Interview \/ David Levy over robotliefde<\/p>\n
Een goed geprogrammeerde machine beheerst de kunst van het converseren, een huisdier niet. En vergeleken met robots hebben \u2018menselijke sekswerkers \u00e9\u00e9n groot nadeel: ze zijn moeilijker ziektevrij te houden\u2019. Dit is niet een van een internet\u00adforum geplukte uiting van Horny23, maar een redenering uit het proefschrift van David Levy. Afgelopen week verdedigde de twee\u00ebnzestigjarige schaakmeester uit Londen zijn proeve van wetenschappelijke bekwaamheid aan de Universiteit Maastricht. De ochtend voor zijn promotie wachtte de uit Lon\u00adden ingevlogen en in een rokkostuum gehesen promovendus in het bestuurs\u00adgebouw van de Maastrichtse universiteit de eerste verslaggever op.<\/p>\n
\u2018In Engeland was het lastig geweest op dit onderwerp te promoveren,\u2019 schat Levy in. \u2018Als ik dit idee had voorgelegd in Oxford of Cambridge, denk ik niet dat ze het geaccepteerd zouden hebben. Nederlanders zijn veel ruimdenkender dan wij.\u2019 Levy raakte in Maastricht verzeild toen hij, werkende aan zijn binnenkort te verschijnen boek Love and Sex with Robots, met een aantal wetenschappers van de universiteit sprak. Een van hen vroeg waarom hij het niet ook in een academische vorm voorlegde. Daar had Levy wel oren naar. Want zijn moeder, aan wier nagedachtenis hij zijn dissertatie opdroeg, vroeg haar slimme zoon keer op keer als ze hem zag: wanneer schrijf je nu een proefschrift?<\/p>\n
Levy heeft zich naar eigen zeggen zeer ingespannen om niet te behoren tot de categorie van de digerati, de profeten van cyberspace. Zijn toekomstvisie is, vindt hij zelf, niet gebaseerd op wilde speculaties, maar op nu al waarneembare trends. De promovendus is ervan overtuigd dat robots over een kleine twintig jaar het hele spectrum van menselijke emoties kunnen simuleren en de bij\u00adbehorende reacties vertonen. Ze doen dan niet onder voor ons als mens, maar hebben bovendien ook nog typische robot-emoties.<\/p>\n
Een computerprogramma dat troostende boodschappen uit als zijn menselijke tegenspeler verliest met black jack. Dat is het eerste voorbeeld dat Levy geeft van hoe computers beginnen menselijke emoties voor te wenden. Nee, heel ver in het overtuigend nabootsen van menselijke emoties is de computer momenteel nog niet, erkent hij. Maar het aantal wetenschappers dat zich tot nu toe op het terrein waagde, is bescheiden, voert Levy aan. De jonge doctor voorziet dat zijn proefschrift aan het begin staat van een enorme ontwikkeling. \u2018Ik geloof dat mijn boek als het binnenkort uitkomt in de Verenigde Staten een geweldige publiciteit zal krijgen. Het onderwerp is interessant en opwindend voor heel veel mensen. Ik zal op een zeer prominent Amerikaans tv-programma komen.\u2019<\/p>\n
Het gezaghebbende programma blijkt de Colbert Report te zijn, een show op Comedy Channel. Maar dat robotseks het nu vooral goed doet als komische noot, maakt Levy er niet minder zeker van dat zijn idee\u00ebn serieuze aandacht zullen krijgen. \u2018Als het onderwerp helemaal aan het begin \u2013 dit is de eerste keer dat er iets serieus over wordt gepubliceerd \u2013 al zoveel belangstelling wekt, mag je verwachten dat over een paar jaar de studenten in de rij staan voor de poorten van de universiteit. Dit is de vooravond van een tijdperk waarin er veel meer onderzoek wordt gedaan naar de persoonlijkheid en emoties van computers.\u2019<\/p>\n
Binnen afzienbare tijd zullen computers ook creatiever zijn dan mensen, verwacht Levy. Dat ze nu al verdienstelijk kunnen componeren, voert hij als bewijs aan. \u2018David Cope schreef het programma EMI. Dat kan muziek componeren in de stijl van wie je maar wil. Een EMI-symfonie van Mozart is al opgevoerd, en alleen Mozart-specialisten konden dat werk onderscheiden van een echte Mozart.\u2019 Zelf is Levy een Chopin-fan. \u2018Als iemand op een zolder in Warschau of Parijs nocturnes van Chopin zou vinden, zou ik buiten zinnen zijn. Maar met een computerprogramma dat ze voor ons kan schrijven, hebben we zo\u2019n ontdekking niet meer nodig.\u2019<\/p>\n
Domme rekenmachines<\/p>\n
