Beschouwing \/ De late lyriek van Alexandr Poesjkin<\/p>\n
Dat po\u00ebzie levens kan redden, bewijzen de vele memoires van overlevenden uit de Goelag. Het declameren van verzen, al dan niet en public, was niet alleen een remedie tegen de apathie, waanzin en wanhoop, maar het hielp je ook je te herinneren dat je nog tot het mensenras behoorde in het stenen tijdperk waarin Rusland in de eerste helft van de twintigste eeuw was vervallen.<\/p>\n
In onze gezegende contreien en tijden is de literatuur gelukkig geen kwestie van leven en dood. Al durf ik met zekerheid te stellen dat ons ook hier heel wat geestelijk leed bespaard zou blijven als we ons meer in de po\u00ebzie zouden verdiepen, bij wijze van aanzienlijk goedkoper alternatief voor psychotherapeutische sessies. In po\u00ebzie die ons niet alleen wil vermaken, behagen of prikkelen, maar die ook onze plaats probeert te defini\u00ebren in onze moeilijk definieerbare werkelijkheid. De po\u00ebzie van Alexandr Sergejevitsj Poesjkin, bijvoorbeeld.<\/p>\n
Wat een verademing is de sobere uitgave van het Verzameld Werk die uitgeverij Papieren Tijger, met nu alweer deel IV (Late lyriek) op onze oververhitte boekenmarkt heeft gebracht. Die niet gewijd is aan moslimkwesties, vrouwen- en Derdewereldleed, jeugdtrauma\u2019s, hartverwarmende regionale wissewasjes, of de zoveelste hype uit de lokale of Angelsaksische literaire scene. Vermoedelijk is dat ook de reden waarom de bundel vrijwel onbesproken is gebleven. Vreemd, want in wezen gaat hij juist over al die \u2018actuele\u2019 kwesties en nog vele andere, zij het niet op een directe wijze.<\/p>\n
Offici\u00eble cultus<\/p>\n
Ik heb nog een reden om uitgeverij en vertaler van deze onvertaalbaar geachte dichter dankbaar te zijn. Als ieder zichzelf respecterend \u2013 en ook nog eens schrijvend \u2013 individu met Russisch als moedertaal, heb ik namelijk een persoonlijke relatie met Alexandr Poesjkin. Ten eerste omdat de moderne Rus\u00adsische taal en de Russische literatuur ondenkbaar zijn zonder Poesjkin en ten tweede in navolging van de Russische schrijvers, dichters en denkers, die zich allemaal verschuldigd aan hem voelen, maar vooral ook diep met hem verbonden.<\/p>\n
Aan Poesjkin heeft Gogol de briljante idee\u00ebn te danken die ten grondslag liggen aan zijn twee grootste werken: Revisor en Dode zielen. Dostojevski, die hem bij de onthulling van zijn standbeeld \u2018de zon van de Russische po\u00ebzie\u2019 noemde, vond dat zijn eigen personages rechtstreeks uit \u2018de psychologie\u2019 van Poesjkin afkomstig waren. De absurdistische dichter en schrijver Daniil Charms rekende af met de offici\u00eble cultus van de dichter die door de sovjet-letterkunde tot heilige martelaar en revolutionair werd gebombardeerd. Uiteraard konden zijn baldadige anekdotes, waarin de \u2018zon\u2019 en \u2018de nationale trots\u2019 graag met stenen gooit, voortdurend van zijn stoel valt en zijn collega Toergenev regelmatig opdraagt om een biertje te gaan halen, pas na de perestrojka gepubliceerd worden. De anti-sovjet-literatuurliefhebbers reageerden even krampachtig op iedere poging om het doodgepoetste imago van de dichter wat leven in te blazen. Na het publiceren van zijn Poesjkin-boek kreeg de in Parijs woonachtige schrijver en literatuurwetenschapper Andrej Sinjavski alias Abram Tertsj bijna de hele emigrantenwereld over zich heen, omdat hij het in zijn hoofd had gehaald om te beweren dat Poesjkin naast een geniale dichter ook nog eens een losbol, rokkenjager en neuroot was en de auteur van uiterst scabreuze verzen zoals \u2018Gavriliada\u2019 waarin hij Maria door God, de duivel en de engel Gabriel laat bezwangeren.<\/p>\n
