{"id":112525,"date":"2007-11-13T16:08:00","date_gmt":"2007-11-13T14:08:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/niccolo-ammaniti-caccate-schijtzooi-schotelen-ze-je-voor\/"},"modified":"2007-11-13T16:08:00","modified_gmt":"2007-11-13T14:08:00","slug":"niccolo-ammaniti-caccate-schijtzooi-schotelen-ze-je-voor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/niccolo-ammaniti-caccate-schijtzooi-schotelen-ze-je-voor\/","title":{"rendered":"Niccol\u00f2 Ammaniti: \u2018Caccate, schijtzooi schotelen ze je voor!\u2019"},"content":{"rendered":"
\n

17-11-2007
Door Carolina Lo Galbo<\/p>\n

Niccol\u00f2 Ammaniti doet het liefst zo weinig mogelijk, en als succesvol schrijver van rauwe, hilarische boeken lukt hem dat vrij aardig.<\/p>\n

\u2018Ik ben aartslui van nature.\u2019 Schrijver Niccol\u00f2 Ammaniti leunt achterover in zijn gigantische sofa en gaapt. Een baard omlijst zijn onuitgeslapen gezicht, waarin twee donkere ogen twinkelen. Hij draagt een wollen trui en een corduroy broek, en is met zijn blote voeten zo in zijn Clarks gestapt. Gisteren heeft hij met zijn familie en vrouw tot diep in de nacht gedineerd, in dit ruime appartement in een residenti\u00eble buurt van Rome. Veel praten en drinken. Vanochtend vroeg stond er al een studente op zijn stoep, met een reeks vragen in de aanslag voor de afstudeerscriptie die ze over Ammaniti\u2019s werk schrijft. \u2018Vrij vermoeiend allemaal,\u2019 vindt Niccol\u00f2 Ammaniti. \u2018Vooral als je zo ontzettend lui bent als ik. Maar ik klaag niet. Het is altijd mijn doel geweest om zo min mogelijk uit te voeren, en met het schrijverschap kom ik aardig in de buurt van nietsdoen.\u2019<\/p>\n

Aan het woord is niet een middelmatige lapzwans, maar de winnaar van de twee belangrijkste Italiaanse literaire prijzen. In 2001 sleepte Niccol\u00f2 Ammaniti de Premio Viareggio in de wacht voor zijn later verfilmde bestseller Io non ho paura (Ik ben niet bang) en in 2007 volgde de Premio Strega voor zijn boek Come Dio comanda (Zo God het wil). Geen slechte score voor een auteur van eenenveertig, en zeker niet voor eentje die \u2018per toeval schrijver werd\u2019. <\/p>\n

Van kind af aan had Niccol\u00f2 een voorliefde voor dieren, tropische vissen en honden in het bijzonder, en toen zijn vader hem na het vwo aanspoorde om te gaan studeren, was de keus snel gemaakt: biologie aan de universiteit van Rome. Maar schei- en natuurkunde hadden hem nooit kunnen bekoren en met zijn studie wilde het niet vlotten. \u2018Des te meer tijd was er om te schrijven,\u2019 vertelt Ammaniti. \u2018Ik bedacht een verhaal over een Romeinse jongen met longkanker die aquaria bouwt en het gedrag van vissen bestudeert. Hij wordt aan zijn longen geopereerd en krijgt er kieuwen voor in de plaats. Uiteindelijk leeft hij nog lang en gelukkig in een Berlijns aquarium.\u2019 Toen de vertelling af was, ontmoette Ammaniti op een feestje van vrienden een scout die op zoek was naar nieuwe auteurs. \u2018Ik had nooit de intentie gehad het te publiceren, maar die man riep: ik ga het uitgeven! En ik dacht, waarom ook niet?\u2019 <\/p>\n

