{"id":102537,"date":"2008-10-07T14:54:00","date_gmt":"2008-10-07T12:54:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/linda-polman-hulp%c2%adverleners-moeten-weg-uit-soedan\/"},"modified":"2008-10-07T14:54:00","modified_gmt":"2008-10-07T12:54:00","slug":"linda-polman-hulp%c2%adverleners-moeten-weg-uit-soedan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/linda-polman-hulp%c2%adverleners-moeten-weg-uit-soedan\/","title":{"rendered":"Linda Polman: ‘Hulp\u00adverleners moeten weg uit Soedan’"},"content":{"rendered":"
\n

11-10-2008
Door Harm Ede Botje<\/p>\n

Op een regenachtige zondagmiddag zit Linda Polman te wachten aan een tafeltje in een caf\u00e9 aan het IJ in Amsterdam-Noord. Ze heeft deze week een druk programma voor de boeg naar aanleiding van het verschijnen van haar nieuwe boek De crisiskaravaan: op woensdag een radiodebat met oud-minister voor Ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk, op donderdag een discussie met directeuren van hulporganisaties, en dan ook nog een optreden bij Pauw & Witteman. \u2018Maar dat laatste is nog niet zeker,\u2019 lacht ze.<\/p>\n

Polman reist al sinds jaar en dag de wereld over. In 2002 kwam \u2019k Zag twee beren uit. Hierin beschreef Polman op ontluisterende wijze hoe VN-blauwhelmen in Rwanda, Somali\u00eb en Ha\u00efti toekeken hoe vredesmissies grandioos mislukten. Het boek werd door uitgever Penguin in het Engels uitgebracht onder de titel We did nothing \u2013 Why the truth doesn\u2019t always come out when the UN goes in. Het kreeg wereldwijd bijval. \u2018Het zou goed zijn als verantwoordelijken het boek lezen en hun conclusies trekken,\u2019 oordeelde de Poolse sterauteur Ryszard Kapucinski.<\/p>\n

De afgelopen vijf jaar werkte Polman aan een opvolger met als titel De crisiskaravaan. In het vlot geschreven en onthullende boek richt ze haar pijlen op hulpverleningsorganisaties, die naar haar mening in crisisgebieden vaak meer slecht dan goed doen. De organisaties helpen volgens Polman niet alleen hongerenden en vluchtelingen, maar spekken ook de zakken van warlords en betalen smeergeld aan corrupte regimes. Dat vertellen ze meestal niet aan de gulle gevers thuis, bang als ze zijn voor teruglopende inkomsten. \u2018Liever dragen hulporganisaties in \u2019s werelds smerigste oorlogen de beginselen van neutraliteit en onpartijdigheid als een schild voor zich uit,\u2019 aldus Polman. Zouden ze zich niet wat vaker moeten terugtrekken? \u2018Doorgaan met helpen of vertrekken, wat is het wreedst.\u2019<\/p>\n

Polman beschrijft in De crisiskaravaan hoe internationale hulpverleners zich stortten op zielige mannen, vrouwen en kinderen waarvan de armen zijn geamputeerd door bloeddorstige rebellen. Polman suggereert dat die amputaties werden uitgevoerd om de aandacht te trekken van internationale hulporganisaties. <\/p>\n

Gelooft u echt dat die rebellen amputaties uitvoerden om westerse hulpverleners te lokken?<\/b>
\u2018Ik wil het niet uitsluiten, omdat ik het te vaak gehoord heb. En ik vind het ontzettend passen in de humanitaire logica die ik beschrijf. Zonder hongerende baby\u2019s geen hulp. En ook geweld levert hulp op. De rebellen vertelden me dat ze expres zoveel stuk maakten, omdat ze er op rekenden dat ze dan aandacht kregen van het Westen. Ze zeiden: \u201cWat wij afbreken, gaan jullie weer opbouwen, maar dan beter.\u201d Ze hadden perfect door hoe het systeem in elkaar zat. Toen dacht ik: we hebben een probleem.\u2019<\/p>\n

Is het niet te simpel? Die rebellen amputeerden misschien hun tegenstanders ook omdat ze boos waren, omdat ze gedrogeerd waren, omdat ze verblind waren.<\/b>
\u2018Allemaal waar. Maar feit is dat ze me konden uitleggen dat ze het \u00f3\u00f3k deden om hulpstromen uit het Westen op gang te krijgen. Dat die jongens dat konden bedenken, vond ik alarmerend.\u2019 <\/p>\n

U schrijft over een meisje in Sierra Leone met afgehakte armpjes dat met \u2018een snoetje op intens verdrietig\u2019 sympathie probeert op te wekken bij westerlingen. Wordt de boodschap in uw boek niet vertroebeld omdat u af en toe wel erg cynisch uit de hoek komt?<\/b>
\u2018Is dat cynisch? Dat is een kwestie van smaak. Als ik cynisch zou zijn, had ik dit boek niet geschreven. Dan zou ik vijf jaar geleden hebben gezegd: ik vind al die hulpverleners stom en debiel en ze bekijken het maar. Ik heb al die jaren gegeven aan het bestuderen en beschrijven van de hulpverleningssector. Dat leg ik nu op tafel en ik zeg: jongens, dit heb ik geconstateerd, kijk of het beter kan.\u2019<\/p>\n

