Profiel Angela Merkel<\/p>\n
Toen bondskanselier Angela Merkel nog fractievoorzitter was van de CDU in het parlement, vertrouwde ze de meeste van haar partijgenoten niet. Ze omringde zich met een klein groepje adviseurs: chef de bureau Beate Baumann en woordvoerder Eva Christiansen die in Berlijn samen het Girls Camp werden genoemd. Een handjevol mannelijke vertrouwelingen, onder wie Ronald Pofalla (nu secretaris-generaal van de CDU) en Peter Altmaier vormde Angie\u2019s Boys Group.<\/p>\n
Peter Altmaier is een druk bezet man. De christen-democratische jurist vertegenwoordigt het Saarland in de Duitse Bondsdag. Daarnaast staat hij minister Sch\u00e4uble van Binnenlandse Zaken als staatssecretaris terzijde. In zijn werkkamer met uitzicht op de Spree hapt de staatssecretaris in een broodje met Duitse cervelaat. Het is acht uur \u2019s ochtends en hij heeft er al een paar uur dossiervreten op zitten. Enthousiast somt hij op wat Angela Merkel sinds haar aantreden als bondskanselier in november 2005 allemaal heeft bereikt: de pensioengerechtigde leeftijd wordt geleidelijk verhoogd tot zevenenzestig jaar. De vennootschapsbelasting is verlaagd. De kinderbijslag is inkomensafhankelijk gemaakt. De broodnodige hervorming van de gezondheidszorg is in gang gezet.<\/p>\n
Altmaier verheelt niet dat binnen de coalitie van CDU en SPD die nu twee jaar regeert meningsverschillen bestaan, bijvoorbeeld over de hoogte van de werkloosheidsuitkering en de versoepeling van het ontslagrecht. De Duitse media leveren daar aanhoudend kritiek op (\u2018Besluitvorming stagneert\u2019, \u2018Het zomerreces is voorbij, maar kennelijk niet voor de regering\u2019). Maar opmerkelijk genoeg wordt vooral coalitiepartner SPD onder vuur genomen. De sociaal-democraten, die bij de laatste verkiezingen net aan het kortste eind trokken, staan op een historisch dieptepunt in de peilingen. Angela Merkel, die in 2005 van de kiezers het voordeel van de twijfel kreeg, kan niet meer stuk. Bij een recente enqu\u00eate zei 76 procent van de Duitsers dat ze tevreden waren over de bondskanselier. Ook onder de kiezers van andere partijen kan de domineesdochter uit de DDR rekenen op massale steun. SPD: 76 procent. De liberalen van de FDP: 88 procent. De Groenen: 77 procent. Belangrijkste reden van die populariteit: haar sterke optreden als voorzitter van de EU en de top van de G8 in Heiligendamm. \u2018De mensen bewonderen de manier waarop Merkel zich in de wereld van de heren Bush, Poetin en Sarkozy beweegt,\u2019 aldus de directeur van het onderzoeksbureau.<\/p>\n
Volgens Peter Altmaier is het succes van Merkel niet alleen aan haar optreden op het wereldtoneel te danken. Even belangrijk is dat ze de conservatieve CDU naar het midden heeft getrokken. \u2018Ze is een politica die past bij het begin van de eenentwintigste eeuw. In de naoorlogse Duitse traditie zijn bondskanseliers altijd mannen geweest die autoritair optraden. Dat gold voor christen-democraten als Konrad Adenauer en Helmut Kohl, maar ook voor sociaal-democraten als Gerhard Schr\u00f6der. Helmut Schmidt werd door de Fransen le Feldwebel allemand genoemd. Angela Merkel heeft daarmee gebroken. Ze vervult haar taak ontspannen, zonder uiterlijk vertoon. Ze heeft geen behoefte aan machogedrag. Ze doet aardig tegen iedereen, zelfs tegen de oppositie. Ze gebruikt geen grote woorden. Ze probeert haar tegenstanders niet te overschreeuwen, maar met argumenten te overtuigen. Dat is echt heel anders dan Schr\u00f6der het deed.\u2019<\/p>\n
