Profiel \/ Maurice de Hond
a.visionaire peiler
b.gelijkhebber
c.anders, nl…<\/p>\n
December vorig jaar loopt Jacques d’Ancona op een bijeenkomst van het Sprekersplat\u00adform Maurice de Hond tegen het lijf. Leuk\u00ad, denkt D’Ancona aanvankelijk. De Hond en hij kennen elkaar al dik dertig jaar, uit de tijd dat ze allebei actief waren als voetbalscheidsrechter. Maar na de eerste plichtplegingen neemt de ontmoeting al snel een merkwaardige wending. ‘Ik vroeg: h\u00e9 Maurice, hoe gaat het? Vervolgens begon hij een redevoering van zeker twintig minuten over de Deventer Moordzaak. Dat het een grote sch\u00e1nde is allemaal. Dat het \u00e9\u00e9n grote troep is bij justitie. Op een nogal aanwezige, agressieve toon. Geen moment heeft hij gevraagd: hoe is het trouwens met jou? Zo fel, zo bezeten. Alsof deze intellectueel die ik hoogacht niks anders aan zijn hoofd heeft. Het g\u00edng maar door. Volstrekt monomaan. Ik wist niet wat me overkwam. Na afloop vroeg een andere aanwezige zelfs: “Waar hadden jullie eigenlijk ruzie over?”‘<\/p>\n
Die compromisloze vasthoudendheid past bij Maurice de Hond, zegt bijna iedereen die hem kent. Sinds hij zich eind 2005 publiekelijk met het onderzoek naar de moord op de weduwe Wittenberg is gaan bemoeien, lijkt hij meer bij de zaak betrokken dan de veroordeelde belastingconsulent Ernest Louwes zelf. Dat de opiniepeiler daar een hoge prijs voor moet betalen – hij verloor zijn contract bij de NOS, werd veroordeeld tot twee maanden voorwaardelijk en moet de door hem beschuldigde klusjesman van de weduwe en diens vriendin hoge bedragen aan smartegeld betalen – laat hem ogenschijnlijk koud. ‘Ik roep weleens: daar hebben we Agatha Christie in Deventer. Maar ik maak me er wel zorgen over,’ zegt Hedy d’Ancona (geen directe familie van Jacques, CV), die De Hond al sinds de jaren zestig goed kent. ‘Ik zeg niet dat hij ongelijk heeft. Er worden in zulke zaken soms grote fouten gemaakt. Maar Maurice weet van geen ophouden. Hij is z\u00f3 overtuigd van zijn gelijk. Van een ander zou ik het beslist niet accepteren. Bij hem denk ik: ach, het is Maurice\u2026 Hij bedoelt het allemaal goed.’<\/p>\n
Wiskundeknobbel<\/p>\n
Maurice de Hond (1947) is nog geen achttien wanneer hij in 1965 in Amsterdam sociale geografie gaat studeren. In datzelfde jaar komt ook de computer zijn bestaan binnen: in studentenblad Folia ziet hij een advertentie staan voor een tweeweekse cursus programmeren in het Mathematisch Centrum van de universiteit. Dat moet, becijfert hij, makkelijk kunnen naast de twintig uur college die hij per week heeft. Hij leert er daadwerkelijk programmeren. ‘Achteraf gezien heb ik ontzettend geluk gehad,’ concludeert De Hond in 1985 in een interview met Ischa Meijer. ‘De sociale wetenschappen bevonden zich net in een overgangsfase van alfa- naar b\u00e8tagerichtheid. De wiskunde werd steeds belangrijker en zowel de meeste docenten als vrijwel alle studenten hadden moeite met die tendens. Ik zat, met mijn wiskundeknobbel, op rozen.’<\/p>\n
‘Maurice was een typische b\u00e8tajongen. Intelligent en creatief,’ herinnert Hedy D’Ancona, destijds wetenschappelijk medewerkster aan dezelfde faculteit, zich. ‘Hij had ook toen een enorme interesse in statistiek en cijfers. Die voorkeur voor peilingen zat er toen al in. Hij heeft altijd veel meer fiducie in de mening van de straat gehad dan ik. Hij had en heeft toch iets volks. Echt een joodse volksjongen.’ D’Ancona omschrijft De Hond als ‘een volstrekt oprechte vent’. ‘Er zit niks vileins of cynisch in hem. Wat hem ook overkomt, hij is altijd opgewekt. En bepaald niet ontbloot van zelfbewustheid. Als Maurice je iets vertelt, zegt hij er altijd direct achteraan: “Leuk h\u00e8?”‘<\/p>\n
Vanaf zijn kennismaking met de computer blijft die bij alles wat De Hond doet een rol spelen. Bakbeesten zijn het in die tijd nog, waarvan het interne geheugen het ondanks hun omvang pijnlijk aflegt tegen het geheugen van een mobiele telefoon anno 2008. Bij bureau Inter\/view, waar De Hond in 1973 aantreedt als projectleider, staat d\u00e9 trots van die dagen: een computer van Univac. Het wonder van moderne techniek heeft maar liefst een miljoen gulden gekost. Maar dan heb je ook wat: het apparaat heeft een geheugen van 16 kb. Programma’s en data moeten via ponskaarten ingevoerd worden.<\/p>\n
Methode-De hond<\/p>\n
Zijn aanpak als marktonderzoeker valt op. De PvdA vraagt Inter\/view om tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van mei 1974 een grote steekproef te doen. Bijna vijftienduizend kiezers worden die dag ondervraagd, onder toeziend oog van Maurice de Hond. Echte politieke peilingen bestaan dan nog niet. Alleen de AVRO doet zes keer per jaar een poging, met een enqu\u00eate via bureau Lagendijk. Het NIPO doet ook peilingen, maar die worden niet gepubliceerd – vooral politieke partijen zijn op de geheime uitkomsten geabonneerd. Jan Nagel, eindredacteur van het politieke VARA-radioprogramma In de Rooie Haan, ziet in die peilingen een schitterend programmaonderdeel. Hij benadert De Hond en gaat samen met hem met het NIPO praten. ‘Daar konden ze makkelijk een paar politieke vragen laten meedraaien met andere onderzoeken.’ In oktober 1976 brengt In de Rooie Haan zijn eerste politieke peiling, uitgevoerd volgens wat later de methode-De Hond zal gaan heten. ‘Het bijzondere was,’ zegt Jan Nagel, ‘dat Maurice een zelfbedachte correctiemethode toepaste. Hij vroeg ook: wat hebt u de vorige keer gestemd? Daardoor kon hij tendensen laten zien.’<\/p>\n
De eerste peiling slaat in als een bom. De progressieve partijen verliezen volgens De Hond 10 zetels, terwijl de VVD spectaculair stijgt van 22 naar 39 zetels. Toch was toenmalig VVD-leider Hans Wiegel helemaal niet blij met die uitslag, zegt hij ruim dertig jaar later. ‘De hele partij stond te juichen. Ik zei: luister, dit is helemaal niet goed voor ons. Over twee maanden scoren we weer wat minder, en dan staat er in de krant: “VVD verliest”.’ Vanaf die eerste peiling is Maurice de Hond voor de contreien rondom de Hofvijver een onontkoombaar fenomeen, herinnert Wiegel zich. ‘In Den Haag werd werkelijk gesidderd als er weer een peiling aankwam. En je merkte voor het eerst het bandwagon-effect dat die peilingen genereren: mensen willen graag bij een winnaar horen.’ In elk geval werd de stemming van politici zelf er behoorlijk door bepaald. Wiegel: ‘Als je er goed uitkwam, ging je vrolijk en opgewekt het debat in. Je gebruikte het ook, als wapen, door tegen je rivalen even langs je neus weg te zeggen: “Goh, het is me toch wat\u2026 Heb jij die laatste peiling van De Hond gezien?” En dan zag je ze moeilijk kijken\u2026’<\/p>\n
