Vertaalde literatuur \/ De grote indiase roman<\/p>\n
Dit boek is als een onbescheiden charmeur die maar niet uitgepraat raakt. Zo’n 1400 bladzijden lang zingt hij zijn lied, kietelt, en draait zijn pirouettes. De geschikte jongen opent met een huis-, tuin- en keukenprobleem. Een moeder bemoeit zich met het vinden van een passende huwelijkskandidaat voor haar dochter. Het hindoemeisje is verliefd geworden op een jonge moslim, maar een tragedie als Romeo en Julia wordt voorkomen. Als in een conventionele negentiende-eeuwse historische roman zegeviert het gezond verstand: eind goed, al goed. Het is de verraderlijk lichte toon van Jane Austen, en de even degelijke moraal. Maar dat maakt natuurlijk niet de kwaliteit uit van het boek.<\/p>\n
Vikram Seth is een ambitieus schrijver. Hij is duidelijk ge\u00efnspireerd door een historische roman als Tolstojs Oorlog en vrede. Hij plaatst zijn liefdesverhaal tegen de achtergrond van de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen in het India van begin jaren vijftig. Het is de tijd van zijn ouders, toen het land volwassen werd. In een reeks wisselende taferelen volgen we de lotgevallen van een paar vooraanstaande families uit Calcutta en de (gefingeerde) stad Brahmpur. Ze regeren het land, debatteren over politiek, maken wetten, lezen de krant en George Eliot, ze zwijmelen bij stuiverromannetjes, schrijven liefdespo\u00ebzie of een ‘Lofdicht op Moeder India’, brieven en boeken. Ze voeren Shakespeare op, luisteren naar klassieke Indiase muziek of Schubert, feesten, drinken whisky in de club of thee in de tuin, roddelen, cricketen, en wat al niet. Het beeld van India tintelt en zoemt; de personages hebben karakters en een gezicht.<\/p>\n
India had zich in 1947 van Engeland losgemaakt en was opgesplitst in de moslimstaat Pakistan en het seculiere India. Vijf jaar later was het optimisme van de onafhankelijkheidsstrijd voorbij. De splitsing had miljoenen mensen van huis en haard verdreven, honderdduizenden hadden daarbij het leven gelaten. Het land was niet goed voorbereid op de grote stroom vluchtelingen. Hun komst ontwrichtte de economie en overal waren opstootjes en uitbarstingen van godsdienstig geweld. Populistische volksmenners zagen hun kans schoon en wezen de moslimminderheid als zondebok aan. Extremisten wilden zich van de regerende Congrespartij afsplitsen om van India een hindoestaat te maken met herstel van de kastenprivileges en herovering van Pakistan. De regering bood nauwelijks tegenspel. De Congrespartij was een partij geworden van ‘nepotisme, corruptie, ineffici\u00ebntie, zelfingenomenheid’, zoals een van de personages, een vooraanstaande minister van een deelstaat, mismoedig vaststelt.<\/p>\n
Nehru<\/p>\n
Vikram Seth laat zien hoe Nehru, die in 1952 bij de eerste verkiezingen in India’s geschiedenis tot minister-president was gekozen, de strijd aanbindt met de ultranationalistische hardliners in zijn partij om een burgeroorlog te voorkomen. Hij blijft hameren op eenheid en verzoening en probeert de aandacht naar hervormingen te verleggen. Dertig jaar later, toen Vikram Seth aan zijn opus magnum begon, liepen de spanningen opnieuw hoog op. Het resulteerde in een drama, waarbij meer dan tienduizend mensen om het leven kwamen.<\/p>\n
De geschikte jongen laat zien hoe hindoes en moslims wel degelijk in vrede kunnen samenleven. Het komt tot uiting in de verhouding tussen de families Khan en Kapoor. De Khans zijn moslim en grootgrondbezitters, de Kapoors behoren tot de elite van de hogere kasten. De families zijn al hun hele leven met elkaar bevriend. Ze respecteren elkaars godsdienstige eigenaardigheden en werken bestuurlijk samen, zelfs bij de opstelling van landhervormingswetten die voor grootgrondbezitters zoals de Khans nadelig kunnen zijn. Een vrouwenkwestie maakt een einde aan die idylle. Dat komt nooit meer goed, denk je dan, maar de vriendschap is sterker dan de wrok. De rivalen verzoenen zich, net als hun families, en aan het slot van het boek zie je ze als vanouds om tafel zitten, genietend van de thee.<\/p>\n