De SPD en de Groenen zijn zeer te spreken over de moderne gezinspolitiek die Angela Merkel voert: werkende partners worden financieel in staat gesteld hun kind naar de cr\u00e8che te brengen. Altmaier: \u2018CDU en CSU hebben dat lange tijd tegengehouden. Ze vonden dat ouders er niet toe aangezet moesten worden om allebei te gaan werken, omdat dat schadelijk zou zijn voor het gezin en het welzijn van het kind. Angela Merkel heeft gezegd: ik doe het toch. En kijk eens: inmiddels vindt een meerderheid van de Duitsers niet de SPD of de Groenen, maar de CDU de meest kindvriendelijke partij. Angela is de vertegenwoordiger van het moderne midden geworden en dat schept geweldige perspectieven.\u2019<\/p>\n
Merkel had meer verrassingen voor links Duitsland in petto. Ze sprak zich veel duidelijker dan Genosse der Bosse Schr\u00f6der voor de mensenrechten uit. Ook als dat Duits\u00adland economisch schade zou kunnen berokkenen. Tegen Bush zei ze dat het omstreden detentiekamp Guan\u00adt\u00e1\u00adna\u00admo Bay gesloten moest worden. In Moskou bleek ze het niet alleen goed met Poetin te kunnen vinden (dankzij haar opleiding in de DDR spreekt Merkel vloeiend Rus\u00adsisch), maar ook met de oppositiepartijen en mensenrechtenorganisaties. De Chi\u00adne\u00adzen daagde ze uit door de Tibetaanse geestelijk leider, de dalai lama, op het Bundes\u00adkanz\u00adleramt te ontvangen. De machtige Duitse auto-industrie trotseerde ze door zich voor een radicaal milieubeleid uit te spreken. Altmaier: \u2018Dat zouden noch Schr\u00f6der noch Kohl ooit hebben gedaan.\u2019<\/p>\n
Wat de Europeaan Altmaier in het bijzonder waardeert, is de makelaarsrol die Duits\u00adland onder Merkel in de wereld vervult. Ze kan even goed overweg met Bush als met Brown en Sarkozy. Topambtenaren, diplomaten en tolken heeft ze daar niet voor nodig. Ze doet het allemaal via haar mobieltje. \u2018Dat deed ze ook al met Tony Blair. Ze belde hem gewoon op als er iets geregeld moest worden. Ze denkt niet alleen vanuit het Duitse nationale belang, ze wil mondiale problemen oplossen. Dat is het geheim van haar succes. Haar grote talenkennis komt daarbij van pas. Schr\u00f6\u00adder sprak nauwelijks Engels. Zelfs op een Labour-congres voerde hij het woord in het Duits.\u2019<\/p>\n
Domineesdochter<\/p>\n
Twee jaar geleden dacht niemand dat Ange\u00adla Merkel zich met zoveel gemak zou bewegen in het centrum van de macht. De kranten vroegen zich af of ze zo\u2019n hoge positie wel aankon. Dat had veel met haar afkomst te maken. Die was voor een Duitse bondskanselier nogal onorthodox. Ten eerste kwam ze niet uit westelijke deelstaten als Rheinland-Pfalz (Kohl) of Nedersaksen (Schr\u00f6der), maar groeide ze op in de DDR. Haar vader Horst Kasner, van oorsprong dominee in Hamburg, wilde niet langer van de vleespotten van Egypte eten. Uit socialistische en evangelische bewogenheid vestigde hij zich in de Uckermark in de Oost-Duitse deelstaat Brandenburg. Vanwege zijn goede betrekkingen met het regime werd hij \u2018der rote Kasner\u2019 genoemd. Dochter Angela, geboren in 1954, ontwikkelde zich al evenmin tot dissident. Braaf werd ze lid van de Jonge Pioniers en van de communistische jeugdorganisatie FDJ. \u2018Ik was geen held,\u2019 zei ze later, \u2018ik heb me aangepast.