Taaltheorie onderuit<\/p>\n
Is grammatica aangeboren of leren kleine kinderen stukje bij beetje de grammatica van hun moedertaal? Lange tijd werd vooral het eerste gedacht, maar drie Nederlandse cognitiewetenschappers hebben nu ondersteuning gevonden voor de theorie dat grammaticale regels langzaam worden aangeleerd.<\/p>\n
Hun bevinding gaat in tegen de theorie van de universele grammatica, die de bijna tachtigjarige Amerikaanse denker en levende legende Noam Chomsky in de jaren zestig uiteenzette. Volgens Chomsky delen alle mensen hetzelfde aangeboren taalvermogen, dat onder meer bestaat uit bepaalde abstracte grammaticale regels. Alleen dat kan verklaren waarom uiteenlopende talen, ondanks grote verschillen, op abstract niveau zoveel overeenkomsten hebben.<\/p>\n
Tegelijkertijd is dit zogenaamde taalorgaan de reden dat kinderen al vroeg complexe correcte zinnen kunnen maken, en een verklaring voor de taalontwikkeling: de rijping van het taalorgaan wordt door Chomsky vergeleken met de groei van armen en benen.<\/p>\n
Chomsky’s rationalistische taalwetenschap zet zich af tegen de meer empiristische visie op taal, die ervan uit gaat dat woorden en grammatica vanuit de ervaring worden geleerd. Ook in de taalwetenschap woedde en woedt de nature-nurture strijd – zijn eigenschappen een kwestie van aanleg of opvoeding – en Chomsky’s invloedrijke theorie is nog steeds het fundament van het eerste kamp. Net als Chomsky’s politieke denkbeelden – hij wordt beschouwd als een rabiaat linkse denker die tegen het anarchisme aanschuurt – zijn ook zijn taalwetenschappelijke idee\u00ebn controversieel en onderwerp van academisch debat.<\/p>\n
Volgens tegenstanders van de theorie is het overduidelijk dat de grammatica’s van kinderen niet zijn aangeboren, maar langzaam worden aangeleerd. Tot nu is alleen nog geen sluitend bewijs gevonden voor de stelling dat in de ontwikkeling van een kind een geleidelijke overgang plaatsvindt van heel concrete taalconstructies (zoals: ‘Ik sla hem’), naar abstractere taalregels (zoals ‘onderwerp + werkwoord + lijdend voorwerp’.<\/p>\n
Kindertaal<\/p>\n
Gideon Borensztajn, Jelle Zuidema en Rens Bod, drie onderzoekers van het Institute for Logic, Language and Computation (ILLC) aan de Universiteit van Amsterdam, ontdekten dat abstracte grammaticale regels wel degelijk geleidelijk worden aangeleerd. Voor deze ontdekking ontvingen zij afgelopen donderdag in Washington de ‘Cognitive Science 2008 Best Paper Award in Applied Cognitive Modeling’ op het internationale congres voor cognitiewetenschappen CogSci 2008. De jury van het congres prijst de onderzoekers om hun ‘ambitieuze visie en belang voor de wetenschap’.<\/p>\n
Borensztajn, Zuidema en Bod onderzochten bestanden van (uitgeschreven) gesproken kindertaal om te achterhalen wat de eenheden zijn waaruit kinderen zinnen samenstellen. Daarbij wilden zij de mogelijkheid openhouden dat de eenheden die kinderen gebruiken om zich verstaanbaar te maken, groter zijn dan ‘gewone’ woorden. Onderzoeker Gideon Borensztajn: ‘Gezien de cognitieve ontwikkeling van kinderen is het aannemelijk dat zij in eerste instantie betekenis associ\u00ebren met zinsfragmenten van meerdere woorden, en dat ze deze grotere fragmenten als geheel inpassen in nieuwe zinnen, zonder de individuele woorden als zodanig te herkennen.’<\/p>\n
De onderzoekers ontwikkelden een statistische methode waardoor ze konden zien hoe kinderen taal in stukjes opdelen. De database bestond uit taaluitingen van Engels sprekende kinderen die gedurende twee \u00e0 drie jaar met regelmatige tussenpozen waren opgenomen en uitgeschreven. Door deze uitingen van elk kind in drie gelijke perioden op te delen, konden zij verschillende fases in de grammaticale ontwikkeling van de kinderen kwalitatief en kwantitatief vergelijken.<\/p>\n
Gideon Borensztajn: ‘Kinderen slaan bepaalde taalfragmenten als geheel op en hergebruiken ze in nieuwe zinnen. Bijvoorbeeld: “where go”, “play toy” en “what happen” in het eerste jaar, “I do not know”, “do you want X” en “I going X” als ze wat ouder zijn, en “I want to X”, “will you X it?” en “here is X” in een nog later stadium.’ ‘X’ staat voor grammaticale categorie, zoals zelfstandig naamwoord of werkwoord.<\/p>\n
Veel luisteren<\/p>\n
De onderzoekers ontdekten dat de ‘abstractie’ van de taalelementen – de hoeveelheid X-en – sterk toeneemt met de leeftijd. Borensztajn: ‘Doordat de kinderen eenheden met steeds meer grammaticale categorie\u00ebn gebruiken, zijn zij in staat meer variatie in hun taal aan te brengen.’ Door te leren aan de hand van concrete taaluitingen kunnen kinderen dus complexere grammaticale zinnen maken, in plaats van dat deze capaciteit er altijd al was en slechts geactiveerd hoeft te worden. Volgens Chomsky spreken kinderen niet meteen foutloos vanwege de onderontwikkeling van cognitieve capaciteiten als het korte-termijn geheugen. De Amsterdamse onderzoekers laten zien dat het leren van taal niet vanzelf gaat en dat kinderen gewoon veel moeten luisteren en leren om zelf grammaticaal correct te kunnen spreken. En dit is ook wat ouders van jonge kinderen van het onderzoek kunnen leren. Rens Bod: ‘Wees niet bezorgd als kinderen fouten maken in constructies die ze eerst goed uitspraken. Bijvoorbeeld het weglaten van “is” in “Pappa ziek” terwijl ze dit eerder correct hebben uitgesproken. Dit hoort bij het leerproces. Geef kinderen veel voorbeelden en geen regels. Leg het ze niet uit, maar laat het ze zien.’<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Drie onderzoekers van de UvA wonnen deze week een internationale prijs met een onderzoek dat het idee onderuit haalt dat gevoel voor grammatica aangeboren is.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27,405],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Maurits Martijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/104667"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=104667"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/104667\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Maurits Martijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=104667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=104667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=104667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}