vreemdelingen en migranten intrigerend.<\/p>\n
‘We kenden bijna niemand in de stad toen we hier aankwamen,’ vertelt hij. ‘Via mijn werk heb ik een paar aardige collega’s ontmoet met wie we in het weekend gaan eten. En grappig genoeg hebben we veel contact met een aantal Nederlanders die in New York wonen. Dan zie je toch die immigrantenneiging om elkaar op te zoeken. Wat ik hier in New York ontdekt heb, zijn stand-up comedians. Bij ons in de buurt is een aantal caf\u00e9s waar je voorstellingen kan bijwonen. Laatst ben ik met Erik Mouthaan van RTL4 naar een voorstelling geweest, we kwamen niet meer bij van het lachen. Zo’n foute humor!’<\/p>\n
Open ramen<\/p>\n
De muur van zijn kamer op de vijfendertigste verdieping van het Empire State Building wordt gedecoreerd door een ingelijst affiche voor een tentoonstelling van Jehoshua Rozenman. Anderen kijken onder werktijd aan tegen een fotoportret van geliefden, maar kunstenaar Rozenman liet zijn fysiek ten behoeve van zijn project Zinnen Beelden vereeuwigen in chocola, rubber, mest, zand en zeep. Het vertrek fleurt van de afbeelding op, maar het blijft woekeren met de ruimte voor iemand die als fractievoorzitter in de Tweede Kamer aan meer oppervlakte gewend was.<\/p>\n
Het uitzicht vanuit het Empire State Building – sinds de verwoesting van de WTC-torens weer het hoogste gebouw van Manhattan – is adembenemend. De drommen toeristen die van het panorama op het dak komen genieten, mogen pas met de lift naar boven nadat ze de metaaldetector zijn gepasseerd. De attractie prikkelt zwarte gedachten, al berustten beide bommeldingen die Dittrich er de afgelopen maanden meemaakte op loos alarm. Dat de dreiging van een terroristische aanslag de huren betaalbaar houdt, is een prettige bijkomstigheid voor een mensenrechtenorganisatie die gefinancierd wordt met priv\u00e9giften van donateurs en subsidie van de overheid weigert. Een bord aan de gevel van het Empire State Building probeert vergeefs huurders voor de leegstaande verdiepingen te werven. Dittrich ontdekte dat de ramen in de wolkenkrabber gewoon open kunnen, een detail dat directer levensgevaar oplevert dan de snode plannen waar wraakzuchtige fundamentalisten het misschien te druk voor hebben om ze uit te voeren. Een employ\u00e9 op een hoger gelegen etage stapte levensmoe uit het venster, tot ontzetting van andere gebruikers van het gebouw die een donkere schaduw naar beneden zagen tuimelen.<\/p>\n
‘Goedemorgen, Anna!’<\/p>\n
‘Gaat het goed, Diederik?’<\/p>\n
Van de tweehonderd medewerkers bij Human Rights Watch in New York kwamen er tot voor kort twee uit Nederland. Dat zijn er nu drie.<\/p>\n
De kantoorkrachten turen gespannen op hun beeldschermen, de telefoon wordt in dit gebouw op gedempte toon bediend. In de keuken is hardop lachen toegestaan. Dittrich wijst op een deur met een verticaal raam, dat de achterliggende vergaderzaal zichtbaar maakt. Zes mannen confereren aan een grote tafel. De vergaderzaal is verreweg de meest dynamische ruimte bij Human Rights Watch.<\/p>\n
Anti-harassment-cursus<\/p>\n
De Amerikaanse bedrijfscultuur wordt geregeerd door andere geschreven en ongeschreven regels dan in Europa, maar voor wie de mores doorheeft, is het eigenlijk best overzichtelijk. Als je genoeg afstand tot elkaar bewaart, worden er geen fatsoensnormen overschreden, luidt het devies. Zo is het onder Haagse parlementari\u00ebrs gebruikelijk om bij een confidenti\u00eble bespreking de deur van de werkkamer dicht te doen. In New York blijft die deur juist open om elk vermoeden van ongewenste intimiteiten bij voorbaat in de kiem te smoren. Toen hij bij Human Rights Watch aan de slag kon, moest Dittrich verplicht op een anti-harassment-cursus. Hij leerde er wat elke staffunctionaris leert, zoals het ongeschreven verbod op het langer dan enkele seconden aankijken van een secretaresse, die zich dermate ongemakkelijk onder een starende blik zou kunnen gaan voelen dat er niets anders opzit dan het indienen van een klacht wegens ongewenste intimidatie.<\/p>\n
Staffunctionarissen die Human Rights Watch in dienst neemt, worden bovendien in cursusverband geschoold in het beginsel dat alle informatie in de rapportages minstens twee keer gecheckt moet zijn. Die voorzichtigheid is een gevolg van de Amerikaanse claimcultuur, waarbij een benadeelde miljoenen schadevergoeding kan eisen tegen de persoon of instantie die onjuiste informatie over hem heeft verspreid. Nadat is aangetoond dat de concepttekst inhoudelijk klopt, wordt het rapport in wording voorgelegd aan het Legal Department waar juristen Human Rights Watch voor uitglijders behoeden.<\/p>\n