\u2019 Studeren deed ze in Leipzig, aan de Karl Marx-universiteit. Geen geschiedenis (zoals Kohl) of rechten (zoals Schr\u00f6der) maar natuurwetenschappen. Op de universiteit leerde ze haar eerste echtgenoot Ulrich Merkel kennen. Tussen 1978 en 1990 werkte ze bij de Akademie der Wissenschaften in Oost-Berlijn. Bij de wegbereiders van de omwenteling hoorde ze niet. Toen de Muur viel, voegde ze zich niet bij de juichende menigte op de Potsdamer Platz, maar ging ze oesters eten in Kempinski, het deftigste hotel van West-Berlijn. Pas toen de dissidenten aan de macht waren, meldde Angela Merkel zich opeens bij de politieke beweging Demokratischer Aufbruch van dominee Rainer Eppelmann. Daar maakte ze indruk als rustige, competente en zakelijke jonge vrouw. Voorjaar 1990 was ze al plaatsvervangend regeringswoordvoerder. Na de Duitse hereniging dat najaar ging het nog veel sneller. De ene na de andere politieke medestander verdween van het toneel omdat hij over een Stasiverleden bleek te beschikken. De domineesdochter schoot als een komeet omhoog. Augustus 1990: lid van de CDU waarin de Demokratischer Aufbruch was opgegaan. Oktober: eerste ontmoeting met Helmut Kohl, die haar later \u2018mein M\u00e4dchen\u2019 zou noemen. December: lid van de eerste gezamenlijke Bondsdag namens het kiesdistrict R\u00fcgen. Januari 1991: minister voor Vrouwen en Jeugd. November 1994: minister voor Milieu en Natuur. Eind 1998: secretaris-generaal van de CDU.<\/p>\n
Dan blijkt het stille meisje uit de Ucker\u00admark, bespot om haar ouderwetse bloemetjesjurken en weinig flatteuze kapsel, opeens over een killersinstinct te beschikken. De CDU-top komt in opspraak vanwege verzwegen donaties uit het bedrijfsleven. Helmut Kohl moet getuigen en doet er het zwijgen toe. Merkel schrijft tot verbijstering van de rest van de partijtop een artikel in de Frankfurter Allgemeine Zeitung waarin ze het tijdperk-Kohl voor be\u00ebindigd verklaart. De kranten spreken van \u2018een dolkstoot\u2019 en \u2018vadermoord\u2019. Even later blijkt ook partijvoorzitter Wolfgang Sch\u00e4uble vuile handen te hebben gemaakt. Na Kohl moet ook hij het veld ruimen. De nieuwe partijvoorzitter: Angela Merkel. Nadat ze de conservatief Friedrich Merz heeft weggewerkt als fractieleider in de Bondsdag, eigent ze zich die functie ook toe. Als Schr\u00f6der in 2005 aan het eind van zijn Latijn is, beschikt de CDU eigenlijk nog maar over \u00e9\u00e9n logische kanselierskandidaat. Met de hakken over de sloot wint Angela Merkel de verkiezingen.<\/p>\n
Alle machomannen hebben het nakijken. Tot grote vreugde van de feministische scene in Berlin-Mitte.<\/p>\n
Seksistische grappen<\/p>\n
Tegen het middaguur loopt restaurant Borchardt in de Franz\u00f6sische Strasse vol. Politici, topambtenaren en prominente journalisten laten zich de flinterdunne Hol\u00adsteiner Schnitzel goed smaken. Evelyn Roll is chef van de parlementaire redactie van de links-liberale S\u00fcddeutsche Zeitung en auteur van de boeken Das M\u00e4dchen und die Macht en Die Erste. Angela Merkels Weg zur Macht. Toen we Roll tijdens de verkiezingscampagne van 2005 spraken, was ze al helemaal weg van de CDU-vrouw uit Oost-Duitsland. Razend knap hoe Merkel al haar rivalen had uitgeschakeld! Wat had die vrouw een gevoel voor timing! En wat een moed als het erop aan kwam. \u2018In mijn boek vertel ik dat ze als klein meisje zwemles had. Ze stond drie kwartier op de hoge duikplank zonder te durven springen. Ze aarzelde eindeloos. Pas toen het echt niet anders kon, sprong ze. Dat is kenmerkend voor haar benadering. Angela heeft tegen mij een keer gezegd: mijn moed is gecalculeerde moed. Ik heb een lange aanlooptijd nodig. Maar als het echt moet, durf ik alles.\u2019 Zelf stemde Roll altijd op de SPD of de Groenen. \u2018Maar ik zou het toll vinden als zij de eerste vrouwelijke bondskanselier wordt,\u2019 zei ze toen.<\/p>\n
