Interview Bernard Bot<\/p>\n
Het uitzicht kan niet beter gekozen zijn: het statige Lange Voorhout in Den Haag met zijn beroemde lindebomen. De herenhuizen aan weerszijden van de brede laan bieden onderdak aan ambassades, hoge adviescolleges van de regering en oud-politici die daar nu kantoor houden. Hotel Des Indes, Theater Diligentia en Pulchri Studio zijn vlakbij. Het Binnenhof ligt om de hoek. Een ideale plek voor een bureau dat zich bezighoudt met lobbyen op het hoogste niveau: Meines & Partners, gespecialiseerd in belangenbehartiging, public ?affairs en strategische communicatie. Oud-minister van Buitenlandse Zaken Bernard Bot (\u2018De partners, dat ben ik\u2019) plaatst de fiets waarop hij zich door de hofstad beweegt in het rek, draait de sleutel om en drapeert een plastic zakje om het zadel. Tegen de regen. Kaarsrecht en onberispelijk in het pak gestoken begeeft hij zich naar zijn werkkamer op de derde verdieping. Met zijn hand strijkt hij zorgvuldig een grijze haarlok recht. Van top tot teen een patrici\u00ebr.<\/p>\n
Bij de vorming van het kabinet-Balkenende\u00a0IV werd de CDA\u2019er gepasseerd ten gunste van zijn partijgenoot, oud-fractievoorzitter Maxime Verhagen. Het was even slikken.<\/p>\n
Bot: \u2018Mis ik het ministerschap? Ja. Het was een heel bijzondere manier van leven. Het is abrupt ge\u00ebindigd. Je wordt door de chauffeur thuis afgezet en het is afgelopen. Dan val je toch wel een beetje in een zwart gat. Als minister van Buitenlandse Zaken werk je tachtig uur per week. Je reist de hele wereld af. Je raakt gewend aan dat enorme tempo. Net als een wielrenner. Het leven dat ik nu leid, geeft minder stress. Je hoeft de pers niet meer elk moment te woord te staan, je moet niet meer om de haverklap in het parlement te verschijnen. Maar ik moest eraan wennen dat ik weer mijn eigen huishoudentje moest doen. Als minister wordt alles voor je geregeld. Nu stond ik opeens weer zelf in de rij bij Albert Heijn.\u2019 Gelukkig wordt hij op straat nog steeds herkend. Door huisvrouwen, bouwvakkers en taxichauffeurs. \u2018Ze vragen vaak: mag ik even met u op de ?foto?\u2019<\/p>\n
En gelukkig had hij ook een wijdvertakt netwerk om op terug te vallen. Oud-minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek benaderde hem voor het voorzitterschap van het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen Clingendael en van de Carnegie Stichting, die het Vredes\u00adpaleis beheert. Oud-\u00administer van Onderwijs Jos van Kemenade droeg het voorzitterschap aan van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie. Daar brengen ze jonge talenten uit Nicaragua, Indonesi\u00eb en Mozambique democratische beginselen bij.<\/p>\n
Aan zijn jarenlange ervaring in de buitenlandse dienst (Bot was onder meer zaakgelastigde in Oost-Duitsland en ambassadeur in Turkije, secretaris-generaal op het departement en permanent vertegenwoordiger van Nederland bij de Europese Unie) heeft hij te danken dat hij als lobbyist bijna overal binnenkomt: \u2018Als grote multinationals problemen hebben met regelgeving, bellen ze mij. Zo\u2019n raad van bestuur kan maar \u00e9\u00e9n keer bij de Europese Commissie aankloppen, ik kan in Brussel op alle niveaus uitzoeken wat er speelt. Ik ken iedereen. Als ik in Brussel kom, kom ik als vriend. Ik kan ook vragen: mag ik eens praten met de ambtenaren die echt van de hoed en de rand weten? Van veel landen ken ik de premier en een aantal ministers. Die kan ik bellen met: beste Piet, er schijnt ergens een kink in de kabel te zijn gekomen, kunnen we daar niet wat aan doen?\u2019<\/p>\n