Schoolcommissie<\/p>\n
Mijn relatie tot Alexandr Poesjkin is een stuk minder beladen. Ik gun hem alle voetjes, lokjes en halsjes die hem voor en tijdens zijn huwelijk met de schone Natalie in vuur en vlam hebben gezet en zijn muze, vermoedelijk het enige vrouwelijke wezen aan wie hij altijd trouw is gebleven, ge\u00efnspireerd hebben tot de vrolijke en treurige, speelse en serieuze liefdesverzen die hij zelfs in de laatste, somberste jaren van zijn leven bleef dichten. Mijn relatie tot Poesjkin is eigenlijk buitenliterair en eerder muzikaal dan talig van aard. Want hij kwam in mijn leven als muziek op het moment dat mijn moeder had bedacht dat ik, als bijna vijfjarige, nu eindelijk eens Russisch moest leren. Met Ests en Tataars kon ik onmogelijk naar de Russischtalige school gaan die mijn ouders voor me in gedachten hadden. Onder de leiding van mijn uiterst Poesjkinofiele moeder moest ik de sprookjes in verzen uit het hoofd leren. Een jaar later, nadat ik enkele fragmenten voor de schoolcommissie had voorgedragen \u2013 voor de Rus\u00adsen kunnen de concoursen en examens niet vroeg genoeg beginnen \u2013 werd ik onmiddellijk toegelaten tot de beste Russischtalige school van onze stad.<\/p>\n
Maar onder de oppervlakte van deze \u2018wereldlijke\u2019 triomf voltrok zich een veel belangrijker en interessanter proces dat ik nog steeds, bijna zevenendertig jaar later, als een wonder blijf beschouwen. Namelijk dat ik dankzij een taal die nog vreemd voor me was en die ik amper kon verstaan maar die in zo\u2019n melodieuze, sprankelende vorm was gegoten, door zo\u2019n natuurlijke ritme bij elkaar gehouden, vrijwel meteen gigantische lappen tekst kon reproduceren die mijn moeder me voorlas. De rest van het leerproces ging volgens mijn moeder vanzelf, dankzij Poesjkin.<\/p>\n
En deze dichter die als een natuurkracht mijn leven was binnengestormd, wordt al jaren gestaag in het Nederlands vertaald! In de tweede taal, chronologisch gezien dan, die inmiddels een even essentieel deel van mijn wezen is geworden als mijn moedertaal.<\/p>\n
Ergens weet ik dat het onmogelijk is om Poesjkin te vertalen. Niet alleen omdat hij de meest Russische is van alle Russische dichters en dat hij in de woorden van Gogol en Dostojevski \u2018de ultieme uitdrukking is van de Russische geest\u2019, maar vooral omdat Poesjkin zo perfect is, omdat de inhoud en vorm bij hem tot een niet minder dan goddelijke harmonie zijn versmolten zodat een vertaler in spe zich al bij de eerste lezing flink moet verweren tegen een allesverzengende faalangst. En natuurlijk ook omdat Poesjkin in een taal kon dichten die zich, dankzij naamvallen en een vrije woordvolgorde, een stuk makkelijker laat rijmen dan het Nederlands. En dan die muzikaliteit, die de grammaticaal en semantisch meest gecompliceerde strofen van hun zwaartekracht verlost en ze omhoog voert, ver voorbij de taalgrens, een eigenschap waardoor Poesjkin zich vrij gemakkelijk in het geheugen nestelt maar die door zijn ongrijpbaarheid een vertaler tot wanhoop kan drijven. Ook het vocabulaire van Poesjkin, die zich onbekommerd door alle stijlen heen beweegt, van archa\u00efsch tot plat, vereist een ontzaglijke woordenschat en evenveel inventiviteit.<\/p>\n
