{"id":112837,"date":"2007-11-03T12:00:00","date_gmt":"2007-11-03T10:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/darfur-internationale-onmacht\/"},"modified":"2007-11-03T12:00:00","modified_gmt":"2007-11-03T10:00:00","slug":"darfur-internationale-onmacht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/darfur-internationale-onmacht\/","title":{"rendered":"Darfur: internationale onmacht"},"content":{"rendered":"
\n

De vos bewaakt het kippenhok<\/h3>\n

De Soedanese dictator Omar Al Bashir trekt zich niets aan van buitenlandse kritiek op de voortgaande etnische zuiveringen in Darfur. De verdeelde internationale gemeenschap blijft achter de feiten aanhollen. Hoe de slagers van Darfur de rest van de wereld het nakijken geven. <\/p>\n

Omar Al Bashir is een pafferige, kale man met een bril. Meestal draagt hij een generaalsuniform, soms ook een Soe\u00addanees gewaad en een grote tulband. Van eenvoudige dorpsjongen bracht hij het tot generaal; in 1989 greep hij de macht. Onmiddellijk verbood hij alle politieke partijen, ontbond hij het parlement en legde hij de onafhankelijke pers aan banden. Honderden intellectuelen werden opgepakt en gevangen gezet. Al Bashir maakte zichzelf president, premier, baas van het leger \u00e9n minister van Defensie. <\/p>\n

In het zuiden van het land wonen christelijke en animistische Afrikaanse stammen die al ruim een eeuw worden overheerst door de Arabische machthebbers in het noorden. Vlak voor de onafhankelijkheid in 1956 was er een oorlog begonnen: het zuiden kreeg nauwelijks een aandeel in de macht en greep naar de wapens. Al Bashir \u2013 die ook jarenlang in het zuiden vocht \u2013 zette de oorlog met alle middelen voort. Hij liet vluchtelingenkampen bombarderen en verhinderde voedselhulp aan de hongerende bevolking. <\/p>\n

Het inzetten van milities voor het opknappen van vuile klussen, zoals dat sinds 2003 ook in Darfur gebeurt, is niet nieuw in Soedan. In het zuiden werden in het verleden jihadi\u2019s ingezet om de christelijke en animistische zuiderlingen te \u2018bekeren\u2019. Moord, plundering, verkrachting en het in slavernij voeren van Afrikaanse dorpelingen was aan de orde van de dag. Volgens het islamitische oorlogsrecht zijn krijgsgevangenen die geen moslim zijn immers automatisch de slaven van degene die hun leven spaart.<\/p>\n

Een militaire commandant in de door zwarten bewoonde Nuba-bergen riep in januari 1992 op tot het \u2018etnisch zuiveren\u2019 van het gebied. In juni van dat jaar werd de bevolking in kampen bijeen gedreven. Internationale hulpverleners kregen aanvankelijk geen toegang, met uitzondering van islamitische organisaties. Later werden de gevangenen overgebracht naar werkkampen die toebehoorden aan de elite uit Khartoem en gevestigd waren op land van de verjaagde dorpelingen. Veertigduizend anderen werden naar het noorden getransporteerd. De meesten overleefden de tocht niet.<\/p>\n

Het etnisch zuiveren en in slavernij voeren van Afrikanen is doorgegaan. De internationale gemeenschap stond erbij en keek ernaar. Keer op keer spraken de Verenigde Naties, Europa en de Verenigde Staten hun leedwezen uit over de voortdurende schendingen van de mensenrechten in het zuiden van Soedan en werden ambassadeurs op het matje geroepen. Amerikaanse bedrijven mochten niet langer in het land investeren, wapenleveranties door het Westen waren verboden. Soedan raakte steeds verder ge\u00efsoleerd, zeker toen duidelijk werd dat het land terroristische organisaties van trainingen voorzag en gedurende een paar jaar onderdak verschafte aan Osama bin Laden. Maar echt ingrijpen? Dat gebeurde niet.<\/p>\n

Hetzelfde scenario herhaalt zich nu in Darfur. Sinds 2003 zijn daar tweehonderdduizend mensen omgekomen \u2013 of misschien wel meer, niemand weet precies hoeveel lijken er in de massagraven liggen. En meer dan twee miljoen mensen zijn verjaagd van huis en haard.
Het regime doet ook nu wat het wil en de internationale gemeenschap kijkt opnieuw onmachtig toe. <\/p>\n

