{"id":103205,"date":"2018-07-01T00:00:00","date_gmt":"2018-06-30T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/ik-hou-niet-van-armando\/"},"modified":"2018-08-27T13:46:14","modified_gmt":"2018-08-27T11:46:14","slug":"ik-hou-niet-van-armando","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/ik-hou-niet-van-armando\/","title":{"rendered":"Armando: \u2018Ik hou niet van Armando\u2019"},"content":{"rendered":"
\n
In memoriam<\/h5>\n

1 juli 2018 overleed kunstschilder, beeldhouwer, dichter, schrijver, violist, acteur, journalist, film-, televisie- en theatermaker Armando op 88-jarige leeftijd. Tien jaar eerder gaf hij dit bijzondere interview aan Coen Verbraak.\u00a0‘Ik ben in elk geval veel ouder geworden dan Hitler. Kun je nagaan.’<\/p>\n<\/div>\n

Halverwege het gesprek verontschuldigt hij zich. Excuus dat hij zijn gast nog geen consumptie heeft aangeboden. Had ik misschien koffie gewild? Ja, niet dat hij koffie in huis heeft. Dat niet. Maar hij biedt het met alle plezier aan. Het is typerend voor de toon van het gesprek. Wie met Armando praat, raakt ongewild verzeild in Herenleed-achtige dialogen, waarbij niet altijd even duidelijk is waar ernst overloopt in ironie. Natuurlijk is het mooi dat de gemeente Amersfoort nu een beeldenroute met zijn werk door de stad heeft uitgezet. ‘U vindt die beelden bijzonder? Ik m\u00e1\u00e1k alleen maar bijzondere dingen.’ Maar hij gaat die route toch echt niet voor zijn lol af. ‘Denkt u nou echt dat ik zin heb in die flauwekul? Ik vind het beelden van niks.’<\/p>\n

Gat<\/h5>\n

Volgend jaar wordt Armando tachtig. Toch werkt hij nog elke dag. ‘Wat moet ik anders?’ Maandag en woensdag zijn zijn vaste schilderdagen, de rest van de week is hij met ‘van alles en nog wat’ in touw. Want hij voelt elke dag hoezeer de tijd hem in zijn nek hijgt. ‘Picasso maakte op het eind van zijn leven soms wel vijf schilderijen per dag. Dat snap ik heel goed. H\u00e1\u00e1st, ik heb haast.’ Al was het alleen maar om dat gat te dichten dat vorig jaar in zijn oeuvre werd geslagen.<\/p>\n

Eind oktober 2007 zat Armando met een vriend in de auto toen de telefoon ging. Het was een vriendin met een tamelijk alarmerende tijding: het Armando-museum in Amersfoort stond in brand. Hij dacht nog: ach, een brandje. Maar degene die belde, zei: kijk maar eens naar de televisie. ‘Toen ik thuiskwam, zag ik het.’ Dertig van zijn schilderijen en tientallen werken van anderen gingen in vlammen op. En toch ging er niet veel door zijn hoofd op dat moment. Zo zit hij nou eenmaal niet in elkaar.<\/p>\n

‘Allerlei mensen vragen me sindsdien: En? Hebt u het al een beetje kunnen verwerken?… Kan mij het schelen. Die bruiklenen, d\u00e1t vond ik erg. Maar mijn eigen werk\u2026’<\/p>\n

U had niet het gevoel alsof er opeens een vitaal orgaan geamputeerd was?
\n<\/em>‘Welnee. Geen sprake van. Ik heb ontdekt dat ik het van andere mensen blijkbaar vreselijk moet vinden. Nou prima, dan vind ik het vreselijk. In werkelijkheid kan het me weinig schelen. Ik zie het simpel: moet ik de zee dan ook vreselijk vinden? Of de wind? Die zijn er gewoon. Die dingen kunnen gebeuren.’<\/p>\n