Na die eerste politieke peiling in 1976 blijft De Hond bijna vijfentwintig jaar onafgebroken d\u00e9 politiek peiler van Nederland. Na In de Rooie Haan zal hij via Achter het Nieuws uiteindelijk bij Nova belanden. Volgens Jan Nagel vestigt de opiniepeiler vooral zijn naam omdat de uiteindelijke verkiezingsuitslag enorm aansluit op zijn voorspellingen. ‘Daar heeft Maurice groot gezag mee verworven. Het is geen toeval dat er in die dikke dertig jaar nooit een andere autoriteit op dit gebied is opgestaan. Je kunt een fenomeen worden, maar het is nog veel knapper om dat te blijven. Dat is Maurice met glans gelukt.’<\/p>\n
Zondagskind<\/p>\n
De Hond wordt geboren in Amsterdam, als enig kind van fruitkoopman Salomon de Hond en Marianne Brander. Ze zijn kort na de oorlog met elkaar getrouwd, nadat ze allebei hun partner in Auschwitz hadden verloren. Zelf hebben ze de kampen ternauwernood overleefd. Marianne is in Auschwitz onderworpen geweest aan de experimenten van Joseph Mengele. Ook gevangen joodse artsen worden gedwongen om aan die experimenten deel te nemen. Een van hen heeft Mariannes baarmoeder moeten dichtnaaien. Nadat ze bijkomt uit de narcose vertelt hij haar dat hij dat z\u00f3 heeft gedaan, dat ze na de oorlog via een hersteloperatie misschien toch nog kinderen kan krijgen. Op 8 oktober 1947 wordt haar zoon Maurice geboren. ‘Ik ben het bewijs dat de Duitsers hun doel niet hebben bereikt.’<\/p>\n
Maurice groeit niet op in de schaduw van het kamp. Zijn ouders praten weinig over de oorlog, en lijken meer op de toekomst dan op het verleden gericht. Ze proberen elke dag na 1945 als een geschenk te beschouwen. In hun schulp kruipen is er al helemaal niet bij. Niet voor niets luidt het motto dat vader De Hond zijn zoon meegeeft: ‘Wie bang is, wordt \u00f3\u00f3k geslagen.’ Toch is hij wel degelijk een tweedegeneratiekind, beseft De Hond. ‘Bij alles wat je doet, denk je: ik moet proberen om mijn ouders tegen verdriet te beschermen. Die hebben al genoeg pijn gehad.’ ‘Auschwitz’ zal voor hem altijd de maat der dingen blijven. ‘Mijn ouders hebben Auschwitz overleefd,’ vertelt De Hond in 2002 in Trouw. ‘Bij alle negatieve dingen die ik meemaak, denk ik: dit is niets vergeleken met de verschrikkingen die zij hebben doorstaan. Het kan altijd erger.’<\/p>\n
De eerste dertig jaar van zijn leven is hij een zondagskind, vindt hij zelf. De Hond vertrekt in 1975 bij Inter\/view om samen met Hedy d’Ancona het adviesbureau Cebeon op te richten, dat redelijk floreert. Daarnaast raakt zijn naam als opiniepeiler steeds meer gevestigd. Ook priv\u00e9 is het lot hem gunstig gezind. In 1970 trouwt hij met Jasmin Busnach. In 1977 wordt hun zoon Marc geboren, in 1979 volgt Michel. Jasmin is agent in modemerken en moet daarvoor vaak op reis. ‘Vanaf het moment dat ik drie maanden was, nam ze me mee de wereld over,’ vertelt Marc de Hond. ‘Het was een heel ondernemende energieke vrouw.’<\/p>\n
Pijnlijk<\/p>\n
In de zomer van 1979 wordt bij Jasmin borstkanker geconstateerd. Ruim een jaar later sterft ze, dertig jaar oud. De Hond is dan drie\u00ebndertig, zijn zoons drie en anderhalf jaar oud. Toch denkt hij na het sterven van zijn vrouw het eerst aan zijn ouders: ‘Wat vreselijk voor ze dat ze dit moeten meemaken.’ Marc de Hond heeft nauwelijks herinneringen aan zijn moeder. ‘Al heeft mijn vader later wel vaak over haar verteld. Rondom mijn bar mitswa werd ze er door hem heel erg bij betrokken. Op een van haar reizen had ze in Isra\u00ebl ooit een ketting gekocht met daarop de joodse naam van mijn vader en mij. Mijn vader zei altijd: als jij dertien bent, dan mag je hem hebben. Toen ik dertien werd, maakte hij daar echt een plechtig moment van. Hij zag die ketting als iets wat geluk bracht. Ik gebruikte hem ook vaak bij proefwerken, om hoge cijfers te halen. Nog steeds, hoor. Als ik ga vliegen, heb ik die ketting bij me.’<\/p>\n
‘Maurice heeft een veerkracht\u2026 dat is ongelofelijk,’ kenschetst Hedy d’Ancona haar voormalige zakenpartner. ‘Ik ken weinig mensen met zo’n vitaliteit, zo’n positivisme. Ik heb ook weleens gedacht dat het geen toeval is dat hij zich zo op cijfers en statistieken heeft gestort. Daar gaat toch de suggestie vanuit van “grip op de dingen hebben”. Misschien is dat een instrument voor hem geweest om te kunnen overleven.’<\/p>\n
Jasmin laat vlak voor haar dood een gesproken boodschap op een cassettebandje na voor haar zoons, voor later. Wanneer Hugo Borst in maart 2007 een televisieprogramma over vader en zoon De Hond maakt, wordt dat intieme, strikt persoonlijke document door Maurice en Marc voor het oog van de camera opnieuw beluisterd. Het hele volk mag meegenieten van de woorden die Jasmin op haar sterfbed uitspreekt voor haar zoons. Het levert een fragment op dat door de makers ongetwijfeld als ontroerend bedoeld is, maar door de kijkers vooral als pijnlijk ervaren wordt. Hedy d’Ancona heeft het programma niet gezien. ‘Maar het verbaast me niet. Maurice heeft geen overdosis aan smaak. Voor publiciteit gaat hij ver. “Ik ben op tv dus ik besta.”‘<\/p>\n
Twee jaar na de dood van Jasmin hertrouwt De Hond, met Caroline Ann Wijnperle. Uit dat huwelijk worden twee zonen en een dochter geboren. De jongste zoon, Lionel, blijkt ernstige aangeboren hart- en longafwijkingen te hebben. Na elf maanden overlijdt het jongetje. Hoe treurig ook, het is beter zo, zegt De Hond. ‘Voor hem was het een uitkomst. Elke dag dat hij langer leefde, was verschrikkelijk.’<\/p>\n
De Hond heeft ten tijde van de conceptie Roaccutane gebruikt, een middel tegen acn\u00e9. Twee jaar na de dood van Lionel leest hij toevallig op de bijsluiter dat vrouwen het middel lang voordat ze zwanger worden beslist niet meer mogen gebruiken. Het zou tot ernstige misvormingen van het hart en de longen van de baby kunnen leiden. De fabrikant ontkent desgevraagd stellig dat dergelijke bijwerkingen ook via de man kunnen optreden. Totdat in Amerika een schandaal rond het middel losbarst. Maar het wordt geen obsessie voor hem, zegt hij in Het Parool. ‘Als ik zie wat mijn ouders hebben meegemaakt, ben ik gezegend.’<\/p>\n
Rooie hemd<\/p>\n