Abominabel
Het begon al helemaal verkeerd. In 2003 en 2004 onderhandelden internationale diplomaten over een vredesakkoord in de oorlog tussen het noorden en zuiden van het land. Voormalig speciaal vertegenwoordiger van de Verenigde Naties Jan Pronk, die Soedan eind vorig jaar moest verlaten nadat hij kritiek had geleverd op het regime, noemt de opstelling van de internationale gemeenschap destijds \u2018abominabel\u2019. \u2018Medewerkers van de Verenigde Naties zeiden: ook Darfur moet onderdeel zijn van de onderhandelingen.\u2019 Maar daar wilden de Britse en Amerikaanse onderhandelaars niet aan. Zij waren bang dat de noord-zuid-vrede in gevaar kwam. Pronk: \u2018Dat is heel kortzichtig geweest.\u2019 <\/p>\n

Naast de totale focus op het noord-zuid-conflict bestond er bij de ambassades in Khartoem domweg te weinig kennis om het conflict in Darfur goed in te schatten, zegt oud-ambassadeur Adriaan Kooijmans. \u2018We hadden een ambassade in sluimertoestand omdat de ontwikkelingshulp aan Soedan was opgeschort. Ik zat daar met twee medewerkers. En dan breekt de grootste humanitaire ramp van de laatste jaren uit. Je hebt nauwelijks tijd om je te verdiepen in de achtergronden van het conflict. Je bent alleen maar bezig met het managen van de humanitaire hulpbureaucratie. En dus is de kennis van zaken heel matig. Je weet in het begin eigenlijk niet waar je het over hebt. Als ik minister was, zou ik zeggen: \u201cIk wil een team van de beste antropologen, arabisten en veiligheidsexperts die twee maanden naar Darfur gaan met de opdracht alles en iedereen te spreken.\u201d Maar dat gebeurde niet, dat viel buiten het plan.\u2019
Kooijmans noemt het regime in Khartoem \u2018geslepen\u2019. De deur staat altijd open, je kan over van alles praten, ze erkennen dat er dingen niet in orde zijn. Er worden op het hoogste niveau procedurele afspraken gemaakt, maar dan gaat het lager in de bureaucratie mis. Afspraken worden niet nagekomen, visa niet afgeleverd, de samenwerking stokt. <\/p>\n

Het regime in Khartoem is altijd onderschat, vindt Jan Pronk. De Soedanese diplomatie en het overheidsapparaat hebben sinds het aantreden van Al Bashir in 1989 hun tactieken kunnen verfijnen. Verdeel-en-heerspolitiek, daar zijn ze goed in. Ze spelen rebellenbewegingen tegen elkaar uit, maar ook de internationale gemeenschap. Ze beloven dingen die ze niet uitvoeren. \u2018De vertegenwoordigers van het regime in Khartoem kunnen heel slim argumenteren. Ze zijn continu bezig met het verzwakken van de ander. Ik heb daar in technisch opzicht bewondering voor.\u2019
Pronk omschrijft Soedan als een echte politiestaat: \u2018Het land heeft het sterkste veiligheidsapparaat van Afrika, mensen kunnen ongestraft verdwijnen, er wordt op grote schaal gespioneerd. Mensen bij de Verenigde Naties werden bedreigd.\u2019<\/p>\n

De hel
Op 1 januari 2004 werd het vredesakkoord tussen noord en zuid gesloten. De beelden van Omar Al Bashir die zijn zuidelijke tegenstrever John Garang de hand schudde, gingen de hele wereld over. In Darfur was het moorden toen al in volle gang. De slachtoffers waren aan de goden overgeleverd. Alleen Artsen zonder Grenzen en wat lokale medewerkers van de Verenigde Naties waren ter plaatse om de vluchtelingen op te vangen. Het regime weigerde de internationale gemeenschap domweg de toegang tot Darfur. <\/p>\n