Inmiddels is Merkel al halverwege haar eerste ambtstermijn en de bewondering van Evelyn Roll is alleen maar gegroeid. \u2018Ze werkt van \u2019s ochtends zes tot \u2019s avonds twaalf. Ze stelt de goede vragen. Ze wil het naadje van de kous weten.\u2019<\/p>\n
De seksistische grappen over haar uiterlijk zijn verstomd. Net als de kritische krantenartikelen onder de kop: k\u00e1n Angela Merkel het wel? \u2018Ze leidt het kabinet op een heel andere manier dan Schr\u00f6der. Toen was het: Schr\u00f6der is de eerste spreker, Schr\u00f6der is de tweede spreker en Schr\u00f6der is de derde spreker. Daarna mochten Joschka Fischer en Otto Schily nog wat zeggen en verder kreeg niemand de kans. Angela laat iedereen aan het woord. Daardoor duren de kabinetsvergaderingen nu langer. Maar er wordt minder gelekt naar de pers omdat alle bewindslieden zich gerespecteerd voelen.\u2019 Voor zover je kritiek hoort, is het dat Merkel binnen het kabinet te weinig met de vuist op tafel slaat. Evelyn Roll: \u2018Dat viel te verwachten. Zo is haar karakter. Ze wacht altijd af. Ze is zeer voorzichtig. Ze kijkt altijd eerst hoe de verhoudingen liggen. Pas als de knoop echt moet worden doorgehakt, neemt ze de leiding.\u2019<\/p>\n
Het meisje dat de macht veroverde, heeft wel veel geluk gehad, zegt de Merkel-biografe: \u2018Duitsland was voorzitter van de EU en van de G8, daar kon ze van profiteren. Duitsland was gastheer van het WK-voetbal. Dat deed het land goed. De stemming was: eindelijk houdt de hele wereld van ons. Daar heeft ze haar voordeel mee gedaan. Wat dat betreft, heeft ze het succes op een zilveren dienblad aangereikt gekregen. Ze heeft ook het geluk gehad dat Chirac en Blair bij haar aantreden al op hun retour waren. Daardoor kon zij uitgroeien tot de machtigste vrouw op het wereldtoneel.\u2019<\/p>\n
Waar de journalisten wel even aan moesten wennen, was de gedecideerde manier waarop Merkel haar priv\u00e9leven afschermt. Schr\u00f6der en zijn vierde vrouw, de negentien jaar jongere Bild-journaliste Doris K\u00f6pf, lieten zich overal fotograferen: bij de stembus, op vakantie, in de pizzeria. Fischer nam journalisten mee als hij in het park ging joggen om zich van zijn overtollige kilo\u2019s te ontdoen. Merkels tweede echtgenoot \u2013 de van oorsprong Oost-Duitse chemicus Joachim Sauer \u2013 laat zich nooit ergens zien. Zelfs bij de be\u00ebdiging van zijn Angela tot bondskanselier liet hij verstek gaan. Alleen de Wagner-Festspiele in Bayreuth slaat professor Sauer nooit over. Dan vertoont hij zich met zijn echtgenote in de openbaarheid. Reden waarom de Duitse media hem \u2018The Phantom of the Opera\u2019 hebben gedoopt. Roll: \u2018Inmiddels heeft het grote publiek zich erbij neergelegd dat het van Merkels priv\u00e9leven niet veel meer te weten zal komen. En de media ook.\u2019<\/p>\n