In 1980 keert De Hond terug bij onderzoeksbureau Inter\/view. Dat bedrijf heeft inmiddels zestig mensen in dienst en kent een omzet van zes miljoen gulden per jaar. De Hond begint met een nieuwe manier van peilen: dankzij een nagelnieuwe computer en hypermoderne software uit Amerika is het bedrijf in staat om computergestuurde telefonische onderzoeken te doen. Een noviteit voor die dagen. Dat computergestuurd telefonisch onderzoek zorgt ervoor dat Inter\/view zijn omzet in een paar jaar tijd ziet verdrievoudigen. De Hond wordt vanwege zijn geavanceerde aanpak gekozen tot marktonderzoeker van het jaar 1982.<\/p>\n
‘Hij heeft het vak neergezet, hij is het bekendste merk,’ zegt Reinier Heutink, directeur van Inter\/view (dat tegenwoordig Synovate Interview\/NSS heet). Heutink en De Hond hebben de laatste jaren herhaaldelijk de degens met elkaar gekruist, ‘voornamelijk op methodologische gronden’. Maar De Hond verdient zonder meer krediet, vindt Heutink. ‘Hij is een absolute vakman: intelligent, met een enorm geheugen. Er lopen in dit land weinig mensen rond die zoveel parate electorale politieke kennis van de laatste twintig jaar hebben als hij. Hij weet die dingen vaak beter dan menige minister. Maar dat is ook direct zijn zwakte. Maurice de Hond denkt dat hij altijd gelijk heeft. Dat is gewoon niet zo.’<\/p>\n
Bij de Kamerverkiezingen van 1986 kleunt De Hond ernstig mis met zijn voorspelling dat het CDA enorm zal verliezen. Niets is minder waar: het CDA en de VVD winnen gemakkelijk en behouden zo hun Kamermeerderheid. In CDA-kringen wordt de opiniepeiler gehoond. ‘De Hond is in zijn rooie hemd gezet,’ concludeert CDA-minister Braks fijntjes. Daar is de peiler het zelf geenszins mee eens. Op 5 juni 1986 slaat hij via een groot stuk op de opiniepagina in de Volkskrant terug. Eigenlijk zijn er grofweg geschetst maar twee mogelijkheden, schrijft De Hond. Of zijn peiling van vlak voor de verkiezingen gaf een te lage score van het CDA aan (in dat geval zou hij dus een fout gemaakt hebben) of na die peiling zijn er alsnog veranderingen opgetreden ten voordele van het CDA. ‘De laatste conclusie is verreweg het meest waarschijnlijk,’ betoogt De Hond. ‘Bij de voorafgaande tien andere verkiezingen van de afgelopen tien jaar was een dergelijke foute peiling niet voorgekomen. Waarom nu dan wel?’<\/p>\n
Reinier Heutink van Interview\/NSS moet erom grinniken. ‘Hij ordent en schikt de feiten z\u00f3 dat mensen denken: hij zal wel gelijk hebben. Hij noemt enorm veel cijfers, ziet allerlei verbanden. Daar lijkt geen speld tussen te krijgen. Maar wat hem ontbreekt, is het vermogen tot zelfrelativering.’<\/p>\n
Hedy d’Ancona: ‘Maurice is bij uitstek een doorzetter die co\u00fbte que co\u00fbte zijn gelijk wil halen. Wanneer je het niet met hem eens bent, zal hij eindeloos blijven proberen om je te overtuigen. Als je zegt: “toen zat je fout”, gaat hij omstandig uitleggen dat hij ergens toch gelijk had. Niet durven falen; alles moet een succes zijn. Maar waarom zou je nooit ongelijk mogen hebben? Waarom berooft dat je van je fundament?’<\/p>\n
Bij de peilingen die De Hond gebruikt – onder meer voor zijn huidige onderneming Peil.nl – wordt respondenten een lijst met mogelijkheden voorgelegd. Een wezenlijk verschil met hoe Interview\/NSS het aanpakt, vindt Reinier Heutink. ‘Wij leggen mensen geen lijst voor. Als we vragen: “Wat zou u gaan stemmen als er nu verkiezingen waren?” dan moeten mensen naar ons idee spontaan kunnen antwoorden. Als je echt een overtuiging hebt, dan w\u00e9\u00e9t je dat. Maurice legt ze een lijst voor, waardoor er een “o ja”-gevoel wordt opgeroepen. Zowel voor Verdonk – en destijds ook bij Wilders – zie je dat er met zijn aanpak een enorme uitvergroting ontstaat. Direct na de start staan die partijen al op vijfentwintig tot dertig zetels. En Wilders haalde er uiteindelijk maar negen. De spontane vraagstelling leidt tot een veel evenwichtiger beeld van wat er werkelijk gebeurt.’<\/p>\n
Toen Maurice in de Fortuyn-tijd begon over de smeulende veenbrand onder het electoraat, verweet Heutink hem dat hij zich schuldig maakte aan het vinden van ‘zelfverstopte paaseieren’. ‘Dat was fout van mij. Ik mag zijn integriteit natuurlijk niet in twijfel trekken. Maar in de manier waarop je selecteert, zit natuurlijk altijd een flinke dosis subjectiviteit. Hij snijdt de thema’s aan die horen bij zijn grote lijnen. Ik zeg niet dat hij aanhanger van Wilders is. Maar hij levert wel steeds het bewijs dat die veenbrand bestaat doordat hij voort\u00addurend in die richting peilt. Hij vindt zich\u00adzelf de spreekbuis van het volk. Maar dat volk is eerder een buikspreekpop op zijn knie. De Hond bepaalt waarover wat gezegd wordt.’<\/p>\n
Tot 1986 is Maurice de Hond lid van de Partij van de Arbeid. In dat jaar zegt hij in een boze brief aan het bestuur zijn lidmaatschap op. De partij had Den Uyl bij de verkiezingen van 1986 volgens hem nooit opnieuw lijsttrekker moeten maken. Na 1986 is hij volgens eigen zeggen nooit meer lid van een partij. Wel is hij meermalen als adviseur bij politieke partijen betrokken. In 2001 geeft hij Jan Nagel van Leefbaar Nederland desgevraagd advies over het aantrekken van Pim Fortuyn als lijsttrekker. Nagel: ‘Ik wilde zijn deskundigheid gebruiken bij de vraag: wanneer spreekt een partijleider kiezers aan? Maurice zei: “Je loopt een risico met die man, maar met hem kun je ook de verkiezingen winnen. Volgens mij moet je het doen.”‘<\/p>\n
De Hond draagt ook een programmapunt voor Leefbaar Nederland aan: iedere scholier een laptop. ‘Dat hebben we enthousiast overgenomen.’ Nagel had De Hond graag een politieke functie aangeboden, als zijn partij ooit in het kabinet was beland. ‘Maar hij ambieerde het totaal niet.’<\/p>\n
Fluitcarri\u00e8re<\/p>\n
In zijn vrije tijd is De Hond van jongsaf aan actief als voetballer. Op zijn twaalfde mag hij een proefwedstrijd spelen bij Ajax, in een match waarin ook ene Jopie Cruijff debuteert. Die Cruijff (Johan zullen ze hem later noemen) mag blijven, De Hond komt niet door de ballotage. Voor hem wordt het de joodse club Maccabi Voetbal. Hij is er keeper, hoewel hij daar eigenlijk te klein voor is. Daarnaast is hij vanaf 1968 actief als scheidsrechter in het amateurvoetbal. In 1979 promoveert hij als scheidsrechter naar het betaald voetbal. Hij debuteert in dat jaar met de wedstrijd SVV-S.C. Amersfoort. ‘Het heeft mij altijd enorme voldoening gegeven dat anderen dankzij mijn aanwezigheid leuk voetbalden,’ vertelt hij in 1981 in Vrij Nederland. ‘Als ik de voordeelregel toepaste en er ontstond een doelpunt, dan had ik een machtig gevoel.’ De Hond weet het op het veld meestal op gezag te redden, constateert Jacques d’Ancona, destijds zelf scheidsrechter \u00e9n lid van de scheidsrechterscommissie. ‘Hij leidde op persoonlijkheid en verbale kwaliteiten. In die zin was De Hond een ander model scheids dan veel van zijn collega’s.’<\/p>\n