In 1994 verscheen Ammaniti\u2019s debuutroman Kieuwen. Het werd verfilmd en al snel verzocht Mondadori, Itali\u00ebs grootste uitgeverij, hem vooral door te schrijven. Niccol\u00f2 zette een punt achter zijn toch al niet bijster succesvolle studie biologie.<\/p>\n

Verhalenverteller<\/b>
Zijn fascinatie voor dieren is gebleven. Ook in zijn meest recente boeken haalt hij nogal wat soorten ter illustratie aan. Hoofdpijn omschrijft hij \u2018alsof er een zwerm bijen in zijn schedel zat\u2019, takken zijn \u2018dik en kronkelend als een boa\u2019, en Danilo, een van zijn personages, zit er \u2018uitgezakt als een albinogorilla\u2019 bij. <\/p>\n

Maar het meest is Ammaniti ge\u00efnteresseerd in \u2018mensen en hun drijfveren\u2019. Een boodschap heeft hij naar eigen zeggen nooit: \u2018Ik ben een verhalenverteller.\u2019 In zijn tweede roman Ik haal je op, ik neem je mee (1999) schetst hij een microkosmos van opmerkelijke personages en hun lotgevallen in een klein Italiaans dorpje. Hoewel het boek niet in de prijzen viel, beschouwt Ammaniti het nog steeds als zijn belangrijkste werk. \u2018Ik maakte een zware periode door, moest aan mezelf bewijzen dat ik kon schrijven en dat het me ergens zou brengen. Dit was de meesterproef, waarvoor ik naar Schotland verkaste, waar het stil is en altijd regent. Als dit boek mislukt was, weet ik niet of ik zou zijn doorgegaan met schrijven. Gelukkig werd het een succes.\u2019 <\/p>\n

Jonge jongens<\/b>
Met zijn boek Io non ho paura breekt Ammaniti in 2001 door bij het grote publiek. Zijn negenjarige protagonist Michele speelt op een snikhete dag met zijn vriendjes op het verschroeide platteland van Zuid-Itali\u00eb en stuit op een onderaards hol. In het duister ontwaart hij een geketende jongen, onder het bloed, vuil en stront. Michele besluit hem te verzorgen en pijnigt zichzelf met de vraag wie deze jongen is. De ontdekking dat zijn vader met de ontvoering te maken heeft, leidt tot een loyaliteitsconflict.<\/p>\n

Ammaniti vergeeft zijn hoofdrollen opvallend vaak aan jonge jongens, die met \u00e9\u00e9n been in hun kindertijd staan en met het andere de ontluisterende wereld van de volwassenen betreden. \u2018De puberteit is rijk aan emoties en brengt interessante dilemma\u2019s met zich mee,\u2019 zegt de schrijver. \u2018Het betekent vaak een botsing van twee werelden, waarbij een held als bijvoorbeeld je vader ineens van zijn voetstuk kan vallen, tenzij je in hem blijft geloven als in een god, zoals Cristiano doet in Zo God het wil.\u2019 Daarnaast vindt Ammaniti kinderen de ideale hoofdrolspelers. \u2018Ze kunnen van de ene op de andere dag veranderen, zijn het ene moment intens slecht, dan weer goed, en ze hebben een grote fantasie waar ik in mijn boeken graag gebruik van maak. Zo klampt Michele zich vast aan zijn indianenheld Tiger Jack en vraagt hij zich af hoe die zou handelen in deze penibele situatie. Tegelijkertijd is hij doodsbang voor de monsters die hij zelf bedenkt.\u2019
Hoewel de clash tussen kindertijd en volwassenheid als thema blijft terugkeren in zijn boeken, zegt Ammaniti niet uit zijn eigen ervaringen te putten. \u2018Mijn puberteit verliep vrij rustig. Ik klootte wat aan, zoals alle pubers dat doen. Joyriden, drank, een beetje drugs, ik deed alles wat een bijdehante jongen uit de Romeinse bourgeoisie zou doen.\u2019 <\/p>\n