Van doorslaggevend belang voor het succes van de bondskanselier is het feit dat Mer\u00adkel beschikt over een kleine, uiterst loyale groep medewerkers op het Bundeskanzler\u00adamt. Net als professor Sauer zul je hen niet snel op wilde feestjes aantreffen. Merkels adviseurs zijn serieus en degelijk, zwijgzaam en prudent. Het weekblad Die Zeit noemde de staf van de kanselier niet voor niets de \u2018stille machtsmachine\u2019. Elke ochtend vergadert Mer\u00adkel aan een ronde tafel met haar getrouwen. Sleutelfiguur is haar kabinetschef Tho\u00admas de Maizi\u00e8re, afkomstig uit een oud hugenotengeslacht. Zijn neef Lothar was premier van de laatste DDR-regering. In het herenigde Duits\u00adland speelde Lothar de Mai\u00adzi\u00e8re nooit meer een rol van betekenis vanwege een vermeend Stasi-verleden. Maar Merkel en Sauer wonen nog steeds boven zijn advocatenkantoor in het hart van Berlijn. Neef Thomas is er elke vergadering bij, net als haar speechschrijver Matthias Graf von Kielmannsegg en de chef van het Bun\u00addes\u00adpres\u00adse\u00adamt, de uit Beieren afkomstige Ulrich Wilhelm. Angie\u2019s Girls Camp is van het CDU-hoofdkantoor meeverhuisd naar het Bun\u00addes\u00adkanz\u00adler\u00adamt. Frau Chris\u00adti\u00adan\u00adsen is na een kort zwangerschapsverlof weer terug als persoonlijk woordvoerder van de machtigste vrouw op het wereldtoneel. Nog veel belangrijker is Frau Bau\u00admann, de chef de bureau van wie wordt gezegd dat ze precies weet wat Merkel denkt. Eve\u00adlyn Roll: \u2018Als parlementaire journalisten willen laten merken hoe goed ge\u00efnformeerd ze zijn, dan zeggen ze tegen collega\u2019s: ik heb net nog met Frau Baumann gesproken.\u2019<\/p>\n
Zelf heeft Roll rechtstreeks toegang tot de bondskanselier: \u2018Drie weken geleden hadden we een bijeenkomst van de Berliner Hexenkreis. Bij de bekende feministe Alice Schwarzer in de keuken. Alle vrouwelijke ministers uit het kabinet waren aanwezig. Angela ook. Ze zit er dan heel ontspannen bij. Deze keer vertelde ze uitgebreid over haar bezoek aan Nelson Mandela. Dan is ze opeens weer de kleine, gelukkige Angela uit de Uckermark die de grote Mandela heeft ontmoet. Zulke ervaringen vindt ze prachtig.\u2019<\/p>\n
Serviettenkn\u00f6del<\/p>\n
Is er in heel Berlin-Mitte dan werkelijk niemand te vinden die bereid is iets lelijks te zeggen over Angela Merkel? In een verlaten zaaltje achter Caf\u00e9 Ein\u00ad\u00ad\u00adstein Unter den Linden (specialiteiten: Wiener Schnitzel en Saft\u00adgulasch mit Serviettenkn\u00f6del) ontmoeten we de grijzende christen-democratische strateeg dr. Warn\u00adfried Dettling. Hij werd geboren tijdens de Slag om Stalingrad \u2013 Duitse jongens kregen toen wel vaker voornamen als Adel\u00adfried, Thorwald en Wolfhard \u2013 wachtte hem een glanzende wetenschappelijke carri\u00e8re. Dettling studeerde politicologie, sociologie, filologie en filosofie aan de universiteiten van W\u00fcrz\u00adburg en Freiburg en aan de London School of Economics. Van 1973 tot 1983 was hij hoofd van de afdeling politieke planning van de CDU. Na de Duitse hereniging werd hij topambtenaar op het ministerie van Vrouwen en Jeugd. Minister: Angela Merkel. Helmut Kohl zelf vond dat \u2018das M\u00e4dchen\u2019 een ervaren politiek adviseur nodig had. Dettling werkte mee aan het christen-democratische verkiezingsprogram van 2005 en het beginselprogramma van 2007. Hij staat aan het hoofd van een eigen consultancyfirma, Dr. Dettling Politik\u00adberatung GmbH. Hij is een graag geziene gast op congressen over de globalisering van de economie, de verzorgingsstaat en de gezinspolitiek. \u2018Ik vind het knap van Angela Mer\u00adkel hoe ze al haar concurrenten binnen de CDU heeft uitgeschakeld,\u2019 zegt hij: \u2018Partijvorsten als Roland Koch uit Hessen, Christian Wulff uit Neder\u00adsaksen en Peter M\u00fcller uit Saar\u00adland. Die waren aanvankelijk allemaal tegen haar. Ze kwam uit het oosten en niet uit het westen. Ze was protestant en niet katholiek. Ze was vrouw en geen man. Ze belichaamde alles waar de CDU traditioneel niets van moet hebben. Toch heeft ze stand gehouden. Ze staat binnen de partij nu sterker dan ooit. Ze heeft eigenlijk geen concurrentie meer te duchten.\u2019<\/p>\n