‘Maurice was een h\u00e9\u00e9l goede scheidsrechter,’ glundert Jan Nagel. ‘Het zegt wel wat dat hij op zijn eenendertigste al betaald voetbal mocht fluiten. Als hij erin was doorgegaan, dan was hij de Dick Jol van zijn tijd geworden. ‘<\/p>\n
‘Kom kom, laten we het niet overdrijven,’ reageert Jacques d’Ancona. ‘Z\u00f3 goed floot hij nou ook weer niet. Hij maakte wel degelijk fouten, echte inschattingsfouten. Ik weet zeker dat zijn positie door de sportpers aanzienlijk hoger werd ingeschat dan door de scheidsrechterscommissie. Hij kwam vaak ter sprake in de pers, en Maurice liet zich dat graag welgevallen.’<\/p>\n
De Honds fluitcarri\u00e8re duurt maar kort. Na twee jaar komt hij ernstig in aanvaring met de scheidsrechterscommissie. Na de wedstrijd Eindhoven-DS ’79 wordt hem eind 1981 door Jacques d’Ancona een kritisch wedstrijdrapport voorgelezen dat eindigt met: ‘De Hond maakte een arrogante, zelfingenomen indruk.’ Hij is woedend. W\u00ed\u00e9 heeft dat gezegd? Diezelfde waarnemer van dat kritische rapport van laatst zeker? Nou, dan weet hij het wel. Die man beoordeelt hem niet als scheidsrechter, maar op iets anders. ‘Ik weet niet wat hem in mij tegenstond,’ zegt De Hond daarover in 2000, in voetbalblad Johan. ‘De doctorandus De Hond of de rooie De Hond of zelfs de jood De Hond.’ Jacques d’Ancona kan zich daar merkbaar over opwinden. ‘Typisch een De Hond-reactie. Hij heeft heel gauw het gevoel dat hij in de verdruktenhoek zit.’ Dan fel: ‘Hoe k\u00f3mt-ie erbij? Niks jood, niks rooie jongen\u2026 Hij is gewoon beoordeeld op zijn verrichtingen. Die waren best aardig, maar zeker niet top.’<\/p>\n
De Hond laat de scheidsrechterscommissie per brief weten dat hij niet langer prijs stelt op het voorlezen van die rapporten. Die reactie schiet de commissie volledig in het verkeerde keelgat. De Hond is, vinden Van der Kroft en de zijnen, allerminst in de positie om zo’n toon aan te slaan. Hij dient zijn brief per omgaande in te trekken. Zo niet, dan zal hij geen wedstrijden meer toegewezen krijgen. De Hond retourneert per direct zijn fluitje. De zondag daarop staat hij weer als speler in het veld. ‘Volstrekt typerend, die brief,’ zegt Jacques d’ Ancona. ‘Ontzettend veel spijkers op heel laag water zoeken. Onder alles wat Maurice zegt en doet zit een basisverongelijktheid. Hij is het gezag, de opinie. Daar mag niemand aankomen. Hij peilt zelf zijn eigen kwaliteiten en presenteert die vervolgens als feiten. Die parallel zie je in zijn hele carri\u00e8re terug. Altijd bezig volstrekt integer de waarheid naar zich toe te draaien.’<\/p>\n
Sinds 2003 fluit De Hond overigens weer, vierde klasse amateurvoetbal. Ironisch genoeg werd juist hij in 1998 benaderd om zitting te nemen in de net opgerichte Beroepscommissie Betaald Voetbal, waar scheidrechters in beroep kunnen gaan tegen een beslissing van de scheidsrechterscommissie. De Hond: ‘Die commissie bestond in mijn tijd niet. Ik voel dat wel een beetje als rehabilitatie, en ik denk dat de andere kant dat ook zo zag.’<\/p>\n
In de vier jaar dat De Hond nu weer actief is als scheidsrechter is hij inmiddels al drie keer gepromoveerd. ‘Als ik iets doe, dan doe ik het met inzet en overtuiging.’ Lex Cohen, voormalig directeur van ITT\/De Gouden Gids waar De Hond in 1991 ging werken, is onlangs een middag mee geweest. ‘We komen aanrijden, worden in de bestuurskamer ontvangen met appeltaart. En ik zie de concentratie op zijn gezicht. Ook tijdens die wedstrijd; bloedserieus, vol overgave.’ De Hond blijkt tijdens de match een speciaal horloge te dragen dat exact al zijn stappen en bewegingen registreert. Maar dat ontdekt Cohen pas wanneer hij later thuis de computer aanzet. ‘Krijg ik ‘s avonds opeens allerlei kleurige grafieken en tabellen op mijn scherm. Zodat ik precies kan zien waar Maurice die middag op het veld gelopen heeft, hoe vaak hij op een bepaalde plek is geweest en hoeveel kilometer hij in totaal heeft afgelegd.’<\/p>\n
Cohen haalde De Hond binnen bij ITT\/De Gouden Gids om daar de automatisering naar een hoger plan te tillen. De Hond leidde er onder meer een groot onderzoek naar de mogelijkheid om De Gouden Gids aantrekkelijker te maken voor ondernemers. Cohen kent maar weinig mensen die zo gedreven zijn als De Hond. ‘Hij slaapt maar vier uur per nacht. Als ik om kwart over zeven ‘s morgens in de auto zat, belde hij al met een exacte analyse van de cijfers van de vorige dag. Die man is een soort wervelwind, maar wel uiterst grondig, met zeer knappe analyses.’ De Hond weet voor het eerst De Gouden Gids op een diskette te krijgen. ‘Honderdduizend namen en adressen op \u00e9\u00e9n diskette, dat was een unicum. Terwijl er helemaal geen budget voor was. Maar hij d\u00e9\u00e9d het gewoon. Een fantastische vent, maar tegelijk iemand die je er niet jarenlang bij kunt houden. Maurice is zeker geen corporate man. In meetings is hij enorm aanwezig. Zijn omgeving wordt dan stapelgek van hem. Als het hem niet interesseert, is hij ook direct zo nadrukkelijk afwezig, dat het bijna asociaal is. Dan begint hij anderen mateloos te irriteren door met zijn laptop te gaan spelen of te gaan bellen. Bij details verveelt hij zich.’<\/p>\n
Internet<\/p>\n
Na De Gouden Gids werkt De Hond vanaf 1995 drie jaar bij Wegener, als directeur IT & Nieuwe Media. In die periode ontdekt hij de grote mogelijkheden van internet. In 1995 schrijft hij Dankzij de snelheid van het licht, over ‘de digitale revolutie die de revolutie van de landbouw en de industri\u00eble revolutie in de schaduw stelt’. Voor Wegener ontwerpt hij CityOnline, een internet-format voor digitale steden waarvan alle aangesloten regionale kranten zich zouden kunnen bedienen. Een briljant concept, in de ogen van Peter Appeldoorn, oud-voorzitter van de Raad van Bestuur van Wegener. Alleen zagen de krantenredacties er niks in. ‘Maar het concept had Maurice heel knap bedacht.’ Appeldoorn omschrijft zijn voormalige stafdirecteur Nieuwe Media als ‘een werkezel eerste klas’. ‘Die man gaat altijd maar door. Hij rookt niet, drinkt niet, nee, hij w\u00e9rkt. Hoe vaak ik ‘s nachts hier de fax niet hoorde ratelen. Kwam er weer een plan van Maurice binnen. Ik stond altijd even op om te kijken; benieuwd naar wat hij nu weer had bedacht.’ CityOnline flopt al na korte tijd. Volgens Appeldoorn omdat De Hond na Appeldoorns vertrek in 1996 onvoldoende wordt gesteund door de top van Wegener. ‘Door die angstbijters ging het voortijdig naar de kloten. Doodzonde. En toen was Maurice natuurlijk het haasje. W\u00e9\u00e9r die De Hond! Hij kan nou eenmaal drammerig overkomen. Hij gelooft z\u00f3 in zijn eigen idee\u00ebn dat hij zich domweg niet kan voorstellen dat jij ze niet direct overneemt. Daarmee maak je je niet bij iedereen even geliefd.’<\/p>\n
