{"id":109259,"date":"2008-03-05T13:05:00","date_gmt":"2008-03-05T11:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/de-boekenberg-bestaat-niet\/"},"modified":"2008-03-05T13:05:00","modified_gmt":"2008-03-05T11:05:00","slug":"de-boekenberg-bestaat-niet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-boekenberg-bestaat-niet\/","title":{"rendered":"De boekenberg bestaat niet"},"content":{"rendered":"
\n

Het gaat steeds beter in het boekenvak; steeds harder sneuvelen de records. Men klaagt over overproductie. Maar de productie is al dertig jaar gelijk en overproductie is er al sinds 1484. <\/p>\n

Waar Harry Mulisch er bijna tien jaar over deed om tot een half miljoen exemplaren van De ontdekking van de hemel (1992) te komen, haalde Khalid Hosseini met Duizend zonnen (2007) ditzelfde aantal in minder dan vijf maanden. De millionseller, enkele jaren geleden nog een onbekend fenomeen, deed zijn intrede met de zeven delen Harry Potter (elk goed voor bijna een miljoen), De Da Vinci code en De vliegeraar. In Nederland gingen het afgelopen jaar 45 miljoen boeken over de toonbank. In 2003 werden van 5 titels meer dan 100.000 stuks verkocht, in 2007 van 22 titels.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Klagen of juichen?<\/h3>\n

Die getallen doen duizelen. De CPNB benadrukt dat het niet alleen om dieetboeken of thrillers gaat: ook Ne\u00adder\u00adlandse romans zijn \u2018gewild\u2019, met meer dan honderdduizend verkochte exemplaren van de nieuwste Adriaan van Dis, Arthur Japin en Connie Palmen. <\/p>\n

Twee van de drie best verkochte Nederlandse romans van 2007 zijn Komt een vrouw bij de dokter en De weduwnaar, samen anderhalf miljoen exemplaren. De auteur wordt even hartstochtelijk verslonden door het publiek als verguisd in de kritiek. Kluun, dat is geen literatuur, riepen de recensenten, maar intussen verkopen zijn paar titels beter dan alle boeken van W.F. Her\u00admans bij elkaar. Een internationale zegetocht in 28 talen is het volgende station en een speelfilm, een hoorspel en een musical van Joop van den Ende zijn in aantocht.<\/p>\n

Als een boek eenmaal een publiek aanboort, lijkt dat vervolgens alleen maar groter te worden. De nieuwe \u2018literaire thriller\u2019 Het laatste offer van Simone van der Vlugt verschijnt in een eerste druk van 100.000 exemplaren en dit feit is op zich weer aanleiding voor publiciteit, die verdere verkoop genereert \u2013 zo versterkt alles elkaar. Als een boek eenmaal echt verkoopt, lijkt er geen plafond meer te zijn. Uitgevers worden steeds succesvoller in uitmelken, door hetzelfde boek in verschillende edities op de markt te brengen: gebonden, paperback, midprice, dan weer met \u2018unieke foto\u2019s\u2019 of in cadeauverpakking. Eens een bestseller, altijd een bestseller: De aanslag van Harry Mulisch (1982) ging opeens weer lopen toen het ter gelegenheid van de vijftigste druk werd uitgebracht als klein gebonden boekje. <\/p>\n

Klaagzang<\/b>
Door vrijwel iedereen die zich ermee bezighoudt, wordt beweerd dat het boekenvak ingrijpend is veranderd. Maar of het ook goed gaat? Traditioneel klaagt de jury van De Gouden Uil over de redactie van literaire boeken. En in 2005 haalde voormalig Meulen\u00adhoff-redacteur Marc Kregting de media met zijn boek Zij zijn niet van Jeremia: niemand bekommert zich meer om kwaliteit en de dienst wordt uitgemaakt door managers die zich zonder enige kennis van zaken hebben verschanst in hoofdstedelijke grachtenpanden, boeken gaan ongelezen naar de drukker en redacteuren zwieren van presentatie naar prijsuitreiking \u2013 daar kwam Kregtings niet van roddels en retoriek gespeende betoog op neer. Bij Nova werden beelden vertoond van dozen met boeken die voor het oog van de camera tot moes werden vermalen. Schande, werd er geroepen: zo gaat met de literatuur ook nog het milieu naar de verdommenis.<\/p>\n

