{"id":111417,"date":"2007-12-15T15:59:00","date_gmt":"2007-12-15T13:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/dvd-box-the-sopranos-familiefeest\/"},"modified":"2007-12-15T15:59:00","modified_gmt":"2007-12-15T13:59:00","slug":"dvd-box-the-sopranos-familiefeest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/dvd-box-the-sopranos-familiefeest\/","title":{"rendered":"Dvd-box The Sopranos: Familiefeest"},"content":{"rendered":"<div class=\"lead\">Is er leven na The Sopranos?<\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Na acht jaar is er een einde gekomen aan The Sopranos. In de serie vonden zesenzeventig mensen en vier dieren de dood. De grote vraag is: is er leven na The Sopranos? En voor wie? Plus: tot welke dvd-boxen moeten we nu onze toevlucht nemen?<\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Zes series, zesentachtig episoden lang, van 10 januari 1999 tot 11 juni dit jaar, begon iedere aflevering van The Sopranos met vrij\u00adwel dezelfde opening credits \u2013 een glimp van het World Trade Center in de achteruitkijkspiegel verdween na de aanslagen. We blikken vanuit een rijdende auto, die ons van midtown Manhattan door de Lincolntunnel naar de andere kant van de Hudson voert, daarna via de tolweg New Jersey Turnpike, langs industriegebied en moerassen, een kerk, een brug, een trein, Satriale\u2019s Pork Store, Pizzaland, door arbeiderswijken in Newark, naar de voorstedelijke gebieden, waar we een oprijlaan inslaan en voor een villa stoppen.<\/p>\n<p>De blik is ook gericht op de bestuurder, we zien zijn brede pols met schakelketting, we zien hoe hij een sigaar opsteekt en tevreden rookt, we kijken ook met h\u00e9m mee. De opzwepende muziek en de dreigende songtekst van de Engelse band Alabama 3 versterken de metafoor die deze samengebalde sc\u00e8ne is. \u2018You woke up this morning \/ Got yourself a gun \/ Mama always said you\u2019d be \/ The Chosen One.\u2019 De uitverkorene arriveert thuis. Het genot waarmee hij in zijn eigen universum, verzinnebeeld door de afgesloten ruimte van zijn SUV, een sigaar rookt, staat voor de vrijheid die hij in zijn doen en laten heeft bereikt. Hij is zijn eigen baas, niemand zegt hem wat. Ook kleeft er iets illegaals aan: roken is op veel plaatsen in de Verenigde Staten een subversieve daad.<\/p>\n<p>Van arme immigrant die per boot Manhattan bereikte, zich vestigde in New Jersey en het via zwaar, nederig werk tot rijkaard bracht: het verhaal van de Amerikaanse Droom duurt ruim anderhalve minuut.<\/p>\n<p>Maar vanaf de eerste kennismaking met de bestuurder, hoofdrolspeler Tony Soprano, de maffioos die naar eigen zeggen werkzaam is in de waste management business, kunnen we de opening credits niet meer zo na\u00efef zien: dat filmpje toont juist de pervertering van de Amerikaanse Droom. Tony is een derde generatie-nazaat van Italiaanse immigranten, hij is gewoonweg in zijn vaders criminele voetsporen getreden en de route die hij tijdens die autorit aflegt, voert hem langs de locaties waar hij geld uit hardwerkende burgers zuigt. Hij is de vleesgeworden zelfzuchtige parasiet, die beroepsmatig buiten de wet opereert. De acteur James Gandolfini, die hem vertolkt, koestert een romantischer beeld van Tony Soprano: \u2018Ik denk dat Tony een outlaw is. Hij is de cowboy in het zwarte pak.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><iframe width=\"420\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/wrN2k3qGbVA\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><br \/><i>Trailer van het eerste seizoen van The Sopranos<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Op hem exclusief is de focus gericht in de acht jaar die The Sopranos duurde. We hebben hem, met al zijn humeuren, temperamenten, stemmingen en de wisselingen daarin, leren kennen. En de bijbehorende gezichtsuitdrukkingen: boos, verdrietig, sluw, autoritair, sarcastisch, geil, parano\u00efde, teder, jolig. In een oogwenk kan zijn stemming omslaan, ook dat weten we.<\/p>\n<p>We hebben hem jarenlang huiselijk meegemaakt, met zijn vrouw Carmela, dochter Meadow en zoon Anthony Junior (A.J.). We zagen hem met zijn crew: consiglieri Silvio Dante, Peter \u2018Paulie Walnuts\u2019 Gualtieri, Christopher Moltisanti, Salvatore \u2018Big Pussy\u2019 Bonpensiero, Bobby \u2018Bacala\u2019 Baccalieri, Richie Aprile, Ralph Cifaretto, Vito Spatafore, Patsy Parisi, Furio Giunta. Met zijn familieleden: moeder Livia, oom Corrado \u2018Junior\u2019 Soprano, zus Janice. Met zijn joodse adviseur Herman \u2018Hesh\u2019 Rabkin. Met zijn jeugdvriend, de restaurateur Arthur \u2018Artie\u2019 Bucco. We waren erbij in de behandelkamer van zijn therapeute, Dr. Jennifer Melfi. We waren getuige van de vaak moeizame contacten met \u2018New York\u2019, de prikkelbare maffiaclan aan de andere kant van de Hudson, geleid door Carmine Lupertazzi, John \u2018Johnny Sack\u2019 Sacrimoni, Little Carmine Lupertazzi, Phil Leotardo. We leerden zijn goomaras (vaste minnaressen) kennen: Irina Peltsin, Svetlana Kirilenko, Gloria Trillo, Valentina la Paz.