‘We zijn geen wilde organisatie die gaat roepen dat Bush een creep is. Alles wat naar buiten gaat, is op feiten gebaseerd en gecheckt,’ legt Dittrich uit. ‘Dat is het mooie van dit werk, want in te veel rapporten draait het om de mening van de auteurs.’ Hij vertelt dat hij op uitnodiging van de Democratische Partij onlangs een congres in Dallas toesprak inzake de Yogyakarta-beginselen. Voordat hij afreisde, hadden ze er op kantoor nog een hele discussie over, want kon dat wel, optreden voor een politieke organisatie? Bracht dat de onpartijdigheid niet in gevaar? De conclusie was dat het afsteken van zo’n inleiding moest kunnen, mits de inhoud feitelijk en niet opini\u00ebrend is. Als ze dat willen, kunnen de Republikeinen ook een spreker bij Human Rights Watch bestellen. In Beiroet werd het streven naar een ongebonden oordeel over mensenrechten vorige maand overigens niet begrepen: een persconferentie waar resultaten van onderzoek naar de behandeling van burgers door Hezbollah gepresenteerd zou worden, ging niet door omdat de directie van het hotel vreesde voor ongeregeldheden die demonstranten hadden aangekondigd.<\/p>\n
Katholieke lobby<\/p>\n
Dat zijn taak om regeringen te interesseren voor instemming met de Yogyakarta-beginselen minder vrijblijvend is dan het lijkt, had Dittrich al begrepen. Conservatieve katholieke krachten blijken een internationale lobby te hebben georganiseerd om te verhinderen dat homo’s en lesbiennes meer burgerrechten krijgen dan de paus prettig schijnt te vinden. De Amerikaanse organisatie C-Fam (Catholic Family and Human Rights Institute) benaderde de landenmissies van de VN om met zoveel woorden te waarschuwen voor Human Rights Watch en haar gezanten, die bezig zouden zijn om ‘propaganda’ te maken voor homoseksualiteit. Evenmin onbetuigd laat zich het Vaticaan, die met een Holy See bij de VN is vertegenwoordigd. ‘Bizar’ vindt Dittrich dat. ‘Een religie heeft niets te zoeken in het politieke systeem van de Verenigde Naties. Dat gewoonterecht is alleen weggelegd voor de katholieke kerk, niet voor andere godsdiensten. De Holy See heeft geen stemrecht in de Verenigde Naties, maar wel adviesrecht. Toen ik nog Kamerlid was, heb ik ooit in de VN over de hiv\/aids-problematiek gesproken. Tot mijn verbazing bevonden zich priesters in vol ornaat onder mijn gehoor. Ze gingen vertellen dat ze tegen het verspreiden van condooms waren, omdat die zouden uitnodigen tot seks buiten het huwelijk. Ik hoor van landenmissies bij de Verenigde Naties dat ze de Yogyakarta-beginselen toejuichen, maar dat dit reuze gevoelig ligt omdat ze rekening moeten houden met de katholieke oppositie. Allerlei krachten zijn bezig om hun standpunt voor het voetlicht te krijgen en proberen invloed uit te oefenen.’<\/p>\n
Homoclub in Kabul<\/p>\n
De vraag in hoeverre ontwikkelingssamenwerking als breekijzer kan fungeren om een comfortabeler positie van homo’s in de derde wereld los te wrikken, werd weer actueel door uitspraken van James Nsaba Buturo, de Oegandese staatssecretaris voor Ethiek en Integriteit. In de Daily Monitor verklaarde hij vorige maand dat er geen sprake van kan zijn dat de strafbaarstelling van homoseksualiteit wordt opgeheven. ‘Als God erop tegen is, wie zijn wij dan om dat wettelijk te regelen,’ zei Buturo. En: ‘Homoseksualiteit druist in tegen onze normen en waarden.’ Hij gaf de minderheid met een afwijkende seksuele ori\u00ebntatie het advies haar heil in een ander land te zoeken. In antwoord op Kamervragen noemden de ministers Verhagen (Buitenlandse Zaken) en Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) de berichtgeving van Human Rights Watch over Oeganda ‘verontrustend’. Er loopt al een onderzoek in opdracht van Ontwikkelingssamenwerking naar hoe het in zesendertig ontwikkelingslanden met de rechten en positie van homoseksuelen is gesteld. De berichten uit Kampala geven volgens de Nederlandse bewindslieden aanleiding ‘om gevoelige mensenrechtenkwesties met de autoriteiten in Oeganda te bespreken’.<\/p>\n
Oeganda staat bovenaan in het lijstje landen waarvan de regering ruiterlijk erkent dat mensenrechten niet voor homoseksuele burgers zijn weggelegd. Pakistan, Nigeria, Saoedi-Arabi\u00eb, Iran, Irak en nog wat islamitische landen vertonen homofobe trekken, maar toch gloort ook daar het licht, nu zelfs het onder de taliban zo rigide Kabul tegenwoordig een informele homoclub kent (al wordt die vooral gefrequenteerd door blanke experts van internationale organisaties met een filiaal in de Afghaanse hoofdstad.) Beschaafde naties zullen de buitenwacht doorgaans verzekeren dat geen enkele bevolkingsgroep wordt gediscrimineerd. Als de praktijk weerbarstiger is dan het offici\u00eble beleid, wordt dat toegeschreven aan ‘incidenten’ waar, zo willen gezagsdragers in het beste geval toegeven, de politie harder optrad dan volgens de voorschriften is toegestaan.<\/p>\n