Probeer maar eens om al die kwaliteiten te evenaren in een meer analytische, rationele taal die zich beter leent voor het weergeven van concrete handelingen dan van onbestemde overpeinzingen en die je op de een of andere manier altijd dwingt om je gedachten nader uit te werken \u2013 uit te denken, zo u wilt. Onmogelijk! Maar wat de vertaler Hans Boland ook mag drijven \u2013 krankzinnigheid, vermetelheid of zendingsdrang, hij lijkt zich daar helemaal niets van aan te trekken. En \u00edk trek me terug uit het kamp der puristen. Ik heb het niet zo met de dames en heren die om de haverklap roepen dat deze of gene vertaaloplossing absoluut niet kan en dat het bovendien een regelrechte belediging is voor \u2018de machtigste, prachtigste en de grootste taal ter wereld\u2019 in het algemeen en voor Alexandr Sergejevitsj Poesjkin in het bijzonder. Ik voel me meer op mijn gemak bij wat aardsere geesten zoals bijvoorbeeld de dichter David Samojlov, die vond dat je ongeveer zeventig procent van het origineel in een vertaling adequaat moest zien weer te geven. Waarschijnlijk was ook Hans Boland deze mening toegedaan, anders zou hij allang bezweken zijn onder dit ontzaglijke project en zou ik nooit deze prachtbundel hebben kunnen openslaan, en samen met mij honderdduizend andere Nederlandse lezers.<\/p>\n
Decembristen<\/p>\n
Late lyriek beslaat de periode van 1826 tot 1837, de tien laatste jaren van de dichter. Het is een zeer persoonlijk en tegelijk een historisch document, de volmaakte synthese tussen po\u00ebzie en geschiedschrijving. 1826 is een beslissend jaar, zowel voor Rusland als voor de dichter die zijn lot niet los van het lot van zijn land wil en kan zien. De vervreemding heeft nog niet zijn intrede gedaan in de literatuur, aan de romantische afwijzing van de werkelijkheid heeft de lyrische held van Poesjkin slechts mondjesmaat gedaan \u2013 daar is hij te veelzijdig voor en te levendig. De geest van de dichter, een dichter in de Russische samenleving van de negentiende eeuw, is nog niet gefragmenteerd en afgekoeld door decadentie of een overdosis ironie. Betrokkenheid \u2013 de term \u2018ge\u00ebngageerdheid\u2019 moet nog uitgevonden worden \u2013 is zijn natuurlijke mentale staat.<\/p>\n
Dichter is weliswaar een lastig beroep in een autocratisch land, maar het is nog geen doodvonnis, zoals het een eeuw later in Rusland het geval zal zijn. Er is dus nog enige wisselwerking en misschien zelfs een vorm van dialoog mogelijk tussen de dichter en de macht, een thema of eigenlijk meer een verlangen waarmee deze po\u00ebtische dagboeken gelardeerd zijn.<\/p>\n
In 1826 hangt er een zwarte schaduw over Rusland: het neerslaan van de decemberopstand tegen de autocratie. Vijf van de \u2018decem\u00adbristen\u2019 \u2013 de meeste van hen telg uit een adellijk geslacht \u2013 zijn opgehangen, de rest is veroordeeld tot dwangarbeid in Siberi\u00eb. De \u2018decembristen\u2019 zijn vrienden van Poesjkin, en vriendschap is naast de liefde een van de grootste deugden van de adellijke cultuur waaruit de dichter voortkomt. Vriendschap is onvoorwaardelijk, je kunt het niet eens zijn met je vrienden, zoals Poesjkin het niet eens was met de decembristen, met hun \u2018romantische\u2019 visie op de geschiedenis, met hun cultus van de held die de passieve massa zal leiden, maar toen puntje bij paaltje kwam en hij op bevel van Nicolaas I naar het Kremlin werd gehaald en hem werd gevraagd of hij op 25 december op het Senaatplein zou hebben gestaan als hij toen niet onder huisarrest had gezeten op zijn landgoed, toen was er voor hem slechts \u00e9\u00e9n antwoord mogelijk.<\/p>\n
Progressieve praatjes<\/p>\n