‘Dat Wegener-project is uitgelopen op een gigantisch fiasco,’ analyseert internetjournalist Francisco van Jole. ‘Het project bleek veel te zwaar voor de computers van de consument. Die liepen direct vast. Dat zie je elke keer bij De Hond: zijn idee\u00ebn zijn zeker niet slecht, maar komen vaak te vroeg. Of hij daarmee een visionair is? Ach, in de digitale wereld ben je dat al snel. En wat is visionair? Zijn boek Dankzij de snelheid van het licht – over de opmars van internet – was voor Nederland visionair, terwijl het sterk leunt op de idee\u00ebn uit Being Digital van Nicholas Negroponte (dat een klein jaar voor De Honds boek uitkwam, CV). Diezelfde Negroponte is nu bezig met een groot project One Laptop Per Child (dat overigens weer doet denken aan het Iedere scholier een laptop-plan dat De Hond voor Leefbaar Nederland bedacht). Sommige dingen die Maurice voorzag, bleken later te kloppen, andere niet. Internet via televisie, dat begint nu pas een beetje te komen. Dat idee van convergentie -‘alles zal uiteindelijk samensmelten tot \u00e9\u00e9n medium’ – is nog lang niet bewaarheid. Daarin was hij duidelijk over\u00adenthousiast.’<\/p>\n
Van Jole is indirect betrokken bij het grootste debacle uit De Honds loopbaan: het faillissement van internetbedrijf Newconomy. Het idee dat De Hond vanaf 1998 ontwikkelt klinkt plausibel en sympathiek: het investeringsfonds Newconomy zal een powerhouse, een soort verband van zo’n dertig startende internetondernemingen worden. De starters binnen de onderneming vormen samen elkaars netwerk. De opzet van zijn ‘powerhouse’ werkt als een geldmachine, zegt De Hond: ‘Je stopt er aan de linkerkant een gulden in, en via allerlei versnellers komt er aan de rechterkant een tientje uit.’ Uiteindelijk zal het in de praktijk eerder andersom uitpakken.<\/p>\n
Dotcom-crisis<\/p>\n
De Hond zegt voorjaar 2000 zijn baan als opiniepeiler bij NOVA op. De beursgang van Newconomy is gepland voor april 2000. De voortekenen zijn slecht; een maand eerder brengt Nina Brink haar bedrijf World Online naar de beurs, met desastreuze afloop. Toch mo\u00e9t Newconomy naar de beurs, om het geld binnen te halen voor de tientallen bedrijven waarin al is ge\u00efnvesteerd. Bij de daadwerkelijke beursgang wordt 143 miljoen gulden opgehaald, minder dan is gehoopt. Newconomy raakt al na korte tijd in de problemen. Begrijpelijk, vindt Francisco van Jole. ‘Geen van die bedrijven was op zich goed genoeg om naar de beurs te brengen. Dan is ook de som der delen natuurlijk niet voldoende.’ Ook Van Jole heeft geld gekregen van Newconomy, voor zijn internetbedrijfje BitMagic, dat internetfilmpjes en cartoons maakt. Hij moet acht jaar na dato glimlachen om het gemak waarmee ze in die dagen geld uitgaven. ‘Man, we hebben er met BitMagic een paar miljoen doorheen gedraaid. Iedereen zat elkaar toen gek te maken. Er was zo afgrijselijk veel rijkdom op dat gebied.’ De Hond heeft ingecalculeerd dat een substantieel deel van de aangesloten bedrijven het niet zal halen. Daarom heeft hij interim-manager Meindert Landsmeer aangetrokken. Die is daar aanvankelijk verbaasd over. ‘We werkten onder een strakblauwe hemel. Waar was een interim-manager dan voor nodig? Maar Maurice voorzag toen al zwaar weer. Terecht, want vervolgens kwam in Amerika de dotcom-crisis.’ Het aandeel Newconomy blijft zakken. Het hoogoplopende conflict dat begin 2001 uitbreekt tussen de Raad van Commissarissen en Maurice de Hond doet de zaak ook geen goed. De Raad wil van De Hond af, en stuurt hem weg. Uiteindelijk komt het tot een akkoord en komt De Hond weer terug in de top van Newconomy. Meindert Landsmeer: ‘Een ander zou in zijn schoenen misschien denken: hier heb ik geen zin in, ik trek me terug. Maar zo zit Maurice niet in elkaar. Zelfs toen, na die klap, zette hij gewoon weer door.’ De Hond trekt nieuwe commissarissen aan, onder wie Hans Wiegel en voormalige minister Koos Andriessen. Die laatste uit al na korte tijd in een radio-interview harde kritiek op Newconomy. Volgens Andriessen is bij het investeringsbedrijf ‘geen enkel pareltje’ te vinden. Uiteindelijk komt De Hond met Newconomy, in de woorden van Francisco van Jole, ‘in zijn eigen draaikolk terecht’. ‘Je kunt je afvragen: is dat dom? Maar ja, dan is wildwaterkano\u00ebn ook dom. Maurice is een voorbeeld van Dapper zonder Schrik. Die man heeft kicks nodig. En die zal hij altijd opzoeken.’<\/p>\n
Newconomy kost uiteindelijk duizenden mensen geld. Jan Nagel is een van hen. Aanvankelijk is Nagel nog een tikje teleurgesteld dat de maximale inleg slechts 25.000 gulden bedraagt. ‘Ik heb de portie verdeeld, heb mijn zoon en dochter elk een deel van vijfduizend gegeven.’ Van dat geld heeft hij geen cent teruggezien. ‘Mijn zoon en dochter heb ik allebei terugbetaald. Ja, ik kan zonder enige twijfel zeggen dat Maurice mijn allerduurste vriend is.’<\/p>\n
Toch valt hem persoonlijk weinig te verwijten, zegt De Hond, bijna zeven jaar na het debacle. ‘Ik ben altijd open en transparant geweest. Ik heb het nooit gedaan om mijn zakken te vullen, heb geen enkel aandeel verkocht. Als je wat probeert, kan het nou eenmaal lukken of mislukken. In mijn leven zijn er redelijk wat dingen gelukt. Sommige dingen zijn mislukt.’<\/p>\n
Partycentrum<\/p>\n
Na het Newconomy-debacle neemt De Hond een sabbatical. In oktober 2001 vertrekt hij naar Cuba. Daar zal hij zijn derde vrouw ontmoeten (in 1990 scheidde hij van Caroline Ann), de dan twintigjarige Mari Petell Rodriquez. Het leeftijdsverschil bedraagt vierendertig jaar. De Honds ouders zullen nooit met haar kennismaken; die overlijden begin 2002, kort na elkaar. Met zijn derde vrouw komt ook de rust in zijn leven, vindt De Hond zelf. Maar voor zijn omgeving blijft hij ongrijpbaar.<\/p>\n
Lex Cohen: ‘Hij zit bijzonder gecompliceerd in elkaar. Ik zou graag een keer met de poten op tafel en sigaren en wijn met hem praten over het leven. Alleen: dat kan niet met hem. Dan slaat hij dicht. Hij probeert het soms wel, hoor, maar na vijftien minuten is het voorbij. Sociaal is hij geen tacticus. Het lukt mij niet om met hem over andere dingen te praten dan werk.’<\/p>\n