Maar zo dicht bij de achterban als Helmut Kohl staat ze in de verste verte niet. Dettling: \u2018Kohl, die ik goed heb gekend, belde voortdurend met alle afdelingsvoorzitters. Hij kende iedereen van naam. Hij had een gigantisch sociaal netwerk binnen de partij. Angela Mer\u00adkel heeft dat niet. Zij is een buitenstaander gebleven. Ze is een bescheiden en intelligente vrouw, maar ook iemand met een koel en zakelijk karakter. Ze werkt wel aan haar imago. Ze kleedt zich veel beter dan vroeger. Ze heeft kennelijk een andere kapper. Maar ze slaagt er niet in de partijleden emotioneel aan zich te binden. Ze wekt geen politieke hartstocht en dat moet een partijleider wel kunnen.\u2019<\/p>\n
Relaxter<\/p>\n
Dr. Richard Meng heeft in Duitsland een ijzersterke reputatie opgebouwd als journalist en publicist. Hij is plaatsvervangend hoofdredacteur van de links-liberale Frankfurter Rundschau en correspondent van die krant in Berlijn. Via het vroegere grensstation Fried\u00adrichstrasse, het Bertolt Brecht-theater aan de Schiffbauerdamm en het bij politici en journalisten geliefde restaurant Kanzler-Eck (specialiteit: Wiener Schnitzel mit Speck-Kartoffelsalat) zijn we beland in het gloednieuwe kantoorgebouw waar de parlementaire redactie van de Frankfurter Rundschau is gevestigd. Vanuit zijn kamer op de vijfde verdieping heeft Meng een verbluffend uitzicht op de nieuwe Europese hoofdstad in wording. Aan de overkant van de Spree liggen de koepel van de Bondsdag, het hypermoderne Hauptbahnhof en het Bundeskanzleramt te fonkelen in de najaarszon. \u2018Kijk,\u2019 zegt Richard Meng. \u2018Daar is de werkkamer van Angela Merkel. We zitten op dezelfde hoogte. Ik kan bijna zien wat ze aan het doen is.\u2019<\/p>\n
Meng, die na Der Medienkanzler over Gerhard Schr\u00f6der het boek Merkelland schreef, heeft een verklaring voor de afstandelijkheid die de huidige bondskanselier aanvankelijk zo impopulair maakte bij het old boys network van de CDU. \u2018Merkel is niet te begrijpen als je de oude DDR niet kent. Ze is opgegroeid in een dictatuur. Ze heeft geleerd zich aan te passen en conflicten uit de weg te gaan, omdat je in de DDR anders in gevaar kwam. Dat gedrag vertoont ze als bondskanselier nog steeds. Ze is voortdurend op haar hoede. Ze opereert uiterst calculerend en voorzichtig.\u2019<\/p>\n
Volgens Meng kun je Merkel nauwelijks een echte CDU\u2019er noemen. \u2018Ze is na de val van de Muur nog bijna lid van de SPD geworden. Ze is niet conservatief op zijn West-Duits. In Bei\u00ade\u00adren en Baden-W\u00fcrttemberg vinden ze nog steeds dat de vrouw achter het aanrecht hoort. Zo denkt ze niet.\u2019<\/p>\n
Politici als Gerhard Schr\u00f6der, Otto Schily en Joschka Fischer waren echte Macht\u00admenschen, analyseert Meng. Ze komen uit de protestgeneratie van de jaren zestig en zeventig. De plaatsvervangend hoofdredacteur van de Frankfurter Rundschau, nu drie\u00ebnvijftig, heeft die tijd zelf meegemaakt. Voor een voorzitter van de Junge Sozialisten (Schr\u00f6der), advocaat van de Rote Armee Fraktion (Schily) of straatvechter in de binnenstad van Frankfurt (Fischer) bestond de wereld uitsluitend uit confrontatie en machtsstrijd. \u2018Ze zijn gevormd door een cultuur van felle openbare debatten, hoog oplopende ruzies binnen de