Een andere oud-redacteur, Adriaan Jaeggi, stelde De Gouden Doerian in, een prijs voor het slechtste boek van het jaar, naar eigen zeggen om het fenomeen van de overproductie en geldbeluste uitgevers aan de kaak te stellen. De keerzijde was dat, eerder dan de uitgever in kwestie, de schrijver de beschadigende publiciteit over zich heen kreeg. Het negatieve sentiment is vooral aanwezig in de kring waar wordt gezwoegd. Op andere plekken, waar cijfers in de gaten worden gehouden, klinkt in toenemende mate gejuich.<\/p>\n

Waspoeder<\/b>
Over te veel oppervlakkigheid en te weinig inhoud is het altijd goed mopperen geweest. In 1971 had Jacq Vogelaar al geen goed woord over voor uitgevers: \u2018Het feit dat ze geen redacteuren hebben, is typerend. Het kost ze te veel. Het boek moet om het uiterlijk verkocht worden; zo begint het steeds meer op waspoeder te lijken.\u2019 Jeroen Brouwers, in de jaren zestig werkzaam bij uitgeverij Manteau, klaagde dat hij zo veel aan het slechte Nederlands van de Vlaam\u00adse auteurs uit het fonds moest doen \u2013 te veel redactie moeten plegen, was kennelijk ook weer niet de bedoeling. <\/p>\n

Ook in 1930 dreigde al een crisis: boekhandelaren en uitgevers waren bevreesd dat het lezen zou uitsterven door de populariteitsgroei van radio, film en de grammofoonplaat. Maar het refrein gaat terug naar het begin van de boekdrukkunst: in 1484 \u2013 de Gutenberg-bijbel was nog geen dertig jaar oud \u2013 deed zich een algemene malaise voor op de boekenmarkt, te wijten aan overproductie.<\/p>\n

Kleinere drukkerijen moesten sluiten en de voornaamste Ne\u00adder\u00adland\u00adse drukker Gerard Leeu verhuisde naar Ant\u00adwer\u00adpen, \u2018ongetwijfeld omdat daar betere zaken te doen waren\u2019, aldus B. Kruit\u00adber\u00adgen, die dit verhaal in 1918 voor de Maat\u00adschap\u00adpij der Ne\u00adderlandse Letterkunde uit de doeken deed. <\/p>\n

Te veel<\/b>
Worden er \u2018te veel\u2019 boeken gemaakt? Als dat zo is, dan is dat al dertig jaar zo. Sinds 1974, het jaar waarin het Depot van Neder\u00adland\u00adse Pu\u00adbli\u00adcaties werd opgericht en de jaarlijkse oogst aan boeken structureel werd bijgehouden, blijkt de productie stabiel. Bij de Ko\u00adnink\u00adlij\u00adke Bi\u00adbli\u00ado\u00adtheek in Den Haag komen jaarlijks rond de 40.000 nieuwe boektitels binnen. Ruim de helft daarvan is afkomstig uit het \u2018grijze gebied\u2019: proefschriften, rapporten en boeken in eigen beheer, de rest hoort bij het door uitgevers op de markt gebrachte aanbod. Ook bij de Ne\u00adder\u00adlandse literatuur blijken de cijfers al jarenlang stabiel: voor de Libris Literatuurprijs worden sinds 1994 gemiddeld tussen de 150 en 180 boeken \u2013 romans, verhalen- en essaybundels \u2013 ingezonden. Bij De Gouden Uil, die zich ook op non-fictie richt, kwamen vanaf 2000 jaarlijks tussen de 260 en 380 boeken in aanmerking voor de prijs, overigens met drie uitschieters naar boven in de laatste vier jaar. <\/p>\n

