Achtergrond \/ Morfine: hulp op sterfbed of moordwapen?<\/p>\n
Het gebeurt niet iedere dag dat een huisarts voor enkele dagen in de politecel belandt. Vier jaar geleden werd de Brabantse dokter Peter Vencken gearresteerd. Deze keer is het de huisarts X (hij wil niet met zijn naam in de publiciteit), in Neede. De beschuldiging van justitie is dezelfde: moord, dan wel poging tot moord op een terminale pati\u00ebnt. In 2004 leidde de vervolging voor medische hulp bij een sterfbed tot veel publiciteit (Vencken werd vrijgesproken), de Twentse zaak voltrekt zich tot nu toe in relatieve stilte. Toch is de uitkomst ervan van belang voor alle huisartsen in Nederland.<\/p>\n
Huisarts X nam twintig jaar geleden de praktijk van zijn vader over en sindsdien heeft hij zijn ouders als pati\u00ebnt. Dit is vrij \u00adgebruikelijk in een doktersgezin. Op 25 februari 2005 werd zijn 91-jarige moeder opgenomen in een verpleeghuis. Ze was er slecht aan toe. Er vond geen dossieroverdracht plaats, wat gebruikelijk is als iemand van dokter verandert, dus zoon X beschouwde zichzelf nog altijd als haar behandelend arts. Ook de verpleeghuisarts ging daar kennelijk vanuit. In het dossier van de oude dame schreef hij: \u2018Morfineampul bij mevrouw neerzetten. Zo nodig zal zoon dit zelf toedienen (huisarts).\u2019 Hij had op 1 maart 2005 ?X ook gebeld: zijn moeder was heel slecht. Of hij wilde komen?<\/p>\n
Kees Korvinus, advocaat van X: \u2018De medicijnen die mevrouw X gebruikte, waren op de dag dat ze werd opgenomen in het verpleeghuis stopgezet. Op die eerste maart was ze ?\u2019s ochtends in een aparte kamer gelegd omdat ze in de terminale fase verkeerde. \u2019s Mid\u00addags was men begonnen met pijn\u00adbestrijding, met mor\u00adfine. Toen X bij zijn moeder was, kreeg ze het benauwd, dreigde bijna te stikken. Hij heeft haar daarom wat extra morfine en een slaapmiddel gegeven om de pijn te verlichten.\u2019<\/p>\n
De vrouw kwam die nacht te overlijden. De volgende ochtend meldde een verpleegkundige aan de verpleeghuisarts dat X zijn moeder extra morfine had gegeven. De verpleeghuisarts wilde daarom geen verklaring afgeven dat mevrouw X een natuurlijke dood was gestorven. Hij meldde dit aan de \u00addirectie. Volgens het protocol moest die daarna de gezondheidsinspectie inschakelen. ?De inspecteur op zijn beurt waarschuwde het Openbaar Ministerie.<\/p>\n
Lijk in beslaggenomen<\/p>\n
De familie X wist niet wat haar overkwam. Het lichaam van de oude dame werd direct voor een lijkschouwing overgebracht naar het Nederlands Forensisch Instituut. Ook vond er meteen een huiszoeking plaats bij haar 91-jarige echtgenoot. De zoon\/huisarts werd gearresteerd en twee dagen vastgezet. Hij werd ervan beschuldigd dat hij met opzet zijn moeder had gedood.<\/p>\n
Op 18 december 2007 moest huisarts X zich voor de rechtbank in Almelo verantwoorden voor \u2018poging tot moord\u2019. Zijn keuze voor raadsman Korvinus was logisch. Die had vier jaar geleden de Brabantse huisarts Vencken bijgestaan. De aanklachten leken ook op elkaar. Toen stelde het OM dat de arts door het toedienen van pijnbestrijdende middelen het tijdstip van overlijden van de pati\u00ebnt had vervroegd. Datzelfde argument werd nu ook voor huisarts X van stal gehaald om de moord, dan wel de poging tot moord te onderbouwen.<\/p>\n
Korvinus: \u2018Vencken werd destijds door de rechtbank vrijgesproken. Het is namelijk maatschappelijk aanvaardbaar dat pijnbestrijding plaatsvindt in de terminale fase, zelfs indien dit als neveneffect heeft dat de pati\u00ebnt eerder komt te overlijden.\u2019<\/p>\n
In de zaak-Vencken ging het OM meteen in hoger beroep, legt de strafpleiter uit. \u2018Maar de advocaat-generaal in Den Bosch weigerde om een veroordeling te vorderen voor Vencken. Hij wilde hem vrijspreken. Hij werd daarop geschorst door de hoogste baas van het OM, het College van Procureurs-Generaal. Daarna kwam er een collega-aanklager uit een ander ressort \u2013 Den Haag \u2013 om de zaak door te zetten. Maar het gerechtshof sprak Vrencken binnen het uur vrij.\u2019<\/p>\n