Dwepen met Lula<\/p>\n
In zijn nieuwe hoedanigheid als internationale bewaker van mensenrechten gaat Boris Dittrich regelmatig op dienstreis. Het was de bedoeling dat hij het Nepalese parlement zou toespreken over een beoogde anti-discriminatie-paragraaf in de Nepalese grondwet, maar vanwege een staking ging de vergadering niet door. Een dag later pakte de politie ‘s avonds in het Ratna-park in Kathmandu vier mannen op (metis, volgens de lokale pers, een woord dat bij ons ressentiment aan mietjes oproept). Ze werden geslagen en moesten zich uitkleden, waarna de agenten de lampjes van hun mobiele telefoons gebruikten om te onderzoeken of op de lichamen sporen van geslachtsverkeer waren te vinden. Bij een demonstratie in Moskou voor gelijkberechtiging van homo’s gooiden tegenbetogers met eieren en stenen. Er ontstonden vechtpartijen, waarbij de sympathie van de politie vooral leek uit te gaan naar de rechts-nationalistische hetero’s die er bloeddorstig op los beukten. Steeds vaker wordt geweld tegen homo’s in Amsterdam gemeld, maar in dat geval kan de autoriteiten onmogelijk laks optreden worden verweten. Commissaris Welten verzekerde bij herhaling dat het afgelopen moet zijn met Marokkaantjes die in een agressieve reflex schieten zodra ze met gelijkslachtige liefde worden geconfronteerd.<\/p>\n
Zijn plezierigste buitenlandse werkbezoek sinds zijn aantreden bij Human Rights Watch vond Dittrich tot dusver zijn verblijf in Brazili\u00eb, waar het parlement zojuist een nationaal plan tegen homodiscriminatie had aangenomen. De Yogyakarta-beginselen werden op staatskosten in het Portugees vertaald en in royale oplage verspreid onder de bevolking. Omdat hij van Human Rights Watch was, mocht hij als waarnemer aanwezig zijn bij de besloten presentatie van een onderzoeksrapport naar de gevolgen van de dictatuur die Brazili\u00eb tussen 1962 en 1982 in haar greep hield. President Luiz In\u00e1cio Lula da Silva sprak drie kwartier voor de vuist weg en ging bij alle genodigden langs om die persoonlijk de hand te schudden. ‘W\u00e1t een charisma heeft die man,’ zegt Dittrich. ‘Hij heeft drie kwartier gesproken zonder \u00e9\u00e9n keer op zijn papier te kijken. Ik verstond er geen woord van, maar toch ging er een siddering door mij heen. De volgende dag vloog ik terug naar New York in een toestel met aan boord voornamelijk Amerikanen die over president Bush met heel wat minder respect praten dan ik Brazilianen over hun president Lula hoor praten. Zo lang ik hier ben, heb ik nooit iemand iets aardigs over Bush horen zeggen. Ga ik een week naar Brazili\u00eb, dan kom ik alleen maar mensen tegen die dw\u00e9pen met Lula.’<\/p>\n
Het communiceert gewoon soepeler als de gesprekspartner op dezelfde lijn zit. Toch sorteren de rechtlijnige zekerheden van sommige afgevaardigden in de Verenigde Naties een vertederend effect. De ambtenaar die zich aldaar bij de Tanzaniaanse missie over mensenrechten ontfermt, bleek een ‘ontzettend aardige mevrouw’. Ze had Dittrich telefonisch uitgenodigd om met haar van gedachten te wisselen over de Yogyakarta-beginselen. Goed idee, er gaat veel Nederlandse ontwikkelingshulp naar Tanzania.<\/p>\n
‘Wij accepteren homoseksualiteit niet. Die komt bij ons niet voor, bovendien zijn dergelijke praktijken bij ons verboden. Het druist in tegen de Afrikaanse cultuur en religie,’ zei ze.<\/p>\n
‘Als jullie geen homoseksualiteit kennen, waarom is het dan verboden?’ vroeg hij.<\/p>\n
Ze antwoordde: ‘Dat is een erfenis van de Britten. Die hebben homoseksualiteit strafbaar gesteld. Maar die wet is sinds kort gemoderniseerd. Lesbiennes zijn tegenwoordig ook strafbaar.’<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Vroeger wilde hij president van Amerika worden. Tegenwoordig woont ex-D66-Kamerlid Boris Dittrich in elk geval in New York, en bedrijft hij politiek als advocacy director van Human Rights Watch. Een gesprek met een gehuwde \u2018single\u2019 over twee keer uit de kast komen, vrienden maken in de wereldstad en puriteinse Amerikanen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Rudie Kagie","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113489"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=113489"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113489\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rudie Kagie","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=113489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=113489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=113489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}