<\/p>\n<p><b>Een erekwestie<\/b><br \/>Hoe aanlokkelijk is het Tony Soprano te zijn? Hij neemt wat hij wil hebben, op een tijdstip dat het hem behaagt. Hij eet, zuipt, rookt, neukt als hij daar zin in heeft, zonder last van de conventies die menig arbeidzaam bestaan reguleren. Door intimidatie krijgt hij vaak zijn zin. Hij weet wat er van hem verwacht wordt: hij is het alfamannetje, de krijger, de jager, een capo di capi. Zijn werknemers zijn zijn troep, zijn bende, zijn stam, zijn meest waarachtige familie. Die crew staat hem bij om het eten op tafel te krijgen en om zijn mannelijkheid te bewijzen en te bevestigen. Dat is voor hen van levensbelang: mannelijkheid. Al gebruiken ze daarvoor de term \u2018eer\u2019. Tony tegen Christopher als hij ingewijd wordt tot made man: \u2018Als je eenmaal tot deze familie toetreedt, kun je er niet meer uit. Deze familie komt voor al het andere. Voor alles. Voor je vrouw of je kinderen en je moeder en je vader. Het is een erekwestie.\u2019<\/p>\n<p>Hij kan zich, anders dan een psychopaat, uit medeleven in anderen verplaatsen en hij voelt zich zowaar af en toe schuldig. Tegelijkertijd wordt hij vrij strikt gedreven door eigenbelang, dat van zijn gezin en zijn bende \u2013 zo rechtvaardigt hij zijn daden. De familie, in beiderlei betekenis, dicteert de code die hij volgt. Als zijn niet deugende zus Janice een kunstbeen afpikt van de Russin Svetlana, krijgt ze gelazer met Russische gangsters. Ze verdiende dat, maar Tony kan dat niet over zijn kant laten gaan: Janice is familie.<\/p>\n<p>Is zo iemand een held? Niet in de romantische zin; de mensheid zou beter af zijn zonder uitschot als Tony Soprano. Wel is hij een moderne held: behept met onzekerheden, schuldgevoel, goede \u00e9n kwade eigenschappen. Zijn kwetsbaarheid maakt deze Prozac-slikkende gangster sympathiek, maar verdoezelt niet zijn onfrisse kanten: gewelddadigheid, racisme, leugens. Carmela voegt hem op een keer toe: \u2018Tony, je bent me er eentje.\u2019 Dat is waar: zonder Tony \u2013 en zonder de gecompliceerde natuurkracht James Gandolfini \u2013 geen The Sopranos. Carmela kent hem het best na zoveel jaren beroerd huwelijk: \u2018Tony, ik weet nooit waar ik met je aan toe ben. Ik weet niet of je ouderwets bent, parano\u00efde of gewoon een klootzak.\u2019 Hij is alle drie, tegelijk.<\/p>\n<p><b>Afvalverwerking<\/b><br \/>Minder goed verenigbaar, hoezeer hij dat ook probeert, zijn zijn uitzonderlijke professionele bestaan en zijn alledaagse leven. Die werelden botsen nogal eens. \u2018We zijn gewoon als ieder ander gezin,\u2019 meent hij zelf. Dat klopt toch niet helemaal, het gezin Soprano moet leven met een geheim: vaders broodwinning. In \u2018College\u2019, een episode uit de eerste serie, rijdt hij als een gewone Amerikaanse vader zijn tienerdochter naar een aantal universiteiten. Na afloop van die tournee zal ze moeten kiezen waar ze gaat studeren \u2013 een moment van gewicht in haar leven. Het is ook een belangrijk, intiem moment in de vader-dochterrelatie. Wie hen beiden zo zag, zou niks bijzonders opvallen aan de selfmade Tony en zijn intelligente dochter Meadow. Het gesprek dat ze voeren in de auto is eigenlijk ook niet vreemd. Dochterlief, zelf klaar voor een glorende toekomst, wil weten waarmee vader zijn brood verdient. Een unieke sc\u00e8ne in de maffiafilmgeschiedenis: Meadow vraagt haar vader: \u2018Zit je bij de maffia?\u2019 Tony: \u2018De afvalverwerking.\u2019 Meadow reageert ongelovig. Tony, met stemverheffing: \u2018Er bestaat geen maffia.\u2019 Meadow: \u2018Op school vinden ze het wel cool.\u2019 Tony: \u2018Als in The Godfather.\u2019 Meadow: \u2018Nee. Als in Casino. Sharon Stone, de jaren zeventig, pillen.\u2019<\/p>\n<p>Kort daarna vindt een andere sc\u00e8ne plaats die heel wat minder idyllisch is, maar die Tony evenzeer karakteriseert. Hij heeft tijdens die rondrit met Meadow bij toeval een verklikker gezien, die via het getuigenbeschermingsprogramma van de FBI aan een nieuwe identiteit is geholpen. Hij spoort hem op en wurgt hem voor zijn huis. In koelen bloede. Zelf zal hij geen probleem zien in de combinatie van die twee activiteiten: in beide gevallen dient hij zijn familie. Zijn gezin en La Famiglia. Nooit versaagt hij in zijn rol als pater familias \u2013 klaar om zijn belangen en getrouwen te beschermen. Gereed om in te grijpen als de loyaliteit in beide families afneemt.<\/p>\n<p><b>Siliconenrondingen<\/b><br \/>Het meest voorkomende shot in de serie is vermoedelijk dat van een in ondergoed thuis rondlopende Tony. \u2019s Ochtends na het opstaan, na een nacht zonder echtelijke seks, banjert hij direct, geeuwend en zich vrijelijk krabbend, naar de enorme ijskast en begint te vreten. Inderdaad, The Sopranos gaat ook over ingedut huwelijksleven en familieroutine. Over de moeilijkheid voor Tony om de tijd bevredigend te verdelen tussen werk en gezinsleven. Over zijn verlangen \u2013 en dat van de leden van zijn crew \u2013 naar een conventioneel voorstedelijk burgerbestaan, zonder afstand te nemen van hun core business. Een constante is het wanhopige vastklampen van en hameren op familiewaarden \u2013 hun baken in de bakenloze, postmodernige tijd. Als zoveelste-generatienazaten van Italiaanse immigranten gaan ze graag prat op hun roots, maar als Tony en Carmela in het Italiaans aangesproken worden, begrijpen ze niet waar het over gaat. Als in New Jersey levende modelburgers raken Tony, zijn maten alsmede hun vrouwen allemaal bijzonder verhit als de volwassen coach van het damesvoetbalteam waarin hun dochters spelen met een van zijn minderjarige pupillen een verhouding heeft. Dat Tony en zijn mannen jonge minnaressen hebben en opereren vanuit de Bada Bing-stripclub waar de siliconenrondingen je om de oren zwaaien, staat daar in hun optiek geheel los van. Dat is immers hun \u00e1ndere bestaan, hun werk. Gespletenheid als levenswijze.