linkse beweging. Ze hebben zich met ellebogenwerk ingevochten in de politiek. Vriendschappen en vijandschappen uit die tijd dragen ze hun hele leven met zich mee. Daar hoort bij dat ze zich hebben aangeleerd om tegenstanders te vernederen. Schr\u00f6der kon alleen maar op een autoritaire manier met mensen omgaan. Hij was een vechtlustige kanselier. Angela is totaal het tegenovergestelde. Ze was vijfendertig toen de Muur viel. Ze heeft die hele protestcultuur gemist. Ze gaat veel relaxter met haar functie om dan Schr\u00f6der.\u2019<\/p>\n
Van de wantrouwige, bijna mensenschuwe Angela Merkel die in 1990 voor het eerst campagne voerde op het platteland van Mecklenburg-Vorpommern en onder de vissers op het eiland R\u00fcgen, is weinig meer te merken, zegt Meng: \u2018Als je haar op een ?garden party tegenkomt, kun je haar gewoon aanspreken. Dat is hoogst ongebruikelijk voor een Duitse bondskanselier. Dan babbelt ze er op los. Ze vertelt wat ze met Poetin heeft besproken en dat ze ruzie met China heeft vanwege de ontvangst van de dalai ?lama in Berlijn. Dat gaat echt heel ongedwongen. Ze vertelde me laatst: ik had ontzettende haast en toen belden de Chinezen weer op en ze kwamen maar niet ter zake. Ze verwondert zich over de enorme ego\u2019s van de mannelijke wereldleiders. En zegt er dan bij: het is een groot voordeel dat ik een vrouw ben. Als Schr\u00f6der een opmerking over de schending van de mensenrechten in Rusland had gemaakt, was Poetin meteen in de tegenaanval gegaan. Van Angela kan hij zulke kritiek hebben. Vrouwen sla je niet. Daar is ze zich zeer van bewust.\u2019<\/p>\n
Praktische intelligentie<\/p>\n
Merkel belt en sms\u2019t veel met de wereldleiders. Vaak met de mededeling: als je zo nodig ruzie wilt maken, doe je dat maar met elkaar en niet met mij. Van de zomer vond er een flinke aanvaring plaats tussen de Franse president Nicolas Sarkozy en Peer Steinbr\u00fcck, de Duitse minister van Financi\u00ebn. Sarkozy verscheen in Brussel opeens op een vergadering die volgens Steinbr\u00fcck uitsluitend voor ministers van Financi\u00ebn bestemd was. De Duitser zette hem op zijn nummer door in het bijzijn van alle collega\u2019s een tirade af te steken tegen de Franse neiging om cadeautjes aan de kiezer uit te delen in plaats van te bezuinigen. Sarkozy was diep beledigd en deed zijn beklag bij Merkel. Wie dacht die Steinbr\u00fcck wel niet dat ie was? Als die man in Frankrijk minister was geweest, had Sarkozy hem er allang uitgesmeten. Meng: \u2018Onder Schr\u00f6der was dat meteen een daverend conflict geworden. Maar wat deed Merkel? Ze haalde haar schouders op en zei: Nicolas, als jullie ruzie hebben moeten jullie het maar met elkaar oplossen. Dit is niet mijn probleem. Dat vind ik clever.\u2019<\/p>\n
Toch spaart Richard Meng de meisjesachtige machtsmakelaar niet. Zijn boek Merkelland heeft als ondertitel: \u2018Wohin f\u00fchrt die Kanzlerin?\u2019 Het antwoord kan kort zijn: \u2018Dat weet ze zelf niet. Eerdere bondskanseliers hadden een visie op de toekomst van Duitsland. Daar zul je haar niet op betrappen. Merkel is een pragmaticus die goed kan taxeren wat succes oplevert en wat niet. Als iets kans van slagen heeft, doet ze het. Anders niet. Ze ging de verkiezingen in met radicale plannen voor belastingverlaging en gigantische bezuinigingen op de sociale zekerheid en de gezondheidszorg. Maar toen de SPD daar niets voor voelde, legde ze zich daar moeiteloos bij neer. Dat getuigt van praktische intelligentie. Maar een duidelijke koers kun je het niet noemen.\u2019<\/p>\n