In Indonesi\u00eb heeft hij onlangs nog met vice-president Jusuf Kalla gesproken. \u2018Laatst ben ik in een ver land geweest om voor een Nederlands bedrijf te bemiddelen. Toen ben ik een dag met een minister op het strand gaan zitten. Urenlang hebben we over de wereldpolitiek gesproken. In de laatste zes minuten zei ik: \u00e0 propos, je geeft ons toch wel die order?\u2019<\/p>\n
Jusuf Kalla is lang niet de enige die hij kent. \u2018Ik heb het geluk gehad dat ik minister was toen Nederland het voorzitterschap van de EU en daarna van de Raad van Europa bekleedde. Dan gaan alle deuren voor je open. Ik heb Bush, Poetin en de premier van China persoonlijk leren kennen. En een heleboel andere regeringsleiders. Daardoor is een lijntje nu snel gelegd. Als ik bel, weten ze meteen wie ik ben.\u2019<\/p>\n
Voor de Haagse buitenlandelite \u2013 het wereldje dat graag conferenties en seminars houdt in het Vredespaleis of op het landgoed Clingendael \u2013 is hij altijd one of the boys geweest. Zijn vader Theo werkte voor de oorlog als bestuursambtenaar in Batavia, Purwakarta en Soekaboemi (Nederlands-Indi\u00eb). De Japanners stuurden hem als krijgsgevangene naar Birma. De kleine Bernard en zijn moeder kwamen terecht in het kamp Tjideng op Java. Na de oorlog bracht zijn vader het tot topambtenaar op Buitenlandse Zaken. Hij was de laatste staatssecretaris van aangelegenheden betreffende Nederlands Nieuw-Guinea en \u2013 na een korte periode als minister van Onderwijs \u2013 de eerste minister van Ontwikkelingssamenwerking Voor de Katholieke Volkspartij.<\/p>\n
Bot junior studeerde rechten in Leiden en aan Harvard Law School en stroomde meteen door naar de diplomatieke dienst. Nadat Nederland in 1973 de DDR had erkend, werd hij de eerste zaakgelastigde in Oost-Berlijn. \u2018Walter Ulbricht zat er nog. Ik ben twee keer bij hem op bezoek geweest. Het was een land dat zeer op formaliteiten en diplomatieke rituelen was gesteld. Ik herinner me mijn aankomst nog. Op het vliegveld ben ik gewoon met de andere passagiers in de pendelbus gestapt. Toen kwam er een functionaris binnen die vroeg: Gibt es hier auch ein Dr. Boot? Ik moest het vliegtuig weer in en er via de achtertrap uit. Daar lag de rode loper en stond een muziekkorps voor me te spelen. Ik wist niet wat me overkwam.\u2019 Beklemmend was het wel in de socialistische heilstaat. Alles werd afgeluisterd. Televisiemonteurs, melkboeren, portiers \u2013 iedereen zat bij de Stasi. \u2018Als we belangrijke dingen te bespreken hadden, gingen mijn vrouw en ik altijd even de straat op. Zo\u2019n gewoonte slijt erin. Toen we jaren later weer in Den Haag woonden, deden we het nog steeds. Tot we tegen elkaar zeiden: waarom gaan we eigenlijk naar buiten als we met elkaar willen praten?\u2019<\/p>\n
Drie jaar lang was hij ambassadeur in Ankara. Maar liefst elf jaar lang permanent vertegenwoordiger bij de EU. Het waren bepalende jaren. \u2018Van Brussel met zijn vergaderingen tot diep in de nacht word je hard. Je uithoudingsvermogen wordt geweldig op de proef gesteld en je leert er onderhandelen.\u2019<\/p>\n
Die kwaliteiten kwamen goed van pas toen Jaap de Hoop Scheffer in 2003 naar de Navo vertrok en zijn ministerschap overdroeg aan Ben Bot. \u2018Ik heb als minister geweldig veel gereisd. Het was soms van India naar Pakistan en dan door naar Afghanistan. Als ik in Nederland was, stonden op het departement de loodgietertassen klaar met dossiers die ik \u2019s nachts nog moest doorwerken. Dat is zwaar. Kennelijk heb ik een gestel dat daar goed tegen kan. Ik kan dagen met heel weinig slaap toe.\u2019<\/p>\n