<\/p>\n<p>Dat ze criminelen zijn, lijkt toeval. Als er af en toe iemand in elkaar getremd of omgelegd moet worden, komt dat?voor de kijker als een schok. Lo\u00adgisch, want het is een inbreuk op het alledaagse (gangster)leven dat \u2013 op de aard van de broodwinning en op zulke excessen na \u2013 niet zoveel verschilt van het onze. Zelf beleven de leden van de Soprano-bende ook geen enorme lol aan het geweld dat ze \u2018moeten\u2019 plegen. En Tony wil absoluut niet dat zijn kinderen, zoals hijzelf eertijds, de familietraditie voortzetten.<\/p>\n<p><b>Onaanraakbaren<\/b><br \/>De grote kracht van The Sopranos is dat de personages in al hun kwetsbaarheid getoond worden. Meestal zijn al die wiseguys en made men in films de ware \u2018onaanraakbaren\u2019 \u2013 een term die abusievelijk voor FBI-agenten gereserveerd is en inhoudt: onomkoopbare, ethisch correcten. Dat kun je onmogelijk zeggen van de Michael Corleones, de Sam Rothsteins, de Tony Montana\u2019s, maar wel zijn het halfgoden \u2013 en daarmee echte filmhelden \u2013 die je niet direct op straat tegenkomt. Vernieuwend aan The Sopranos is de breuk met deze onaanraakbarentraditie, die culmineert in het roldoorbrekende gedrag van Tony. In zijn therapiesessies probeert hij vat te krijgen op de relatie met zijn verknipte, dominante moeder. Hij krijgt in de gaten hoe ze hem nog steeds schuldgevoel bezorgt en manipuleert. En waar Al Pacino in The Godfather nog letterlijk de deur dicht deed voor zijn echtgenote Diane Keaton toen het om Familiezaken ging, pr\u00e1\u00e1t Tony met Carmela \u2013 over de opvoeding van hun kinderen, maar ook over andere problemen. De vrouwen zijn de sterke en slimmere personages in de serie. Tony krijgt kritiek van zijn moeder, zijn vrouw, zijn dochter en zijn psychiater en hij leert van ze. Hij neemt de vrouwelijke middelen over, als dat uitkomt. Zo ver zijn Tony\u2019s bendeleden niet, maar ook zij zijn geen onaanraakbaren. Ze vertroetelen hun oude moeder, bespreken hun zorgelijke gebrek aan carri\u00e8reperspectief met hun levensgezellin, hebben kroost op te voeden, slaan een vaderlijke toon aan tegen de piepjonge paaldanseressen in de Bada Bing.<\/p>\n<p>Naar The Sopranos kijken, dwingt je vroeg of laat je spontane gevoelens van sympathie te bevragen. Tony Soprano is de bonkige antiheld, de duivel voor wie we sympathie koesteren. Dat wordt niet alleen uitgelokt doordat we hem zo gevarieerd emotioneel meemaken de hele reeks lang. Het zit hem ook in zijn veeleisende taken thuis. Huishoudelijke apparaten die het begeven en die h\u00edj moet maken of (laten) vervangen. Zich misdragende, opstandige kinderen; lastige, bemoeizieke oudere familieleden; huwelijkse spanningen; schoonfamilie; gedoe op de scholen van de kinderen. We hebben met hem te doen, vanwege de herkenbaarheid. Met zijn misdaden kunnen we ons niet identificeren. In werkelijkheid vermijden we tenslotte liever omgang met zulke types, al is het maar uit vrees dat zoiets nooit belangeloos is of nooit zonder akelige gevolgen blijft.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><iframe width=\"420\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/ijWX6aSbMrU\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><br \/><i> Trailer van het derde seizoen van The Sopranos<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Maar moraliseren is hachelijk. De kijker die zichzelf een betere vader en echtgenoot waant, omdat hij in kantoortijd geen rivalen omlegt, komt in The Sopranos van een koude kermis thuis. Niet alleen omdat uit deze menselijke, al te menselijke serie blijkt dat iedereen zo zijn redenen heeft om te doen wat hij doet, maar vooral omdat The Sopranos uitgebreid toont hoe schijnheilig veel niet-maffiosi zijn. Neem alleen al de priester Father Phil die al die naar liefde hongerende huisvrouwen danig opgeilt. Politici, vakbondsbestuurders, politieagenten blijken in de serie nogal eens corrupt. Daar steekt Tony nog gunstig bij af. Hij is loyaal aan zijn vrienden en familie. Hij is de slechtste nog niet. Een bijdrage in de academische bundel The Sopranos and Philosophy: I Kill Therefore I Am (2004) onderzoekt hoe Tony Soprano figureert in de \u2018morele economie van The Sopranos\u2019, met als uitkomst: \u2018Hij is de beste van de allerergsten.\u2019<\/p>\n<p><b>Afkeer van oppervlakkigheid<\/b><br \/>Tony Soprano is een literair, in de zin van meerduidig, nooit helemaal \u2018rond\u2019 te krijgen karakter. Toch stamt hij niet uit de verbeeldingswereld van een literaire schrijver, maar uit die van een televisieveteraan: David Chase (62) \u2013 geboren als David DiCesare. Hij was succesvol in zijn werk als schrijver en producer (The Rockford Files, Northern Exposure) en gelauwerd met Emmy\u2019s, maar hij wist dat hij meer kon dan dat. Als bewonderaar van regisseurs als Stanley Kubrick, Martin Scorsese en Roman Polanski, haatte hij zijn televisiewerk. \u2018Ik deed iets slechts, ik nam het geld, ik had niet de kloten om te stoppen, ik sloot compromissen.\u2019 Die afkeer van oppervlakkigheid neemt bij hem extreme vormen aan. Zo zag hij de film Pretty Woman in een vliegtuig, iedereen schaterde het uit, maar hij vond het niet grappig en niet dramatisch. \u2018Ik dacht, waarom doe ik niet gewoon de deur open en spring eruit?