Maarten Asscher, auteur en directeur van Athe\u00adnaeum Boekhandel in Amsterdam: \u2018Dat er te veel boeken zouden zijn, is onzin. Als uitgevers minder gaan uitgeven, houden we vooral heel veel literaire thrillers en dieetboeken over. Het is zeker zo dat er boeken worden uitgegeven die beter in de la hadden kunnen blijven liggen, maar dat is nu eenmaal de prijs die je betaalt voor de pluriformiteit en de toegankelijkheid van de boekenmarkt. Het selectiemechanisme in de keten van het boek zorgt er wel voor dat de rotzooi eruit wordt gezeefd. Als de uitgevers die zeef niet hanteren, dan doen de boekhandelaren en de critici het wel, en anders de lezers van nu en morgen. De boekenmarkt heeft een mate van overproductie nodig, en die overproductie laat de betere lezer gewoon liggen. Naar mijn indruk was twintig jaar geleden de vari\u00ebteit van het aanbod wel groter, literair en geografisch.\u2019 <\/p>\n

Bij Athenaeum worden zo\u2019n 50.000 titels op voorraad gehouden, vaak in \u00e9\u00e9n of enkele exemplaren. Door samenwerking met de Uni\u00adver\u00adsi\u00adteit van Amsterdam, een eigen lezingencentrum en een nieuwe museumboekhandel is er expansie van zowel de omzet als de activiteiten. Asscher: \u2018Ik geloof erg in wat laatst in Publishers\u2019 Weekly stond: all bookselling is local. Klanten, en dan vooral mensen die veel lezen, willen een band met de winkel waar ze hun boeken kopen, niet een standaardinterieur met overal stapels van dezelfde boeken.\u2019<\/p>\n

Zulke stapels zijn te vinden bij de kiosken als AKO en Bruna, maar ook bij de grote boekhandels van Selexyz en Libris. Matthijs van der Lely, directeur van Selexyz, noemt het plaatsen van stapels goed lopende titels deel van het beleid; het zijn vaak boeken waarnaar de klant niet oorspronkelijk op zoek was, maar wel mee naar buiten loopt. \u2018Als je een specifiek boek wilt hebben dat niet te krijgen is bij een kleine boekwinkel, dan koop je het op internet of bij een van onze winkels. Bovendien kom je naar onze winkels om idee\u00ebn op te doen.\u2019 <\/p>\n

Het bezoeken van een boekwinkel moet een evenement zijn, met voordrachten, lezingen en liefst ook een bijzondere inrichting, zoals de in een oude kerk gehuisveste winkel in Maastricht die in The Guardian werd genoemd als mooiste boekhandel ter wereld. <\/p>\n

Dat de voorraad bij de Selexyz-vestigingen vooral uit bestsellers zou bestaan, bestrijdt Van der Lely: er wordt juist een breder assortiment gevoerd dan tien jaar geleden. Bij Scheltema in Amsterdam zijn 55.000 verschillende titels op voorraad, bij Donner in Rotterdam 80.000. \u2018Het is wel zo dat uitgevers steeds vaker op hetzelfde segment gaan zitten. Als \u00e9\u00e9n uitgever een succesvol boek heeft over een bepaald onderwerp, zijn er binnen de kortste keren tientallen boeken over dat onderwerp, die er vaak ook allemaal zo uitzien. Er is eerder sprake van eenvormigheid dan van overaanbod.\u2019<\/p>\n

Zit dan juist de kleine, betere boekhandel in de verdrukking? Arno Koek, voorheen werkzaam bij het Se\u00adlexyz-filiaal Kooyker in Leiden, nam samen met zijn compagnon Willeke van der Meer twee jaar geleden Blokker over, een goed gesorteerde boekwinkel \u2013 rond de 7.000 titels in voorraad \u2013 in een keurige winkelstraat in Heem\u00adstede. Ook hier is geen crisis. \u2018Het is een tijd waarin boeken sneller komen en gaan, en er is behoefte aan mensen die het overzicht hebben en gerichte adviezen kunnen geven. Wij hebben een kleine, vaak kapitaalkrachtige doelgroep van wat oudere lezers, die niet kiezen voor wat het meest voor de hand ligt.\u2019 Toch is de omloopsnelheid even hoog als bij de grotere winkels. Koek: \u2018Een stapel van tien boeken die er na drie maanden nog steeds ligt, daarvan gaat de ene helft naar een andere plek in de winkel en de andere helft retour.\u2019<\/p>\n