‘Mijn vader,’ zegt Marc de Hond, ‘is absoluut een aardig mens, maar niet altijd even warm naar anderen. Hij is wel ge\u00efnteresseerd in zijn medemensen, maar ook selectief. Soms enorm verstrooid. Ik had vroeger twee goede vrienden die vaak bij ons thuiskwamen. Ik overhoorde hem weleens: wat hoort bij wie van de twee? Wie is lang en wie niet? Had-ie geen id\u00e9\u00e9. Terwijl ze totaal niet op elkaar leken. Voor hem waren ze gewoon “vriendjes van zijn zoon”.’<\/p>\n
Sowieso is De Hond geen man voor uitbundige sociale contacten. Dat zit gewoon niet in hem, vermoedt Hedy d’Ancona. ‘Ik betwijfel of hij omkomt in de vrienden. Hij is loyaal, maar ook op afstand. In oktober werd hij zestig. Gaf hij een diner in Hoofddorp, voor zestig mensen. In een soort partycentrum. Je zestigste verjaardag in een partycentrum\u2026 Dan z\u00ed\u00e9 ik die verkeerde lampen al hangen. Dat is toch de categorie “niet veel smaak”, zullen we maar zeggen. Maar ook dat hoort bij hem. Soms heeft-ie een kunstwerk gekocht. “Leuk h\u00e8?” roept hij zelf dan. Dan zwijg ik beleefd. Hij is zoals hij is. Toch blijf ik hem trouw. Want er zit niks slechts in die man.’<\/p>\n
Lex Cohen: ‘Ik beschouw hem absoluut als een vriend. Ik weet dat hij er zal zijn als ik hem nodig heb. Maar ik zal toch niet alles op tafel leggen. Hij benadert sommige dingen zo volslagen anders dan ik. Mijn vrouw is al jaren ernstig ziek. Elke keer begint hij weer over een therapeut die bij Marc zulk goed werk verricht heeft. Zij moet daar ook heen, vindt hij. Ik zeg dan tegen hem: hou daar nou eens over op, je w\u00e9\u00e9t dat ze dat niet wil. Dat vindt hij onbegrijpelijk. Het woord “berusting” kent hij niet.’<\/p>\n
In december 2002 wordt De Hond voor de derde keer in zijn bestaan getroffen door een priv\u00e9drama: bij Marc, zijn oudste zoon, wordt een tumor in het ruggenmerg ontdekt. Na een van de operaties raken zenuwen in zijn ruggenmerg bekneld. Doordat dat niet tijdig onderkend wordt, raakt Marc verlamd. Sindsdien is hij aangewezen op een rolstoel. Zijn vader zit die fatale nacht naast zijn bed, vertelt Marc. ‘Als we ook maar \u00e9\u00e9n procent twijfel hadden gehad over de behandeling, dan hadden we direct alarm geslagen. Ons is verteld dat de operatie z\u00e9lf het risico vormde. Ik werd alleen gecontroleerd op temperatuur en bloeddruk. Verder verkeerden we in totale onwetendheid.’<\/p>\n
De eerste reactie van Maurice de Hond na afloop is typerend: ‘Marc en ik dachten allebei: godzijdank zijn opa en oma dood. Zij hoeven hier tenminste geen verdriet om te hebben. Dat is een hele zorg minder.’<\/p>\n
Het ziekenhuis erkent uiteindelijk schuld. Nee, het heeft niet zozeer zijn vaders vertrouwen in de mensheid aangetast, denkt Marc de Hond. ‘Eerder zijn vertrouwen in autoriteiten. Het was kort na Pim Fortuyn. Die stelde dat bepaalde dingen in dit land niet goed geregeld zijn. Normaal kom je daar niet achter. Maar als je zoiets meemaakt als mijn operatie, en vervolgens ziet wat er in de Deventer Moordzaak gebeurt\u2026 dat lijkt de woorden van Fortuyn allemaal wel erg te bevestigen.’<\/p>\n
Moordonderzoek<\/p>\n
Najaar 2005 begint De Hond zich te verdiepen in de zaak rond belastingconsulent Ernest Louwes, die veroordeeld is voor de moord op de weduwe Wittenberg, op 23 september 1999 in Deventer. Hij raakt overtuigd van de onschuld van Louwes en begint een website: geenonschuldigenvast.nl. Nieuw bewijsmateriaal toont volgens hem aan dat niet Louwes de moordenaar is, maar Michael de J., de klusjesman van de familie Wittenberg. Vervolgens neemt de zaak een wending die De Hond niet voor mogelijk heeft gehouden, zegt zijn zoon Marc. ‘Hij ging naar justitie met de overtuiging: nu zien ze hun vergissing in. “Bedankt, meneer De Hond. Goed dat u het zegt.” In plaats daarvan kwamen ze met een persbericht: “Maurice de Hond vergist zich; Louwes is nog schuldiger dan we dachten.” Hij is beland in een maalstroom die hij nooit heeft voorzien.’<\/p>\n
De Hond is overtuigd van de schuld van De J. Zeker wanneer de begraafplaatsbeheerder in Deventer beweert dat hij de klusjesman bij het graf van de familie Wittenberg heeft zien scharrelen met een etui. Bij het verlaten van het kerkhof droeg hij dat etui ineens niet meer. De Hond vermoedt dat De J. misschien het moordwapen onder de steen heeft weten weg te moffelen en schakelt op eigen kosten experts uit Leipzig in, die met een metaaldetector vaststellen dat er in het graf inderdaad een metalen voorwerp zou kunnen liggen. Wanneer het graf in november 2006 uiteindelijk wordt geopend, wordt geen mes aangetroffen.<\/p>\n
‘Ik weet nog dat ik toen dacht: shit, dit is lullig voor Maurice,’ zegt oud-Newconomy-manager Meindert Landsmeer. ‘Maar als je hem dan spreekt, zegt hij heel kalm: goed dat het geopend is. Het motiveerde hem des te meer om aan te tonen dat de klusjesman het toch gedaan had.’<\/p>\n
John van den Heuvel, misdaadverslaggever bij De Telegraaf, is er duidelijk in. Het is absoluut in Maurice de Hond te prijzen dat hij zich inzet voor Ernest Louwes. ‘Dat kun je zelfs nobel noemen. Er zijn door De Hond nieuwe onderzoeken geopend. Dat is zijn verdienste. Wat ik van zijn eigen onderzoek op zijn website heb gezien, ziet er gedegen uit. Maar met het aanwijzen van die klusjesman als de moordenaar is hij natuurlijk veel te ver gegaan. Daarmee is hij op de stoel van de rechter gaan zitten. Moordonderzoek is geen opinieonderzoek.’<\/p>\n
Marc de Hond: ‘Het was verstandiger geweest als hij alleen had gezegd: “Michael de J. is een serieuze verdachte waar goed naar gekeken moet worden”. Beter dan “hij is honderd procent zeker schuldig”. Maar ja, mijn vader is geen jurist. Die man spreekt vanuit zijn hart. Hij kan niet slapen met de kennis die hij heeft van die zaak. Dit mo\u00e9t hij doen voor zijn Nederland. Hij wil gewoon niet leven in een land waar zoiets kan gebeuren.’<\/p>\n
Principes<\/p>\n