\u2019<\/p>\n<p>Maar dan, in 1995, wordt hem gevraagd of hij een televisieversie kan maken van The Godfather. Vervolgens gaat hij met het idee aan de haal. Al jaren vertelt hij aan vrienden en therapeuten hoe het was om op te groeien met \u2018een moeilijke moeder\u2019 in voorstedelijk New Jersey. Toen hij twaalf was, dreigde zijn moeder Norma hem een oog uit te steken met een vork omdat hij een Hammond-orgel vroeg. Daar komt bij dat hij al zijn leven lang grote interesse heeft voor de georganiseerde misdaad. The Sopranos was kortom geboren.<\/p>\n<p>Gebrek aan belangstelling bij de grote televisienetwerken deed hem uiteindelijk belanden bij de kleine kabelzender HBO, die zich met originele series als The Larry Sanders Show, Sex and The City en Oz wist te profileren. Hij produceerde en regisseerde voor hen de door hem geschreven pilotaflevering van The Sopranos, met op het televisiescherm veelal onbekende acteurs, onder wie James Gandolfini. \u2018Hem vinden was alles,\u2019 zei Chase ooit. \u2018Zonder hem zou de show niet bestaan.\u2019 Gandolfini was hem in Tony Scotts film True Romance opgevallen omdat hij daarin een al bloedende, gemolesteerde Patricia Arquette enthousiast door een glazen deur smijt.<\/p>\n<p><b>Vette, lelijke kerels<\/b><br \/>HBO bleef lang twijfelen aan de levensvatbaarheid van die serie met als hoofdrolspeler een kalende reus met een pens. Maar uiteindelijk kreeg Chase zijn fiat om de resterende afleveringen van het eerste seizoen te maken. Niemand zag het succes aankomen. Gandolfini zegt dat hij wist dat hij het kon. \u2018Ik was vijfendertig, een krankzinnige, een gek.\u2019 Maar de show had geen kans, dacht hij, het ging tenslotte niet over vier mooie vrouwen in Manhattan, maar over een stelletje vetkleppen in Jersey. \u2018Ik keek naar die groep vette, lelijke kerels en zei: laten we de pilot doen en dan naar huis gaan!\u2019 Ook Edie Falco (Carmela) verwachtte niks. Ze was blij dat ze met het geld van de pilot wat creditcardschulden zou kunnen afbetalen.<\/p>\n<p>Al na een jaar riep The New York Times The Sopranos uit tot grootste kunstwerk uit de Amerikaanse populaire cultuur van de afgelopen kwart eeuw. Succes kent vele vaders, maar de combinatie Chase-Gandolfini was een cruciale. Chase is de ware controlfreak, elk detail, elk shot in de serie is herleidbaar tot hem. Het gaat hem om de grootst mogelijke authenticiteit. Daartoe koos hij voor onbekende acteurs die de kijker ervan zouden kunnen overtuigen dat hun personages ook buiten de camera bestonden. Om reden van die authenticiteit moesten de schrijvers die hij in dienst nam ook putten uit hun eigen ervaringen. Hij wilde hun opvattingen kennen; geen onderwerp was daarbij te triviaal, want trivia horen bij het echte leven. Op last van Chase werden de acteurs door de schrijvers verhoord over hun leven zodat ze soms episodes later een eigen ervaring zagen opduiken \u2013 Gandolfini noemde de schrijvers dan ook \u2018vampiers\u2019. Chase liet, wederom ter vergroting van de authenticiteit, zoveel mogelijk op locatie filmen, in New Jersey waar hij opgroeide \u2013 en het werkte. Zijn perfectionisme kende geen grenzen en werkte besmettelijk, zoals te zien was in de keuze van Adriana La Cerva\u2019s kunstnagels: met tijgerstrepen, luipaardvlekken en Louis Vuitton logootjes.<\/p>\n<p>Chases grootste project was de getroebleerde Gandolfini, die van blue collar-komaf is, zijn jeugdvriendin verloor bij een auto-ongeluk en het acteren merkbaar ervaart als uitlaatklep. Van alle acteurs uit The Sopranos is hij degene die pertinent met de serie wilde stoppen, niets wil weten van een eventuele film ter definitieve afsluiting \u2013 genoeg is genoeg. Hij wenste bevrijd te worden uit \u2018die duisternis\u2019, hij was toe aan een ander leven dat een minder zware tol van hem eist.<\/p>\n<p>Gandolfini had in het begin grote moeite om alle teksten uit zijn hoofd te leren. Zestien uur per dag werd er gefilmd en hij was in vrijwel elke sc\u00e8ne van de partij. \u2019s Nachts moest hij dan nog vijf, zes pagina\u2019s tekst uit zijn hoofd leren, hij tolde van vermoeidheid en slaapgebrek en belde in wanhoop om half vier Chase uit diens bed. Hij schreeuwde, smeekte, bood aan de gage terug te geven \u2013 Chase bleef onvermurwbaar. Gandolfini sloeg vervolgens \u2013 hij stond in een telefooncel \u2013 de telefoon kapot. Vervolgens trapte hij de ramen stuk. Onderwijl hoorde hij Chase lachen \u2013 die slaat ook weleens voorwerpen aan gort. Voor Chase was dit alles een bevestiging dat hij het bij het rechte eind had: Gandolfini\u2019s pijn, verdriet, kwellingen, vermoeidheid kwamen aldus in Tony Soprano terecht, zodat hij als het script zegt dat hij met een ijskastdeur slaat, de hele ijskast sloopt. Ook de andere acteurs hield hij in \u2013 existenti\u00eble \u2013 spanning, doordat ze pas vlak van tevoren te horen kregen of ze een aflevering haalden. Zo werd niet alleen voor de kijkers de vraag steeds urgenter welk personage er als volgende aan zou gaan. Berucht werd Chases opmerking tegen een acteur die opperde dat bepaald gedrag in de lijn was van z\u00edjn personage: \u2018Wie zegt dat het jouw personage is?\u2019 Letterlijk zwaar had de toch al zwaarlijvige Bobby \u2018Bacala\u2019 Baccalieri het: Chase liet hem onder zijn shirt een loodzware gordel dragen die zijn buik nog meer vergrootte. En altijd moesten ze maar eten, die dikke levende doden. Wellicht om de leegte door het verlies van hun ziel aan de duivel, op te vullen.