Waar moet de hulp worden stopgezet?<\/b>
Zonder aarzeling: \u2018Soedan. Daar zitten we al achtentwintig jaar. Niet te geloven. Of Ethiopi\u00eb. Al dertig jaar. We weten al jaren dat in die landen hulp verdwijnt in de zakken van machthebbers, van militairen, van milities. Minister Bert Koenders zou moeten zeggen dat de hulp stopt als de situatie in Soedan niet verbetert, maar daar heb ik hem nog nooit over gehoord. Integendeel.\u2019<\/p>\n

Hulporganisaties zullen zeggen: we kunnen niet alles tegelijk. En hulp verlenen \u00e9n zorgen dat er politiek iets verandert. <\/b>
\u2018Maar als de politiek wegkijkt als er etnische zuiveringen plaatsvinden in Soedan, dan mag je als hulporganisatie niet zeggen: we gaan door met pleisters plakken, we gaan door met het medisch behandelen van rebellenleiders, we gaan door met het betalen van smeergeld aan een corrupt regime om maar toegang te krijgen tot de vluchtelingen. Iemand moet de verantwoordelijkheid nemen. En als de politiek dat niet doet, dan moeten de hulporganisaties dat doen. Door te blijven, verleng je de oorlog.\u2019<\/p>\n

Zijn er organisaties die het wel goed doen?<\/b>
\u2018Cordaid huurt nog wel eens wetenschappers in die interessante rapporten schrijven. Oxfam heeft een politieke afdeling die stevige uitspraken doet, zonder dat ze er overigens veel consequenties aan verbinden. Verder is Artsen zonder Grenzen bereid te kijken naar de ethische kant van de hulpverlening. Een van hun afdelingen is in 1995 weggegaan uit de vluchtelingenkampen in Goma, omdat ze niet langer de Hutu-moordenaars die verantwoordelijk waren voor de genocide in Rwanda en die in die kampen woonden, wilden voorzien van medische hulp. Ik weet dat bij Artsen zonder Grenzen intern een discussie wordt gevoerd over hun aanwezigheid in Darfur. Geweldig. Maar ze zitten al achtentwintig jaar in Soedan, en ondanks al die discussie gaan ze daar zoals het er nu naar uitziet niet weg.\u2019<\/p>\n

Niet alleen hulpverleners, ook journalisten krijgen van u een veeg uit de pan.<\/b>
\u2018Journalisten laten zich invliegen door hulporganisaties, rijden met een jeep naar een vluchtelingenkamp en gaan weer terug naar huis. Dan krijg je een eenzijdig verhaal. Als je door Shell gesponsord wordt, staat iedereen op zijn achterste benen. Ik zie geen verschil. Net als Shell zijn hulporganisaties instellingen met hun eigen belangen. Het grootste deel van de buitenlandjournalistiek in Nederland wordt betaald door de organisatie Nationale Commissie voor internationale samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO). Dat is toch raar?\u2019 <\/p>\n

Vrij Nederland maakte met geld van de NCDO reportages in Soedan en Afghanistan. Daarbij was op geen enkele manier sprake van inmenging.<\/b>
\u2018Dat kan best zo zijn. Toch vind ik het beter als journalisten bij hoofdredacteuren op hun strepen gaan staan. Ze moeten eisen dat er ruimere budgetten komen voor onafhankelijke buitenlandverslaggeving.\u2019<\/p>\n

U heeft kritiek op de ineffici\u00ebnte manier waarop bij oorlogen en natuurrampen langs elkaar heen wordt gewerkt. Maar sinds de tsunami proberen de VN dat toch uit alle macht te verbeteren?<\/b>
\u2018De Verenigde Naties kunnen gedragsregels voorstellen, maar niemand hoeft ze te onderschrijven. De hulpverleningssector is een vrije markt. Het staat donoren en hulporganisaties vrij te doen en te laten waar ze zin in hebben. En uiteindelijk moet je zorgen dat je contracten krijgt. Hulporganisaties zijn bedrijven die vechten voor hun voortbestaan.\u2019 <\/p>\n

Tijdens de recente aardbeving in Pakistan is er wel degelijk gewerkt met een co\u00f6rdinerend orgaan van de VN. Dat noemt u niet in uw boek. <\/b>
\u2018Nogmaals, er is geen mondiaal werkend sys\u00adteem. In Pakistan en nu ook in Tsjaad onderwerpen hulporganisaties zich vrijwillig aan een co\u00f6rdinerende rol van de VN. De organisaties die meedoen, hebben er van alles op aan te merken, want o o o, de VN krijgen te veel macht.\u2019 <\/p>\n

Wat kunnen gewone burgers doen?<\/b>
\u2018Je bent er niet door een tientje te storten. Burgers en vooral ook journalisten moeten kritische vragen stellen aan hulporganisaties. Het zou goed zijn als er verenigingsavonden komen waar donateurs vragen kunnen stellen. Welke mensen worden geholpen? Hoeveel verdwijnt er in oorlogskassen? Hulporganisaties moeten eens ophouden te zeggen dat zij er alleen maar zijn om mensen te helpen en dat ze niets met politiek te maken hebben.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In \u2018De crisiskaravaan\u2019 levert journaliste Linda Polman harde kritiek op goedbedoelende hulpverleners die zich in brandhaarden als Sierra Leone, Afghanistan en Darfur laten manipuleren door regimes en rebellen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,269],"tags":[783,2309],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102537"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=102537"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102537\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=102537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=102537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=102537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}