{"id":111005,"date":"2008-01-05T11:17:00","date_gmt":"2008-01-05T09:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/kees-van-twist-museumdirecteur-en-arca\/"},"modified":"2008-01-05T11:17:00","modified_gmt":"2008-01-05T09:17:00","slug":"kees-van-twist-museumdirecteur-en-arca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/kees-van-twist-museumdirecteur-en-arca\/","title":{"rendered":"Kees van Twist, Museumdirecteur en ‘arca’"},"content":{"rendered":"
\n

05-01-2008
Door Pieter van Os<\/p>\n

Museumdirecteur Kees van Twist vliegt volgende maand naar New York om daar vier jaar lang de Nederlandse cultuur te promoten. \u2018Je moet die Amerikanen eraan herinneren dat wij de bakermat zijn van hun republiek.\u2019<\/p>\n

Ik zal niet met mijn fietsje langs theaters gaan met een doos met voorstellingen, of langs musea met een bak vol tentoonstellingen. In het bureau dat ik ga leiden, zitten al geweldige, deskundige mensen, die dat veel beter kunnen dan ik. Iemand als Robert Kloos, die alles weet op het gebied van design en vormgeving. En Cees de Bever, kenner van de performing arts. Het ergste wat hen kan overkomen, is dat ik hun werk ga doen. Ik moet ze enthousiasmeren en ze niet opzadelen met zorgen over geld.<\/p>\n

De offici\u00eble titel die ik daarvoor krijg, is \u2018arca\u2019. Dat klinkt als een grote vis, maar staat voor \u2018ambassaderaad culturele aangelegenheden\u2019. Dat is net even iets anders dan een cultureel attach\u00e9. Het betekent dat ik de stip aan de horizon formuleer. Ik zal advies geven en beleid uitzetten. Klinkt misschien droog, maar het geeft de baan juist relevantie. Want zonder helder gearticuleerd beleid wordt cultuur al snel misbruikt als smeermiddel voor andere beleidsdoelstellingen, handelsbetrekkingen vooral.<\/p>\n

Tegen NRC Handelsblad heb ik gezegd: \u2018Als ik gelukkig ben, mag het museum op zoek naar een nieuwe directeur.\u2019 Daar kom ik nu op terug. Tot 2012 zijn de tentoonstellingen in het Groninger Museum bekend. Dan wil je toch niet een nieuwe directeur aannemen die alles weer anders gaat doen? Het zou mooi zijn als ik deze functies kan combineren, ook na 2012. Ik weet zeker dat de banen baat bij elkaar hebben, al zal mijn raad van toezicht in Groningen dat natuurlijk ook moeten zien. En mijn nieuwe collega\u2019s bij Buitenlandse Zaken. Vrienden waarschuwen dat ambtenaren alleen in formele termen kunnen denken. Dat ik daar nog tegenop zal lopen. Maar zelf ben ik er niet bang voor.<\/p>\n

Natuurlijk klinkt het vreemd dat ik in New York directeur van het Groninger Museum blijf. Maar dat is het niet als je er langer over nadenkt. Culturele uitwisseling gaat twee kanten op: ik breng de Nederlandse kunst onder de aandacht van de Amerikanen. Voor hen is een museumdirecteur een betere gesprekspartner dan een beroepsambtenaar. Tegelijk probeer ik Amerikaanse cultuur naar Nederland te halen. Ook dan helpt het museumdirecteur te zijn. We denken dat we die Amerikaanse cultuur al met bakken tegelijk in huis krijgen. Maar dat is niet waar. We zien slechts het commercieel uitgebate deel ervan. Neem hun omgang met culturele diversiteit, daar kunnen wij nog wat van leren. Wat zou het mooi zijn, bedacht ik laatst, als je vanuit deze functie Verdonk en Wilders kunt uitnodigen om drie maanden in de Bronx te gaan wonen. Wat een prachtig kunstzinnig experiment zou dat zijn!<\/p>\n

Terwijl Wilders en Verdonk hun les in de Bronx leren, zouden wij de Amerikanen weer moeten uitleggen dat Nederland aan de wieg staat van hun culturele diversiteit. Het republikeinse denken is per slot van rekening zo ongeveer in Nederland uitgevonden. Ook vluchtten denkers als Spinoza niet voor niets naar Holland. Dat verhaal moeten we vertellen, want met kaas en klompen kom je er niet. Toen Frans Timmermans en ik op bezoek gingen bij de gemeente New York om te praten over vierhonderd jaar Nederlanders-langs-en-op-de-Hudson, werden we niet op het hoogste niveau ontvangen. En dat is voorzichtig uitgedrukt. We kregen te horen: \u201cJullie zijn een van de honderdvijftien minderheden in New York en iedere minderheid heeft zijn eigen festival.\u201d Die hebben ook allemaal hun eigen kaas- en klompenverhaal, dus geef die bestuurders eens ongelijk. Maar wat die anderen niet hebben, is dat we de stichters van de stad zijn. Dat we de Amerikaanse revolutie financieel en ideologisch mogelijk hebben gemaakt. Dat ook \u00f3ns land is ontstaan uit een strijd tegen een buitenlands koningshuis. We moeten in Amerika weer durven betekenis te geven aan ons eigen cultureel erfgoed.<\/p>\n