<\/p>\n<p>In ieder geval heeft die aanpak ertoe geleid dat de kijker opveerde: wat krijgen we nou op de televisie te zien? The Sopranos is, al vanaf de eerste aflevering, het medium van de televisie ontstegen \u2013 al trok de serie op zijn hoogtepunt achttien miljoen betalende televisiekijkers in Amerika. Chase stelde zijn ambitie dan ook hoog: \u2018Ik wilde elke week een film maken. Ik koester weerzin tegen televisiesoaps.\u2019 The Sopranos is geen televisie, zeker geen televisiefilm, maar film op zijn best. De vraag is alleen: wat voor film?<\/p>\n<p>Volgens Gandolfini is het een komedie die veel over het leven vertelt. Want als het niet grappig was, zou niemand zo lang kijken naar een paar grofgebekte gangsters in de provincie. Inderdaad, zonder humor en glamour is een gangsterfilm vaak onverteerbaar \u2013 getuige Abel Ferrara\u2019s The Funeral. Het grappige zit hem er vooral in hoe de personages, die zichzelf ijselijk serieus nemen, getoond worden in hun streven geleerder te willen zijn dan ze zijn. Christopher droomt van een carri\u00e8re als schrijver, daarom noemt zijn bevallige vriendin Adriana hem liefkozend en foutief: \u2018Mijn Tenessee William.\u2019 Tony heeft het over \u2018Paul Pot\u2019 waar hij \u2018Pol Pot\u2019 bedoelt. En Bobby \u2018Bacala\u2019 Baccalieri bedoelt hier weliswaar de profetie van Nostradamus over de aanslagen op 11 september, maar hij zegt: \u2018Quasimodo voorspelde dit.\u2019<\/p>\n<p><b>Verwijzingen<\/b><br \/>Een komedie dus, maar ook een gangster\u00adepos, dat voortbouwt op en verwijst naar eerdere films binnen dat genre. En een langdurige cursus maffia-ethiek (eer, plicht, omert\u00e0), maffia-economie binnen de piramidisch gestructureerde clan (\u2018Shit runs downhill, money goes up\u2019), en maffioos taalgebruik: \u2018fuhgeddaboutit\u2019, \u2018this friend of ours\u2019, \u2018going to the mattresses\u2019. Maffiafilms zijn kortom tot de popcultuur gaan behoren, zeker in de Verenigde Staten. Bovendien modelleren in de realiteit van alledag \u00e9chte gangsters zich naar hun filmcollega\u2019s. Dus ligt het bij een serie over \u00e9chte maffiosi voor de hand dat ze te pas en te onpas de klassiekers citeren. De frequentie waarmee dat in The Sopranos gebeurt, is veelzeggend. Silvio zegt graag met de dictie van Al Pacino: \u2018Ik dacht dat ik eruit was, maar ze lieten mij niet gaan.\u2019 Iemand krijgt een kogel door zijn oog geschoten \u2013 net als Moe Green in The Godfather. Als Christopher en Big Pussy weer eens een lijk opdelven, zegt Christopher: \u2018Louis Brassi slaapt bij de vissen.\u2019 Pussy: \u2018Luca Brassi. Luca.\u2019 Christopher: \u2018Wat maakt het uit.\u2019 Pussy: \u2018Er is een verschil, Christopher, tussen Luca Brassi en dit.\u2019 De twee hebben het over Vito Corleones lijfwacht Luca in The Godfather die gruwelijk aan zijn eind komt. Anders gezegd: hij \u2018slaapt bij de vissen\u2019. Pussy en Christopher kennen kortom Francis Ford Coppola\u2019s The Godfather-saga. Maar ook Martin Scorseses drieluik over verschillende hi\u00ebrarchische lagen binnen de maffiastructuur Mean Streets, GoodFellas en Casino \u2013 en Brian de Palma\u2019s remake Scarface behoort in zekere zin tot hun opleiding.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><iframe width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/242H7F8DKHA\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><br \/><i>Silvio Dante uit The Sopranos imiteert <br \/>Michael Corleone uit The Godfather<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Al die verwijzingen naar gangsterfilms maken The Sopranos nog echter: net als wij weten de personages dat die films fictie zijn. Hun voorkeuren zeggen bovendien iets over hun karakter en potentieel. Tony houdt vooral van het tweede deel van The Godfather, met name de episode op Sicili\u00eb. In de tweede serie van The Sopranos maakt hij een zakenreisje naar bevriende vennoten in Itali\u00eb, maar daar treft hij een wereld die hij niet kan bevatten. Van het derde Godfather-deel waarin Michael Corleone zijn imperium legaal wil maken en daartoe zelfs zaken doet met het Vaticaan, begrijpt Tony niks. Dat is een brug te ver. Liever kijkt hij naar documentaires over Stuka\u2019s op History Channel.<\/p>\n<p><b>Therapiesessies<\/b><br \/>The Godfather vernieuwde het maffiafilmgenre door de georganiseerde misdaad onder Italiaanse Amerikanen te tonen. Daarvoor waren de gangsters meestal Duits, Engels, Iers, of gewoon Amerikaans. The Sopranos op haar beurt brengt het genre een stap verder door de vrouwen een rol van betekenis te geven: thuis zwaaien zij de scepter, terwijl de mannen zich in hun social club, in de buitenwereld, beijveren voor hun in het gedrang verkerende masculiniteit.<\/p>\n<p>Maar meer nog dan een komedie en een gangsterepos is The Sopranos een klassieke tragedie, over een man die (bijna) ten val komt door een tekortkoming \u2013 bij Tony is dat zijn onvermogen tot het scheiden van zaken en priv\u00e9. Hij rost zijn ondergeschikte Ralph Cifaretto af, nadat die de door hem bezwangerde stripper Tracee op de parkeerplaats van Bada Bing heeft doodgeslagen. Dat was onzakelijk van Tony, maar dat meisje herinnerde hem aan Meadow en hij werd kwaad \u2013 anger management is zijn fort niet.