U hebt er niet van wakker gelegen?
\n<\/em>‘Geen sec\u00f3nde. En dat is beslist geen leugen. Het enige dat ik vervelend vind, is dat mensen me steeds maar blijven aanspreken op een toon alsof ik een dierbare heb verloren. Laatst presteerde iemand het om te zeggen: “Wacht maar, het dringt nu gewoon nog niet tot je door.”‘ Hij lacht, hard maar vreugdeloos. ‘Zo ben ik niet.’<\/p>\n

Ontvlambaar oeuvre<\/h5>\n

Kort na de brand liep hij met Cherry Duyns door de nasmeulende ru\u00efne van wat ooit het museum was. Wat hem vooral trof, was die ene ongeschonden paraplubak en de standaard vol ansichtkaarten, die nog allemaal schijnheilig in hun bakjes stonden, alsof er niks gebeurd was.<\/p>\n

‘Echt heel geestig. Weet je wat ook behouden is? Het pakje brood van een van de medewerkers. Verder is alles afgefikt. Ja, die schilderijen branden prima, hoor. Ik mag wel stellen dat ik een zeer ontvlambaar oeuvre heb.’<\/p>\n

Er is wel echt een gat in dat oeuvre gebrand.
\n<\/em>‘Dat is waar. Die schilderijen kan ik nooit meer maken. Maar goed, ze zijn allemaal gefotografeerd. Een echt gat is het dus niet. Zo zie je maar: het valt allemaal reusachtig mee.’<\/p>\n

Het klinkt alsof u niet echt van uw werk houdt.
\n<\/em>‘Precies. Ik hou er helemaal niet van. Kijk om u heen; hier in huis hangt toch ook niks?’<\/p>\n

Voor wie maakt u het dan?
\n<\/em>‘Ik maak het omdat ik niet anders kan. Die schilderijen verwonderen me, maar ik heb ze niet lief. Ik zal me echt niet met die onzin omringen.’<\/p>\n

U maakt niet wat u zelf het liefst zou zien?
\n<\/em>‘O nee! Ik schilder de realiteit. En die realiteit is niet mooi. Ik hou niet van de mentaliteit waaruit die schilderijen voortkomen. Wat ik daarmee bedoel? Ik hou niet van mezelf. Ik hou niet van Armando.’<\/p>\n

Wat bevalt u niet aan hem?
\n<\/em>‘Dat Armando zich verdiept in de realiteit. Ik zou echt veel liever lekker naar buiten kijken. Heerlijk niks doen. Ik heb veel zielen in mijn borst. Er is een groot deel in mij dat niet wenst te werken. Het overkomt me allemaal. Het vreemde is dat er wel een vitaliteit in mijn werk zit. Dat moet dus ook in mij zitten. Dat verbaast me eerlijk gezegd. Ik ben een lui en sloom iemand. Ik zou echt het liefst niks doen. Maar ik m\u00f3\u00e9t. Helaas. Er bestaat zoiets als scheppingsdrang. Dat gaat buiten jezelf om. Eigenlijk heb ik daar niks over te vertellen. Ik sta vaak genoeg ’s nachts op om te schrijven. Denk vooral niet dat ik dat leuk vind.’<\/p>\n

\"armando\"
\u2018Het wordt tijd dat ik doodga. Ja, dat vind ik echt\u2019. Foto: Dana Lixenberg<\/figcaption><\/figure>\n
Gruwelijk mooi<\/h5>\n

Hij moet een jaar of zes geweest zijn toen hij voor het eerst echt getroffen werd door kunst. Op bezoek bij kennissen van zijn ouders die op de Katholieke Illustratie geabonneerd waren, bladerde hij keer op keer in hetzelfde tijdschrift. ‘Ik wist: nu komt het, nu komt het\u2026’ Het was een afbeelding van Christus aan het kruis, een altaarstuk uit Colmar van Matthias Gr\u00fcnewald. Als jongetje kon hij natuurlijk niet precies verwoorden wat hem daarin zo in raakte. ‘Het moet de onomwondenheid zijn geweest waarmee de wreedheid werd getroffen. Godallemachtig, echt gru-we-lijk mooi. Een van de hoogtepunten van de Europese cultuur.’ Hij begon als jongen plaatjes en reproducties te verzamelen van kunstwerken. Geen idee waarom hij dat deed. Van huis uit had hij het niet meegekregen. ‘Mijn ouders hadden niet meer dan de lagere school. Die hadden wel andere dingen aan hun hoofd.’<\/p>\n