Als hoogtepunten van zijn ministerschap beschouwt hij het Nederlandse voorzitterschap van de EU en zijn reis in augustus 2005 naar de Gordel van Smaragd. In Jakarta \u2013 zijn geboortestad \u2013 woonde hij de onafhankelijkheidsviering bij. Namens Nederland erkende hij 17 augustus 1945 als het begin van de Indonesische onafhankelijkheid. Hij was de eerste Nederlandse bewindsman die dat deed.<\/p>\n
Het absolute dieptepunt? Het nee van de Nederlandse bevolking bij het referendum over de Europese grondwet een paar maanden eerder. Een grondwet die hij samen met Balkenende in Rome had ondertekend. \u2018Die uitslag was een grote nederlaag voor me,\u2019 zegt hij. \u2018Al vind ik nog steeds dat het kabinet het toen niet zo slecht heeft gedaan als mensen zeggen. Het was de Kamer die per se een referendum wilde uitschrijven, niet wij. Het kabinet moest met de armen op de rug gebonden en met ketenen aan de voeten campagne voeren voor de grondwet. Er was belachelijk weinig geld voor uitgetrokken. We mochten ons van de Kamer niet te positief over Europa uitlaten want dan zouden we de burger be\u00efnvloeden. Terwijl de atmosfeer steeds negatiever werd. Het was voor het kabinet een no win-situatie. Dat het verkeerd afliep, wijt ik niet aan onszelf maar aan de voorstanders van het referendum in de Kamer en vooral aan Jozias van Aartsen van de VVD die zich op het laatste moment bij hen aansloot.\u2019<\/p>\n
Brinkhorst, Donner en u hebben toch olie op het vuur gegooid met uitspraken als: bij een nee komt er een economische crisis, dan gaat het licht uit?<\/p>\n
\u2018Wat hadden we dan moeten zeggen? Een succesverhaal ophangen mocht niet. Ik heb het wel geprobeerd. Ik ben stad en land afgereisd. In Drachten heb ik er nog een zaal in het Fries over toegesproken. Maar de mensen wilden het alleen hebben over de dure euro, hun pensioen dat in gevaar kwam en de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Ik kreeg zelfs een telefoontje van een deftige dame uit Wassenaar die zei: Bernard, ik vind je een geweldige man, maar het lijkt me zo h\u00e9\u00e9rlijk om een keer tegen te stemmen. Toen antwoordde ik: jammer Marietje, volgende keer beter. Maar van zulke ervaringen viel ik wel van mijn stoel. Het was de verwende burger die zei: en nu ben ik aan de beurt. Het lukte ons niet daar doorheen te komen. Dan ga je wel aan jezelf twijfelen.\u2019<\/p>\n
Opgelucht dat CDA, PvdA en ChristenUnie hebben besloten dat er geen tweede referendum komt?<\/p>\n
\u2018Ja. Ik ben altijd tegen zo\u2019n referendum geweest.\u2019<\/p>\n
Neemt u het Van Aartsen nog steeds kwalijk dat het destijds zo is gegaan?<\/p>\n
\u2018Ik vond het een onverstandig besluit. Het heeft Nederland reputatieschade opgeleverd.\u2019<\/p>\n
Toen Bernard Bot najaar 2003 aantrad, zat Nederland al met troepen in Irak. Dat hadden Balkenende, De Hoop Scheffer en minister Kamp van Defensie nog besloten. Het negeren van de vele ontwapeningsresoluties van de VN door Saddam Hoessein maakte de westerse inval in Irak tot een legitieme daad in de ogen van de regering. De oppositie \u2013 aangevoerd door de huidige minister van Ont\u00adwikkelingssamenwerking Bert Koen\u00adders \u2013 hamerde erop dat er na de inval nooit massavernietigingswapens waren gevonden. Daarom moest een parlementaire enqu\u00eate naar de Nederlandse steun aan de oorlog worden gehouden. In oktober 2005 wekte Bot de woede van Balkenende en CDA-fractieleider Maxime Verhagen toen hij in de Kamer verklaarde dat de invasie achteraf misschien toch niet zo verstandig was geweest.<\/p>\n