Opslaan kost geld<\/b>
Literatuur is voor de eeuwigheid, althans dat is de bedoeling, maar de praktijk wijst anders uit. Een boek waarvan voorafgaand aan publicatie 250 exemplaren in heel Nederland zijn besteld \u2013 en dat zijn er heel wat \u2013 komt niet in stapels te liggen, maar staat rechtop in de kast, en dan nog alleen bij de betere boekhandel. Soms wordt een boek alsnog een succes\u2013 zoals Joe Speedboot van Tommy Wieringa, dat een dergelijk begin kende, of het eerste deel van Harry Potter, waarvan in Nederland 600 exemplaren op aanbieding waren verkocht \u2013 maar vaker gebeurt het dat de aan de boekhandel geleverde boeken al niet worden verkocht, laat staan dat er wordt nabesteld. Het kan oplopen tot duizenden boeken die in het Cen\u00adtraal Boek\u00adhuis liggen te wachten op bestellingen die nooit komen. En dat opslaan kost geld.<\/p>\n

Het Centraal Boekhuis (CB), waar bijna alle boeken in Nederland vandaan komen of naartoe gaan, is het epicentrum van de boekindustrie. Directeur Hans Willem Cortenraad weet uit ervaring \u2013 hij was drie jaar algemeen directeur bij Bruna \u2013 hoe moeilijk het is voor inkopers om te kiezen uit de nieuwe aanwas: \u2018Het is rijkelijk veel wat er wordt gemaakt.\u2019 Elk jaar komen rond de 67 miljoen exemplaren binnen en datzelfde aantal gaat weer weg; er blijft een constante voorraad van rond de 40 miljoen boeken. \u2018Dat is feitelijk een niet gewenste verhouding. In die omloopsnelheid is de afgelopen jaren weinig verandering gekomen, ondanks het feit dat het CB substantieel meer boeken is gaan verspreiden.\u2019 Via internet worden wel steeds betere zaken gedaan: virtuele boekwinkels versturen hun bestellingen aan klanten via het CB. De impact noemt Cor\u00adten\u00adraad enorm, maar ook gunstig voor de diversiteit: \u2018Het feit dat boeken die zich niet in de winkel bevinden eenvoudig door te bestellen en binnen 24 uur te verkrijgen zijn, maakt iets van de lage omloopsnelheid van backlist-titels goed.\u2019<\/p>\n

De Wet op de Vaste Boekenprijs die inging op 1 januari 2005 is in het leven geroepen om te voorkomen dat grotere winkels met meer korting boeken kunnen inkopen en goedkoper aan de klanten aanbieden, waarmee de kleine winkel wordt weg geconcurreerd. De waarde van die wet is zichtbaar in Belgi\u00eb, waar nooit een vaste boekenprijs gold en waar in vergelijking tot Nederland een veel minder dichte spreiding is van boekhandels.<\/p>\n

Vernietigen<\/b>
Volgens Steven Sterk, specialist op het gebied van \u2018kwaliteitsramsj\u2019, is er wel een groot aanbod, maar geen probleem: \u2018Bij ons is er nog altijd een soort heiligheid, bepaalde dingen die je niet mag zeggen. Er mogen best meer boeken bij het oud papier gegooid worden.\u2019 Hij begon veertien jaar geleden met een paar pallets in een voormalige varkensschuur bij Utrecht; tegenwoordig is hij gehuisvest in een Friese opslagloods van bijna 4.000 vierkante meter. Wel moet hij als makelaar in ramsj goed op zijn tellen blijven passen, want ook hier geldt: te veel is te veel. \u2018Als een uitgever met 25.000 boeken is blijven zitten, kunnen wij daar ook niets meer mee,\u2019 zegt hij. \u2018Je moet in deze branche, zoals in elke tak van handel, een neus hebben voor wat marktwaarde heeft. Het helpt zeker niet als het boek in kwestie een matig lopende roman is geweest. Literatuur heeft sowieso een lage restwaarde.\u2019 Sterk heeft wel romans maar vooral kunstboeken, non-fictie, filosofie, populaire wetenschap en kookboeken in zijn aanbiedingsfolder, waarmee hij zowel de detailhandel als particulieren (vroeger met een eigen winkel, nu alleen via internet) bedient. Vanwege de verhuizing heeft hij recent opruiming moeten houden: een paar procent van zijn voorraad, zo\u2019n 30- tot 40.000 boeken, moest de vernietiger in. Maar het gaat hem wel aan het hart: \u2018Ik moet er eigenlijk niet bij zijn als het wordt weggehaald, anders ga ik toch nog zitten denken of ik er niet ergens iets mee kan.\u2019<\/p>\n

