{"id":103647,"date":"2008-09-06T15:03:00","date_gmt":"2008-09-06T13:03:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/pieter-muysken-academiehoogleraar-taalbeinvloeding\/"},"modified":"2008-09-06T15:03:00","modified_gmt":"2008-09-06T13:03:00","slug":"pieter-muysken-academiehoogleraar-taalbeinvloeding","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/pieter-muysken-academiehoogleraar-taalbeinvloeding\/","title":{"rendered":"Pieter Muysken, academiehoogleraar taalbe\u00efnvloeding"},"content":{"rendered":"
\n

06-09-2008
Door Maurits Martijn<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Pieter Muysken (1950) is academiehoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen en lid van het Max Planck Gesellschaft. In 1998 ontving hij de Spinozapremie en onlangs een ERC Advanced Investigator Grant van de Europese Commissie. Zijn werk richt zich op verschijnselen van wederzijdse be\u00efnvloeding tussen talen, met name in Zuid-Amerika en Nederland.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

‘Talen worden gekoesterd als de dragers van de nationale identiteiten, daar wees Joep Leerssen <\/a>al eerder op in deze rubriek. Poortwachters, zoals de makers van woordenboeken, bewaken de grens van de taal en gebruiken stempels als ‘germanisme’ of ‘anglicisme’ voor woorden of uitdrukkingen die je eigenlijk niet zou moeten gebruiken. Het lijkt zo eenvoudig: we spreken \u00e9\u00e9n taal en gebruiken zo nu en dan een woord uit een andere taal. Dit noemen taalkundigen een leenwoord. Te veel leenwoorden gebruiken hoort niet, behalve als de president-commissaris van een multinational in het achtuurjournaal zegt totally dedicated te zijn aan de verovering van de global markets; dan is het opeens een teken van een gewenste internationale ori\u00ebntatie.<\/p>\n

Niet alleen in de Europese talen, maar ook bij veel andere volken – zelfs die zonder schrijftraditie – bestaat het onderscheid tussen ‘vreemd’ en ‘eigen’. De volken langs de rivier Vaup\u00e9s in Noordwest-Brazili\u00eb hebben bijvoorbeeld de gewoonte met iemand van buiten de stam te trouwen, zodat elk gezin meertalige leden heeft. Toch wordt er streng voor gewaakt elementen uit een andere taal over te nemen als je de ene taal spreekt. <\/p>\n

Bovendien vinden vreemde woorden, als zij eenmaal zijn ingeburgerd, ook in veel andere Europese talen hun plek. De meeste woorden in een Engels woordenboek zijn van Franse of Latijnse oorsprong. Het Nederlandse woord muur komt ook uit het Latijn, maar bijna niemand is zich daar meer van bewust.<\/p>\n

Het voorbeeld van de rivier Vaup\u00e9s laat nog iets anders zien: terwijl vreemde woorden vermeden worden, sluipen er wel allerlei nieuwe grammaticale constructies de talen binnen als het gevolg van de meertaligheid in de indiaanse gezinnen. Deze constructies zijn vaak minder goed zichtbaar en ontsnappen vaak aan de aandacht van de poortwachters.<\/p>\n

De heersende gedachte is dat een taal zich autonoom ontwikkelt uit eerdere stadia van diezelfde taal. De tendens om constructies te lenen uit een andere taal blijkt echter veel wijder verspreid dan we ooit dachten. Recent onderzoek laat zien dat de omgeving, in de vorm van de kenmerken van naburige talen, sterk bepalend kan zijn voor grammaticale constructies in een taal. Zo is er een aantal typisch ‘Europese’ constructies. <\/p>\n

Een goed voorbeeld is het gebruik van de passief met zijn of worden (de hond is gevoerd) en de perfectief met hebben (ik heb haar gezien). Voor sprekers van Europese talen is dit doodnormaal, maar voor sprekers van andere talen in de wereld is het ongebruikelijk.<\/p>\n

Deze kenmerken zijn ook niet makkelijk op \u00e9\u00e9n bron terug te voeren, want onze voorouders gebruikten deze constructies niet; ze hebben zich duidelijk door de eeuwen heen over de verschillende Europese talen verspreid. Niet alleen is onze woordenschat het resultaat van allerlei verschillende “botsende” talen, ook de grammatica is het resultaat van een complexe combinatie van onafhankelijke ontwikkelingen en invloeden van buitenaf.<\/p>\n

We denken te weten wat ‘eigen’ is aan onze taal en er is ook niets mis met de wens om taalgebruik zuiver te houden, maar de grenzen tussen talen zijn niet zo scherp als we denken.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

‘In taal is de grens tussen ‘eigen’ en ‘vreemd’ veel moeilijker te trekken dan gedacht.’<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[269],"tags":[2151],"acf":[],"author_name":"Maurits Martijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/103647"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=103647"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/103647\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Maurits Martijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=103647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=103647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=103647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}