Pas na het sluiten van het vredesakkoord ging de internationale gemeenschap zich echt richten op de West-Soedanese provincie. Begin februari 2004 ging toenmalig ambassadeur Kooijmans voor de eerste keer kijken. Hij belandde midden in de hel. In een droge rivierbedding nabij het noordelijke stadje Kutum sprak hij met vluchtelingen die net uit hun dorpen waren verjaagd. De Janjaweed, de milities die verantwoordelijk zijn voor het merendeel van de moordpartijen en nauw samenwerken met het leger, hingen dreigend rond in de omgeving. Vanuit het vliegtuig zag hij later overal brandende dorpen. \u2018De vlammen sloegen uit de daken. Maar toen we bij de gouverneur in Al Fasher aankwamen, reageerde die verbaasd. Brandende dorpen? Waar dan?\u2019 <\/p>\n

In maart 2004 werd de internationale druk op het regime zo groot dat het uiteindelijk toestemming gaf voor een grootschalige hulpoperatie. Vanuit Khartoem gezien was dat het juiste moment: Darfur was leeggeveegd, de zuiveringen waren voltooid. De mensen die nog in leven waren, moesten maar worden gevoed door de internationale gemeenschap. Minister van Defensie Abdelrahim Mohamed Hussain (hij was verantwoordelijk voor de operaties in Darfur) kwam met het cynische idee om van de vluchtelingenkampen beveiligde steden te maken om er zo voor te zorgen dat de dorpelingen niet langer met de rebellen contact konden onderhouden. De minister wilde graag achttien \u2018concentratie-centra\u2019. <\/p>\n

Vermaningen
Minister Bert Koenders van ontwikkelingssamenwerking reisde net na zijn aantreden in mei van dit jaar naar Khartoem. Daar ging hij ook op visite in het presidenti\u00eble paleis. Al Bashir praatte via een tolk. Zoals alle westerse ministers die de gang naar Khartoem maken, kwam ook Koenders met een hele lijst vol vermaningen en kritiek. Zo kaartte hij de moeilijke toegang en de vele belemmeringen aan voor mensen die in Darfur hulp willen bieden (zie het artikel op pagina 54-59). Waarom liet Soedan geen twintigduizend vredessoldaten toe, vroeg Koenders. Dat zou toch een fraaie oplossing van het probleem zijn? En waarom gebruikte de Soedanese regering witte vliegtuigen om dorpen aan te vallen? Dit was toch de kleur van de vredesoperaties van de VN? Darfur de vrede in bombarderen, dat vond Koenders geen goed idee. <\/p>\n

\u2018Het was een heel fors gesprek,\u2019 zegt de minister later op zijn kamer in Den Haag. Maar of het iets heeft uitgemaakt? Het probleem in Darfur was heel beperkt, had Al Bashir volgehouden. Daarnaast had Soedan het recht zich te verdedigen. Dat wilde Koenders toch zeker niet ontkennen? De internationale gemeenschap had het probleem uitvergroot, zei Al Bashir. De westerse media baseerden zich op leugenachtige hulpverleners die de toestand verdraaiden om hun eigen straatje schoon te vegen. Daarmee kon Koenders het doen. De Nederlandse minister tekende protest aan, Al Bashir deed dat ook.<\/p>\n

Toen de minister de volgende dag een vluchtelingenkamp bezocht, vloog er pesterig laag een legerhelikopter over. En toen hij wat later op het dampende asfalt van het vliegveld van Nyala stond om naar een bijeenkomst te gaan waar rebellenleiders probeerden de eenheid te herstellen, werd hem domweg te verstaan gegeven dat dat niet doorging. Het was te gevaarlijk, zeiden zijn Soedanese gastheren, en aan dat gevaar wilden ze hun excellente gast niet blootstellen. Hoe gevaarlijk het zou zijn geweest, bleek de dag er na. Toen bombardeerde de luchtmacht het kamp waar de rebellen aan het overleggen waren. Koenders: \u2018De Soedanezen hebben mijn bezoek, net als dat van veel andere buitenlandse gasten, gefrustreerd. Niettemin blijft Nederland zeer actief in de onderhandelingen over Darfur. \u2019 <\/p>\n