Volgens zijn collega Herman Looman, inkoper van De Slegte, was er in 2004, het jaar voor het invoeren van de nieuwe Wet op de Vas\u00adte Boe\u00adken\u00adprijs, een enorme druk op de markt. Het was een slechte tijd, veel winkels hadden een dalende omzet en grote voorraden. Uitgevers werden in die periode door het CB geconfronteerd met de cijfers voor de opslagkosten en sloegen massaal aan het verramsjen. Het jaar daarop kreeg De Slegte een nieuw magazijn en dat liep meteen helemaal vol. Tegenwoordig koopt hij minder in. Er zijn nu 3 miljoen boeken in voorraad, tegen 4 miljoen in 2006. \u2018Uitgevers lijken beter, en dus selectiever, uit te geven, en maken oplagen niet zo gauw meer onrealistisch hoog.\u2019 De Slegte is na een moeilijke tijd weer op de weg terug. \u2018Het best verkopen nog altijd de drie gouden k\u2019s \u2013 kunst-, kinder- en kookboeken, bij de romans lopen er een paar titels goed, maar is er sprake van een lange kwakkelstaart.\u2019 En er is zowaar een genre waarbij de vraag groter is dan het aanbod: filosofie en populaire wetenschap. <\/p>\n

Alleen nog bestsellers<\/b>
Vroeger was een uitgever een man van stand die een goed glas dronk met zijn auteurs en af en toe een meewarige blik liet rusten op een oude, onbetaalde factuur; tegenwoordig heeft hij of zij taken als het \u2018realiseren van uitgeefconcepten\u2019 en het \u2018aanboren van nieuwe marktsegmenten\u2019. Hij spreekt niet van oeuvres, maar van omzetdoelen. Laurens van Krevelen, voorzitter van de Dr. P.A. Tielestichting voor boekwetenschap, maakte mee hoe een omslag plaatsvond aan het begin van de jaren zeventig: \u2018Tot die tijd maakte de literatuur maar een klein deel uit van de omzet in de boekhandel, minder dan tien procent. Met name Geert Lub\u00adber\u00adhui\u00adzen van De Bezige Bij streefde al vanaf de jaren vijftig naar marktverruiming voor de literatuur. Boekhandels en literaire uitgevers gingen samenwerken om een groter publiek aan zich te binden, en dat werd een succes voor beide partijen. In die periode viel voor de boekhandel een belangrijk deel van de omzet weg: de academische en vakboeken, die toen rechtstreeks aan klanten werden geleverd. Daardoor kon het literaire boek in de boekhandel die plaats deels opvullen, en kwam het in het begin van de jaren negentig op een kwart van de omzet te liggen. Literatuur was big business geworden.\u2019 <\/p>\n

In de jaren negentig veranderde de bedrijfscultuur in de uitgeverswereld verder: de \u2018echte\u2019 beslissingen werden voortaan genomen door managers. Van Krevelen: \u2018Degenen die over de inhoud gaan, hebben nu het minst te vertellen. Die drastische verzakelijking zowel bij de uitgeverij als de boekhandel, waarbij alleen nog aandacht lijkt te zijn voor de sellers, de big business, dreigt het literaire publiek en ook de auteurs van zich te vervreemden. Het boekenvak holt zichzelf uit als het zo doorgaat.\u2019<\/p>\n