De Hond plaatst op 16 maart 2007 een paginagrote advertentie in een aantal landelijke kranten, met als kop: ‘Wie stopt dit Openbaar Ministerie?’ Daarin stelt hij dat Louwes mede is veroordeeld door fouten van het OM. Dat is voor NOS-directeur Gerard Dielessen een brug te ver. Hij besluit het contract met De Hond als huispeiler van de NOS niet langer voort te zetten. Dielessen vindt het nog steeds een lastige beslissing. ‘Als opiniepeiler is Maurice een vakman. En zijn inzet in die Deventer Moordzaak is op zichzelf ook bewonderenswaardig. Maar dat is tegelijk zijn tragiek. Een objectieve opiniepeiler met zulke uitgesproken maatschappelijke opvattingen, dat gaat in mijn ogen niet samen.’ Hij had De Hond al twee keer eerder gewaarschuwd, zegt Dielessen hoofdschuddend. ‘Ik zei: Maurice, denk erom, de NOS is een neutrale organisatie. Hoe nobel je inspanningen ook zijn, ik kan niet toestaan dat die neutraliteit in het geding komt. Toen die advertentie verscheen, was ik op wintersport. Ik heb hem direct gebeld en gezegd: “Het spijt me, maar nu kunnen we echt niet meer verder.” Het goede aan Maurice is dat hij dat ook begrijpt. We zijn in volstrekte harmonie tot de afwikkeling van zijn contract (dat doorliep tot eind 2007) gekomen.’ Dielessen zwijgt, en begint dan te glimlachen. ‘Maar ik mag hem, hoor. Maurice heeft een goed hart. Die maatschappelijke betrokkenheid van hem is zo echt als wat. Hij heeft mij verteld over zijn ouders. Van daaruit doet hij het allemaal. Hij wist dat hij met zijn baan speelde. Toch neemt hij het risico. Daar kun je alleen maar bewondering voor hebben. Voor De Hond wegen principes veel zwaarder dan vaste lasten.’<\/p>\n
Ook rechtspsycholoog Peter van Koppen beschouwt de bemoeienis van De Hond met de Deventer Moordzaak niet bij voorbaat als verwerpelijk. ‘Je mag hem niet verwijten dat hij zich erin mengt, je moet alleen de Deventer politie verwijten dat ze erg slecht werk gedaan hebben.’ Het probleem bij De Hond is alleen dat zijn aanpak een negatief effect sorteert. Van Koppen: ‘Hij komt aanzetten met een mengeling van feiten en onzin. De kern van zijn argumentatie is: Louwes is onschuldig, want ik kan bewijzen dat iemand anders het gedaan heeft. Dat is onverstandig en ook niet terecht. Maurice heeft eindeloze discussies gevoerd over het DNA op de blouse van de weduwe. E\u00e9n ding is duidelijk: daar zit wel degelijk het DNA van Louwes op. Ook onder haar nagels is DNA van Louwes gevonden. Er is ten aanzien van de klusjesman geen smoking gun. Je kunt hooguit zeggen dat de rol van die jongen verder moet worden uitgezocht.’ Bovendien is er nog een ander scenario mogelijk, oppert Van Koppen, waar hij nog niemand over gehoord heeft. ‘Louwes en de klusjesman zouden het natuurlijk ook samen gedaan kunnen hebben. Dat kun je niet uitsluiten.’<\/p>\n
Miskenning<\/p>\n
Toch lijkt De Hond een sterk punt te hebben met het aandragen van de verklaring van de begraafplaatsbeheerder. Die beweerde dat de klusjesman hem al gedetailleerd over de moord op Wittenberg vertelde voordat haar dood bekend werd. Voor de Hoge Raad reden om dat verhaal nader te onderzoeken. Maar volgens Van Koppen rammelt zijn verklaring. ‘Die meneer zegt: “Ik weet nog goed dat het op een vrijdag was, want we hadden die week iets bijzonders; er was zowel op vrijdag als op zaterdag een uitvaart.” Op internet houdt de begraafplaats keurig bij wie wanneer en waar begraven is. Bleek dat dat een week later \u00f3\u00f3k het geval was. Dat was dus helemaal niet zo uniek en bijzonder. Daarmee verliest die verklaring zijn kracht. Maar d\u00e1t lees ik niet op de site van Maurice de Hond. Ik zeg niet dat het allemaal onzin is. Maar ik ben wel klaar met die beheerder. Die man is zeker niet de sleutel tot de oplossing.’<\/p>\n
Jan Nagel: ‘Ik bewonder de inzet van Maurice, maar heb hem dringend geadviseerd om de discussie meer op hoofdlijnen te voeren. Zeg gewoon: dit zijn mijn drie belangrijkste argumenten. Vertel dat de klusjesman al v\u00f3\u00f3r het bekend worden van de dood van de weduwe over die moord heeft gesproken. Dat is relevant. Hij bestookt de media voortdurend met nieuwe feiten en pleidooien. Die gedetailleerdheid is voor de buitenwereld niet te volgen. Je bereikt er alleen maar mee dat mensen denken “heb je h\u00e9m weer”.’<\/p>\n
Gerard Dielessen: ‘Hij heeft me over die zaak meermalen gezegd: “Gerard, ik ben er zo van overtuigd dat ik gelijk heb.” Daar gaat het ergens mis. Hij beschouwt zichzelf als een onversaagde vechter tegen onrecht. En ja, dan zitten er blijkbaar toch wat contactjes bij hem los. Vanaf daar wordt het contraproductief. Ik ben ervan overtuigd dat het verleden van zijn ouders voor Maurice nu ook de drijfveer is. Hij voelt zich geroepen om tegen dit onrecht in het verweer te komen. Dat is tegelijkertijd de achterkant van dit verhaal. Hij draait er als een spiraal steeds dieper in.’<\/p>\n
Reinier Heutink, van Interview\/NSS, ziet duidelijke parallellen tussen Newconomy en de Deventer Moordzaak. ‘Dat blinde geloof, die stellige overtuiging van “Newconomy wordt de toekomst”, zie je later terug bij de Deventer Moordzaak. Zijn inzet daarbij is bewonderenswaardig. Maar uiteindelijk komt dat voort uit miskenning. Hij voelt zich miskend. Daar zit een deel van zijn drive. “Deventer” moet de erkenning worden van de “ziener” De Hond. Ik denk weleens: als Newconomy een succes was geworden, dan had hij zich waarschijnlijk niet zo gauw in die Deventer zaak vastgebeten.’<\/p>\n
De Hond is door de rechtbank veroordeeld tot het betalen van ruim een ton smartegeld aan de klusjesman en diens vriendin. Vijfentwintigduizend euro daarvan is inmiddels overgemaakt. Voor het restant is een bankgarantie afgegeven. Hij wil er niet veel over kwijt, al was het maar omdat de klusjesman bij nieuwe beschuldigingen onmiddellijk weer naar de rechter kan stappen. ‘Ik zeg je alleen dit: ik moet nu meer dan een ton betalen. Terwijl Marc met zijn dwarslaesie – ontstaan door de stomme fout van anderen – in het beste geval een ton kan claimen. Zeg jij dan maar of dat een eerlijk systeem is.’<\/p>\n
De impact op zijn bestaan is in elk geval aanzienlijk, weten De Honds intimi. Lex Cohen: ‘Maurice heeft geen enkel persoonlijk belang bij deze zaak; het heeft hem alleen maar verschrikkelijk veel gekost. En toch doet hij het.’<\/p>\n
Hoezeer zijn tegenstanders dat misschien ook hopen, de Deventer Moordzaak zal niet de epiloog van het boek-De Hond zijn. ‘Van Maurice blijven we horen, hoor,’ taxeert Gerard Dielessen. ‘Reken daar maar op. Die man heeft zo’n geldingsdrang. Die verdwijnt echt niet uit beeld.’<\/p>\n
Jan Nagel kan dat alleen maar onderschrijven: ‘Maurice is ijzersterk. Stel je voor: hij was zijn baan als opiniepeiler kwijt, hij mislukte op de beurs. Ieder ander zou na zo’n debacle roemloos verdwenen zijn. Zoniet Maurice de Hond. Die man heeft zo’n ongelofelijk sterke persoonlijkheid. Werkelijk onverwoestbaar. Iemand met de mentaliteit van “doodgaan kan ik altijd nog”. Die is niet klein te krijgen.’<\/p>\n