Hoop
Op 31 juli besloot de Veiligheidsraad unaniem een vredesmacht van twintigduizend soldaten naar Darfur te sturen. De Afrikaanse Unie, die al in Darfur zit, moet daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Ban Ki-moon, de nieuwe secretaris-generaal, noemde de beslissing \u2018historisch\u2019 en \u2018zonder precedent\u2019. Doorbraak kwam toen China, veruit de grootste afnemer van Soedanese olie, eindelijk wat druk uitoefende op Khartoem. China wil kost wat kost voorkomen dat de Olympische Spelen in Peking volgend jaar de geschiedenis ingaan als de \u2018Genocide Spelen\u2019. Daarnaast toont China grote interesse in de olievelden in Tsjaad. Het is een Chinees belang dat er rust in het gebied komt. De vredesmacht moest een einde maken aan de tragedies in Darfur, aldus Ban Ki-moon. Voor de vluchtelingen in de kampen gloorde hoop.<\/p>\n

Nu, twee\u00ebnhalve maand later, is dat optimisme grotendeels verdampt. Amnesty International kwam onlangs met een alarmerend rapport over de wijze waarop het Soedanese regime de VN-vredesmissie probeert te saboteren. Khartoem heeft er de afgelopen jaren voortdurend alles aan gedaan om de vredessoldaten van de Afrikaans Unie het leven zo zuur mogelijk te maken. Zo mochten die geen militaire helikopters gebruiken. Grote vliegtuigen mochten niet landen om troepen en goederen in te vliegen. Alles moest via de haven van Port Sudan worden ingevoerd. Dat leverde maandenlange vertraging op, als de goederen al ooit aankwamen. Door Canada geschonken pantserwagens bleven bijvoorbeeld tijden in de haven staan omdat de papieren niet in orde zouden zijn. Soedan slaagde er op deze manier in de Afrikaanse vredesmacht, die toch al slecht bewapend was en kampte met personeelsgebrek, vleugellam te maken. <\/p>\n

Eenzelfde scenario van obstructie en dwarsliggerij dreigt nu bij de komst van de VN-missie. Amnesty International heeft de problemen ge\u00efnventariseerd. Noorse genietroepen zijn niet welkom, evenmin als Thaise infanteristen. De gevechtshelikopters die het Arabische Jordani\u00eb aanbood, werden geweigerd. Soedan, dat zich altijd zo op zijn Arabische identiteit beroept, wilde plotseling alleen maar Afrikaanse troepen op zijn grondgebied. Men weet in Khartoem dat juist de armlastige Afrikaanse landen geen helikopters in de aanbieding hebben en geen goed uitgeruste genietroepen kunnen leveren. <\/p>\n

Ook over het hoofdkantoor van de nieuwe missie maakt het regime grote problemen. Dat zou aanvankelijk in de stad Nyala komen, vlakbij vliegveld en spoorlijn. Maar de regering heeft de beslissing over de plek waar dat gebouw moet komen keer op keer uitgesteld. En dus wordt er nog steeds niets gebouwd. De kans is groot dat de VN\u2019ers nu gaan werken vanuit het huidige kantoor van de Afrikaanse Unie in Al Fasher. Dat gebouw is berekend op driehonderdvijftig mensen. Er zitten er nu al zeshonderd in. <\/p>\n

En dan is er de kwestie van de bewegingsvrijheid van de VN troepen. Mag er \u2019s nachts gevlogen worden? Moeten de militairen zich aan de door de Soedanezen opgelegde avondklok houden? Kunnen ze vrij de provincie doorreizen? Geen van deze vragen is beantwoord.<\/p>\n

Volgens Jan Pronk is het niet alleen de voortdurende obstructie waardoor de effectiviteit van de missie twijfelachtig wordt; hij vindt dat de VN-resolutie principieel niet deugt. Hij wijst er op dat de Soedanese vertegenwoordigers bij de VN er in slaagden van de missie een operatie zonder tanden te maken. Het ergste is dat de bepaling dat de VN-militairen de Janjaweed mogen ontwapenen \u2018eruit is onderhandeld\u2019. Dat betekent dat de vredesmacht \u2013 net als destijds in Srebrenica \u2013 zal moeten toekijken hoe gewapende krijgsbenden rondhangen bij de vluchtelingen zonder dat men er iets tegen kan doen. De Soedanese overheid heeft zich verder het recht voorbehouden om operaties uit te voeren \u2018ter bescherming van de bevolking\u2019. Als Khartoem dat wil, moeten de VN\u2019ers dus het veld ruimen. Pronk vindt het verder een probleem dat in Soedan nu twee VN-missies naast elkaar aan de gang gaan: eentje voor het noord-zuid-conflict en eentje voor Darfur. Dat leidt alleen maar tot misverstanden en verdubbelingen. Het regime krijgt zo de kans twee bureaucratie\u00ebn tegen elkaar uit te spelen. Pronk: \u2018Ik vind dat de Veiligheidsraad heel slap heeft geopereerd.\u2019<\/p>\n