In Amerika staat de inhoud van het boekenvak al langer op de tocht. Uitgever Andr\u00e9 Schiff\u00adrin nam in 1990 samen met de redacteuren van uitgeverij Pan\u00adtheon Books ontslag bij het grote concern Ran\u00addom House, nadat hij te horen had gekregen dat hij zijn titels moest terugdringen met twee derde om zich voortaan alleen nog op mogelijke bestsellers te concentreren. Elk boek dat minder dan 2.000 exemplaren per jaar verkocht, moest worden opgeruimd. Een schok ging door New York, en vooraanstaande schrijvers als Kurt Vonne\u00adgut kwamen persoonlijk voor de deur van Ran\u00addom House demonstreren. Schiff\u00adrin richtte een nieuwe uitgeverij op, The New Press, en tien jaar na die memorabele dag publiceerde hij het geruchtmakende The Busi\u00adness of Books, waarin hij ingaat op de rol van de concerns in het bezit van investeringsmaatschappijen. Uitgeverijen streven van oudsher naar een bedrijfsresultaat van 10 procent en slagen daar lang niet altijd in; desondanks werden de concernuitgeverijen gedwongen tot nog hogere percentages te komen. Ook in En\u00adge\u00adland, waar de werksituatie een stuk harder lijkt dan in Ne\u00adder\u00adland, werden de afgelopen jaren een aantal uitgevers wegens tegenvallende resultaten weggestuurd. Ze begonnen kleine en onafhankelijke uitgeverijen en bleken daar succesvoller dan hun voormalige bazen dachten.<\/p>\n

Soms leidt ook de economie tot drastische maatregelen, maar uiteindelijk succes. In de jaren negentig zag Peter Sillem, uitgever voor non-fictie bij Fischer Verlag, een van de oudste uitgevers in Duitsland, hoe de overproductie toenam: er werden zeer hoge voorschotten betaald die zelden werden terugverdiend, het titelaanbod groeide buiten de perken. In 2000 vond een reorganisatie plaats. Er vielen ontslagen en het aantal titels werd met de helft verminderd. Sindsdien is er veel veranderd: \u2018We moesten naar andere manieren zoeken om onze boeken te verkopen. Gerichter en geconcentreerder.\u2019 Tegenwoordig is de winst die Fischer maakt, verdubbeld ten opzichte van de cijfers die geboekt werden met de veel grotere productie in de jaren negentig.<\/p>\n

Die houding lijkt zich uit te betalen, ook in Ne\u00adderland, waar bijvoorbeeld de pocket al meermalen werd doodverklaard. Maar\u00adten Mun\u00adtin\u00adga, directeur van het gelijknamige pockethuis, zit al 25 jaar in het vak en geeft minder titels uit: 80 in het afgelopen jaar tegen 130 vijf jaar geleden. De omzet is aanzienlijk gestegen. \u2018De pocket zal altijd blijven bestaan,\u2019 zegt hij, \u2018hoewel: dat zeiden ze van de cd ook.\u2019<\/p>\n

Slechte chicklit<\/b>
In Nederland is, vergeleken met het buitenland, een relatief welvarende situatie. Er is een ruim aanbod van betaalbare boeken en in vergelijking met Belgi\u00eb en Enge\u00adland een betere spreiding van kleinere, goed gesorteerde boekhandels. Uitgevers zijn wel gekoppeld aan kranten- maar niet aan mediaconcerns, die zich nog weleens bemoeien met de inhoud. <\/p>\n

Veel uitgevers vinden het aanbod te groot, maar wijzen zichzelf niet aan als degene die het rustiger aan moet doen. Joost Nijsen van Uit\u00adge\u00adve\u00adrij Podium vindt het een goed idee als er 10% minder aan de boekhandel zou worden aangeboden. \u2018Het gaat dan vooral om bepaalde genres: de slechte chicklit, de Dan Brown-imitatie, de gemiddelde thriller, maar ook bij de vertaalde literatuur zou er soms iets langer nagedacht kunnen worden.\u2019 Ophouden met het uitgeven van de moeilijkere literaire titels is geen optie. \u2018Sommige schrijvers krijgen pas na een aantal boeken succes, dat heel groot blijkt te zijn, zoals Tommy Wieringa of Jan Sie\u00adbe\u00adlink. Het zou toch doodzonde zijn als je daar in een prematuur stadium al de stekker uit trekt.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Vijf misverstanden over de boekproductie<\/h3>\n

1 \u2018Er worden steeds meer boeken uitgegeven.\u2019 Het aantal nieuwe titels per jaar in Ne\u00adder\u00adland is al sinds medio jaren zeventig gelijk: 40.000 titels, waarvan 18- tot 20.000 zijn bestemd voor de algemene boekhandel. Voor bestsellers zijn er wel steeds hogere en voor minder succesvolle boeken lagere oplagen. Bovendien varen er meer titels onder de vlag van de literatuur \u2013 wat vroeger een detective was, heet nu een \u2018literaire thriller\u2019.<\/p>\n