U bedoelt: kunst is ook een luxe?
\n<\/em>‘Dat denk ik wel. Er zijn vrienden van mij die zeggen: waarom zou ik me in kunst verdiepen? Ik ben toch gelukkig zo?’<\/p>\n

Hebben ze gelijk?
\n<\/em>‘Ja. Kunst geeft onrust. Het is veel leuker om te leven zonder kunst, zonder al die flauwekul.’<\/p>\n

Kunst biedt toch ook ontroering en troost?
\n<\/em>‘Natuurlijk. Maar het is zeer de vraag of die mensen dat missen. Ze zijn intelligent maar lui. Ze willen zich niet verdiepen in dingen. Als het maar lollig is, dat is veilig. Zo ben ik niet, helaas. Ik kan daar jaloers op zijn.’<\/p>\n

Hij ging kunstgeschiedenis studeren en werd actief als beeldend kunstenaar. Zijn ouders begrepen nauwelijks iets van wat hij maakte. ‘Ik denk dat het ze weinig kon schelen.’ Maar daar zat hij niet mee. Sowieso heeft hij een hekel aan mensen die hun hele leven blijven roepen: ‘Ja, maar mijn vader zei altijd\u2026’. ‘Altijd maar blijven zeuren over hoe gemeen hun vader of moeder tegen ze gedaan heeft. Ik denk dan: is dat de enige realiteit in je leven? Neem je eigen verantwoordelijkheid! Bij mij was het aandeel van mijn ouders in mijn opvoeding maar heel klein. Ik werd gevormd door vrienden, door de school en de straat. Ik was eigenlijk maar heel weinig thuis. Eigenlijk was ik al jong autonoom. Dat kwam ook door de oorlog. Ik was vijftien toen de oorlog afgelopen was. En toch was ik al helemaal volwassen.’<\/p>\n

Blijft de oorlog voor u nog altijd de bron?
\n<\/em>‘Niet “de oorlog”, maar oorlog in het algemeen. Het misverstand is dat ik altijd schilder en schrijf over de Tweede Wereldoorlog. Dat is niet waar. Ik heb het over de tragiek van de mens. Dat blijft een terugkerend fenomeen. Kijk naar Afghanistan, naar Georgi\u00eb. Die oorlog blijft mijn bron. Het zal wel moeten. Ik zoek het echt niet op. Het zoekt mij op. Ik heb toevallig die Tweede Wereldoorlog meegemaakt. Ik heb als jongen bijna dagelijks die gevangenen zien lopen van het station in Amersfoort naar Kamp Amersfoort. Zoiets gaat nooit meer uit je hoofd. Nooit meer.’<\/p>\n

Hebt u die beelden kunnen bezweren door er dingen over te maken?
\n<\/em>‘Daardoor ontkracht je het. Het is een vorm van verwerken. Ik doe het voor mezelf, niet voor de mensheid.’<\/p>\n

Maar op zeker moment is dat verwerken toch wel klaar.
\n<\/em>‘Nooit. Het is nooit klaar. Zolang ik leef, is het niet klaar.’<\/p>\n

Levenslang<\/h5>\n

Begin dit jaar verscheen Nee<\/em>, een verzameling korte overpeinzingen van zijn hand. Dat de interviewer het met plezier gelezen heeft, verbaast hem niks. ‘Ik heb het zelf ook met veel plezier gelezen. Het nadeel is alleen dat niemand van het bestaan van dat boekje af weet. De uitgever heeft geen geld om het aan de grote klok te hangen. Het zij zo.’<\/p>\n

U schrijft in ‘Nee’: ‘Iedereen krijgt levenslang. Iedereen.’ Geldt dat ook voor u?
\n<\/em>‘Ik denk het wel.’<\/p>\n

