{"id":102605,"date":"2008-10-04T14:46:00","date_gmt":"2008-10-04T12:46:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/ivo-labbe-nasa-hubble-fellow\/"},"modified":"2008-10-04T14:46:00","modified_gmt":"2008-10-04T12:46:00","slug":"ivo-labbe-nasa-hubble-fellow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/ivo-labbe-nasa-hubble-fellow\/","title":{"rendered":"Ivo Labb\u00e9, NASA Hubble Fellow"},"content":{"rendered":"
\n

04-10-2008
Door Maurits Martijn<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Ivo Labb\u00e9 (1972) is als NASA Hubble Fellow verbonden aan de Observatories of the Carnegie Institution of Washington in Pasadena, California. Hij promoveerde in 2004 in Leiden op de vroege evolutie van sterrenstelsels. Vorige week ontving hij als eerste de Martinus van Marum Prijs, die vanaf dit jaar uitgereikt wordt voor exacte wetenschappen.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

‘Het heelal is 13,7 miljard jaar oud. Door metingen uit het diepste heelal is de kennis over de ontwikkeling van het universum het afgelopen decennium in een stroomversnelling geraakt. Mijn interesse ligt vooral bij de evolutie van sterrenstelsels, die voor een groot deel onbegrepen is. We weten dat er een tijd was zonder sterren en sterrenstelsels. <\/p>\n

Zo’n driehonderdduizend jaar na de Big Bang was het heelal slechts gevuld met waterstofgas. Dat koelde af tijdens de expansie van het heelal en stroomde naar de kiemen van melkwegstelsels waar het werd omgezet in sterren. De vreemde situatie in de kosmologie is dat we meer weten over het begin – kort na de Big Bang – en het eindresultaat, dan over de tijd daartussen. We kunnen niet uitrekenen wat er tussen de oerknal en nu is gebeurd omdat we theoretisch te weinig weten om sterrenstelsels in formules te beschrijven.<\/p>\n

Gelukkig kent de kosmologie een speciale techniek: terugkijken in de tijd. Dit is mogelijk omdat licht niet zo snel is als je misschien zou denken. Weliswaar reist het licht in een vingerknip om de aarde en in acht minuten naar de zon, maar naar de dichtstbijzijnde ster duurt de reis ruim vier jaar, en van het ene uiteinde van de Melkweg naar het andere, maar liefst honderdduizend jaar. Door met de krachtigste telescopen naar sterrenstelsels op extreme afstand te kijken, zien we dus licht dat miljoenen of miljarden jaren onderweg is geweest. Zo kijken we effectief terug naar de kleutertijd van het heelal.<\/p>\n

Tot voor kort was de gedachte dat sterrenstelsels zich geleidelijk van klein naar groot ontwikkelden. Tijdens mijn promotie maakten we gevoelige infrarood afbeeldingen met behulp van de Very Large Telescope in Chili. Hierdoor ontdekten we een nieuwe klasse van melkwegstelsels die tot dan toe over het hoofd waren gezien maar een belangrijk deel van de populatie in het vroege heelal zijn. Verrassend genoeg waren de stelsels veel zwaarder en verder ge\u00ebvolueerd dan men tot dan toe voor mogelijk had gehouden. We verwachtten in deze kleutertijd alleen kleine babysterrenstelsels, maar we vonden wel erg grote baby’s. <\/p>\n

De modernste theorie\u00ebn verklaren tot vandaag de dag niet hoe deze stelsels zo snel hebben kunnen groeien, en waarom sommige zelfs zijn gestopt met groeien. Nu is het tijd om de bestaande afstandsrecords opnieuw te breken. Over vijf weken zullen astronauten de Hubble Space Telescope repareren en voorzien van een splinternieuwe infrarood camera. Met een klein team van astronomen zullen we als eerste de meest gevoelige en scherpe afbeeldingen maken van het heelal. We verwachten hiermee terug te kunnen kijken tot de allereerste conceptie van sterrenstelsels. Deze periode, de eerste 500 miljoen jaar na de Big Bang, is nog nooit eerder bestudeerd. Door de eerste groeispurt van melkwegstelsels te bestuderen, zullen we hopelijk de evolutie van sterrenstelsels beter gaan begrijpen.<\/p>\n

Ik vermoed dat de waarnemingen ons net zo zullen verrassen als voorheen. Onderzoekers doen graag alsof ze vooraf diep hebben nagedacht en de resultaten al verwachtten. Maar veel baanbrekende ontdekkingen worden bij toeval gedaan, soms als bijproduct van het hoofdonderzoek. Mijn voorspelling is dat wat over een jaar de kranten haalt door niemand voorspeld was.’ <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

‘Het universum heeft lak aan hypotheses’<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[269],"tags":[2151],"acf":[],"author_name":"Maurits Martijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102605"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=102605"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102605\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Maurits Martijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=102605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=102605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=102605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}