Respect ja, liefde nee<\/p>\n
Vijfendertig jaar lang was Angela Merkel een voorbeeldig onderdaan van de DDR. Ze was lid van de Jonge Pioniers en de FDJ. Ze sloot zich pas bij de dissidenten aan toen die na de val van de Muur aan de macht waren gekomen. Eenmaal secretaris-generaal van de CDU schakelde ze de ene na de andere politieke concurrent genadeloos uit. Nu voelt ze zich als een vis in het water in de internationale politiek. Bush, Brown, Poetin en Sarkozy \u2013 ze windt ze allemaal om haar vinger. Hu Jintao laat ze rustig klagen aan de telefoon. Intussen gedraagt ze zich zo onpretentieus mogelijk en schermt ze haar priv\u00e9leven zorgvuldig af voor de media. De oude getrouwen van Kohl klagen dat ze te weinig moeite doet om de partijleden voor zich te winnen. Houden de Duitsers wel echt van de \u2018Madonna van de bescheidenheid\u2019 ?zoals de politicoloog en televisiecommentator Karl-Rudolf Korte haar noemde?<\/p>\n
Achter een kolossale Milchkaffee in Caf\u00e9 Einstein zegt Jacqueline Boysen, auteur van het boek Angela Merkel. De eerste vrouwelijke bondskanselier: \u2018Ze wordt gewaardeerd vanwege haar zakelijke aanpak. Iedereen maakt ruzie met elkaar en zij houdt zich daarbuiten. Maar ze laat niets van haar emoties merken. Daardoor is het moeilijk om van haar te houden. Ze wordt gerespecteerd. Maar liefde zou ik het niet willen noemen.\u2019<\/p>\n
In restaurant Borchardt neemt Evelyn Roll van de S\u00fcddeutsche Zeitung een laatste hap van haar Holsteiner Schnitzel. Ze velt hetzelfde oordeel als Boysen: \u2018Respect ja, liefde nee.\u2019<\/p>\n
Kohls oude vleugeladjudant Warnfried Dettling vindt haar eigenlijk zo koud als een ijskast: \u2018Ze is geen vrouw die warme gevoelens opwekt.\u2019<\/p>\n
Op de vijfde verdieping van het Frank\u00adfurter Rundschau-gebouw waagt Richard Meng, auteur van Merkelland, zich aan een toekomstvoorspelling. De avond valt. Een paar etages lager komt rammelend de ?S-Bahn voorbij. Aan de overkant van de Spree vervagen langzaam de contouren van het Bun\u00addeskanzleramt.<\/p>\n
\u2018Angela Merkel heeft geen kompas,\u2019 benadrukt Meng. \u2018Dat heeft ze nu ook niet nodig. De Duitsers hebben weinig reden om tegen haar te zijn, maar dat kan snel omslaan. Door de rechtervleugel van de CDU wordt ze hooguit getolereerd. Zolang de peilingen goed zijn, heeft ze een onaantastbare positie, maar het moet economisch niet tegenzitten. Dan gaan de partijbaronnen zich openlijk afvragen: waar wil ze nou eigenlijk heen? Daar heeft ze geen antwoord op. Als het erop aan komt, zul je zien dat ze er alleen voor staat.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Twee jaar geleden dacht niemand dat Angela Merkel zich met zoveel gemak zou bewegen in het centrum van de macht. Halverwege haar ambtstermijn is ze nu, Duitslands eerste vrouwelijke bondskanselier. Hoe doet ze het? En wat voor soort leider is Angela Merkel eigenlijk?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Max van Weezel, Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112613"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=112613"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112613\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Max van Weezel, Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=112613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=112613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=112613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}