De uitspraak leidde ertoe dat de KNMG in 2005 een richtlijn aannam waarin staat waaraan palliatieve sedatie moet voldoen. De advocaat: \u2018Let wel: het gaat hier niet om euthanasie, maar om normaal medisch handelen. Een arts heeft de plicht het lijden van een pati\u00ebnt in de stervensfase te verzachten.\u2019<\/p>\n
Intensive care<\/p>\n
In de zaak van huisarts X brachten vijf getuige-deskundigen rapport uit voor de rechtbank in Almelo. Een van hen was prof.dr. J.H. Zwaveling van het Academisch Ziekenhuis Maastricht. De hoogleraar deed uitgebreid onderzoek naar het omgaan met terminale pati\u00ebnten op de intensive careafdeling van ziekenhuizen. Hij stelde vast dat de morfinekraan daar gewoon wordt opengezet, althans de doseringen werden verhoogd, soms zelfs tot tien keer de normale hoeveelheid. En in een aantal gevallen was het zelfs de bedoeling om niet alleen de pijn te verzachten, maar ook om het overlijdensproces te versnellen. Toch werd er \u2013 voor zover Zwaveling kon vaststellen \u00ad\u2013 nog nooit een arts werkzaam op de intensive care vervolgd voor dit handelen, zo stelt hij in zijn deskundigenverklaring.<\/p>\n
\u2018Onbegrijpelijk\u2019 noemde advocaat Korvi\u00adnus dan ook het vervolgingsbeleid van het OM. \u2018Ten aanzien van de situatie in de intensive care-units is er kennelijk gekozen voor een beleid van gedogen. (\u2026) Het getuigt dan ook van volstrekte willekeur dat een huisarts die palliatieve zorg verleent aan een pati\u00ebnt w\u00e9l wordt vervolgd.\u2019<\/p>\n
De strafpleiter eiste daarom dat de officier niet ontvankelijk werd verklaard in zijn vervolging van X. Maar d\u00e1\u00e1r wilde de rechtbank niet aan, zo blijkt uit het vonnis. De Twentse huisarts wordt w\u00e9l vrijgesproken. De rechters verwijzen daarbij naar de richtlijnen van de KNMG voor palliatieve sedatie en de verklaringen van de deskundigen hierover. Ze stellen vast dat \u2018de verdachte niet de opzet had om zijn moeder te doden toen hij haar morfine, dormicum en pethidine toediende\u2019. Ook gaf hij haar geen extreem hoge dosis.<\/p>\n
Het OM legt zich hier echter niet bij neer. Afgelopen donderdag 17 januari werd aangekondigd dat het in hoger beroep gaat. De woordvoerster: \u2018We zijn het niet eens met de vrijspraak. Waarom niet? D\u00e1\u00e1r kunnen we nu niet op ingaan zolang de zaak onder de rechter is. Omdat het een gevoelig onderwerp betreft, is over deze stap naar het hof uiteraard contact geweest met het College van Pro\u00adcu\u00adreurs-Generaal. Maar het besluit om app\u00e8l aan te tekenen, is genomen door de hoofdofficier van het OM Almelo.\u2019<\/p>\n
Korvinus: \u2018Het vonnis van de rechtbank Almelo beschouwde ik als een zegen voor pati\u00ebnt en dokter. Ik ben dan ook verbaasd dat het OM in de zaak van huisarts X het er niet bij laat zitten. Palliatieve sedatie is immers echt medisch handelen, getuige de volstrekt duidelijke uitspraak van de hogere rechter in Den Bosch in de zaak-Vencken. In dit arrest valt al vier jaar te lezen hoe een arts mag handelen als een pati\u00ebnt in de terminale fase verkeert. Kennelijk weigert justitie alsnog de uitgangspunten van de KNMG over pal\u00adli\u00ada\u00adtie\u00adve sedatie te eerbiedigen, want de houding van het OM in de zaak-X duidt op wantrouwen. En dat is geheel ten onrechte.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hoeveel pijnbestrijders mag een arts toedienen aan een stervende, voordat sprake is van moord? De rechtbank sprak begin januari een huisarts vrij van moord, dan wel poging tot moord op zijn 91-jarige moeder, die hij vlak voor haar dood morfine had toegediend. Het OM gaat nu in hoger beroep.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[183,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Marian Husken","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/110429"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=110429"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/110429\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marian Husken","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=110429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=110429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=110429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}