{"id":102561,"date":"2008-10-07T14:22:00","date_gmt":"2008-10-07T12:22:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/the-last-days-of-shishmaref-een-dorp-dat-toch-verdwijnt\/"},"modified":"2008-10-07T14:22:00","modified_gmt":"2008-10-07T12:22:00","slug":"the-last-days-of-shishmaref-een-dorp-dat-toch-verdwijnt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/the-last-days-of-shishmaref-een-dorp-dat-toch-verdwijnt\/","title":{"rendered":"The Last Days of Shishmaref, een dorp dat toch verdwijnt"},"content":{"rendered":"
\n

11-10-2008
Door Kees Driessen<\/p>\n

Het dorp Shishmaref verdwijnt in zee. De beelden van huizen die omkieperen op de rand van het steeds verder weggeslagen eiland, zijn wereldwijd uitgezonden. Maar na zo\u2019n item trekt de nieuwskaravaan verder. Regisseur Jan Louter wilde langer stilstaan bij de gemeenschap van Inupiaq (zeg: Eskimo\u2019s), die hun eiland voor de koude kust van Alaska langzaam zien verdwijnen. Meermalen reisde hij naar Shishmaref, samen met cameraman Melle van Essen, die de omringende sneeuw- en ijsvlakten en de gegroefde Inupiaq-gelaten vakkundig vastlegde. Het zijn beelden van een weinig verrassende, maar onmiskenbare schoonheid, die de eerste helft van de film bepalen. <\/p>\n

De omvallende huizen, die een iconische waarde hebben gekregen in het debat over klimaatverandering, komen pas halverwege in beeld. Kennelijk wil Louter ons eerst vertrouwd maken met de Inupiaq, zodat hun lot ons vervolgens aan het hart gaat. De film is daardoor geen pamflet geworden, maar een weemoedig portret van een gemeenschap die nu eenmaal verdwijnt. Want \u00e9\u00e9n ding staat vast: het dorp is op de huidige plek niet meer te redden.<\/p>\n

Helaas voor de film, zijn de Inupiaq geen grote sprekers. Ze praten alsof ze ondertussen tegen de wind in door de sneeuw banjeren: stug en haperend. En w\u00e1t ze zeggen, is ook niet direct hemelbestormend. Ja, het dorp verdwijnt en het was er al lang en ze hebben hun tradities en die gaan nu verdwijnen.<\/p>\n

De statische shots van Van Essen maken het geheel niet levendiger. Zijn strakke beelden passen prima bij de uitgestrekte sneeuwvlakten, maar bij de Inupiaq thuis heeft die stijl vooral een afstandelijk en onpersoonlijk effect. De camera lijkt de levendigheid van de mensen \u2013 en met name de jongeren \u2013 niet te willen volgen. <\/p>\n

Door niet met de klimaatproblemen in huis te vallen, lijkt The Last Days of Shishmaref een neutrale positie in te nemen. Maar ondertussen sijpelt er wel degelijk een boodschap door het project heen, van het omkieperende huis op de filmposter tot de waarschuwende tekst in het educatieve materiaal: \u2018Wat hun nu overkomt, is morgen aan de orde voor de Waddeneilanden.\u2019 Indirect roept het project op tot steun voor de kostbare verplaatsing van het dorp naar een plek op het vasteland van Alaska, iets verder van de kust, maar net zo afgelegen.<\/p>\n

Sneeuwscooters<\/b>
Door die boodschap in de film niet van de daken te schreeuwen, roept hij minder weerwoord op. Ingepakt in beelden van schoonheid en weemoed, glijdt de moraal van het verhaal soepeltjes naar binnen. <\/p>\n