\u2018Ik ben toen schielijk op het matje geroepen. Balkenende en Verhagen hebben me flink de les gelezen. Ze noemden me na\u00efef. Ze zeiden dat ik niet begreep hoe politiek in elkaar zit. Ze eisten dat ik mijn uitspraak zou terugnemen. Die knieval heb ik gemaakt \u2013 zij het met tegenzin. Want uit opiniepeilingen bleek dat tachtig procent van de bevolking achter mijn uitspraak stond. Ik kreeg veel sms\u2019jes en telefoontjes met: goed dat u hebt gezegd wat veel mensen denken. Maar Balkenende was bang dat mijn opmerkingen een parlementaire enqu\u00eate dichterbij zouden brengen.\u2019<\/p>\n
Had hij dan wat te verbergen?<\/p>\n
\u2018Daar ging het niet om. Jan Peter zei tegen mij: jij weet ook best dat een parlementaire enqu\u00eate niets nieuws oplevert, maar het zorgt wel voor twee jaar stof, rommel en maatschappelijke onrust. We zijn nu sociaal-economische hervormingsmaatregelen aan het doorvoeren en dan strooit zo\u2019n enqu\u00eate zand in de machine.\u2019<\/p>\n
Kon de Kamer niets nieuws ontdekken?<\/p>\n
\u2018Nee. Ik heb dat najaar nog eens alle dossiers erop na gelezen, ook die van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Er is niets nieuws.\u2019<\/p>\n
Vond Balkenende dan alleen dat de bezuinigingen belangrijker waren dan een onderzoek naar Irak?<\/p>\n
\u2018Dat is het motief dat hij gaf. Ik heb me daar bij neergelegd. Ik wilde hem niet in een lastig parket brengen.\u2019<\/p>\n
Maar die houding van hem is toch totaal verkrampt?<\/p>\n
\u2018Misschien wel, maar toch begrijpelijk.\u2019<\/p>\n
Het zenden van troepen naar de Afghaanse provincie Uruzgan is wel direct op het conto van Bernard Bot te schrijven. Anders dan in Irak ging het om een gezamenlijke Navo-missie om de plaatselijke bevolking te helpen tegen de terreur van Al-Qaida en de taliban.<\/p>\n
\u2018Ik heb er maandenlange discussies met Henk Kamp over gevoerd. Mensen hebben geen idee hoe gewetensvol we daar onder vier ogen over hebben gepraat. Aanvankelijk was ik sceptisch gestemd. Later kreeg Henk aarzelingen. We hadden al troepen in het noorden van Afghanistan. Die deden goed werk, daar zag je op straat de vooruitgang. Maar moesten we ook naar het zuiden waar het voor onze soldaten veel gevaarlijker was? Uiteindelijk vonden we dat we het erop moesten wagen omdat zonder doorbraak in het zuiden de positieve ontwikkelingen in de rest van het land ook in gevaar zouden komen. Het kabinet heeft steun aan Kamp en mij gegeven, met de minister-president voorop.\u2019<\/p>\n
Grote indruk op de minister van Buiten\u00adlandse Zaken maakte zijn eerste ontmoeting met de stamhoofden uit Uruzgan in de hoofdstad Kaboel. Mannen met tulbanden en indrukwekkende baarden die zich voor het gebed met ontbloot bovenlijf terugtrokken in het toilet om zich te wassen. In het hotel waar Ben Bot verbleef, zagen ze voor het eerst van hun leven een roltrap. \u2018Ze begonnen hem meteen te beklimmen en tuimelden onmiddellijk weer naar beneden.\u2019 Maar Bot vond de stamhoofden \u2018prachtige types\u2019: \u2018Trotse mannen die eerst urenlang wantrouwend naar me zaten te kijken tot het moment dat ze zeiden: u bent onze vriend, we vertrouwen u, u kunt naar het zuiden komen. Toen dacht ik: dan moeten we het ook doen. Dat vertrouwen mogen we niet beschamen.\u2019 Het waren volgens Bot ook de stamhoofden die benadrukten dat ze aan een wederopbouwmissie all\u00e9\u00e9n niet genoeg hadden. Er moest ook gevochten worden. \u2018Ze zeiden: mooi dat jullie ziekenhuizen en schooltjes willen komen bouwen. Maar ons grote probleem is: als jullie soldaten \u2019s\u00a0avonds naar hun kampement zijn vertrokken, wat dan? Wie garandeert dan onze veiligheid?\u2019<\/p>\n