<\/p>\n<p>Even tragisch is het ene familielid dat het andere wat aandoet: hier is dat Livia Soprano die haar zoon wil laten doden. Ze mag dan gebaseerd zijn op Chases eigen moeder Norma, ook doet ze denken aan Medea en aan Augustus\u2019 vrouw Livia uit het Julisch-Claudische keizershuis \u2013 die van de gifmoorden. Dan is er nog Tony\u2019s gedurige angst dat een van zijn eigen bendeleden hem zal uitschakelen. Bouwstenen genoeg voor een klassieke tragedie.<\/p>\n<p>In dat licht zijn de therapiesessies niet minder dan Griekse reien. De therapie is een rustpunt in de hectiek rond Tony &#038; co. Ontegenzeglijk brengen de in die sc\u00e8nes gedebiteerde psychologische inzichten het verhaal op metaniveau: in de vorm van een analytische terugblik, een reflectie op de huidige situatie, of als anticipatie op wat gebeuren gaat. Tony\u2019s beide werelden komen hier samen, al dient hij versluierd te praten over zijn criminele besognes: als \u00ed\u00e9ts verboden is in maffiose kringen is dat tegen buitenstaanders praten over het werk. Aldus hebben de therapiesessies de functie van een voice-over, maar dan wel eentje waarbij de kijker zelf verklaringen moet verzinnen. De camera mag niet van zijn plaats komen in de therapiekamer: extra inzoomen op een bepaalde gezichtsuitdrukking van Tony of dr. Melfi zou de kijker te veel sturen.<\/p>\n<p>In Melfi\u2019s behandelkamer, dat morele zenuwcentrum van de serie, zien we Tony zichzelf tegenspreken, daar verplaatsen we ons in zijn slachtoffers, daar maken we pas op de plaats. Hij ging in therapie omdat hij geplaagd werd door paniekaanvallen. Dr. Melfi wil hem de oorsprong van zijn zelfvernietigende gedrag laten inzien zodat hij dat kan veranderen, maar dat laatste blijkt ijdele hoop. Op een gegeven ogenblik zegt ze dat het lijkt of Tony liever een succesvolle misdadiger wil zijn dan dat hij geneest.<\/p>\n<p>De therapie leidt ook het morele keerpunt in de serie in. In het derde seizoen van de reeks mag Carmela in het kader van Tony\u2019s behandeling en de mogelijkheid van relatietherapie, een sessie bij Melfi doen. Ze neemt vervolgens haar raad ter harte om eerst zelf in therapie te gaan en bezoekt dr. Krakower. Daar loopt het anders dan verwacht. Eerst zegt Carmela hem dat Tony \u2018een goede man is\u2019. Krakower antwoordt dat Tony een depressieve crimineel is met een kort lontje, serieel ontrouw \u2013 is zo iemand een goede man? Hij raadt haar aan haar eerste opwelling te volgen en hem te verlaten omdat ze anders zal blijven lijden aan schuldgevoel en schaamte als \u2018zijn medeplichtige\u2019. Red je kinderen of wat er van ze over is, voegt hij haar toe. Carmela schrikt echter terug voor de materi\u00eble en logistieke veranderingen na zo\u2019n stap. Hij: \u2018U luistert niet. Ik breng u niets in rekening omdat ik geen bloedgeld aanneem en dat kunt u evenmin. Iets wat u nu nooit meer kan zeggen, is dat het u niet te verstaan gegeven is.\u2019 De volgende sc\u00e8ne zien we Carmela thuis onder dekens op de bank liggen. Ze vraagt Tony of hij iets aardigs voor haar wil doen: vijftigduizend dollar aan Meadows universiteit schenken. Hij stemt toe en ze gaan uit eten. Vanaf dat moment heeft ook zij haar ziel verkocht.<\/p>\n<p>Zou een psychiater zich zo oudtestamentisch uitspreken als dr. Krakower? Eerder lijkt het of Chase de kijker via hem een opdracht geeft. Daarvoor stond de serie in het licht Tony te ontraadselen, vanaf dr. Krakower gaat het erom je standpunt ten opzichte van hem te bepalen.<\/p>\n<p>We wisten al dat Tony Soprano een anti-sociale persoonlijkheid is, zoniet een sociopaat, dat hij een lage zelfwaarde heeft, dat hij innerlijke harmonie mist en aan zelfbedrog doet om met zichzelf te kunnen leven. Soms zien we, met Melfi, meer dan hij, bijvoorbeeld dat zijn minnaressen altijd op zijn moeder lijken, met als dieptepunt de manisch-depressieve Gloria Trillo, die even sociopatisch en wraakzuchtig is als Livia. Maar naarmate de serie vordert, wordt ons beeld van hem zwarter. Hij wijst vrije wil af: \u2018Je wordt geboren in deze rotzooi.\u2019 Het zelfinzicht dat hij bij therapie opdeed, is dat hij authenticiteit nastreeft, ook als dat betekent dat hij dan kwaad begaat. In de slotreeks van de serie wordt hij meer en meer een golem.<\/p>\n<p><b>Verklote wereld<\/b><br \/>Er lopen maar drie deugende hoofdpersonages \u2013 alle drie vrouwen \u2013 rond in The Sopranos: Meadow, Dr. Melfi en Charmaine Bucco, een ex van Tony die hem doorziet en zo min mogelijk met hem van doen wil hebben. Dr. Melfi wordt beestachtig verkracht en de dader wordt vrijgesproken. Vervolgens fantaseert ze in een droom dat een grommende rottweiler (Tony) de verkrachter aanvalt. Maar in werkelijkheid biedt ze het hoofd aan deze verleiding en volgt ze haar ethische code in een verklote wereld.<\/p>\n<p>The Sopranos is verder doordesemd van nihilisme: van Tony\u2019s voorkeur voor noir-gangsterfilms tot de onuitwisbare invloed van stammoeder Livia, die vlak voor ze sterft, zal verzuchten: \u2018Het is allemaal een groot niets. Waarom zou jij zo speciaal zijn?\u2019 In de pilot-aflevering zegt Tony al tegen Melfi: \u2018De laatste tijd voelt het alsof ik binnenkom tegen het eind. Het beste is over.\u2019 Zij repliceert: \u2018Veel Amerikanen voelen zich zo.