Met een mooi verhaal is geld ophalen nooit een probleem. Dat heb ik wel bij het Groninger Museum geleerd. Bovendien valt met zo\u2019n verhaal alles op zijn plaats. Zo passen sommige kunstenaars er wel bij, en anderen niet. Neem Folkert de Jong en Erik van Lieshout. Dat zijn geen universele estheten, maar kunstenaars die in hun werk reflecteren op de maatschappelijke werkelijkheid. Van Lieshout verwerkte de dood van Fortuyn, gebruikte de discussie over de multiculturele samenleving en spiegelde zich, in recent werk, aan de nouveau riche. Deze kunstenaars doen het momenteel goed in New York, ook zonder onze hulp. Toch kan ik bijdragen aan hun faam door Amerikanen zinvolle context te geven bij hun kunst. Dat werkt twee kanten op: ik cre\u00eber daarmee tegelijk een grotere bekendheid met de Nederlandse samenleving.<\/p>\n

Honderd jaar geleden bleek dat we het wel kunnen, toen vierden we met veel bombarie dat we driehonderd jaar eerder de Hudson opvoeren. Dat feest had toen een enorme impact in Amerika. Er was zelfs enkele jaren sprake van \u2018Hollandmania\u2019, wat ook is terug te zien in de Amerikaanse schilderkunst van die tijd. Plotseling werden we weer gezien als hun bakermat. Daarna walsten de Engelsen er overheen, met vieringen van hun historische banden met Amerika. Het verloren terrein hebben we nooit meer heroverd. 2009 is een mooi moment daarvoor.<\/p>\n

Omdat de kunst in Nederland niet afhankelijk is van de rijksten der aarde, hebben wij iets te bieden waar de Amerikanen niet over beschikken. Weerbarstige kunst van topniveau. Op allerlei gebieden ben ik een groot voorstander van overheidsbemoeienis. Ik zal na vier jaar ook niet terugkeren als Charles Groenhuyzen, of al die andere Amerika-gangers die plotseling menen dat Amerika voor alle problemen betere oplossingen heeft. Ik wil hun samenleving niet, alleen het beste eruit. Ik ben niet voor niets een doorgewinterde PvdA\u2019er. Sterker, ik vind nog altijd dat Paars een zegen was voor het land. Ik heb na 2002 zelfs nog eens de belangrijkste figuren van Paars bij mij thuis uitgenodigd, om te kijken of er nog iets was te herstellen. Kansloos natuurlijk, maar de wijn was die avond wel erg lekker.<\/p>\n

Je moet geen Holland House willen, zoals Kamerlid Boris van der Ham onlangs voorstelde. Binnen de kortste keren heb je een hangplaats voor oudere Nederlandse intellectuelen. Liever geef ik geld uit aan een goede programmering, of uitwisseling van docenten, of een extra bijdrage aan een belangrijk festival dat binnen ons verhaal past. Toen ik me bemoeide met de nalatenschap van Annie M.G. Schmidt leerde ik: concentreer je nooit op stenen en deurknoppen. Alle gemeenten van Nederland wilden destijds een Annie M.G. Schmidthuis. Maar het ging de erven om de bescherming van haar gedachtegoed. Wel, dat valt goed samen te vatten in de imperatief: nooit doen wat je moeder zegt. Dan moet je vooral een statig pand bouwen. Alsof de kinderen die Annie lezen daarop zitten te wachten.<\/p>\n

Ook de naam deugt niet: \u2018Holland House\u2019. Daar hangt een sfeer omheen van bitterballen, jenever en de kroonprins. Noem het dan het Spinozahuis, dan weet je waar je het over hebt. Nederland als een vrijplaats voor denkers. Ik geef toe dat dit imago in de afgelopen jaren schade heeft opgelopen. We sluiten de luiken weer hermetisch. Maar juist daarom moeten we het verhaal weer stevig neerzetten. Al was het maar om onszelf eraan te herinneren wat we k\u00fannen zijn.<\/p>\n

Kees van Twist<\/p>\n

1953 Geboren te Boskoop<\/p>\n

1973 Dagelijks bestuur Politieke Partij Radicalen (PPR, later GroenLinks)<\/p>\n

1977 \u2018Gastarbeider ongewenst. De gevestigde organisaties en buitenlandse arbeiders in Nederland\u2019, uitgeverij In den Toren<\/p>\n

1985 Hoofd Kunst en Cultuur VARA-televisie<\/p>\n

1990 Manager Cultuur en Amusement AVRO<\/p>\n

1999 Directeur Groninger Museum<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Museumdirecteur Kees van Twist vliegt volgende maand naar New York om daar vier jaar lang de Nederlandse cultuur te promoten. \u2018Je moet die Amerikanen eraan herinneren dat wij de bakermat zijn van hun republiek.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[269],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Pieter van Os","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111005"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=111005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/111005\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Pieter van Os","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=111005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=111005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=111005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}