Ook zijn vader, psychiater en schrijver van boeken over de adolescentie, heeft hem niet be\u00efnvloed, zegt hij stellig. \u2018We hebben samen een boekje geschreven over de puberteit, Nel nome del figlio, waarin ik mijn vaders theoretische tekst illustreer met verhaaltjes. Maar het is niet zo dat ik vroeger aan de keukentafel met hem zat te praten over zijn werk. Mijn vader is een traditionele vader. En die is er niet om je te begrijpen, maar om je te zeggen wat je moet doen. Hij is nog altijd spaarzaam met complimenten, maar dat is gebruikelijk in mijn familie en dat lijkt me heel gezond. Ze beoordelen mij om wie ik ben, los van mijn successen.\u2019 <\/p>\n

Bizarre komedie<\/b>
Zijn nuchterheid heeft de schrijver dus niet van een vreemde. Dat hij ondanks zijn grote succes niet herkend wordt op straat, vindt hij een zegen. \u2018Dat heb je zelf in de hand. Je moet niet zo ijdel zijn om in elke televisieshow en op elk jetsetfeestje op te willen draven. Als schrijver heb je het geluk dat je een naam bent. En daarbij: ik laat mijn baard staan, en ik douche niet echt vaak. De mensen op straat zullen zich niet snel omdraaien als ik langsloop, of het moet zijn om me een vuile blik toe te werpen, want dat doen Italianen als je er niet op en top verzorgd uitziet. La bella apparenza, de schone schijn, is h\u00e9\u00e9l belangrijk. Nederland vind ik een heerlijke plek; het interesseert daar niemand hoe je erbij loopt. \u2018En nee,\u2019 lacht hij, \u2018ik kies niet voor dit sjofele voorkomen om een statement te maken, het gaat eigenlijk vanzelf. Had je nog meer vragen over mijn persoonlijke hygi\u00ebne?\u2019<\/p>\n

Net als zijn persoon is Ammaniti\u2019s taal zonder opsmuk. In een paar pennenstreken zet hij de meest wonderlijke personages, meestal sociale outcasts, neer. \u2018Ik plaats ze bij voorkeur in uitzonderlijke omstandigheden, waar ze geen vat op hebben. Pas dan worden een karakter of leven boeiend. Net als in de natuur: een ras in een omgeving die nooit verandert, eet altijd dezelfde planten en jaagt op dezelfde dieren. Maar als de temperatuur ineens daalt, of als er nieuwe dieren bij komen, zijn ze genoodzaakt te veranderen. Bij mensen gebeurt dat nog sneller.\u2019<\/p>\n

In Zo God het wil vertelt Ammaniti het verhaal van de werkloze alcoholist Rino en zijn zoon Cristiano. Rino is een explosief vat vol emoties: hij is gewelddadig, haat vrouwen en buitenlanders, is nazi \u00e9n katholiek. Hij houdt zielsveel van Cristiano en onderwijst hem teder in geweld en mishandeling, bijgestaan door zijn louche vrienden Danilo en de onvergetelijke debiel \u2018Vier Kazen\u2019, met wie hij een plan beraamt om een pinautomaat op te blazen. In \u00e9\u00e9n nacht komen alle levens samen in een climax. Het einde is dieptriest. En toch kom je er niet zonder hardop gelachen te hebben om de doldwaze acties van de woeste personages, voor wie ondanks hun gruweldaden vanzelf sympathie ontstaat. Ammaniti vergroot situaties zo uit dat de diepste tragedie plots kan omslaan in een bizarre komedie, inclusief bot slapstick-geweld, zonder dat de treurige onderlaag verloren gaat. Zijn voorliefde voor het absurde komt tot een hoogtepunt in Het laatste oudejaar van de mensheid, dat in 1998 verfilmd werd met Monica Bellucci in de hoofdrol en dat binnenkort in het Nederlands verschijnt. Zijn rauwe en beeldende stijl, die doet denken aan een Tarantino-film, dankt hij naar eigen zeggen aan zijn collectie horrorfilms, videogames en stripboeken.<\/p>\n