\u2019 Tony\u2019s gevoel heeft dan niet langer meer alleen betrekking op het verdwijnen van waarden en normen in de maffia, maar het slaat ook op het mislukken van de Amerikaanse Droom.<\/p>\n<p><b>Befzucht<\/b><br \/>Tony en zijn gezellen vormen een anachronisme in een snel veranderende wereld. Ze zijn dinosaurussen die vroeg of laat het veld moeten ruimen; als zodanig illustreren ze, in verhevigde vorm, het verval van de blanke westerse man. Alleen zijzelf geloven nog in hun bestaansrecht. Zelfs de FBI heeft na 11 september duidelijk andere prioriteiten dan georganiseerde misdaad; Tony ontpopt zich als informant tegen Al-Qaida. Ook z\u00edjn dochter reist in New York met de metro.<\/p>\n<p>Waar de Tony Soprano\u2019s dezer wereld zich ten laatste aan vastklampen, is hun mannelijkheid in een samenleving waar die nauwelijks meer telt en yang het zonder yin moet stellen. Reden waarom de gangster Vito Spatafore, een familievader die homobars bezoekt, sadistisch wordt afgemaakt vanwege \u2018this whole gay thing\u2019. Homoseksualiteit lijkt een even groot taboe als het verlinken van de Familie. Amusanter is wat er gebeurt als uitlekt dat Tony\u2019s ouderwetse familielid oom Junior zijn vriendin behaagt met orale seks. Dat moet vooral geheim blijven, want in maffiakringen denken ze \u2018dat je alles slikt als je beft\u2019. Wat er dan gebeurt: tijdens een golfspelletje kleineert Junior Tony met een opmerking over diens belabberde baseballprestaties als kind. Tony zinspeelt daarna op het beffen en Junior besluit hem vervolgens te laten executeren. Van befzucht tot moord, de Soprano-mannen vinden dat een normale gang van zaken als je hun mannelijkheid in twijfel trekt.<\/p>\n<p>Zelf heeft Tony een gloeiende hekel aan jankebroeken en fluitende \u2018happy wanderers\u2019 die het zonder therapie kunnen stellen. Hij wil hun keel openscheuren. Zomaar. Zelf verkiest hij het Gary Cooper-type, in wie hij \u2013 ten onrechte \u2013 zijn vader ziet. \u2018Wat is er gebeurd met Gary Cooper \u2013 het sterke, stille type? D\u00e1t was een Amerikaan. Hij stond niet in contact met zijn gevoel \u2013 hij deed wat gedaan moest worden. Wat niemand wist, was dat zo gauw Gary Cooper in contact met zijn gevoel gebracht werd, niemand hem meer stil zou kunnen krijgen.\u2019 Tegelijkertijd belichaamt Tony als geen ander de praatcultuur van deze tijd, zoals The Sopranos als sluitstuk in de ontwikkeling van het televisiedrama onze tijd haarscherp weerspiegelt.<\/p>\n<p>Steven Johnson stelt in zijn cultuurkritiek Everything Bad is Good for You (2005) dat populaire cultuur, van televisieseries tot games, ons slimmer maakt. Dat begon wat betreft televisieseries begin jaren tachtig met Stephen Bochco\u2019s Hill Street Blues. Het verhaal daarin heeft de structuur van een soap die bestaat uit een fors aantal onderling verweven lijnen. Tegen het slot van zo\u2019n aflevering is lang niet alles opgelost. Sindsdien is de meervoudige verhaallijn bijna standaard geworden: in televisieseries als Twin Peaks, NYPD Blue, ER, The West Wing, Lost, Desperate Housewives en The Sopranos.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p><iframe width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/dheOx3re-Ss\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><br \/><i>Trailer van het zesde seizoen van The Sopranos<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"wpg-element paragraph\">\n<p>Maar The Sopranos, goed voor zo\u2019n twaalf lijnen dooreen en een twintigtal hoofdrolspelers per aflevering, is daarin het meest complex. Johnson: \u2018De serie maakt geen duidelijk onderscheid tussen belangrijke en minder belangrijke lijnen, elk onderdeel van het verhaal heeft zijn eigen betekenis in het geheel. De aflevering laat ook een samenhang in de vertelling zien die bij Hill Street volkomen ontbreekt: een sc\u00e8ne uit The Sopranos kan zomaar met drie verschillende verhaallijnen te maken hebben, waardoor verschillende intriges met elkaar verweven raken. En elke lijn in deze aflevering van The Sopranos borduurt voort op gebeurtenissen uit vorige afleveringen en zet zich voort in de rest van het seizoen en nog verder.\u2019 Daarbij is het wel goed te bedenken dat Hill Street Blues in hetzelfde jaar uitkwam als de videorecorder, zoals The Sopranos optimaal tot zijn recht kan komen dankzij de dvd-boxen.<\/p>\n<p>In een tijdperk waarin ons IQ is toegenomen, volgens Johnson, beantwoordt The Sopranos feilloos aan de behoefte aan complexiteit en cognitieve eisen. Revolutionair binnen het onderuitzakmedium dat televisie heet, is uiteraard dat je bij The Sopranos niet te horen krijgt wat er gaat gebeuren en dat een samenvatting en verklaring achteraf uitblijft. Chase schrikt er niet voor terug om dromen op te nemen waar niet altijd wat van te maken is: wat heeft Annette Bening daarin opeens te zoeken? Voordeel is wel dat de kijker daardoor het idee heeft serieus genomen te worden. De invloed van The Sopranos, al is het vaak op een deelgebied, zie je dan ook terug in latere series als The Shield, House, Deadwood, Rome, The Wire.