{"id":110369,"date":"2008-01-26T11:42:00","date_gmt":"2008-01-26T09:42:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/pijn-in-de-publieke-sector-3\/"},"modified":"2008-01-26T11:42:00","modified_gmt":"2008-01-26T09:42:00","slug":"pijn-in-de-publieke-sector-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/pijn-in-de-publieke-sector-3\/","title":{"rendered":"Pijn in de publieke sector (3)"},"content":{"rendered":"
\n

De publieke sector komt de komende jaren zo sterk onder druk dat het pijn gaat doen. Dat is de centrale stelling die we onderzoeken, voordat we, over twee weken, kunnen gaan nadenken over de oplossingen. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vorige week zagen we dat individualisering leidt tot een heterogenere samenleving die voor de overheid minder makkelijk benaderbaar is. Van al het uitgegeven publieke geld bereikt een steeds kleiner deel de doelgroep. Deze week kijken we naar twee andere trends: vergrijzing en kostenstijgingen in de publieke sector.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n

\n

Vergrijzing is, in het perspectief van dit verhaal, een makkie. De demografische trend is onmiskenbaar: nu zijn er pakweg 2,4 miljoen 65-plussers (veertien procent van de totale bevolking) en volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bereikt de vergrijzing rond 2040 haar hoogtepunt met ruim 4 miljoen ouderen (dan 23 procent van de bevolking). Deze maatschappelijke trend leidt via twee kanalen tot meer vraag voor de publieke sector: het aantal AOW-uitkeringen stijgt, en de vraag naar gezondheidszorg neemt toe. Ook al nemen door de vergrijzing ook de belastinginkomsten toe (te heffen over het uit te keren pensioenvermogen), per saldo betekent vergrijzing, ceteris paribus, een grotere publieke sector.<\/p>\n

De kostenstijgingen in de publieke sector daarentegen, zijn helemaal geen makkie. Dat gaat niet zozeer om de feiten \u2013 die zijn helder genoeg \u2013 maar om de perceptie van de feiten in de publieke opinie. \u2018Professionals\u2019 in de publieke sector lijken heilig verklaard: ondanks een karig loon in vergelijking met de marktsector en ondanks schandalig slecht management, houdt men moedig stand in de strijd voor een betere wereld. Zoiets.<\/p>\n

Zonder iets af te doen aan de betrokkenheid van de werknemers in onderwijs, zorg en in de justitieketen, zit de economie van de publieke sector feitelijk toch iets anders in elkaar. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) doet daar behartigenswaardig onderzoek naar. In bijgevoegde grafieken, uit het rapport Publieke productie en persoonlijk profijt, is te zien dat de stijging van de re\u00eble (dus voor inflatie gecorrigeerde) personeelskosten sinds 1990 in alle publieke sectoren hoger is dan in de marktsector. Tegelijkertijd is de toename van de arbeidsproductiviteit in de publieke sector juist (veel) kleiner dan in de marktsector. Het gevolg is dat de kostprijzen van goederen en diensten in de marktsector van jaar op jaar dalen, terwijl de goederen en diensten van de publieke sector jaarlijks duurder worden. Concreet: tussen 1990 en 2003 zijn de kostprijzen in de marktsector met zes procent gedaald, in de publieke sector als geheel met 23 procent gestegen, aldus het SCP.<\/p>\n

Deze trend \u2013 in de publieke sector zijn de (arbeids)kostenstij\u00adgingen altijd hoger dan de stijging van de arbeidsproductiviteit en in de marktsector is dat andersom \u2013 impliceert dat er steeds meer belastinggeld nodig is om de publieke sector op het huidige niveau te laten functioneren. Een ligdag in het ziekenhuis, een uitspraak van een rechter, een diploma van de basisschool stijgen sneller in prijs dan een dag in een hotel, het advies van een consultant, of een diploma van een duikschool.
De eerste drie maatschappelijke trends samen \u2013 de heterogene samenleving waardoor de overheid vaker \u2018mis\u2019 schiet en ongewild publiek geld vermorst; de vergrijzing die extra uitgaven vraagt voor zorg en AOW; de kostenstijgingen als gevolg van het uitblijven van productiviteitsgroei in onderwijs, zorg en justitie \u2013 leiden tot een eenduidige conclusie: groei van de publieke sector. Om dezelfde hoeveelheid rechtvaardigheid te kopen, zullen meer belastingeuro\u2019s nodig zijn.<\/p>\n

Groei van de publieke sector is op zichzelf genomen niet zo\u2019n probleem. Een deel van de jaarlijkse inkomensstijging (de economische groei) wordt aangewend voor publieke doelen terwijl de burger er zelf ook nog in inkomen op vooruitgaat. Dat zijn we al jaren gewend. Maar volgende week zullen we zien dat de economische groeipercentages die we \u2018normaal\u2019 vinden, zullen verdwijnen: de groei zakt in. Bovendien berokkent het heffen van belasting steeds meer schade aan de economie. Die combinatie van het kwintet trends gaat schuren, jeuken en pijn doen.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De publieke sector komt de komende jaren zo sterk onder druk dat het pijn gaat doen. Dat is de centrale stelling die we onderzoeken, voordat we, over twee weken, kunnen gaan nadenken over de oplossingen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1533,1685,595,2051,2543],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Frank Kalshoven","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/110369"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=110369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/110369\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Frank Kalshoven","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=110369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=110369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=110369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}