Deze ontmoeting tussen de dichter en de kersverse tsaar luidt een buitengewoon turbulente en gecompliceerde periode in, vol persoonlijke en financi\u00eble problemen die pas met de dood van Poesjkin zal eindigen. Na het bloedige neerslaan van de decemberopstand moet Nicolaas I de publieke opinie voor zich winnen. Met veel tamtam ontslaat hij een door iedereen gehate, half analfabete, reactionaire minister, presenteert zich als hervormer, \u2018vergeeft\u2019 de rebelse dichter, geeft hem toestemming om uit ballingschap terug te keren en noemt hem bovendien de intelligentste man van Rusland. Voortaan zal de tsaar de persoonlijke censor van de dichter zijn. Een bedenkelijke eer, zoals al snel blijkt, want in de praktijk moet Poesjkin zich voor ieder vers verantwoorden voor Benkendorf, de chef van het gendarmeriecorps en het hoofd van de speciale afdeling \u2013 lees: de geheime politie. Een eerlijke, ijverige, bloedserieuze diender van Duitse komaf die het beroep van dichter oprecht lichtzinnig vindt en vooral bedreigend voor de maatschappelijke orde.<\/p>\n
Maar als Poesjkin het Kremlin uitwandelt na die audi\u00ebntie bij de tsaar, is hij nog vol goede moed en zelfs hoop dat de nieuwe keizer misschien in de voetsporen van zijn roemrijke voorganger Peter de Grote zal treden en Rusland de broodnodige hervormingen zal brengen. Maar zo\u2019n gedicht schrijven als \u2018Stanza\u2019s\u2019, dat uit de pen van een brave hofpo\u00ebet lijkt gerold en waarin dit optimisme fraai wordt vormgegeven \u2013 Poesjkin vergelijkt hier Nicolaas met Peter de Grote en voorspelt Rusland derhalve een glorieuze toekomst \u2013 dat blijft voor mij een raadsel. Was het de hielenlikkerij waar zijn vrienden de dichter van hebben beschuldigd? Voelde hij zich gevleid? Liet hij zich inpalmen door de charmes van Nicolaas die na het bloederige begin zich aan zijn onderdanen van zijn beste kant wilde laten zien? Werd hij verblind door diens progressieve praatjes? Smolt hij weg omdat de vorst hem, gelijk God, zijn genade schonk?<\/p>\n
Hoe het ook moge zijn, ik moet de eer van mijn Poesjkin zien te redden. Het dichterlijke antwoord aan zijn vrienden uit 1828 waarin hij hun beschuldigingen van de hand wijst, biedt op het eerste gezicht weinig soelaas. Maar als je dieper tussen de regels van \u2018Aan mijn vrienden\u2019 duikt, blijkt dat het niet zozeer om de tsaar gaat, maar om de andere uitverkorene \u2013 \u2018de door God beminde dichter\u2019. Zonder zijn spiritualiteit en vrijheid is de wereldse macht gedoemd tot tirannie. Profetische woorden, als je naar het Rusland van honderd jaar later kijkt, waar \u2018stroopsmeerders en slaaf een plaats vlak bij de troon verkrijgen.\u2019<\/p>\n
In \u2018De profeet\u2019 uit 1826, een gedicht dat gebaseerd is op het verhaal van de profeet Jesaja, windt Poesjkin er geen doekjes om: de dichter is verplicht om het vrije woord te verbreiden. Aan dit program zal Poesjkin zijn hele leven trouw blijven. Maar hoe verenig je dit ideaal met de werkelijkheid? Daar gaat het juist om, om die worsteling, om de zoektocht naar het antwoord en, als het hoogste doel, naar de harmonie met de wereld die Poesjkin wilde en moest vinden. Voor een negentiende-eeuwse dichter bestond er eenvoudigweg geen alternatief, tenzij hij zich vol walging van de wereld afkeerde, maar Poesjkin was inmiddels de romantische mantel ontgroeid. En de ivoren toren waar de kunstenaars in de toekomst zo veilig zouden vertoeven, was nog niet aan de literaire horizon verrezen.<\/p>\n
Politieke blunder<\/p>\n
In het licht van die onophoudelijke zoektocht krijgen zijn gezagsgetrouwe verzen een andere dimensie. Ik denk dat al die dankbetuigingen aan de tsaar simpelweg een strategisch doel dienen, dat hij hem eerst gunstig wil stemmen om hem vervolgens een wijze raad te geven, in de glimmende verpakking van een lofbetuiging, waarin hij de vorst met zijn nobele, vergevingsgezinde voorganger vergelijkt en hem in feite opdraagt om zijn voorbeeld te volgen.<\/p>\n