Televisie<\/b>
Aan moraliseren waagt Ammaniti zich niet. \u2018Slechtheid zit in iedereen. Ik bedenk de omstandigheden die dit naar boven halen. Uiteindelijk drijft de angst voor een onwaardig einde iedereen tot wanhopige acties. Rino handelt uit angst, net als een hond die zijn tanden ontbloot als hij iets onbekends ziet. De economische situatie in Itali\u00eb is de laatste jaren enorm verslechterd en de overheid lijkt geen grip meer te hebben op het land. Voor veel werkgevers is het bovendien goedkoper om buitenlandse krachten aan te nemen dan Italianen. Een deel van de bevolking voelt zich in een nog zwakkere positie dan de buitenlanders. Het onbekende zien zij als dreiging, net als Rino. Angstgevoelens en verheerlijking van geweld zijn alomtegenwoordig. Dat heeft ook veel met de televisie te maken.\u2019<\/p>\n

Ammaniti staat op om een sigaret te pakken. \u2018Caccate, schijtzooi schotelen ze je voor! Voor veel mensen is de televisie de enige informatiebron, en zij hebben geen middelen om die onzin te filteren. Paradoxaal genoeg begrijpt Rino heel goed wat voor vuiligheid de televisie voortbrengt. Het is \u00e9\u00e9n corrupte bedoening: Berlusconi die kritische komieken verbood nog in beeld te komen, veline (televisiemeisjes) die na de show met politici naar huis gaan en wanstaltige reality soaps die de dienst uitmaken. Het is een Olympus van halve goden die vroeg of laat weer verdwijnen en vertrapt worden.\u2019 Hij ploft weer neer in de bank. \u2018Ik wil maar zeggen: een gebrek aan cultuur, maar ook de economische omstandigheden vormen een persoon als Rino.\u2019 <\/p>\n

Wil hij niet toch stiekem een spiegel van de samenleving voorhouden aan zijn lezers?
\u2018Nee,\u2019 zegt hij resoluut. \u2018De maatschappij sluipt ongemerkt in mijn verhalen. Als je aan mijn boeken begint, is het moeilijk stoppen en daarom ben ik succesvol. Als het verhaal je in een andere wereld brengt, dan ben ik tevreden. Ik hoef niet zo nodig iets uit te dragen. Ik weet dat sommigen mijn boeken verafschuwen omdat mijn taal en idee\u00ebn niet literair genoeg zouden zijn, of omdat mijn personages op stripfiguren zouden lijken… Ach, als je op een prachtig eiland in de Cariben bent, moet je ook bedenken dat er muggen zijn. Ik bevind mij in een bevoorrechte positie. Ik heb nog geen dag in mijn leven gewerkt.\u2019 <\/p>\n

Hij staat op om zijn jas te pakken voor een rondje park met zijn twee honden. Daarna zal hij zich overgeven aan het grote Niets. <\/p>\n

Op 22 november staat Niccol\u00f2 Ammaniti in het avondprogramma van Crossing Border.
\u2018Zo God het wil\u2019 (300 p., \u20ac 19,95) en \u2018Het laatste oudejaar van de mensheid\u2019 (125 p., \u20ac 9,95) zijn net verschenen bij Lebowski Publishers.<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niccol\u00f2 Ammaniti doet het liefst zo weinig mogelijk, en als succesvol schrijver van rauwe, hilarische boeken lukt hem dat vrij aardig.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":289619,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[9,97,269],"tags":[2595,2615,783,2605],"acf":[],"author_name":"Carolina Lo Galbo","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112525"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=112525"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/112525\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carolina Lo Galbo","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/289619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=112525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=112525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=112525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}