Veertig jaar geleden begon Levy, toen een verdienstelijk schaakmeester, zich bezig te houden met computerschaak. \u2018De eerste programma\u2019s waren hopeloos. We lachten om typische computerzetten. Dertig jaar later werd Kasparov vernietigd door een computerprogramma. Niet omdat de computer heeft leren denken als wij, maar juist op een andere manier. Dat was een van de grote lessen van de kunstmatige intelligentie. Wat ze ontberen in het fijnere begrip van het schaken, maken ze meer dan goed doordat ze in een seconde miljoenen stellingen kunnen bekijken.\u2019<\/p>\n
Deze analyse van Levy lijkt een ondersteuning voor het idee dat computers domme rekenmachines zijn en hun capaciteiten niets met intelligentie te maken hebben. Dat is precies wat computergoeroe Joseph Weizenbaum vindt. Als bedenker van Eliza, het computerprogramma uit 1966 dat een therapeut nabootste, was hij een van de founding fathers van Artificial Intelligence. Maar Weizenbaum heeft zich ontpopt tot een van de felste critici van het geloof dat een machine kan denken. Dat computers zo goed kunnen schaken, is volgens hem louter een kwestie van rekencapaciteit, niet van verstand.<\/p>\n
\u2018Daar ben ik het absoluut niet mee eens,\u2019 reageert Levy. \u2018Mijn definitie van kunstmatige intelligentie is simpelweg het kunnen uitvoeren van taken die normaliter verbonden worden met intelligentie.\u2019 Als doorslaggevend ziet Levy de Turingtest, bedacht door de grondlegger van de computer, Alan Turing. Simpel gezegd komt die hier op neer. Stel je voor dat je in gesprek bent met iets of iemand die je niet kunt zien en je kunt op geen enkele manier onderscheiden of je met een soortgenoot of een computer van doen hebt. Als het een computer blijkt te zijn, kunnen we niet anders dan aannemen dat deze intelligent is. Die vlieger gaat volgens Levy ook op voor emoties. \u2018Veel discussies die ik had terwijl ik het boek schreef, draaiden rond de vraag of we het wel emoties mogen noemen als we het hebben over iets wat van metaal, siliconen en software is gemaakt, en niet van vlees en bloed. Ik ben een pragmaticus. Als je een simulatie niet van echt kunt onderscheiden, is er geen verschil.\u2019<\/p>\n
Met een voorbeeld illustreert Levy waarom het volgens hem niet mag uitmaken. \u2018Stel je voor dat je op het internet verliefd wordt en je komt erachter dat je bent gevallen voor een ding in plaats van voor iemand. Wat moet je dan zeggen? Hoe stom van me, ik had niet verliefd op je moeten worden? Dat is niet redelijk, niet fair zo je wil.\u2019<\/p>\n
In de ijzeren logica van zijn wetenschappelijke betoog gaat Levy stapje voor stapje van de liefde voor dieren naar die voor virtuele dieren naar robots. Al het wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat mensen evenveel kunnen houden van huisdieren als van soortgenoten heeft hij verzameld. Zo blijkt uit studies dat de gemiddelde hondenbezitter meer van zijn hond houdt dan van zijn menselijke familieleden en dat de rouw die mensen doormaken bij het overlijden van een huisdier vergelijkbaar is met het verdriet na het verlies van een partner. Maar als we hartstochtelijk onze honden en katten beminnen, houden we dan op dezelfde manier van ze als van menselijke wezens? \u2018Ja en nee,\u2019 vindt Levy. \u2018Liefde voor dieren is puur emotioneel. Er zijn weinig mensen die seksuele belangstelling hebben voor huisdieren. Maar als je het seksuele aspect weglaat, zijn de gevoelens erg overeenkomstig.\u2019<\/p>\n
Als mensen liefde voor dieren kunnen voelen, zal dat zeker lukken voor robots, denkt Levy. \u2018Ze zijn beter dan dieren om drie redenen. Ze zullen meer op ons lijken, en uit Japans onderzoek blijkt dat mensen het prettiger vinden een relatie te hebben met menselijke robots dan met dierlijke. Ten tweede zullen de robots seksueel functioneren. Een heel belangrijk punt. En ten derde kunnen we met ze praten.\u2019<\/p>\n
