Monogamie & economie<\/p>\n
IN HET VERRE VERLEDEN WAARDEERDEN MANNEN vooral kwantiteit in vrouwen en kinderen. In traditionele, weinig ontwikkelde samenlevingen is dat nog altijd zo. De kwaliteit van kroost en echtgenotes is pas gaan tellen in ontwikkelde samenlevingen, waarin de hi\u00ebrarchische positie minder wordt bepaald door niet-werkgerelateerd inkomen, als ge\u00ebrfd kapitaal, grond en bloedlijn.<\/p>\n
Dit is zowel het uitgangspunt als de uitkomst van onderzoek door drie Isra\u00eblische economen. Onder de kop ‘The Mystery of Monogamy’ publiceerde het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift American Economic Review een verslag van hun onderzoek. De economen baseerden de ontrafeling van het mysterie van de monogamie op gegevens over familiegrootte, welvaart en opleidingsniveau in Ivoorkust. Dat Afrikaanse land kent zowel monogame als polygame gezinnen. ‘Een van de voorspellingen van ons model,’ zo licht Omer Moav telefonisch vanuit Jeruzalem toe, ‘zegt dat traditioneel rijke mannen die hun welvaart te danken hebben aan niet-werkgerelateerd inkomen, veel geld uitgeven aan verscheidene echtgenotes van lage kwaliteit. Vrouwen van hoge kwaliteit zullen er juist naar streven om de enige vrouw te zijn van een man van hoge kwaliteit, die een werkgerelateerd inkomen geniet.’<\/p>\n
Met het woord ‘kwaliteit’ doelt Moav op opleidingsniveau. Kennis. In economen-taal: human capital. Omdat dit ‘menselijk kapitaal’ in ontwikkelde samenlevingen een bepalende rol speelt in de hoogte van het salaris en de plaats in de pikorde, zijn mannen ge\u00efnteresseerd geraakt in het produceren van intelligente kinderen. Daarvoor hebben ze een vrouw ‘van hoge kwaliteit’ nodig. Niet iedere vrouw is dat. Het veroveren van zo’n vrouw ‘kost’ mannen dus meer dan het huwen van vrouwen wier kwaliteit er louter in is gelegen veel kinderen te baren. De hoge prijs, zo gaat de economische redenering van Moav cum suis vervolgens, maakt dat ‘topmannen’ in een ontwikkelde samenleving een offer brengen: ze accepteren de sociale norm slechts \u00e9\u00e9n vrouw tegelijk te trouwen. Moav: ‘Zelfs terwijl de ongelijkheid tussen mannetjes niet is afgenomen.’<\/p>\n
Apenrots<\/p>\n
Dat is winst voor de mannetjes onder aan de apenrots. In traditionele samenlevingen moesten die het zonder vrouw stellen. In monogame samenlevingen trouwen zelfs zij, zij het met een vrouw van lagere kwaliteit.<\/p>\n
Zit er bij dit onderzoek geen addertje onder het gras? Misschien. Economen denken voornamelijk in prikkels, niet in historische realiteiten. Zo is het onwaarschijnlijk dat de geschiedenis van de mensheid geen rurale, traditionele samenleving telt waarin monogamie de strikte norm was. Neem de Europese Middeleeuwen. Moav reageert: ‘Maar monogamie als strikte norm heeft tot voor kort eigenlijk nooit bestaan. Polygamie was altijd en overal de praktijk, of het nu wettelijke erkenning verdiende of niet.’<\/p>\n
Geraadpleegde antropologen blijken enthousiast over het onderzoek. Nienke Muurling, die cum laude promoveerde op een onderzoek naar huwelijkspraktijken in Mali, vertelt over de argumenten die Malinese mannen geven voor hun ‘veelwijverij’. ‘Ze zeggen dat ze veel kinderen nodig hebben voor hun oudedagsvoorziening en om te werken op het land. Dat bevestigt in zekere zin de theorie van de Israeli\u00ebrs. Tegelijk denk ik inderdaad dat in meer kennisintensieve hoeken van de Malinese samenleving monogamie vaker voorkomt.’ Muurling deed ook onderzoek naar Malinese families in Frankrijk. Anders dan volgt uit het onderzoek van Moav c.s., houden die families hun polygame praktijken in stand. Haar verklaring: ‘Culturele gebruiken veranderen niet ineens. Zeker niet onder immigranten die vasthouden aan hun identiteit in een verder volkomen nieuwe en vreemde wereld.’<\/p>\n
Serieel monogaam<\/p>\n
Strijdige beweringen komen wel van de in Amerika bekende antropologe Helen Fisher. De wetenschapper van de Rutgers Universiteit in New Jersey haalt graag de evolutietheorie erbij om uit te komen bij de bewering dat de mens ‘van nature’ serieel monogaam is; altijd met zijn tweetjes, maar zelden een leven lang. Ze schreef recent zelfs over een ‘monogamie-gen’. De mens zou dat gemeen hebben met de prairiemuis. Evolutiebiologen hebben reeds gewaarschuwd voor de vergaande conclusies van de antropoloog Fisher. Sterker, ze blijken eerder genegen de Isra\u00eblische economen gelijk te geven, zo bevestigt de evolutiebiologe Hester Korthals Altes. ‘Verklaringen voor poly- of monogamie kun je inderdaad het beste in sociale omstandigheden zoeken. Polygamie komt immers wel in Afrika voor en niet meer in het Westen.’<\/p>\n
De evolutiebiologe, verbonden aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, ziet wel biologische voordelen van polygamie in primitieve samenlevingen: ‘In een onzekere wereld, waarin kinderen ineens kunnen overlijden door oorlog, geweld of ziekte, is het verstandig om zoveel mogelijk nageslacht te hebben. Mannen zoeken daarom zoveel mogelijk vrouwen, terwijl een vrouw, die slechts in een beperkte periode vruchtbaar is, het sterkste en machtigste mannetje zoekt. Gevolg: polygamie.’<\/p>\n
Maar dit is niet in strijd met het onderzoek van de economen. Dr. Korthals Altes haalt er zelfs twee recente onderzoeken van genetici bij die de these van de economen tenminste ten dele ondersteunen. De artikelen stonden enkele jaren geleden in het Journal of Molecular Evolution en tonen aan dat aanzienlijk minder mannen dan vrouwen hebben bijgedragen aan de samenstelling van onze huidige genenpool. Moav blijkt niet op de hoogte van deze onderzoeken, maar zo gaat dat in de gespecialiseerde wetenschap.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sinds monogamie de sociale norm is, gooien vrouwen alles in de strijd in de concurrentie om de belangrijkste mannen. Een economische verklaring voor monogamie.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[151,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Pieter van Os","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/104417"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=104417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/104417\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Pieter van Os","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=104417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=104417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=104417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}