U ziet het als een opdracht om over de oorlog te blijven schrijven en schilderen?
\n<\/em>‘Weet je wat het tragische is: ik ben ermee bezig, maar verder heeft niemand er nog belangstelling voor. Ik heb van 1979 tot 2005 in Berlijn gewoond. De Berlijners zelf wisten er veel minder vanaf dan ik. Vraag maar eens op straat wie Goebbels is, of G\u00f6ring. Ze staan je niet-begrijpend aan te staren.’<\/p>\n

Wat betekent dat?
\n<\/em>‘Het is desinteresse. Ik kom steeds meer alleen te staan. Er komen steeds meer mensen bij die het niet weten. Op het laatst weet niemand het meer. Dan is het net alsof het nooit gebeurd is.’<\/p>\n

Meer energie<\/h5>\n

Zelf denkt hij nog elke dag aan de oorlog. Hij ziet flarden, flitsen. ‘De laatste tijd zie ik vaak beelden van een man, een bewaker die op een strafboerderij nabij Amersfoort werkte. Ik zag hem fietsen, over de bloeiende hei. Hij ging controleren of die gevangenen daar wel hard genoeg werkten. Hij sloeg ze de pleuris en fietste weer vrolijk terug. Over diezelfde bloeiende hei. W\u00e1t een mentaliteit.’<\/p>\n

Zijn mensen van nature slecht?
\n<\/em>Vol overtuiging: ‘Ja! Mensen die honderd procent goed zijn, moet je met een lantaarntje zoeken.’<\/p>\n

Bent u zelf zo iemand?
\n<\/em>‘Nee zeg! Ben je g\u00e9k! Ik deug voor geen cent.’<\/p>\n

U bedoelt dat u in die omstandigheden precies hetzelfde had kunnen doen?
\n<\/em>‘Dat zou best kunnen. Het is ook het systeem dat mensen meesleurt.’<\/p>\n

Maar dan nog blijft er verschil tussen de meelopers en de enthousiastelingen.
\n<\/em>‘Die grens is heel diffuus. Want je hebt misschien een vrouw die het leuk vindt dat je een mooi uniform en een goed salaris krijgt.’<\/p>\n

In ‘Nee’ staat het hoofdstukje ‘Laat’. Daarin schrijft u: ‘Ik weet als enige hoe ze aan hun eind zijn gekomen, het is onbegrijpelijk dat ze me er nooit naar gevraagd hebben. Straks is het te laat. Ze zijn doodgeschoten en ik was erbij. Maar ja, ze hebben mij gek genoeg nooit iets gevraagd. En uit mezelf vertel ik het niet. Nou, dan vragen ze maar niets, ook goed.’ Gaat dit over u?
\n<\/em>‘Deels. Ik beschrijf wat ik gezien heb.’<\/p>\n

Wat zag u dan?
\n<\/em>‘Dat weet ik niet meer. Het is zo lang geleden.’<\/p>\n

U zag dat er mensen doodgeschoten werden?
\n<\/em>‘Tuurlijk, dat heb ik gezien.’<\/p>\n

Mag ik vragen waaraan u precies refereert?
\n<\/em>‘Nee, dat mag u niet vragen.’ Hij pauzeert, heel lang. Ogenschijnlijk onbewogen. Zegt dan: ‘Ik had het liever niet meegemaakt. Die dingen flitsen nog altijd door mijn kop. En ja, dan schrijf ik ze maar op.’<\/p>\n

Is voor schrijven een ander soort concentratie nodig dan voor schilderen?
\n<\/em>‘Ik denk het niet; het komt allebei uit mezelf.’<\/p>\n

Jan Wolkers zei: ‘Schilderen is fysiek inspannend, schrijven maakt vooral onrustig in je hoofd.’
\n<\/em>‘Dat herken ik niet. Ik ben nooit onrustig in mijn hoofd. Ik betwijfel of ik wel een hoofd heb. Ik heb ook nooit hoofdpijn.’<\/p>\n

