{"id":105247,"date":"2008-07-05T14:54:00","date_gmt":"2008-07-05T12:54:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/amerikaanse-oorlogsmisdaden-klerkengericht\/"},"modified":"2008-07-05T14:54:00","modified_gmt":"2008-07-05T12:54:00","slug":"amerikaanse-oorlogsmisdaden-klerkengericht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/amerikaanse-oorlogsmisdaden-klerkengericht\/","title":{"rendered":"Amerikaanse oorlogsmisdaden. Klerkengericht"},"content":{"rendered":"
\n

Amerikaanse regeringsfunctionarissen die hebben meegewerkt aan het wettelijk kader voor keiharde verhoortechnieken als op Guant\u00e1namo, kunnen vervolgd worden voor oorlogsmisdaden<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Het was toeval, zij het een ironisch toeval, dat op de herdenkingsdag van de VN-Conventie tegen Martelen twee hoge regeringsfunctionarissen ondervraagd werden over de toepassing van marteltechnieken in de oorlog tegen het terrorisme. David Addington, chef-staf van vicepresident <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Dick Cheney, en John Yoo, oud-medewerker van het ministerie van Justitie, nu hoogleraar rechten in Berkeley, moesten onder ede vragen beantwoorden van een congrescommissie die onderzoekt wie verantwoordelijk is voor de mishandeling en marteling van terreurverdachten in de Amerikaanse gevangenissen in Guant\u00e1namo Bay, Irak en Afghanistan. Een week eerder was William Haynes, tot voor kort de hoogste jurist op het ministerie van Defensie, ondervraagd door een andere commissie over dezelfde zaak.<\/p>\n

Addington, Yoo en Haynes zijn geen van drie\u00ebn politieke sterren. David Addington, die de bijnaam ‘Cheney’s Cheyney’ draagt, heeft zelfs nooit een interview gegeven. Maar deze mannen vormden samen met Alberto Gonzales (oud-juridisch adviseur van president Bush, oud-minister van Justitie) en diens rechterhand Timothy Flanigan een geheim genootschap: de War Council. Achter gesloten deuren in het Witte Huis en het Pentagon ontwierpen de vijf het juridische kader voor de harde ondervraging van terreurverdachten.<\/p>\n

Addington was het brein van de War Council. Yoo de auteur van de memoranda die de Geneefse Conventies opzij zette. Yoo schreef ook het ontwerp van de verhoortechnieken die volgens de vijf juristen w\u00e9l waren toegestaan en niet onder marteling vielen. Daarvoor moesten de juristen de Conventie tegen Martelen (die Amerika heeft ondertekend) zo nauw interpreteren dat alleen ‘pijn die gepaard gaat met serieuze fysieke verwondingen, zoals het uitvallen van organen, het beschadigen van lichaamsfuncties, of zelfs dood’ marteling genoemd kon worden. <\/p>\n

Haynes was de gatekeeper: hij moest militaire juristen die protesteerden tegen de ondervragingstechnieken op een zijspoor zetten. Over de rol van Gonzales en zijn rechterhand in de War Council is weinig bekend. De activiteiten van de War Council beperkten zich niet tot het schrijven van memo’s. <\/p>\n

De juristen brachten in september 2002 ook een bezoek aan Guant\u00e1namo Bay, waar ze de militaire leiding instrueerden in de rechtsgeldigheid van harde technieken. Onder ede voor de congrescommissie vertelde Addington dat hij ten minste vijf keer op Guant\u00e1namo is geweest. Hij had ook een verhoor geobserveerd via een confrontatiespiegel. Niemand had de gedetineerde aangeraakt. Van de gesprekken die hij op Guant\u00e1namo had gevoerd, herinnerde hij zich niets. Addington was niet de enige die aan geheugenverlies leed. De Washington Post turfde de gaten in Haynes geheugen: 23 don’t recalls, 22 don’t remembers en 16 don’t knows.<\/p>\n

John Yoo maakte in tegenstelling tot de arrogante Addington een bange indruk. Hij durfde nauwelijks een vraag te beantwoorden zonder eerst zijn advocaten te raadplegen en beriep zich herhaaldelijk op ‘nationale veiligheid’ of zijn beroepsgeheim. Scott Horton, een New Yorkse mensenrechtenadvocaat en hoogleraar aan Columbia Law School, zat in de zaal tijdens de hoorzittingen. Hij vond Yoo’s optreden opmerkelijk, vertelt hij. ‘Yoo heeft op meer dan driehonderd bijeenkomsten over zijn werk voor het ministerie van Justitie gesproken. Maar zodra hij onder ede staat en dus blootstaat aan vervolging voor meineed als hij liegt, wil hij geen antwoord geven.’<\/p>\n