Bot was zich ervan bewust dat de mannen en vrouwen van ISAF gevaar liepen. Vooral door toedoen van talibanstrijders die vanuit Pakistan via het onherbergzame grensgebied het zuiden van Afghanistan binnendringen. \u2018Ik ben bij Musharraf geweest om daarover te praten. En bij de gouverneur van de Northwest Territories in het noorden van Pakistan. Ik heb erop aangedrongen dat ze de strijders in het grensgebied aanpakten. Maar de gouverneur legde me uit hoe moeilijk het is de bergen uit te kammen. Hij zei: Alexander de Grote heeft dat geprobeerd, Djengis Khan, de Britten, de Russen. Het is ze allemaal niet gelukt. Dus we wisten wat de risico\u2019s waren, dat er gewonden en doden konden vallen. Maar we waren ervan overtuigd dat we het t\u00f3ch moesten doen.\u2019<\/p>\n
Met de Kamer werd afgesproken dat de troepen er in beginsel voor twee jaar zouden blijven. Bij vertrek zou de Navo voor opvolgers zorgen. Dat bleek niet mee te vallen. Ben Bot over de eerste verkennende gesprekken op het bondgenootschappelijke hoofdkwartier aan de rand van Brussel: \u2018Het beste moment om zulke dingen aan te kaarten is de informele lunch met de ministers van Buitenlandse Zaken van de Navo. Tussen de zalmmousse en het gebakken visje door. Dan kun je vrijuit praten. Ik heb erop aangedrongen dat andere bondgenoten het commando van ons zouden overnemen. Mijn pleidooi werd krachtig ondersteund door Condoleezza Rice en door de Canadezen. Maar ja, dan krijg je het grote stilzwijgen aan tafel. De ene minister betoogt dat zijn land in het verleden al genoeg heeft bijgedragen, de ander dat zijn Grondwet het sturen van troepen verbiedt. Dus dat leverde weinig op.\u2019<\/p>\n
Bot besloot zijn heil te zoeken in wat in de diplomatieke wereld heet: bilaterale gesprekken. Zijn eerste reisdoel: Oslo. \u2018Ik kende de Noorse minister van Buitenlandse Zaken Jonas Gahr St\u00f8re goed. Als ik netelige zaken als Guant\u00e1namo Bay aansneed, werd Condoleezza boos, maar sprong hij me altijd te hulp. De Noorse regering was bereid troepen te sturen, maar alleen als de linkse oppositie het ook steunde. Ik heb in Oslo met alle fractieleiders gesproken, ook met de socialisten, en het zag ernaar uit dat het goed kwam. Uiteindelijk heeft het parlement het op het nippertje verworpen. Toen stonden we er samen met de Australi\u00ebrs en de Canadezen weer alleen voor.\u2019<\/p>\n
Wat vindt u van het besluit van dit kabinet om tot 2010 te blijven?<\/p>\n
\u2018Daar ben ik v\u00f3\u00f3r. Verhagen is er nu in geslaagd de Fransen, Hongaren, Tsjechen en Slowaken erbij te krijgen. Het is niet waar we toen op hoopten, maar het ziet er beter uit dan een paar maanden geleden.\u2019<\/p>\n
De Fransen en Hongaren sturen alleen militaire trainers en adviseurs, de Tsjechen en Slowaken alleen bewakingseenheden. Bij elkaar maar een paar honderd man. En het zijn geen gevechtstroepen.<\/p>\n
\u2018Dat is betreurenswaardig. Maar als we nu weggaan, nemen de taliban het zuiden over. Dan betaalt de bevolking de prijs, zeker de mensen die met ons hebben samengewerkt. Die worden dan een kopje kleiner gemaakt. Dat zal ook effect hebben op de situatie in de rest van het land. Dan krijg je een kettingreactie ten gunste van de taliban. Dan wordt alles wat we hebben bereikt weer ongedaan gemaakt. Als je zo\u2019n taak eenmaal op je hebt genomen, moet je niet te snel opgeven.\u2019<\/p>\n
Vond u het handig van Eimert van Middelkoop dat hij van de zomer naar buiten bracht dat het kabinet de intentie had om ook na 2008 in Uruzgan te blijven?<\/p>\n