Genocidale bedoelingen
In opdracht van de Verenigde Naties onderzocht een commissie onder leiding van de Italiaanse professor Antonio Cassese eind 2004, begin 2005 of er in Darfur sprake was van genocide in de zin van het genocideverdrag. Als dat het geval zou zijn, zou de internationale gemeenschap op grond van dat verdrag moeten ingrijpen. Van genocide kon niet gesproken worden, vond de commissie. De regering van Soedan was volgens haar nooit van plan geweest een complete bevolkingsgroep uit te roeien. Maar er was wel degelijk sprake van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Het Internationaal Strafhof zou volgens de rapporteurs mogelijk wel \u2018individuen, inclusief regeringsfunctionarissen\u2019 kunnen vervolgen voor daden die zijn begaan \u2018met genocidale bedoelingen\u2019. <\/p>\n

Een van de gruwelijkste verklaringen in het rapport is afkomstig van een anoniem meisje uit het dorp Tarna dat in januari 2003 werd aangevallen door een bende van drieduizend strijders op kamelen en militairen in jeeps. Overal in het dorp werd gemoord en geplunderd. Tien mannen vielen het huis van het meisje en haar zes zusjes binnen. \u2018Waarom zijn jullie hier nog, jullie slaven,\u2019 schreeuwde een van de binnendringers. Ze werden in elkaar geslagen en toen op auto\u2019s geduwd en naar een nabijgelegen kampje gebracht. Daar hurkten vijfennegentig naakte vrouwen bij elkaar op de grond. Ook de zusjes werden gedwongen hun kleren uit te trekken. Onder de bomen stonden en lagen Janjaweed-strijders. \u2018We werden geslagen met leren riemen, getrapt en geduwd. Ze noemden ons opnieuw slaven,\u2019 vertelde het meisje de commissie. De volgende ochtend om acht uur kwamen een nieuwe groep mannen aan. \u2018Toen werd ik voor de eerste keer verkracht. Het ging de hele week door. Voor het oog van de andere vrouwen en de Janjaweed werd ik gedwongen seks te hebben. Ik ben in totaal veertien keer misbruikt. Het was schaamteloos.\u2019 Na verloop van tijd lieten de strijders het meisje gaan. Haar zusjes moesten achterblijven. Ze heeft ze nooit meer teruggezien. Er wordt door militairen en Janjaweed in Darfur stelselmatig verkracht, concludeert de commissie. <\/p>\n

Ook de gebeurtenissen in het dorp Kailek, waar de commissie onderzoek naar deed, zijn gruwelijk. Hier dreven de Janjaweed dertigduizend mensen op een kleine oppervlakte samen. Kailek benadert het dichtst het klassieke concentratiekamp. De bewakers verkrachtten naar willekeur vrouwen, mannen werden achter kamelen gehangen en over de rotsige keien getrokken. De vluchtelingen kregen wekenlang nauwelijks voedsel, kinderen stierven als vliegen. De mensonterende toestanden duurden vijftig dagen. Pas na heftige internationale druk voerde de regering de vluchtelingen naar andere kampen af. <\/p>\n

Gebrek aan bewijs
Het Internationaal Strafhof in Den Haag zou zich over deze en andere zaken buigen, concludeerde de commissie. Luis Moreno Ocampo, de openbaar aanklager, is al twee jaar met Darfur bezig en heeft tot nu toe slechts twee verdachten aangeklaagd. Verder onderzoek naar commandostructuren en verantwoordelijken op het hoogste niveau blijft vooralsnog uit.
De uitlevering van de twee mannen die wel zijn aangeklaagd, schiet ook niet op. President Al Bashir noemt de beschuldigingen van het Hof onterecht en weigert het tweetal uit te leveren. Een van hen is Ali Kushayb, die volgens het Strafhof leiding gaf aan duizenden Janjaweed-strijders. Het openbaar ministerie in Khartoem hield Kushayb sinds vorig jaar november vast om hem te ondervragen. Maar drie weken geleden maakten de autoriteiten bekend het onderzoek tegen Kushayb \u2018wegens gebrek aan bewijs\u2019 te staken. Hij loopt nu weer vrij rond.<\/p>\n