In zijn boek noemt Levy tien redenen om verliefd te worden. Op \u00e9\u00e9n staat het feit we meestal verliefd worden op mensen die sterk op ons lijken. De romantische werking van een zekere mate van mysterie sluit het tiental af. De opsomming van liefdesprikkels is niet van eigen makelij, maar is naar zijn zeggen ontleend aan de meest recente inzichten in de psychologie van de liefde. Als hij het rijtje afloopt, komt de Londense wetenschapper tot de conclusie dat een robot uitstekend met een mens kan concurreren als liefdespartner. Gewenste karakteristieken \u2013 lengte, gewicht, oog- en haarkleur, wel of niet besneden \u2013 kunnen in de fabriek worden meegegeven. En de robot kan de behoeftes van de partner beter vervullen dan een menselijke partner \u2018eenvoudigweg omdat een robot beter toegerust zal zijn om die behoeften te herkennen, meer kennis zal hebben hoe ze te vervullen en gespeend is van ego\u00efsme of andere neigingen die een liefdevolle, verzorgende houding in de weg staan\u2019.<\/p>\n
Willen we wel dat onze liefdespartner voorspelbaar en dienstbaar is en onze behoeften altijd perfect vervult? \u2018In geen enkele relatie wil je met honderd procent zekerheid weten hoe een persoon zich zal gedragen of zal reageren,\u2019 erkent Levy. Maar dat is oplosbaar. \u2018Je kunt je robot instellen op elk niveau van onvoorspelbaarheid dat je wilt.\u2019<\/p>\n
Biologische prikkels zoals een aantrekkelijke geur ontbreken in het liefdeslijstje van Levy. Ook daarvoor is een robotoplossing. \u2018Er werken nu bedrijven aan kunstmatige geurtechnologie. Zoals een printer een kleur maakt door enkele basiskleuren te mengen, zullen er straks machines zijn die met een beperkt aantal chemicali\u00ebn geuren maken die aantrekkelijk zijn voor de mens en zelfs tot seksuele opwinding kunnen leiden.\u2019 Over de fysieke aantrekkelijkheid van robots maakt Levy zich geen zorgen. Hij prijst de andro\u00efden van de Japanse professor Ishiguro, die er al in is geslaagd exemplaren te maken die je op een foto nauwelijks kunt onderscheiden van een mens.<\/p>\n
Angstaanjagend ding<\/p>\n
Ishiguro is de hoofdrolspeler in de documentaire Mechanical Love, die binnenkort op het IDFA in premi\u00e8re gaat. Het hoogtepunt van de film is als de Japanse robotwetenschapper zijn dochter confronteert met zijn gemino\u00efde, een robot die een tweeling van hemzelf is. Ishiguro zegt als ingenieur te hopen dat zijn dochter het onderscheid niet kan maken. Maar als vader is hij bang dat hij niet meer nodig is. Zijn gemino\u00efde zakt. Zijn dochter vindt het maar een angstaanjagend ding en ziet liever haar vader. Bij Ishiguro en zijn team overheerst de teleurstelling. \u2018We hebben grote fouten gemaakt,\u2019 zegt de professor robotica tegen zijn medewerkers.<\/p>\n
Levy verwacht dat de Japanner snel vorderingen zal boeken. \u2018Ishiguro zegt dat je iemand nu tien seconden voor de gek kunt houden. Maar mettertijd zal dat tien minuten worden. En als je het tien minuten kan, lukt het ook langer. Ook heeft een mens de neiging te vergeten dat hij met een robot te maken heeft als de interactie met de robot langer duurt.\u2019 Levy heeft nog een ander voorbeeld van succesvolle mensimitaties. \u2018De hoofden die David Hanson maakt, zijn erg overtuigend. Hij verkoopt ze voor 130.000 duizend dollar en meer. Maar in de loop van de tijd zal die prijs dalen en dan kun je een hoofd kopen met alle bewegingen van oog- en gezichtsspieren die wij hebben.\u2019 Deze technologie\u00ebn zullen zich snel ontwikkelen, zeker als bedrijven ontdekken dat ze er geld mee kunnen verdienen, verwacht de promovendus. \u2018Ik denk dat ze in de komende jaren een hoge vlucht zullen nemen, ook vanwege de wens van de Japanse en Amerikaanse overheid om robots te gebruiken om voor ouderen te zorgen.\u2019<\/p>\n
Nog grotere geldstromen verwacht hij vanuit de porno-industrie. \u2018Die mensen hebben gigantische hoeveelheden geld, en als ze een commerci\u00eble kans zien, zullen ze groots investeren. Het kost niet veel verbeelding om in een sekspop die ze nu al voor vijf-, zesduizend dollar verkopen een vibrerende penis of ring te stoppen en een elektronische stem. Als een man een vrouwelijke sekspop koopt, maakt ze alle juiste geluiden wanneer ze simuleert een orgasme te hebben en zegt: schat, wat een fantastische minnaar ben jij. Stel je voor hoeveel je er daar van zou kunnen verkopen.\u2019<\/p>\n