<\/p>\n<p><b>Uienringen<\/b><br \/>Er is een einde gekomen aan The Sopranos. In de serie lieten zesenzeventig mensen het leven, zesenzestig door moord. Ook kwamen vier dieren aan hun einde. Het zou dan ook een staaltje wensdenken behelzen om te verwachten dat Tony Soprano na het ambigue slot van de laatste aflevering nog in leven is. Het grootste verschil met de gangsterwerkelijkheid is immers het exorbitante aantal doden in The Sopranos \u2013 dat aantal is onrealistisch. Geheel in lijn hiermee zou dus zijn dat in de slotsc\u00e8ne op het moment dat uit de juxebox \u2018don\u2019t stop\u2019 schalt, in \u2018the diner\u2019 waar Tony, Carmela en A.J. op Meadow wachten en zich alvast tegoed doen aan uienringen, Tony neergeschoten wordt door een (eventueel) in de zaak aanwezige moordenaar. Of dat gebeurt, weten we niet, want het scherm gaat op zwart.<\/p>\n<p>Maar tezelfdertijd is ook een ander einde mogelijk van deze door Chase zelf geschreven en geregisseerde aflevering, getiteld \u2018Made in America\u2019. We zien dat Meadow moeite heeft met inparkeren voor de zaak, ze is daardoor verlaat en de andere gezinsleden kijken reikhalzend naar haar uit. Op het moment dat ze binnenkomt, wordt het beeld zwart: het gezin is bijeen. Dat is waar het Tony Soprano uiteindelijk om gaat. Niet de Familie, maar het eigen gezin \u2013 een normaal Amerikaans kerngezin in een veredelde snackbar, gestript van glamour \u2013 uienringen!<\/p>\n<p>Daarvoor, aflevering na aflevering in de zesde reeks, maakte Tony, illusieloos en parano\u00efde per persoon in zijn meest directe zakelijke omgeving de balans op: is zo iemand een risicofactor? Mag hij blijven leven? Hij verbreekt vriendschappen, dr. Melfi zet de therapie stop. Huiveringwekkend is het beeld van hem, zittend op een pier, alleen in de wind, ten prooi aan zijn eigen demonen. Kort daarna zitten Tony en Carmela bij een therapeut omdat A.J. een zelfmoordpoging heeft gedaan. Tony steekt meteen van wal: \u2018Mijn moeder was een erg moeilijke vrouw. Ik heb geen gelukkig leven gehad.\u2019 Het gezicht van Carmela daarbij spreekt boekdelen: het gaat Tony alleen maar om Tony. Nog steeds.<\/p>\n<p>De grote vraag is: is er leven na het duister charismatische The Sopranos? En voor wie? Hillary en Bill Clinton hebben een verkiezingsfilmpje gemaakt waarin ze het einde parodi\u00ebren. Bill kijkt misprijzend naar de rauwkost die hij voorgeschoteld krijgt. En Johnny Sacks figureert hier als eventuele moordenaar. De sensatie bij het weerzien met die acteur doet beseffen hoe rauw de rouw is.<\/p>\n<p>Gandolfini denkt daar anders over. Al verdiende hij een miljoen dollar per aflevering, hij wil van geen vervolg weten. Om met Tony te spreken: \u2018End of story.\u2019 Ander werk lonkt. Onlangs verscheen een documentaire waarin hij tien Amerikaanse Irakveteranen interviewt die zwaargewond raakten. Maar Steven Van Zandt (Silvio Dante), eerder lid van Bruce Springsteens E Street Band, liet zeven jaar lang zijn hond uit voor hij gevraagd werd voor The Sopranos. Zoiets verwacht hij nu weer te moeten doen, tot in lengte der dagen. Edie Falco zegt: \u2018Er zijn hier acteurs die nooit meer zo\u2019n kans zullen krijgen.\u2019<\/p>\n<p>Een van hen ontmoet ik deze herfst in New York: Joseph R. Gannascoli. Hij speelde de dikkerd Vito Spatafore, Tony\u2019s \u2018biggest earner\u2019 die zijn homoseksualiteit met de dood moet bekopen. Hij ontwijkt elke vraag naar toekomstplannen en wijst mij met vlakke stem op de merchandise die hij vanuit de achterbak van zijn auto aanbiedt. Alles is twintig dollar: zijn misdaadroman, een foto van hemzelf, een XXXL-spierballenhemdje. Ik kies dan maar die foto, vraag hem om een handtekening, spel mijn voornaam correct en \u2018Vito\u2019 schrijft er, nadat hij de broek van zijn glimmende trainingspak heeft opgehesen, \u2018to Geroen\u2019 op. Geheel in The Sopranos-stijl.<\/p>\n<p>Het tweede deel van seizoen zes van <a href=\"https:\/\/www.vn.nl.kpnis.nl\/Standaard-Media-Pagina\/Dvd-The-Sopranos.htm\" onclick=\"this.target='_blank';\" class=\"normal\" title=\"Dvd The Sopranos\">The Sopranos<\/a> is tegen scherpe korting verkrijgbaar op de webshop van Vrij Nederland. De <a href=\"https:\/\/www.bol.com\/nl\/catalog\/search-result.html?Ntt=Sopranos&amp;Ntk=dvd_all&amp;Ntx=mode%2Bmatchany&amp;Nty=1&amp;N=3133&amp;Ne=3133&amp;search=true&amp;searchType=qck&amp;section=dvd&amp;_requestid=94432\" onclick=\"this.target='_blank';\" class=\"normal\" title=\"https:\/\/www.bol.com\/nl\/catalog\/search-result.html?Ntt=Sopranos&amp;Ntk=dvd_all&amp;Ntx=mode%2Bmatchany&amp;Nty=1&amp;N=3133&amp;Ne=3133&amp;search=true&amp;searchType=qck&amp;section=dvd&amp;_requestid=94432\">overige seizoenen<\/a> zijn vekrijgbaar op Dvd op Bol.com.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tony Soprano is een moderne held: behept met onzekerheden, schuldgevoel, goede \u00e9n kwade eigenschappen. Zijn kwetsbaarheid maakt deze Prozac-slikkende gangster sympathiek, maar verdoezelt niet zijn onfrisse kanten.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":289253,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,85,83,399,2121],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Jeroen Vullings","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111417"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=111417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111417\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jeroen Vullings","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/289253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=111417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=111417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=111417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}