Poesjkin doorbreekt hier het stereotype beeld van de revolutionaire dichter en de conventies van de romantiek. Nee, zegt Poesjkin, de werkelijkheid is gecompliceerder dan het romantische ideaal ons wil doen geloven. Waar het om gaat is die beladen driehoek tiran, dichter en het volk. En dan heb je nog die vierde, ontzaglijke kracht die zich door niets en niemand de wet laat voorschrijven \u2013 de geschiedenis. De relatie tussen die vier, dat houdt hem bezig, daar zal hij tot het einde van zijn leven al zijn intellectuele en artistieke inspanningen op richten, alsof hij de formule van de wereld wil ontcijferen. Want Poesjkin mag dan een losbol zijn, een rokkenjager en neuroot, hij blijft in eerste instantie de burger van zijn land waar hij zich verantwoordelijk voor voelt. Zo verantwoordelijk dat er in 1830 \u2018Tot Ruslands lasteraars\u2019 verschijnt, een patriottistisch gedicht op hoge poten dat ik tot nu toe altijd gegeneerd oversloeg om mijn geliefde dichter te sparen. Maar nu ik toch de \u2018Stanza\u2019s\u2019 achter de kiezen heb, kan dit er ook wel bij.<\/p>\n
In het Nederlands gaat het lezen mij iets gemakkelijker af, alsof een transformatie naar een andere taal ook meteen een zekere afstand schept waardoor de pijn die deze politieke blunder bij mij veroorzaakt, enigszins verzacht wordt. Mijn Poesjkin die het gewelddadige neerslaan van de Poolse opstand rechtvaardigt! Die zijn genie in dienst stelt van het Grootrussische imperialisme! Was hij toch een echte Rus met een hang naar de sterke hand? Maar in die tijd werd hij ook beschuldigd van liberalisme.<\/p>\n
We moeten ook niet vergeten dat Rusland destijds opgeschrikt werd door een reeks extreem wrede \u2018cholera-opstanden\u2019. Was hij bang dat de Russische staat onder de binnenlandse en de buitenlandse problemen zou bezwijken en daarom ondanks alles verdedigd moest worden? Of was het toch zijn verlangen naar harmonie als een hogere macht waarin ook politieke tegenstellingen opgelost konden worden? Of was hij misschien een slachtoffer van de identiteitscrisis waarin Peter de Grote, volgens sommige historici, de Russische intellectuelen heeft gestort toen hij Rusland van de ene dag op de andere wilde europeaniseren? Voelde Poesjkin zich als gevolg daarvan Europeaan noch Rus en bevond hij zich in een soort geestelijk schisma, de bron van de ambivalentie en existenti\u00eble verscheurdheid die later andere Russische schrijvers tot de mooiste romans zou inspireren?<\/p>\n
Er is hier geen eenduidig antwoord mogelijk, tenzij we in deze kwestie als verklaring genoegen kunnen nemen met de uiterste complexiteit van het menselijke bestaan.<\/p>\n
Deze gedichten lijken de laatste uitbarstingen van Poesjkins chauvinisme. Rond die tijd laat hij ook de geruststellende idee los van de geschiedenis als een blinde natuurkracht waartegen ieder verzet zinloos is en hoogmoedig. De evolutie van zijn geest lijkt meer op een revolutie, zijn intellectuele bevindingen vinden razendsnel hun artistieke vorm: hij stort zich op het proza, voltooit de Kleine Tragedies, werkt aan een boek over de Russische geschiedenis. Zijn overpeinzingen kristalliseren zich ten slotte uit in een van de belangrijkste thema\u2019s van de Russische literatuur \u2013 de staat en het individu. In 1833 schrijft hij \u2018De bronzen ruiter\u2019 met als hoofdpersonage \u2018de kleine man\u2019 die in opstand durft te komen tegen de absolute macht. Dit lange gedicht wordt in 1834 verboden door de tsaar.<\/p>\n
Gedresseerde hond<\/p>\n
