Binnenlandreportage \/ Autisme in Brabant<\/p>\n
‘Autistje!’ Een jongen met krullend haar en een oorbelletje rent zijn vriend op het schoolplein lachend achterna. Geschreeuw en gestoei alom. Het is pauze op De Korenaer, een school in Eindhoven die voortgezet speciaal onderwijs voor autistische kinderen biedt. Het leukste half uurtje van de dag, zou je denken. Maar daar denkt de schoolleiding toch anders over. De pauze is namelijk het enige niet gestructureerde onderdeel van de lesdag en bezorgt de kinderen veel stress. Die zijn gebaat bij orde, voorspelbaarheid en regelmaat. En dus zouden ze binnen wel eens beter af kunnen zijn dan op het schoolplein. Vanmiddag vergaderen de docenten erover.<\/p>\n
Het is een van de gespreksonderwerpen die regelmatig ter tafel komen. Maar waar op De Korenaer nu het meest over wordt gepraat: de wachtlijsten. Er is een explosieve groei van het aantal ge\u00efndiceerde autistische kinderen in Zuidoost-Brabant. En doordat de voorzieningen niet toereikend zijn, wachten vierhonderd kinderen op een plek in het speciaal onderwijs voor het aankomend schooljaar. De Korenaer heeft een steentje bijgedragen door per klas tien in plaats van de gebruikelijke zeven leerlingen op te nemen. Het zijn jongeren tussen de twaalf en veertien met een aan autisme gerelateerde stoornis, vmbo-advies en de zogenoemde cluster 4-beschikking voor gedragsproblemen in het speciaal onderwijs. Maar nu is de rek eruit. De gemeente Eindhoven trekt aan de bel en heeft onlangs een brandbrief naar minister Plasterk gestuurd.<\/p>\n
Veel regels<\/p>\n
Ruud van de Rakt is co\u00f6rdinator op De Korenaer en heeft zo zijn idee\u00ebn over de autismeproblematiek. Maar eerst wil hij een rondleiding door zijn school geven om te laten zien waarin deze zich onderscheidt van het reguliere onderwijs. ‘Autisten hebben moeite met verbanden leggen die voor ons vanzelfsprekend zijn,’ zegt hij. ‘Ze denken in beelden en vatten verbale of schriftelijke instructies vaak letterlijk op.’ Hij wijst naar een bordje op de deur met de tekst: ‘Controleer of de deur dicht is. Zo niet, doe hem dan dicht.’ ‘Zonder die laatste toevoeging laat een autist de deur openstaan.’ Volgens Van de Rakt zijn de docenten voortdurend bezig de dag ‘visueel’ te maken, met plaatjes en bordtekeningen. Alle deuren in het gebouw zijn blauw, geel of rood, om respectievelijk de klaslokalen, ontspanningsruimten en docentenkamers te onderscheiden. Een boze docent verheft hier zelden zijn stem. De leerling zou zich afvragen waarom zijn leraar ineens harder gaat praten. Dus moet de boosheid benoemd worden. ‘Alles expliciteren en veel, heel veel regels stellen,’ zegt Van de Rakt. ‘Dan gaat het goed.’<\/p>\n
Volgens de co\u00f6rdinator valt de autist in het huidige onderwijssysteem meer op dan vroeger. ‘Het is de onmacht van het nieuwe leren,’ zegt hij. ‘Vroeger waren er duidelijke regels en was de docent autoritair. De autistische leerling wist waar hij aan toe was en functioneerde daardoor goed. Nu krijg je vrijheid, moet je samen of zelfstandig werken. Dan gaat de autist opvallen.’ Daarbij investeert het reguliere onderwijs volgens Van de Rakt te weinig in autisten. ‘Scholen worden afgerekend op hun slagingspercentages en hebben er geen baat bij risicogevallen binnen te houden.’<\/p>\n
Wit plastic<\/p>\n
Ger Maassen, co\u00f6rdinator Autisme Steunpunt Zuidoost-Brabant, ziet het ook zo. ‘De veranderende maatschappij en dus het onderwijs doen een beroep op de aspecten waarmee deze leerlingen moeite hebben: flexibiliteit, zelfredzaamheid, sociale interactie en communicatie. Vroeger konden mensen zich handhaven door veertig jaar hetzelfde werk te doen bij dezelfde baas en door bij hun ouders te blijven wonen. Dat is nu ondenkbaar. Bovendien is er door de opkomst van de televisie, het internet en de telefoon een overdaad aan prikkels.’<\/p>\n
Om die ‘overprikkeling’ tegen te gaan, zijn in de klassen houten schotten tussen de prikkelgevoeligste leerlingen geplaatst. De ramen zijn van deels afgeplakt met wit plastic om hen af te schermen van het schoolplein. De ouders houden ‘s avonds in een logboek bij hoe hun kind thuis, in een normale omgeving vol prikkels, functioneert.<\/p>\n