Vikram Seth lijkt over de toekomst van zijn land niet zo pessimistisch als Salman Rushdie, bij wie de confrontatie tussen hindoes en moslims doorgaans uitloopt op een bloederige tragedie. Hier geen wraak, maar verzoening, geen tragedie, maar blijspel. Als een plagerige godheid draait de schrijver de maharadja van Marh een loer. Deze wil aan de westzijde van Brahmpurs oudste moskee, de richting waarin de moslims zich in gebed naar Mekka buigen, een acht meter hoge, heilige fallus van Shiva oprichten. Een belediging, die nog voor het overeind staat al tot hevige godsdienstrellen leidt. Bij het omhoogtakelen glibbert de fallus roemloos terug in het water van de Ganges.<\/p>\n
Talaq<\/p>\n
Maar hoe goed de verhoudingen ook zijn: met een moslim trouwen, zelfs al is hij een prins, dat doe je niet. De bezorgde moeder voelt zichzelf ruimhartig. Haar dochter mag studeren en zich vrij bewegen – tot ze erachter komt dat het meisje verliefd is op een moslim. Maar het meisje heeft zelf al besloten om de jongen te laten schieten. Niet vanwege haar moeders vooroordelen of omdat ze niet meer van hem houdt, maar omdat ze hartstocht geen goede basis vindt voor een huwelijk. Hartstocht verwart haar: ‘Ik ben mezelf niet bij hem. Ik vraag me af wie dat dan is… die jaloerse, geobsedeerde vrouw die een man niet uit haar hoofd kan zetten… Waarom zou ik mezelf dat allemaal aandoen,’ zegt ze als haar beste vriendin vraagt waarom ze hem heeft afgewezen. Ze wil haar studie afmaken en een man hebben die haar de ruimte laat en respecteert. Ze kiest voor een sociaal wat onhandige, maar capabele bedrijfsleider van Bata, de Tsjechische schoenenfabriek, tot afgrijzen van haar snobistische broer die Engelser wil zijn dan de Engelsen.<\/p>\n
In zijn latere boek Twee levens (2005) vertelt Vikram Seth hoe hij voor De geschikte jongen uit Engeland naar zijn geboorteland terugkeerde om zijn grote Indiase roman te kunnen schrijven. Zijn onderzoek gaf hem steeds nieuwe idee\u00ebn en de roman dijde almaar uit naarmate zijn personages tot leven kwamen. Bij zo’n overdaad moet er een stevige lijn in het verhaal zitten en spanning, wil de lezer het spoor niet bijster raken. Dat lukt niet altijd. Het zoeken naar een geschikte huwelijkskandidaat, dat de hele roman doorgaat, bindt alles samen en de personages zijn voldoende verrassend, maar de schrijver heeft zijn aandacht soms zozeer verdeeld dat hij in de beschrijving van hun lotgevallen wel aan de oppervlakte moet blijven, bijvoorbeeld waar Maan Kapoor, een charmante losbol, door zijn geliefde naar het platteland is gestuurd om er Urdu te leren. Er volgt dan een passage over de erbarmelijke omstandigheden van kleine boeren. Dat heeft iets plichtmatigs, maar dat is een kleinigheid in dit verder prachtige boek, zo vrolijk en vol leven dat je het niet uit wilt hebben.<\/p>\n
Vikram Seth, \u2018De geschikte jongen\u2019, vertaling Christien Jonkheer en Babet Mossel, Van Oorschot, 1396 pagina\u2019s, \u20ac 49,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De tintelende roman van Vikram Seth over het volle leven van post-koloniaal india is in het Nederlands vertaald.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Marjolijn Pouw","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/106565"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=106565"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/106565\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marjolijn Pouw","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=106565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=106565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=106565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}