Deze bundel bevat natuurlijk veel meer. Aan stof geen gebrek: zijn talloze nieuwe verliefdheden, zijn huwelijk met een van de mooiste bruiden van Moskou, de herinneringen aan oude liefdes, de rouw om zijn gestorven vrienden, zijn liefde en respect voor de Griekse klassieke dichters die hij soms verwoordt in onweerstaanbare rijmloze hexameters, zijn vriendschappen, zijn vijanden die hij met giftige epigrammen bestookt, zijn jeugd, zijn reizen, de natuur, de Europese po\u00ebzie en de ruige Slavische folklore. Maar ook de morele corruptie van de Russische maatschappij waar het verklikken gaandeweg een doodgewoon bijbaantje wordt, de strijd om zijn particuliere vrijheid \u2013 zelfs de briefwisseling met zijn vrouw wordt door de geheime politie doorgelicht. En ook zijn afkeer van het opgedrongen romantische imago van een dichter die in wezen de rol van clown vervult voor de verveelde beau monde. \u2018De buren komen langs om zich aan mij te vergapen alsof ik een gedresseerde hond ben,\u2019 lezen we in een van zijn brieven.<\/p>\n
Zowel zijn late, filosofische gedichten die vaak schrijnend zijn en grimmig van toon, en waarvan je het vermoeden hebt dat ze het laatste toevluchtsoord waren van zijn steeds eenzamer wordende geest, als de speelse, lichte, haast onthechte verzen zijn uitstekend vertaald. Met behoud van alle rijmschema\u2019s, wat op zichzelf al een indrukwekkende prestatie is gezien de matige \u2018rijmbaarheid\u2019 van het Nederlands. Soms moest ik wel even slikken als ik bijvoorbeeld op woorden stuitte als \u2018zelfzorg\u2019, \u2018spontaan\u2019 of \u2018mediteren\u2019. Maar misschien kunnen we die als een soort tegenhangers beschouwen van Poesjkins archa\u00efsmen, waarvan hij rijkelijk en met plezier gebruik maakte en die van z\u00edjn lezers waarschijnlijk ook een zekere gewenning vereisten. En om \u2018een figuurtje om te watertanden\u2019 zou Poesjkin zelf ongetwijfeld hartelijk gelachen hebben.<\/p>\n
Volgens mij kunnen Poesjkin en Boland het best goed met elkaar vinden: een eigenwijze dichter die de literaire conventies, stijlen en woorden \u2013 de taal \u2013 aan zijn waanzinnige muzikaliteit onderwerpt en een even eigenwijze vertaler die niet van plan is om hem slaafs na te volgen maar er een autonoom werk van maakt met een optimaal gebruik van alle middelen van z\u00edjn taal. Maar wat heeft de moderne Nederlandse lezer nu aan de po\u00ebzie van een negentiende-eeuwse Russische dichter? Die gaat immers niet over onze polders en beemsters en niet eens over onze voor- en achtertuintjes. De po\u00ebzie van Poesjkin gaat over veel belangrijker zaken, namelijk over onszelf, zoals we zijn en willen zijn en niet willen of kunnen zijn, gevangen in de verstikkende constructies waarin we keer op keer de kille abstractie van de wereld proberen te vangen.<\/p>\n
Alexandr Poesjkin: \u2018Late lyriek\u2019 (deel IV). Vertaling en commentaar Hans Boland, uitgeverij Papieren Tijger, 482\u00a0pagina\u2019s, \u20ac 40<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sana Valiulina leerde op vijfjarige leeftijd Russisch door gedichten van Poesjkin te declameren. Haar Poesjkin, op zoek naar harmonie met de wereld, vond ze terug bij vertaler Hans Boland. \u2018Volgens mij kunnen Poesjkin en Boland het best goed met elkaar vinden.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Sana Valiulina","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112927"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=112927"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112927\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sana Valiulina","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=112927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=112927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=112927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}