En nu het echte antwoord.
\n<\/em>‘Ik leef bij inspiratie. Of laten we het “idee\u00ebn” noemen. Het kan me niks schelen waar dat vandaan komt. Vroeger, toen ik een jaar of dertig was, was ik soms bang dat die inspiratie zou stoppen. Dan dacht ik: binnenkort is het vast afgelopen. Dat heb ik allang niet meer. Ik weet dat je er vertrouwen in moet hebben. Dan komt het vanzelf.’<\/p>\n

Als je rond de dertig bent, zit je toch juist vol kracht en energie?
\n<\/em>‘Je hebt veel meer energie als je ouder wordt. Dan laat je je minder afleiden door de dingen om je heen. Je kunt je steeds beter toeleggen op de essentie.’<\/p>\n

\"armando\"
‘Af en toe hoor ik nummers op de radio. Dan denk ik: h\u00e9, dat ga ik ook spelen met mijn kwartet. Ben ik in gedachten al aan het arrangeren; zij speelt dit en hij speelt dat. Tot ik opeens besef: oh nee, ik heb dat kwartet niet meer. Ach ja, c’est la vie.’ Foto: Dana Lixenberg.<\/figcaption><\/figure>\n
Minderwaardigheidscomplex<\/h5>\n

Dat is ook het enige positieve aan ouder worden, tekent hij daar direct bij aan. Over het algemeen is dat een ontluisterende ervaring, vindt Armando. ‘Ik kan het niemand aanraden. Als je weet wat je allemaal kunt krijgen.’<\/p>\n

Nu hij zo in zijn stoel zit, in het zwarte T-shirt dat de tatoeages op zijn gespierde bovenarmen maar nauwelijks bedekt, lijkt het nog heel wat. Maar zodra hij gaat lopen, is hij op slag een invalide. Binnenshuis verplaatst hij zich met een rollator, buiten de deur heeft hij continu een ondersteunende arm nodig. Om die reden speelt hij ook geen viool meer. ‘Ik zou op een podium gewoon omvallen.’ En om nou hier thuis, op de tiende verdieping van zijn appartement in Amstelveen, in zijn eentje nog een beetje te gaan zitten strijken\u2026 Nee, daar moet hij niet aan denken. Hij heeft destijds met zijn kwartet groots afscheid genomen in het Concertgebouw. Zeer roerend voor wie erbij was, zegt hij. Daarna heeft hij nooit meer een snaar aangeraakt.<\/p>\n

‘Ik betreur het soms. Af en toe hoor ik nummers op de radio. Dan denk ik: h\u00e9, dat ga ik ook spelen met mijn kwartet. Ben ik in gedachten al aan het arrangeren; zij speelt dit en hij speelt dat. Tot ik opeens besef: oh nee, ik heb dat kwartet niet meer. Ach ja, c’est la vie.’<\/p>\n

Kon u bij muziek ontroering voelen?
\n<\/em>‘Nee. Ik heb nooit ontroering gevoeld. En toch moet het in me gezeten hebben, anders had ik het nooit kunnen oproepen bij anderen. Hoe meer ze in huilen uitbarstten, des te mooier vond ik het. Mijn bassist zette altijd keepjes in zijn bas als er weer iemand gehuild had. Dat was voor mij een soort trofee. Bij de eerste Cobratentoonstelling speelden we in Moskou. Daar werd ik een beetje geplaagd door een minderwaardigheidscomplex. Ik dacht: in de eerste de beste metrogang spelen ze beter dan ik. Bij mijn optreden liep ik met mijn viool op twee dames af, die op de verwarming zaten. Ik wilde speciaal voor hen spelen, maar ze stonden op en liepen weg. Ik dacht: o Jezus, nu gaat het helemaal mis. Maar wat denk je? Die vrouwen gingen dansen. Dat was prachtig om mee te maken. Het werd een schitterend concert. De gitarist was tot tranen toe geroerd. Hij zei na afloop: “Ik ga meteen mijn vrouw opbellen.” Zijn vrouw reageerde vrij nuchter: “Dan was je zeker weer dronken.”‘<\/p>\n