Obama?<\/b>
Het onvermogen van Congresleden om obstruerende getuigen als Addington, Yoo en Haynes aan te pakken, heeft geleid tot de roep om andere onderzoekskanalen. De American Bar Association, een grote bond van rechters en advocaten, ziet liever een 9\/11-achtige commissie, behelst met speciale opsporingsbevoegdheden die het beleid rond de mishandeling van gedetineerden tot de bodem uitzoekt. De burgerrechtenorganisatie ACLU is voor de aanstelling van een speciale aanklager die hoge overheidsfunctionarissen strafrechtelijk aansprakelijk kan stellen voor de mishandeling en marteling van gevangenen. <\/p>\n

Beide voorstellen zijn politiek moeilijk verkoopbaar. Ook als de Democraat Obama over een half jaar in het Witte Huis zit is het zeer de vraag of hij zijn vingers wil branden aan deze zaak. Het is een dilemma, want de wrede behandeling van terrorismeverdachten zal Amerika blijven achtervolgen zolang niemand aansprakelijk wordt gesteld.<\/p>\n

Een bijkomend probleem is de kwestie van immuniteit. Toen het Hooggerechtshof besloot dat gedetineerden in Guant\u00e1namo Bay wel onder de Geneefse Conventie vielen, nam het Congres in 2006 de Military Commissions Act aan die de president het recht geeft terreurverdachten te martelen, te classificeren als enemy combatants en levenslang op te sluiten zonder dat ze ooit voor een rechter verschijnen. De wet is met terugwerking – tot november 1997 – van kracht, een ‘get out of jail’-kaart voor iedere Amerikaan die beschuldigd wordt van oorlogsmisdaden of schendingen van mensenrechten.<\/p>\n

Het meest realistische scenario is daarom de vervolging van Amerikanen in Europa. Mensenrechtenadvocaat Scott Horton: ‘Oor-logsmisdaden vallen onder het principe van universele jurisdictie, ofwel ieder land kan op de naleving van de wet toezien. De immuniteitskwestie in Amerika zelf maakt dit zelfs waarschijnlijker. Als een land het wettelijk onmogelijk maakt om zijn politieke leiders te vervolgen, dan hebben andere landen een extra verplichting om dat wel te doen.’<\/p>\n

Een vervolging voor het Internationaal Strafhof is volgens Amerikaanse juristen onwaarschijnlijk omdat Amerika er niet aan deelneemt. Spanje en Itali\u00eb liggen het meest voor de hand; aanklagers in die landen zijn politiek onafhankelijk. Bovendien hebben Spaanse staatsburgers en ingezetenen in Guant\u00e1namo gevangengezeten en schept in Itali\u00eb de rechtzaak – in absentia – tegen CIA-agenten voor de kidnapping en rendition van Abu Omar een precedent. <\/p>\n

Volgens Horton worden de dossiers tegen Amerikanen nu al aangelegd in Europa. Ook al zal Amerika zijn onderdanen nooit uitleveren, Europa is niet langer veilig. Horton: ‘Ik zou mensen uit de Bush-regering aanraden om Europa als vakantiebestemming te mijden.’<\/p>\n

Wie kunnen er vervolgd worden? Niet George W. Bush en Dick Cheney, zij genieten als staatshoofden immuniteit. Oud-minister van Defensie Donald Rumsfeld loopt wel gevaar. Zijn handtekening staat onder het Haynes-memorandum (geschreven door Yoo) met achttien harde verhoortechnieken. De meest overtuigende bewijslast betreft echter de juristen. De vervolging van juristen voor oorlogsmisdaden heeft een historisch precedent waarmee Amerikanen bekend zijn. <\/p>\n

De zaak heet United States vs. Josef Altst\u00f6tter and others, en vond plaats in 1947 in Neurenberg. De Amerikanen klaagden zestien topjuristen van het naziregime aan voor het cre\u00ebren van het juridische raamwerk waarbinnen de gruweldaden plaatsvonden. Wat er in Guant\u00e1namo Bay, Abu Graib en de gevangenissen in Afghanistan gebeurde is niet te vergelijken met de misdaden van de nazi’s, maar het onderliggende principe is hetzelfde: juristen die weten of hadden kunnen weten dat hun interpretatie van het recht de internationale rechtsnormen schendt, kunnen vervolgd worden. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Amerikaanse regeringsfunctionarissen die hebben meegewerkt aan het wettelijk kader voor keiharde verhoortechnieken als op Guant\u00e1namo, kunnen vervolgd worden voor oorlogsmisdaden.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,193,69,2041,1741],"tags":[783,2397],"acf":[],"author_name":"Freke Vuijst","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/105247"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=105247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/105247\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Freke Vuijst","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=105247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=105247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=105247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}