De andere bij het Strafhof aangeklaagde persoon is Ahmed Haroun, die als onderminister van Binnenlandse Zaken vanuit Khartoem de etnische zuiveringen hielp organiseren. Vier jaar later zit Haroun nog gewoon in Khartoem. Hij liet onlangs in een Soedanese krant weten dat hij zich totaal geen zorgen maakt over het feit dat hij door Interpol gezocht wordt. Haroun is inmiddels minister van Humanitaire Zaken en overlegt met de hulporganisaties die de door hem verdreven vluchtelingen in Darfur opvangen. Onlangs promoveerde het Soedanese regime Haroun zelfs tot adviseur mensenrechtenzaken. In die hoedanigheid behandelt hij klachten over mensenrechtenschendingen: de vos bewaakt het kippenhok. <\/p>\n

Hoe kan het dat een regime dat stelselmatig zulke gruwelijke misdaden begaat, de internationale gemeenschap schoffeert en weigert verdachten van oorlogsmisdaden uit te leveren, niet harder wordt aangepakt? De belangrijkste reden: de internationale gemeenschap is al jarenlang verdeeld over Soedan. De Russen en de Chinezen steunen het regime en houden het de hand boven het hoofd. China koopt bijna alle Soedanese olie op. Ter onderstreping van de goede relaties schonk de Chinese president Hu Jintao tijdens zijn laatste bezoek zelfs een nieuw paleis aan Al Bashir. De Russen zijn grote wapenleveranciers van het regime in Khartoem, ondanks een wapenembargo. <\/p>\n

Bij de Amerikanen liggen de verhoudingen ingewikkelder. Oud-minister Colin Powell noemde de gebeurtenissen in Darfur \u2018genocide\u2019 en ook president Bush is een echte Soedan-basher. Maar tegelijkertijd werken de CIA en de Soedanese geheime dienst samen in de War on Terror. De CIA bouwt in Khartoem op dit moment zijn grootste ondervragingscentrum in Afrika. De Soedanese geheime dienst Mukhbaharat zou veel kennis hebben over Al-Qaida en Iraakse opstandelingen. De baas van die geheime dienst, majoor generaal Salah Abdallah Gosh, ging in 2005 zelfs drie dagen op bezoek in Washington, zo ontdekte de Los Angeles Times. Hij werd op en neer gevlogen door de CIA. Blijkbaar was het geen bezwaar dat Gosh een van de bedenkers zou zijn van de etnische zuiveringen in Darfur. \u2018De Amerikanen sturen af en toe een gezant die kritische dingen zegt,\u2019 aldus een anonieme diplomaat die de ontwikkelingen in Darfur al jarenlang volgt. \u2018Maar de Soedanese regering weet dat het daar bij blijft.\u2019 <\/p>\n

Ook van de Europese Unie hoeft Al Bashir niet veel te vrezen. Zoals gewoonlijk zijn de leden daarvan te zeer verdeeld om gezamenlijk tot actie over te gaan. Toen het regime onlangs een EU-vertegenwoordiger tot persona non grata verklaarde, was Europees Commissaris Louis Michel zelfs zo laf om het regime zijn excuses aan te bieden voor het optreden van de Zweedse diplomaat Kent Degerfeld \u2013 terwijl de beste man niets anders had gedaan dan contacten onderhouden met politici van de oppositie. <\/p>\n

De EU stuurt wel drieduizend militairen naar het buurland Tsjaad, een vroegere kolonie van Frankrijk. De troepen gaan niet in de eerste plaats om vluchtelingen te beschermen, maar om te voorkomen dat de gevechten in Darfur zich verder uitbreiden naar het buurland. Want als dat zou gebeuren, bestaat de kans dat de positie van de door Frankrijk gesteunde Tsjadische president D\u00e9by in gevaar komt. D\u00e9by is lid van de Zagawha, een Afrikaanse stam die aan beide zijden van de grens woont en direct betrokken is bij de strijd tegen het regime in Khartoem. Frankrijk (en ook gelegenheidspartner Khaddafi van Libi\u00eb, die D\u00e9by eveneens steunt) zijn bang dat door de Soedanese overheid gesteunde Tsjadische rebellen oprukken naar de hoofdstad N\u2019Djamena. <\/p>\n