Maar laten we wel wezen: z\u00f3 veel stellen de tradities van de Inupiaq nu ook weer niet voor. Ze jagen en ze vissen wat. En dat jagen gaat echt niet meer met speer of pijl en boog: de Inupiaq gebruiken geweren, sneeuwscooters en buitenboordmotoren. Ze wonen niet in kunstig versierde iglo\u2019s, wigwams of huizen op palen, maar in roestige barakken van golfplaat. Ze kijken televisie en de jongeren spelen games. De Inupiaq maken deel uit van modern Amerika, maar dan in een krakkemikkig en ijskoud gehucht in the middle of nowhere.<\/p>\n

Klimaatverandering stelt de wereld voor genoeg problemen, maar het verdwijnen van Shishmaref lijkt geen groot cultureel verlies. Sociaal is Shishmaref sowieso ten dode opgeschreven, ook zonder de oprukkende zee en de smeltende permafrost. Het is een dorp van maar zeshonderd zielen, met een alcoholverbod en een bingoavond als enig sociaal vertier. De ouderen hebben als nieuwe locatie opnieuw een plek in the middle of nowhere uitgekozen. De jongeren wilden liever ietsje verderop bij een andere plaats in de buurt gaan wonen. Een plaats met slechts enkele duizenden inwoners, maar hun wens zegt genoeg: in het huidige Shishmaref vervelen ze zich te pletter.<\/p>\n

Romantisering<\/b>
De film toont weliswaar de moderne aspecten van het Inupiaq-leven, maar met zijn nadruk op de verdwijnende tradities, wordt het moderne Amerika vooral als bedreiging getoond en maakt de film zich impliciet schuldig aan de westerse romantisering van de \u2018nobele wilde\u2019 die nog in contact staat met de natuur. In zijn blog op de filmsite verzucht regisseur Louter over de bingoavond: \u2018Waarom nemen ze alleen de slechte gewoonten van de Amerikaanse cultuur over?\u2019 Stel je voor dat de jongeren straks ook nog naar de bioscoop of de disco zouden willen. Shishmaref zou, in welk klimaat ook, verdwijnen. Een groot bedrag uittrekken om het hele dorp te verhuizen, is onzin. Er wordt gesproken van honderd miljoen dollar: gemeenschapsgeld, verdiend door mensen bij wie de Inupiaq juist uit de buurt willen blijven.<\/p>\n

Op de website van het project staat een sc\u00e8ne die de film niet haalde. Daarin vertelt een Inupiaq een oud verhaal, over hoe Shishmaref ooit uit zee werd geboren en uiteindelijk weer in zee zal verdwijnen. Ze vertelt het zonder verdriet of woede, maar met berusting, omdat de dingen nu eenmaal zo gaan. Dat was een prachtig slotakkoord geweest voor deze film.<\/p>\n

Foto\u2019s van Shishmaref, gemaakt door fotograaf Dana Lixenberg, zijn van 9 november tot en met 23 december 2008 te zien in LP2\/Las Palmas in Rotterdam.<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Klimaatverandering treft Alaska<\/a>, Vrij Nederland d.d. 27-01-2007. Verslag van filmmaker Jan Louter over zijn werk in Shishmaref<\/p>\n

www.shishmaref.nl<\/a>
Site van de film, met veel extra informatie, foto\u2019s van Dana Lixenberg en filmfragmenten.<\/p>\n

www.shishmaref.bssd.org\/sos<\/a>
De site van het jongerenproject S.O.S. (Save Our Shishmaref), dat al aandacht heeft gegenereerd bij een school uit Duitland, die in Shishmaref op bezoek is geweest.<\/p>\n

www.cinema.nl<\/a>
Interessant interview met Jan Louter in de Volkskrant, waarin hij de geconstateerde verveling bij de jeugd juist wijt aan zijn \u2018westerse blik\u2019: het omgekeerde argument dus.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

The Last Days of Shishmaref is een indrukwekkend project: een documentairefilm, een fotoboek, een tentoonstelling, een uitgebreide website en een educatief programma. Het doel van de onderneming is echter twijfelachtig.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[253,269],"tags":[783,2309],"acf":[],"author_name":"Kees Driessen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102561"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=102561"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102561\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Kees Driessen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=102561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=102561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=102561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}