2 \u2018Voor al die boeken moeten hele bossen worden gekapt.\u2019 Twee procent van al het gekapte hout ter wereld is bestemd voor papier. Het betreft hier geen beschermde natuurgebieden, maar speciaal daartoe aangelegde productiebossen met eucalyptusbomen, vooral in Zweden, Oostenrijk en Polen. Voor elke gekapte boom wordt een nieuwe geplant. Oud papier is de belangrijkste grondstof voor nieuw papier in Nederland en kan verschillende malen worden gerecycled.<\/p>\n

3. \u2018Boeken worden niet meer geredigeerd.\u2019 Vroeger werd er helemaal niet geredigeerd. Redigeren maakte in de Angel\u00adsaksische wereld opgang met mensen als Max Per\u00adkins (de redacteur van Scott Fitz\u00adge\u00adrald) en raakte hier pas in de jaren zestig en zeventig ingeburgerd. Tot die tijd was het geen uitzondering dat er niet eens correctoren werden ingeschakeld en schrijvers hun eigen drukproeven nakeken, zoals W. F. Hermans bij zijn vroege uitgaven van Van Oorschot.<\/p>\n

4. \u2018Uitgevers maken alleen boeken voor de winst.\u2019 Op 80 procent van de titels wordt weinig tot geen winst gemaakt, de omzet wordt gehaald uit een bovenlaag van 20 procent. Soms halen boeken nauwelijks de boekwinkel omdat die ze niet wil inkopen, toch worden ze gedrukt en leverbaar gehouden. <\/p>\n

5 \u2018De Wet op de Vaste Boekenprijs beschermt vooral minder populaire titels.\u2019
De publicatie van het laatste deel van Harry Potter in Enge\u00adland, waar een dergelijke wet niet bestaat, liet zien dat ook de bestseller kwetsbaar is. Winkels gingen daar zo stunten met de verkoopprijs dat ze geen winstmarge meer hadden: Potter werd een marketingproduct om de klant naar binnen te lokken. Daarbij kwamen zelfs verkoopprijzen onder de inkoopprijs voor, waardoor offici\u00eble boekhandels goedkoper uit waren door stapels boeken bij de stuntwinkels te halen in plaats van te bestellen via de uitgever. Uiteindelijk werd er veel minder verdiend op een titel die juist een impuls had kunnen geven aan de boekhandel.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Hoe worden de centen verdeeld?<\/h3>\n

1 Boekhandelaar: krijgt gemiddeld 42,5% in de vorm van de aan hem verleende marge. Bij grote aantallen is er meer korting. Mocht het boek onverkocht blijven, dan kan hij het, mits geleverd met \u2018recht van retour\u2019, terugsturen en geldt alleen een strafkorting van een paar procent. <\/p>\n

2 Auteur: 10%, als de verkoop onder de 4.000 exemplaren is. Daarna wordt de winst groter en deelt de auteur daarin. Dat loopt op van 12,5% (tot 10.000 exemplaren) naar 15% (vanaf 10.000) tot 17,5% boven de 100.000 \u2013 een resultaat dat in 2002 werd afgedwongen door de \u2018Groep Mak\u2019, een club van bekende schrijvers. Er zijn daarnaast nog verschillen in royalty\u2019s bij goedkopere pocket- of midprice-edities, waar de vergoedingen tussen de 7 en 10% liggen.<\/p>\n

3 Uitgever: van de resterende procenten gaan de kosten voor begeleiding, productie, marketing , promotie en opslag in het Centraal Boekhuis af. Vroeger kreeg de uitgever de helft van de afgeleide rechten (vertalingen, licenties, verfilmingen); nu is dat in het voordeel van de auteur aangepast. In minder dan een kwart van de gevallen blijft er 10% voor de uitgever over. Meestal minder, maar als het meer is, dan ook v\u00e9\u00e9l meer. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het gaat steeds beter in het boekenvak; steeds harder sneuvelen de records. Men klaagt over overproductie. Maar de productie is al dertig jaar gelijk en overproductie is er al sinds 1484. Victor Schiferli ontleedt de boekebranche.<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[95,97],"tags":[783,2513,2503],"acf":[],"author_name":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/109259"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=109259"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/109259\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"AndorT","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=109259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=109259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=109259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}