\u2018Toen hij dat zei, kwam de onderhandelaar in me boven. Ik ben een echte pokerplayer. Als je zoiets hardop zegt, denken de anderen: mooi, dan hoeven wij tenminste niet meer. Je moet op zo\u2019n moment juist zeggen dat je absoluut weggaat tenzij anderen aanbieden je te helpen. Dan kun je uiteindelijk nog altijd beslissen te blijven. Van Middelkoop bedoelde het goed, maar dat onderhandelingsspel heeft niet iedereen in de vingers.\u2019<\/p>\n
Ondanks zijn aanvaring over Irak in 2005 heeft Bot premier Balkenende hoog zitten. \u2018We hebben hem in het begin collectief zwaar onderschat. De eerste keer dat ik samen met hem naar een Europese Raad ging, viel me op hoeveel lef hij opbracht tegenover zwaargewichten als Chirac en Schr\u00f6der. Dat had ik niet achter hem gezocht. Maar hij durfde in hun gezicht alles te zeggen. Hij is ook heel vasthoudend als er Nederlandse belangen op het spel staan. Hij is op een leuke manier eigenwijs en dat wordt in het buitenland zeer gewaardeerd. Ik vind dat hij hier ook ten onrechte als het slaafje van Bush is afgeschilderd. Ik ben er \u00e9\u00e9n keer bij geweest op het Witte Huis en dan zie je Bush denken: rake opmerkingen maakt die man uit Nederland. Dat heeft niets met serviliteit te maken. Balkenende zegt dan ook hoe in Europa gedacht wordt over Guant\u00e1namo Bay. Bush respecteert dat. Ik ben de Amerikaanse president nog twee keer tegengekomen en dan vraagt hij altijd: How is Jan Peter? Hij kent de Nederlandse premier bij zijn voornaam. Dat geldt echt niet voor alle regeringsleiders in de wereld.\u2019<\/p>\n
Bij TROS Kamerbreed klaagde u dat Balkenende u tijdens de laatste kabinetsformatie totaal in het ongewisse liet over de vraag of u minister van Buitenlandse Zaken kon blijven.<\/p>\n
\u2018Nou, hij belde me pas op 21 februari toen de hele zaak rond was. Hij zei: tot mijn spijt ben je het niet geworden. Hartelijk dank, we zien elkaar nog wel. Ik heb later begrepen dat ik tot in een heel late fase van de besluitvorming nog op de stoel van Buitenlandse Zaken zat. Maxime Verhagen zou naar Economische Zaken gaan, maar uiteindelijk ging die post naar Maria van der Hoeven. Toen lag ik eruit.\u2019<\/p>\n
Had u de pest in?<\/p>\n
\u2018Nou, ik had loud and clear gezegd dat ik door wilde gaan. Ik weet heel goed dat politiek een soort Russische roulette is, maar ik had goed de pest in. Het was een nare week.\u2019<\/p>\n
Hij is het niet eens met oud-bewindslieden als Pechtold die rondbazuinen dat Bal\u00adken\u00adende er nooit was als je hem nodig had, dat hij een slechte regisseur was. \u2018Mij belde hij elke avond om kwart voor elf om even bij te praten. Daar kon je de klok op gelijk zetten. Waar is dat Balkenende niet snel het voortouw neemt en veel aan zijn ministers overlaat. Maar ik vond het heel prettig dat hij iedereen in het kabinet zijn eigen was liet doen. Zijn manier van leiding geven werkte heel goed in combinatie met Gerrit Zalm die een briljante dealmaker was. Ik heb de indruk dat Jan Peter er nu veel meer moeite mee heeft het kabinet op \u00e9\u00e9n lijn te krijgen.\u2019<\/p>\n
Hoezo? Vormt hij een minder goede combi met Wouter Bos?<\/p>\n
\u2018Dat denk ik, ja. Wouter Bos is een briljante jongen, maar ook moeilijk te doorgronden. Je weet nooit wat hij precies vindt en denkt. Het is lastig echt contact met hem te krijgen. Dit kabinet heeft iets van een slecht huwelijk, van een echtpaar dat alleen bij elkaar blijft vanwege de kinderen. Alleen de angst voor een verkiezingsoverwinning van Wilders en Verdonk houdt hen bij elkaar.\u2019<\/p>\n
U bent uw hele leven lang diplomaat geweest. Voelde u zich in de politiek een buitenbeentje?<\/p>\n