Politieke moord<\/h5>\n

Hoewel hij sinds een paar jaar weer in Nederland woont, werkt hij nog regelmatig in het buitenland. Onlangs was hij een maand aan de slag in een atelier in Potsdam. Wat hij daar gemaakt heeft? ‘Weer van die belachelijke schilderijen.’ Hij doet zijn best om toch weer een werkruimte in Berlijn te krijgen.<\/p>\n

‘Ik wil weer een voet in die stad hebben. Ik mis Berlijn.’ Hij wil graag weer weg uit Nederland. Amsterdam is zijn Amsterdam niet meer. ‘Het Amsterdamse karakter is weg. Echte Amsterdammers wonen in Almere en Lelystad.’<\/p>\n

Hoe heeft u naar de maatschappelijke turbulentie in Nederland gekeken, naar de moord op Pim Fortuyn en die op Theo van Gogh?
\n<\/em>‘Wat mij zeer getroffen heeft, is dat overal geschreven werd dat de aanslag op Fortuyn de eerste politieke moord in Nederland was sinds de executie van de gebroeders De Witt. Wat is er in de oorlog dan gebeurd? Blijkbaar weten ze dat niet meer.’<\/p>\n

Maar was u er persoonlijk door geschokt?
\n<\/em>‘Ja. Ik vond Theo van Gogh een ontzettende klootzak. Maar dit was natuurlijk belachelijk. Dat geldt ook voor Fortuyn. Het zegt iets over Nederland. Net als al die liquidaties. Dat was vroeger onvoorstelbaar. Je had inbrekers. Die draaiden een drol in je bed en dat was het dan. Geweldpleging was er nauwelijks.’<\/p>\n

Vroeger werden net zo goed mensen vermoord.
\n<\/em>‘Nu is het veel erger.’<\/p>\n

Maakt u zich zorgen over de opkomst van de islam?
\n<\/em>‘Natuurlijk. Ik ben bang, nee\u2026 ik weet z\u00e9ker dat ze zeer agressief zijn. Nee, niet allemaal natuurlijk. Er zitten verstandige mensen tussen. Maar de meerderheid is wel degelijk agressief. Fundamentalisme is altijd gevaarlijk, omdat het gezond verstand uitsluit. Dat geldt voor elk geloof. Alleen zijn de fundamentalisten van de islam op dit moment zeer machtig. Wereldwijd.’<\/p>\n

Dat ontloopt u dus niet in Berlijn.
\n<\/em>‘Daar heb je veel Turken en weinig Marokkanen. Dat is een groot verschil. De meeste Turken zijn harde werkers. Daarom heb je ook veel rijke Turken.’<\/p>\n

Is het niet raar om zulke dingen over uw lippen te krijgen?
\n<\/em>‘Hoe bedoelt u?’<\/p>\n

Vroeger zou u dat racistisch en stigmatiserend hebben gevonden.
\n<\/em>‘Nee hoor. Dat heb ik altijd gevonden. Er zijn te veel mensen in dit land. Het is te vol.’<\/p>\n

Daar hebt u in Amstelveen toch weinig last van.
\n<\/em>‘Niet direct, nee. Maar over het algemeen is het vol.’ Hij wijst naar buiten, naar de weilanden beneden de flat. ‘Zelfs hier beneden willen ze bouwen. Allemaal de macht van het geld.’<\/p>\n

Het beste komt morgen<\/h5>\n

Nou ja, hij probeert er maar niet te veel over na te denken. Als hij niet schildert of schrijft, zit Armando vooral te lezen. Hij heeft nog altijd een abonnement op Voetbal International – ‘dat volg ik op de voet’ – en op de Donald Duck. ‘Weet u waarom? Omdat het een vr\u00f3lijk weekblad is. En omdat ik zo aardig kan blijven meepraten met studenten.’ De hedendaagse literatuur volgt hij niet. Van der Heijden, Grunberg, Palmen\u2026 hij slaat er soms een vluchtige blik in, maar daar blijft het bij. ‘Ik lees veel over, maar niet van ze. Daar heb ik geen tijd voor. Ik lees liever biografie\u00ebn. Ik heb net de biografie van Richard Strauss herlezen. Dat hoort ook bij ouder worden: je gaat herlezen.’<\/p>\n