Nu vinden we het misschien de lachlust opwekkende fantasie\u00ebn van een nerd, in de toekomst zullen mensen seks met robots de gewoonste zaak van de wereld vinden, denkt Levy. \u2018In de laatste tweehonderd jaar zijn onze opvattingen over seks spectaculair veranderd. Wie dacht honderd jaar geleden dat mensen zouden trouwen met partners van dezelfde sekse?\u2019<\/p>\n
Met de opmars van de robot is ook het vakgebied van de robotethiek in opkomst. In zijn boek noemt Levy het een belangrijke ethische kwestie dat grote groepen sekswerkers werkeloos kunnen raken. Op een congres presenteerde hij onlangs een paper over de ethiek van robotprostituees. De wetenschapper wilde in zijn verhaal ook wijzen op de andere kant van de medaille. \u2018We moeten niet alleen de ethiek van het bouwen en gebruiken van robots in ogenschouw nemen, maar ook hoe wij met robots omgaan als ze straks een kunstmatig bewustzijn hebben. Mogen we ons jegens hen gedragen op een manier die als slecht zou worden gezien als het om een mens ging? Ik denk van niet.\u2019<\/p>\n
Zelf denkt de zestigplusser het allemaal net niet meer mee te maken. \u2018Maar mocht ik de kans krijgen, dan zou ik zeker een robot kopen, al was het maar uit nieuwsgierigheid.\u2019 Al met al mogen we blij zijn met deze ontwikkeling, vindt hij. \u2018Natuurlijk heeft iedere technologische vooruitgang zijn schaduwkanten. Maar als je naar de positieve kanten kijkt\u2026 Mensen zonder partner kunnen er een vinden. Mensen met psychoseksuele problemen kunnen een robot krijgen die partner \u00e9n psychiater is. Ongelukkig genoeg zijn er pedofielen en mensen met compleet afwijkende seksuele voorkeuren in de wereld. Die kunnen geholpen worden door robots.\u2019<\/p>\n
De inburgering van de robot als liefdes- en sekspartner zal vooral heilzame effecten hebben op de samenleving, denkt Levy. Als hij toch keerzijden moet noemen, is het \u2018dat sommige mensen volledig het idee van een relatie met een menselijk wezen zullen opgeven. Dat zou triest, maar niet desastreus zijn. Een andere angst is dat robots de wereld overnemen. We moeten accepteren dat door slechte intenties van programmeurs of door een soort ongeluk robots idee\u00ebn kunnen krijgen die ingaan tegen wat de maatschappij nodig heeft.\u2019<\/p>\n
Bang dat robots een bijdrage leveren aan de pornoficatie van de samenleving en aan een mechanische, liefdeloze visie op seksualiteit is Levy niet. In lyrische termen beschrijft hij in zijn proefschrift cyberseks als de jongste seksuele revolutie. Met instemming citeert hij de online gastvrouw Cheyenne die stelt dat technologie verlegen, teruggetrokken of met schuldgevoelens kampende mensen de kans heeft gegeven hun seksualiteit te verkennen. Robotica zal ons helemaal het beloofde land van de wellust in voeren. Geheel in stijl kiest de schaakmeester zijn vergelijking: \u2018Zoals schaakprogramma\u2019s geladen zijn met databases van verschillende schaakopeningen, zullen de robots van het komende tijdperk databases krijgen van verschillende seksuele posities en technieken van over de hele wereld. Het zal mogelijk zijn verschillende niveaus en voorkeuren in te stellen, ongeveer op de ?manier waarop je niveaus van vaardigheid en voorkeuren voor speelstijl kunt kiezen op een schaakcomputer.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Liefdesrelaties met robots zullen over niet al te lange tijd eerder regel dan uitzondering zijn. Dat denkt de Britse specialist in Kunstmatige Intelligentie David Levy. De Universiteit Maastricht verleende zijn inzichten afgelopen donderdag wetenschappelijke waardigheid. \u2018Als je een simulatie niet van echt kan onderscheiden, is er geen verschil.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27,405],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Tomas Vanheste","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113343"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=113343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/113343\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Tomas Vanheste","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=113343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=113343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=113343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}