\u2018Soms, maar dat kon me niet veel schelen. Toen ik minister werd, had ik al een hele carri\u00e8re achter de rug. Ik was zevenenzestig. Ik had niets te verliezen. Ik hoefde geen burgemeester of commissaris van de Koningin te worden. Daardoor kon ik fris van de lever zeggen wat ik vond.\u2019<\/p>\n
Dat heeft u wel een paar keer in conflict met de top van uw eigen partij gebracht, en niet alleen over de steun aan de oorlog in Irak.<\/p>\n
\u2018Ik ben een paar keer dwars tegen de partijlijn in gegaan. Bijvoorbeeld toen ik pleitte voor snelle toetreding van Bulgarije en Roemeni\u00eb tot de EU. Daar was de fractie het niet mee eens. Ik was ook van mening dat de onderhandelingen met Turkije op korte termijn moesten beginnen. Maxime Verhagen vond dat het land eerst meer aan de mensenrechten moest doen. Hij heeft mijn standpunt hard aangevallen.\u2019<\/p>\n
Achter de hand zeiden ze in de CDA-fractie: Ben Bot begrijpt de anti-Europese sentimenten in het land niet, die man wordt nooit een echte politicus.<\/p>\n
\u2018Op donderdagavond hadden we bewindsliedenoverleg. Daar zaten het partijbestuur en de fractieleiding ook bij. Dan kreeg ik vaak stevige kritiek. Dan zei ik: u mag me best een slechte partijpoliticus noemen, maar ik boek wel resultaten. En kijk eens naar de polls. Ik ben een van de populairste ministers. Kennelijk steunt de bevolking me w\u00e9l.\u2019<\/p>\n
Wat is in de ogen van de partijtop dan wel een goede politicus?<\/p>\n
\u2018Kennelijk iemand die elke week zijn instructies komt halen. Die vaak spreekbeurten houdt in Breda. Die altijd te porren is voor een biertje op een terras aan het Plein. Maar ik was tachtig tot negentig uur per week met mijn werk bezig. Ik zat in het vliegtuig. Als minister van Buitenlandse Zaken heb je geen tijd om pils te drinken.\u2019<\/p>\n
Hoe is uw relatie met Maxime Verhagen?<\/p>\n
\u2018Redelijk. Ik ken hem als iemand die mijn beleid op een aantal punten niet steunde.\u2019<\/p>\n
Heeft hij u sinds hij u opvolgde ooit nog geconsulteerd?<\/p>\n
\u2018Nee. Nooit.\u2019<\/p>\n
De man voor wie van Washington tot Peking alle deuren opengaan: \u2018Eind oktober heb ik in Met het oog op morgen aangeboden te bemiddelen in de zaak-Al-Mansouri, de Nederlandse Irani\u00ebr die nu in zijn geboorteland dreigt te worden ge\u00ebxecuteerd. Ik heb er meteen bij gezegd dat ik dat alleen zou doen als Buitenlandse Zaken het goed vond. Het was zinvol geweest. Ik ken de Iraanse ?minister Mottaki heel goed. Toen ik in Ankara woonde, was hij mijn buurman. Ik heb destijds voor elkaar gekregen dat Al-Mansouri vanuit zijn cel mocht bellen met zijn familie. Dat is via Mottaki gegaan. Hij zei: ik doe het voor jou, omdat jij het bent. Maar kennelijk wordt mijn aanbod om te bemiddelen door Buitenlandse Zaken niet op prijs gesteld. Van Maxime Verhagen heb ik niets gehoord.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Toen Balkenende hem niet vroeg voor een tweede termijn als minister van Buitenlandse Zaken, had Bernard Bot \u2018goed de pest in\u2019. Een terugblik van een dwarse diplomaat op het Europa-referendum, het besluit om naar Uruzgan te gaan, en zijn nieuwe baan als lobbyist. ?\u2018Ik ken iedereen\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Max van Weezel, Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111443"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=111443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111443\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Max van Weezel, Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=111443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=111443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=111443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}