Hakken in het zand
\u2018Het regime in Khartoem koos er de afgelopen jaren bewust voor de internationale kritiek te trotseren,\u2019 zegt Jan Pronk. \u2018Drie verschillende Soedanese ministers vertelden me vertrouwelijk dat er intern beraad is geweest. Er waren twee keuzen. Of luisteren naar de kritiek, vredestroepen toelaten, ervoor zorgen dat de Janjaweed ontmanteld wordt en de vluchtelingen naar huis sturen, \u00f3f de hakken in het zand zetten en doorgaan.\u2019 <\/p>\n

Als ze de eerste optie hadden gekozen, was het regime ongeloofwaardig geworden, zeiden die ministers. De zin \u2018VN-troepen? Dat nooit!\u2019 ligt president Al Bashir namelijk in de mond bestorven. Net als \u2018weg met alle rebellen\u2019. Arabische nationalisten, islamitische fundamentalisten en andere hardliners in het regime waren in opstand gekomen als de leiders een softe opstelling hadden gehad. En dus bleef de inner circle uit angst voor een mogelijke staatsgreep voor de harde lijn kiezen. \u2018Ze kunnen gerust zijn,\u2019 zegt Pronk. \u2018Na vier jaar blijkt dat ze overal mee weg komen.\u2019
Afgelopen week was er een nieuwe ronde van vredesbesprekingen in de Libische hoofdstad Tripoli. De internationale gemeenschap blijft, in de lijn van de laatste jaren, inzetten op samenwerking met de Soedanezen. Ook minister Koenders vindt het op dit moment, met de vredestroepen in aantocht, geen goed moment voor sancties. Koenders: \u2018Sancties lijken nu symboolpolitiek, maar ze moeten wel direct boven de markt hangen als Soedan vredestroepen tegenhoudt. Je moet met sancties dreigen om dingen gedaan te krijgen.\u2019<\/p>\n

Pronk is het daar niet mee eens. De internationale gemeenschap is genoeg geschoffeerd, vindt hij. Dat een buitenlands leger het regime zal verjagen, is na het debacle in Irak geen optie meer. Maar, vraagt Pronk zich af, waarom hebben de VN de afgelopen tijd alles ingezet op de komst van vredestroepen? Waarom maken ze niet meer gebruik van de andere mogelijkheden om het regime onder druk te zetten? Er bestaat nog een oud wapenembargo uit de tijd van de noord-zuid-oorlog, dat op grote schaal wordt genegeerd. Waarom worden er geen sancties afgekondigd tegen de Soedanese olie-export? Het grootste deel van de opbrengsten wordt immers rechtstreeks aangewend ter financiering van de oorlog in Darfur. Waarom krijgen kopstukken van het regime geen reisverbod? <\/p>\n

Als de politiek van pappen en nathouden doorgaat, vreest Pronk dat de vluchtelingen nog jarenlang in kampen zullen zitten. \u2018Die mensen zullen uiteindelijk worden vergeten,\u2019 zegt hij.
\u2018Als het om Darfur gaat, is er geen internationaal leiderschap,\u2019 voegt de anonieme diplomaat daaraan toe. \u2018De meeste diplomaten in Khartoem zijn heel jong en onervaren, kunnen vanwege veiligheidsredenen niet reizen buiten de steden in Darfur, spreken de taal niet en hebben daardoor geen goed inzicht, geen gevoel voor wat zich er afspeelt. De complexe relaties tussen de verschillende facties van de rebellenbeweging die voor een groot deel worden veroorzaakt door etnische spanningen blijven voor hen onbegrijpelijke materie. De Soedanese regering geeft heel weinig speelruimte om iets ten goede te keren, en dat wordt dan verprutst door onkunde en amateurisme. Het is om krankzinnig van te worden.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De Soedanese dictator Omar Al Bashir trekt zich niets aan van buitenlandse kritiek op de voortgaande etnische zuiveringen in Darfur. De verdeelde internationale gemeenschap blijft achter de feiten aanhollen. Hoe de slagers van Darfur de rest van de wereld het nakijken geven.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,69,193,1935],"tags":[783,2623],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112837"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=112837"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112837\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=112837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=112837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=112837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}