Reportage \/ Decembermoorden<\/p>\n
Paramaribo ziet er op zijn voordeligst uit. Het Onafhankelijkheidsplein gaat getooid in de nationale kleuren, het presidentieel paleis is met slingers omhangen en de straten en stoepen in het centrum zijn schoongeveegd. Op 25 november viert het Surinaamse volk Srefidensi dey, Onafhankelijkheidsdag. Een gunstige datum, omdat aan het eind van de maand net de salarissen zijn uitbetaald en iedereen naar de stad komt om op de twee\u00ebndertigste verjaardag van de republiek te drinken.<\/p>\n
Er is nog een andere reden om de straat op te gaan. Dit najaar voeren drie telefoonaanbieders een felle strijd om de mobiele beller. Wie een armbandje draagt of een lintje bij zich heeft, maakt een aardige kans op een gloednieuwe scooter of een gratis abonnement.<\/p>\n
Advocaat Irwin Kanhai mengt zich niet in de feestelijkheden. Dit weekend heeft hij gereserveerd voor de excepties in het proces van de Decembermoorden. Niet alleen namens Desi Bouterse en vier andere cli\u00ebnten; sinds vorige week verdedigt hij \u2018nog een paar andere militairen\u2019.<\/p>\n
Verderop in de stad is ook confr\u00e8re Gerold Sewcharan, een van de in totaal vijf raadslieden bij de decemberzaak, aan het werk. In opdracht van de verdachten Edgar Ritfeld en Winston Caldeira, stelt hij de stukken op voor een wrakingsprocedure tegen Dhanoesdarie Nankoesing die vanaf 30 november mogelijk deel uitmaakt van de Krijgsraad. Officieel is die benoeming nog niet: het Hof van Justitie moet de samenstelling van de Krijgsraad nog bekend maken. Maar zoveel militairen met minstens dezelfde rang als Bouterse in 1982 had, zijn er niet in Suriname. En daarom kan advocaat Sewcharan de wrakingsakte maar beter vast klaar hebben.<\/p>\n
Niet brandschoon<\/p>\n
Over de positie van Nankoesing ontstond vorige week de nodige ophef omdat hij op een foto uit 1982 poseerde naast Wilfred Hawker, een gewonde militair die betrokken was bij een mislukte coup tegen Bouterse. Hawker zou een paar uur na het maken van de foto worden ge\u00ebxecuteerd door een zogenoemde krijgsraad te velde. Nankoesing was destijds lid van de Nationale Militaire Raad die het land na de staatsgreep onder controle had. Of hij bij de executie van Hawker betrokken was of niet: zijn onafhankelijke positie als lid van de Krijgsraad staat inmiddels wel ter discussie.<\/p>\n
Of dat ook de reden is geweest dat Bou\u00adterses verdediging het voor elkaar heeft gekregen het strafproces voor de Krijgsraad te laten dienen? In het internationaal recht is een krijgsraad bedoeld voor mogelijk strafbare feiten, gepleegd tijdens een oorlogssituatie. Dan wordt recht gesproken door juridisch opgeleide militairen. Een zaak als die van Erik O. in Irak valt daar bijvoorbeeld onder. Maar het is maar de vraag of de Decembermoorden gepleegd zijn in een oorlogssituatie. Volgens Bouterse hebben de \u2018gebeurtenissen op 8 december\u2019, zoals hij het in zijn deze maand gelanceerde partijkrant formuleert, zich afgespeeld in het belang van de staat. Hoe het ook zij, het is niet ondenkbaar dat straks een Bouterse-gezinde oud-militair zitting neemt in de Krijgsraad.<\/p>\n
Behalve Nankoesing zijn er meer hoofdrolspelers die niet kunnen terugkijken op een brandschoon verleden. Wat te denken van openbaar aanklager Subhaas Punwasi? Hij was begin jaren tachtig minister van Justitie in een door Bouterse en de militairen gesteund kabinet. Of hofpresident John van Niesewand, die in dezelfde periode ook al bij de rechterlijke macht werkte. En Freddie Kruisland, advocaat van de nabestaanden, die in 1979 optrad als aanklager in een proces wegens insubordinatie tegen onderofficieren uit het Nationaal Leger. Die zaak legde destijds de kiem voor de revolutie onder leiding van Bouterse in 1980. Zelfs de huidige minister van Justitie en Politie Chan Santokhi, die begin jaren tachtig na zijn opleiding uit Nederland remigreerde en in Paramaribo aan zijn politiecarri\u00e8re begon, heeft deel uitgemaakt van het politieke en juridische systeem.<\/p>\n
Onrust zaaien<\/p>\n