Maar voor Jacques d’Ancona staat dat allerminst vast. Zeker niet wanneer hij terugdenkt aan die wonderlijke ontmoeting van afgelopen december, waarbij De Hond hem twintig minuten op hoge toon ongevraagd over de Deventer Moordzaak onderhield. ‘Ik dacht: hij is de weg kwijt, hij is bezig zichzelf totaal te verliezen en uiteindelijk misschien zelfs te vernietigen.’<\/p>\n
De Hond over ‘de zaak’<\/p>\n
Eind december heeft Ernest Louwes nog op de oranje bank gezeten bij Maurice de Hond thuis in Amsterdam-Buitenveldert. In april begint de man die is veroordeeld in de Deventer Moordzaak aan zijn laatste jaar detentie, dat hij onder elektronisch toezicht thuis mag doorbrengen. In de aanloop daar naartoe bracht hij een bezoek aan de opiniepeiler die zijn leven al twee jaar in dienst van Louwes’ lot stelt. Het was de tweede keer dat ze elkaar ontmoetten. Hoe dat was? Ja, wel leuk, zegt De Hond vlak. Het is duidelijk dat ze in normale omstandigheden nooit met elkaar zouden hebben opgetrokken. Als mens, heeft De Hond al eerder gezegd, vindt hij Louwes eigenlijk ‘een beetje een droogkloot’. Maar dat staat volkomen los van het treurige lot dat hem heeft getroffen. En d\u00e1\u00e1r gaat het hem om.<\/p>\n
Nee, De Hond is niet eens teleurgesteld door het advies aan de Hoge Raad om de zaak niet te heropenen. ‘Gezien de ervaringen met het OM en de Advocaat-Generaal in 2003, die toen ook negatief adviseerde, had ik niets anders verwacht. De consequenties van het herzien van het arrest van Den Bosch zijn zo groot dat men er alles, letterlijk alles, aan zal doen om goedwillende burgers te doen geloven dat ze zich geen zorgen hoeven te maken. Terwijl het in werkelijkheid een puinhoop is.’<\/p>\n
Waarom hebt u ervoor gekozen om in deze zaak vrijwel alleen te opereren?<\/p>\n
‘Omdat er blijkbaar niemand is die zijn nek durft uit te steken. Maar ik heb veel support op de achtergrond, ook uit hoge kringen. Politici uit Eerste en Tweede Kamer, wetenschappers en zelfs mensen van achter de schermen van het OM. Hun namen kan ik niet noemen. Ze zijn bang voor de consequenties voor henzelf.’<\/p>\n
Was het niet erg onverstandig van u om zelf iemand te brandmerken als de dader?<\/p>\n
‘Als ik niet gedaan had wat ik gedaan heb, dan had niemand over de Deventer Moordzaak gesproken. Ik heb het boek gelezen over de affaire-Dreyfus. Die gebeurtenissen lopen volstrekt parallel met de Deventer Moordzaak. Een archa\u00efsch systeem veroordeelt een totaal onschuldige man en doet daarna alles om de blunders te verbergen. Je kunt met recht zeggen dat ik de rol van Zola speel en Louwes die van Dreyfus. Louwes wordt geslachtofferd en ik neem het voor hem op door het systeem te bestrijden.’<\/p>\n
In die affaire-Dreyfus speelde antisemitisme een grote rol. Is dat hier dan ook het geval?<\/p>\n
‘Dat heeft hier niks mee te maken. Het gaat om het mechanisme. Zola beschrijft in ‘J’accuse’ letterlijk wie de dader is. Dat doet hij omdat hij voor de rechter wil komen om getuigen te kunnen horen. Dankzij dat proces zijn de vervalsingen inderdaad aan het licht gekomen. Het verschil tussen Zola en mij is alleen dat hij tweehonderd getuigen heeft mogen horen. Alle vijftien getuigen die ik heb aangevraagd, zijn door de rechter afgewezen. Die steekt liever ook zijn hoofd in het zand.’<\/p>\n
Er is w\u00e9l een graf geopend omdat u dat vroeg.<\/p>\n
‘Toen er aanwijzingen waren dat er iets in dat graf lag, heb ik op eigen kosten de grootste specialist uit Leipzig laten overkomen met een detector. Toen er echt wat leek te liggen, heb ik gevraagd om dat graf te openen. Daar was alle reden voor.’<\/p>\n
Hoe komt het dat deze zaak voor u zo’n persoonlijke affaire is geworden?<\/p>\n
‘Dat is het helemaal niet. Alleen wil ik niet in een land leven waar er zo’n puinhoop wordt gemaakt van de basisprincipes in onze rechtstaat. We hebben in dit land een incapabele onprofessionele recherche. Het OM hanteert Kafka als handboek. Ze vinden geen bewijzen en zeggen vervolgens: u bent zo doortrapt dat u geen bewijzen hebt achtergelaten. Ja, dat is Kafka.’<\/p>\n
Uw uitlatingen en optreden werken inmiddels contra\u00adproductief voor de zaak.<\/p>\n
Merkbaar ge\u00ebmotioneerd: ‘Dat is helemaal niet w\u00e1\u00e1r. Wat denk je hoe het geweest was als ik niks gedaan had? Dan was er helemaal geen heropeningsverzoek bij de Hoge Raad gekomen. Vraag aan Louwes aan wie het te danken is dat die zaak nog steeds op de kaart staat. Toch echt aan mij. Vraag het aan (advocaat) Knoops. Het is aan mij te danken. “Contraproductief” is gewoon bullshit.’<\/p>\n
U zegt dat het geen persoonlijke affaire voor u is, maar u zegt wel heel vaak ‘ik’ en ‘mij’.<\/p>\n
‘Omdat jij begint over “contraproductief”. Dat is een uiterst gemakzuchtige manier van redeneren. Iedereen langs de kant kan roepen: De Hond had het anders moeten doen. Maar wat heb jij dan gedaan? Ik heb gedaan wat ik vond dat ik moest doen. Wat anderen daarvan vinden, zal me een zorg zijn. Ik heb nooit belang gesteld in wat anderen over mij denken. Ik word bij alles wat ik in mijn leven doe gemotiveerd door wat ik zelf belangrijk vind.’<\/p>\n
U hebt inmiddels veel verloren door deze zaak; uw contract bij de NOS, flink wat geld\u2026 Is dat het u allemaal wel waard?<\/p>\n
‘Hoor je wat je zegt? Weet je dat ik die vraag alleen al sch\u00e1ndelijk vind? Ja, echt waar. Als het je om een essentieel principe gaat, mag dat helemaal geen afweging zijn. Stel je voor dat het verzet in de oorlog zo had geredeneerd. Het is heel simpel: je doet het of je doet het niet. De mogelijke gevolgen voor jezelf spelen daarbij geen rol meer.’<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Binnenkort beslist de hoge raad waarschijnlijk tegen heropening van de Deventer moordzaak. Het zou een nieuwe tegenslag zijn voor maurice de hond, die nog altijd hardnekkig de onschuld van de veroordeelde dader bepleit. Waarom? Een portret. \u2018Ik heb nooit belang gesteld in wat anderen over mij denken.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[399,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Coen Verbraak","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/109979"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=109979"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/109979\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Coen Verbraak","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=109979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=109979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=109979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}