Het zijn vaak de ouders die hun kind als eerste willen laten diagnosticeren. Zij hebben volgens Maassen baat bij de diagnose van een Autisme Spectrum Stoornis, omdat deze mogelijkheden tot financi\u00eble ondersteuning in het onderwijs en voor thuisbegeleiding geeft. ‘Daar kan het persoonsgebonden budget, het zogenoemde “rugzakje”, niet tegenop.’<\/p>\n
Gebruik maken van maatschappelijke voorzieningen vraagt dus om een stempel. Die cluster 4-beschikking wordt afgegeven door het regionaal expertisecentrum in Boxtel. De zorg krijgt wel eens de kritiek te snel te diagnosticeren. Ten onrechte, vindt Maassen: ‘Die diagnose gaat gewoon via het handboek van de psychiatrie DSM IV. Wel is de diagnose verbreed. De laatste jaren is er namelijk de mogelijkheid van Autisme Spectrum Stoornissen, een breed spectrum van stoornissen\/afwijkend gedrag die allemaal onder het verzamelbegrip autisme vallen. Maar er zijn nog steeds gradaties en je belandt niet zomaar in cluster 4.’<\/p>\n
Erfelijk<\/p>\n
Nieuw onderwijssysteem, scholen die geen risico willen lopen, een veranderende samenleving, ouders die baat hebben bij een stempel. Allemaal mogelijke redenen voor een landelijke toename van het aantal autisten. Maar wat verklaart de relatieve groei in Zuidoost-Brabant? Zelfs in de directe omgeving van Den Bosch en Tilburg is de groei minder.<\/p>\n
‘De goede onderwijsvoorzieningen en diagnostiek hebben een aanzuigende werking op ouders met ASS-kinderen van buiten de stad,’ geeft Ger Maassen als verklaring. ‘Er is de afgelopen jaren in de regio veel expertise opgebouwd rondom de diagnose, begeleiding en onderwijs in Eindhoven en dat trekt mensen.’<\/p>\n
Daarnaast wordt een verband verondersteld tussen technologie en autisme. En laat Zuidoost-Brabant met Philips en al zijn technologische bedrijven nu net het zenuwcentrum van Nederland zijn. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat autisme voor tachtig procent een erfelijke aandoening is. In deze regio werken een groot aantal mensen in de natuurkundige en technologische wereld. Autismehoogleraar Simon Baron-Cohen (neef van de comedian Borat) wil namens de Universiteit van Cambridge onderzoeken of deze mensen in Zuidoost-Brabant meer drager zijn van het gen dan anderen. De onderzoeksopdracht ligt op dit moment bij de medisch-ethische commissie van Cambridge. Mogelijk komt er nog voor de zomer groen licht voor het onderzoek.<\/p>\n
Maar voor nu zijn er de wachtlijsten. Om dat op te lossen moet het probleem maatschappelijk erkend worden, vindt Ruud van de Rakt. En moeten scholen beloond worden als ze zich inzetten voor ‘zorgleerlingen’. Een deel van de zestig leerlingen op De Korenaer zou op een gewone vmbo-school kunnen functioneren. ‘Je kunt scholen autismevriendelijker maken door in kleinere groepen te werken en enkele specialisten in te schakelen. Onderwijs moet niet alleen didactisch zijn, zoals nu, maar ook pedagogisch.’<\/p>\n
Het ministerie van OCW had in 2006 een onderzoek aangekondigd, maar daar heeft de gemeente Eindhoven niets meer van vernomen. Daarom stuurde de wethouder van Jeugd en Gezondheidszorg, Marri\u00ebt Mittendorff, in april een brandbrief naar minister Plasterk, met als onderwerp: explosieve groei autisme in Zuidoost-Brabant. Daarin schrijft ze dat ‘de problematiek dit jaar vele malen groter is en daarmee de opnamecapaciteit in de regio Zuidoost-Brabant ruim overstijgt’. Ze vraagt hem dan ook op korte termijn met de gemeente Eindhoven in overleg te treden. Het antwoord laat nog op zich wachten.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
In Zuidoost-Brabant is het aantal ge\u00efndiceerde autistische kinderen explosief gegroeid. Heeft het relatief hoge aantal technici en natuurkundigen er iets mee te maken?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[241,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Carolina Lo Galbo","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/106821"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=106821"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/106821\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carolina Lo Galbo","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=106821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=106821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=106821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}