Omdat u het opnieuw wil zien of omdat u het vergeten bent?
\n<\/em>‘Omdat ik een ander mens ben geworden. Kafka en Dostojevski kun je om de tien jaar lezen. Een mens kan een leven lang toe met hooguit vijftig boeken. Nu ben ik net weer opnieuw begonnen aan een biografie, over Erwin Rommel.’<\/p>\n

Toch weer de oorlog.
\n<\/em>‘Helaas wel. Tegelijkertijd moet ik me daarvoor hoeden. Het is zo zinloos om je erin te verdiepen. Want: je bent alleen. Je kunt er nooit met anderen over praten. Ik heb onnoemelijk veel gelezen over de Tweede Wereldoorlog, ook van foute zijde. Ik wilde daar heel lang een boek over schrijven. Ik heb uiteindelijk besloten om het niet te doen. Want ik denk: je doet al die moeite, het komt uit en een half jaar later ligt het toch bij De Slegte. Dan kan ik maar beter schilderijen maken.’<\/p>\n

Cherry Duyns zei: ‘Armando is heel goed in staat om emoties te elimineren. Als het nodig is, kan hij ze uitzetten.’
\n<\/em>‘Heb ik emoties dan?’<\/p>\n

Ieder mens heeft emoties.
\n<\/em>‘O. Ik zal er eens op letten.’<\/p>\n

U wordt ook nooit kwaad?
\n<\/em>‘Natuurlijk word ik kwaad. Weet je wanneer? Als ik weer een schrijven krijg: “We hebben goed nieuws voor u”. Een of ander reclameprul. Dan lees ik het en denk: waar hebben ze het over? Laatst kwamen ze hier aan de deur: “Bent u abonnee bij Nuon? Nou, dan kunt u beter naar Essent overstappen. Da’s veel goedkoper.” “Waarom zou ik?” zei ik. “Ik wil juist het duurste van het duurste.” Zijn ze meteen stil. Al die onzindingen; dat internet, die mobiele telefoons\u2026 In de trein kijkt niemand nog naar buiten. Ze zitten allemaal in zo’n ding te lullen: “Regent het bij jou ook?” Ik snap het allemaal niet meer. Het wordt tijd dat ik doodga. Ja, dat vind ik echt. Ik hoor er niet meer bij.’<\/p>\n

Hebt u het beste al gemaakt?
\n<\/em>‘Het beste komt altijd morgen. Dat moet je je leven lang blijven denken. Net zolang tot er geen morgen meer is. Dan komen er nog even wat stukken over je in de krant. Dat je zo’n bijzondere kunstenaar was. Maar de meesten zullen zeggen: “Armando? Wie is dat eigenlijk?” Zo gaat dat. Reputaties spoelen weg als zandkastelen.’ Hij denkt weinig na over de dood. Waarom zou hij? Hij is nou eenmaal een realist. ‘Ik heb hooguit nog een paar jaar te leven. Daar is niks tragisch aan. Zolang het maar zonder pijn verloopt, zonder zwaar ziekbed. Als dat me vergund is, zul je mij niet horen klagen.’ Hij grijnst, breed maar bitter. ‘Ik ben in elk geval veel ouder geworden dan Hitler. Kun je nagaan.’<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Volgend jaar wordt beeldend kunstenaar en schrijver Armando tachtig. Toch werkt hij nog elke dag. H\u00e1\u00e1st heeft hij. Zeker nadat een deel van zijn oeuvre vorig jaar door brand werd verwoest. Niet dat hij het leuk vindt. \u2018Ik zou veel liever lekker naar buiten kijken.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[1267],"class_list":["post-103205","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-kunst-cultuur"],"acf":[],"author_name":"Coen Verbraak","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/103205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=103205"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/103205\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Coen Verbraak","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=103205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=103205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}