Wie van de spelers in het aanstaande proces is eigenlijk wel van onbesproken gedrag en vrij van iedere schijn van partijdigheid? Een retorische vraag, zo stelt een beleidsmedewerker van het ministerie van Justitie die zijn naam liever niet terug ziet in de krant. Volgens hem is het onmogelijk om het verleden de rug toe te keren: \u2018Negentig procent van de mensen die bij het proces zijn betrokken, waren hier in de jaren tachtig ook actief. Dat betekent dat ze op enige manier bij een partij hoorden. V\u00f3\u00f3r of tegen de militairen. En dan nog afgezien van het gegeven dat aanvankelijke medestanders van Bouterse zich gaandeweg, al v\u00f3\u00f3r de Decembermoorden, afkeerden van het militaire regime.\u2019<\/p>\n
Bouterse zelf speelt handig in op dit gegeven. Zo heeft hij in zijn toespraken voor zijn eigen Nationale Democratische Partij herhaaldelijk aangekondigd dat hij zich niet laat opsluiten door \u2018die twee drugscriminelen: de sheriff en zijn deputy\u2019. Daarmee doelt hij op minister Santokhi en aanklager Punwasi die zich al tijden schuldig zouden maken aan deals met drugsbenden. Harde bewijzen voor zo\u2019n aantijging zijn niet eens nodig. Het zou kunnen dat in de loop van de rechtszaak gedetailleerde onthullingen of beschuldigingen naar buiten komen. Advocaat Kanhai wist bijvoorbeeld van het bestaan van de foto met Nankoesing, maar had eigenlijk liever gezien dat die later in de publiciteit was gekomen. Maar al voor die tijd heeft Bouterse zijn doel bereikt: intimideren, provoceren en onrust zaaien.<\/p>\n
Timing<\/p>\n
Dat is ook de achtergrond van de protestacties van de afgelopen weken. Studenten en scholieren gaan de laatste weken de straat op om te demonstreren tegen het regeringsbeleid en uit onvrede over de hoogte van collegegelden en gebrek aan lesmateriaal. Al te veel diepgang en ideologie zit er niet achter, want de situatie in het onderwijs laat al langer te wensen over. Maar het gaat vooral om de timing. Als leider van de grootste politieke partij is Bouterse zeker onder jongeren populair genoeg en beschikt hij over voldoende kanalen om mensen te mobiliseren.<\/p>\n
Of de sfeer grimmiger wordt wanneer het proces eenmaal is begonnen? Daar wordt druk over gespeculeerd. Misschien dat het uit de hand loopt wanneer er in de loop van het proces een arrestatieteam aan te pas moet komen om Bouterse in de rechtszaal te laten verschijnen. Want iedereen gaat ervan uit dat de hoofdverdachte in geen geval uit zichzelf komt opdagen in het zwaar beveiligde complex. De zaak zou ook kunnen escaleren wanneer de officier zijn strafeis tegen Bouterse bekend maakt.<\/p>\n
Maar dat kan nog wel even duren.<\/p>\n
Minister van Justitie en Politie Santokhi is overal op voorbereid. Zijn mensen proberen alle relevante signalen uit de samenleving op te vangen en hij heeft alle mogelijke maatregelen genomen voor een ordelijk en veilig verloop van het proces. Nee, het bezoek van de Amerikaanse defensieminister Robert Gates vorige maand heeft daar niets mee te maken. Net zo min als de Nederlandse politiemensen die momenteel in Suriname verblijven om speciale politie-eenheden te trainen: \u2018Dat moet u zien in het licht van de intensieve samenwerking met Binnenlandse Zaken in Den Haag. Dat project loopt al een tijdje. Het doel is om ons gehele justiti\u00eble apparaat te versterken.\u2019<\/p>\n
Op het Onafhankelijkheidsplein gaan de literflessen Parbobier nog maar eens rond. Het wachten is op de vuurwerkshow na zonsondergang. En die strafzaak tegen Bouterse? De mensen zien het allemaal wel op zich afkomen. Het gaat om een kwestie uit het verleden, toen zowat de helft van de bevolking nog niet eens was geboren. Eerst maar eens zien waar de goedkoopste belkaarten te krijgen zijn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Suriname maakt zich op voor het strafproces van de Decembermoorden. Desi Bouterse en vierentwintig medeverdachten moeten terechtstaan voor wat zich op 8 december 1982 in Fort Zeelandia heeft afgespeeld. Maar in hoeverre kunnen de andere hoofdrolspelers in het proces zich onttrekken aan het verleden?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Diederik Samwel","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111785"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=111785"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111785\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Diederik Samwel","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=111785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=111785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=111785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}