Thriller \/ Nieuwe John le Carr\u00e9<\/p>\n
John le Carr\u00e9 werd in 1963 wereldberoemd door zijn boek The Spy Who Came in from the Cold. Ook buiten de trillerwereld werd het een bestsellerige sensatie. Veel recensenten riepen het volk op het te lezen, want ‘de Koude Oorlog is nu een IJzingwekkende Hel geworden!’ – dat soort werk. Le Carr\u00e9 maakte een eind aan het bestaande spionageverhaal, met de spy als held. Bij hem was het een normaal vak geworden, vol domme ambtenaren, waarvan sommigen nog met lunchtrommeltje op de bagagedrager naar hun geheime kantoor fietsten. Kortom: James Bond was een fabeltje. Le Carr\u00e9 zei in interviews: ‘Bond is juist de ideale overloper. Als Moskou m\u00e9\u00e9r wijven en drank biedt, is hij z\u00f3 weg. Bond is de ultieme pooier.’ En: ‘Het lezen van Bond onderga ik als een vernedering.’<\/p>\n
Le Carr\u00e9 bleef ook na het eind van de Koude Oorlog doorschrijven; hij was duidelijk zoekende. Maar nu heeft hij, meesterlijk, de nieuwe, actuele spionageroman gelanceerd. Zijn eenentwintigste thriller: Aangeschoten wild. Ik begin met de vertaalde titel omdat het boek hier al in de winkels lag voordat de Engelse versie (A Most Wanted Man) verscheen. Dat wij de premi\u00e8re hebben, is bij vorige boeken ook al een paar maal gebeurd – gevolg van de reden dat Le Carr\u00e9 iets met Nederland heeft.<\/p>\n
W\u00e1t dat is, heb ik in 1965 uit zijn eigen mond gehoord. Le Carr\u00e9 maakte toen na een promotietour voor zijn vierde boek door Amerika een tussenlanding op Schiphol. Daar ontmoette hij een aantal Nederlandse journalisten. Ik vroeg hem daar wat hij wist van Nederland. Zijn antwoord (ik citeer nu uit VN van 23-10-’65): ‘Ik las een bijzonder fascinerend spionageverhaal: De donkere kamer van Damocles. Kent u de auteur daarvan, heeft hij wel eens iets meer geschreven?’ Le Carr\u00e9 was Hermans’ boek tegengekomen bij zijn – voor zijn werk bijna verplichte – literatuur over Nederland in oorlogstijd. Verder kende hij Nederland goed door veel bezoekjes: hij interesseerde zich voor onze architectuur en voor musea (‘Kr\u00f6ller-M\u00fcller vooral.’)<\/p>\n
Die avond bleek dat Le Carr\u00e9 geschrokken uit de Verenigde Staten terugkeerde. Hij zei: ‘De Amerikaanse Inlichtingendienst heeft daar nu al een ruimere begroting dan het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Dus daar kan iedereen iets mee te maken krijgen – en sommigen van u hebben dat misschien al.’<\/p>\n
Spion en consul<\/p>\n
Hij wist waar hij het over had. Le Carr\u00e9 (hij heette toen nog David Cornwell) was voorbestemd spion te worden. Toen hij les gaf (in Duits en Frans) op Eton stond op de muur het gedicht: ‘Rulers on bended knee.’ D\u00e1t waren zij allemaal: rulers, heersers. Hele generaties kostschooljongens en studenten zijn opgevoed met het idee dat Engeland de wereld moest beheersen – en Engeland deed dat met een gigantisch netwerk van inlichtingdiensten.<\/p>\n
Eind jaren tachtig ontmoette ik Le Carr\u00e9 nog eens. Hij zei toen dat de Engelsen nog steeds een voorsprong op de Yankees hadden: ‘De Theems stroomt door de Eufraat en de Tigris. Wie wil weten wat er in Bagdad en Teheran gebeurt, moet bij Londense ambtenaren zijn.’<\/p>\n
Wie dit tot zich laat doordringen, kan ook de verbijstering begrijpen waarmee Le Carr\u00e9 het laatste decennium de Engelse (en trouwens de hele westerse) buitenlandse politiek heeft gevolgd. Dat was ongetwijfeld reden om zich, bij het verschijnen van zijn nieuwe boek, eens extra in de publiciteit te manifesteren.<\/p>\n
Het begon met een interview in de Sunday Times waarin hij ‘onthulde’ dat hij er in de tijd dat hij nog voor MI6 werkte wel eens over gedacht had over te lopen. Niet om ideologische redenen, zoals bekende Engelse geheim agenten als Kim Philby, Anthony Blunt en Burgess-Maclean toen deden, maar vaktechnisch: ‘Als je intensief spioneert, kom je steeds dichter en dichter bij de grens, en dan lijkt het zo’n klein stapje om erover heen te gaan en de rest uit te vinden.’<\/p>\n
Vervolgens gebruikte Le Carr\u00e9 de rest van het interview om de staf over de geheime dienst(en) te breken. Ze wisten dat er g\u00e9\u00e9n massavernietigingswapens waren, waarom dan die invasie? Zelf vermoedt hij nog steeds dat het van Inlichtingenkant een goocheltruc was om het publiek te laten denken dat Saddam Hoessein achter Al-Qaida en 9\/11-bommenmakers zat, althans dat ze met elkaar te maken hadden. Je zag de laatste jaren vanuit de geheime diensten ook de ene poging na de andere om, wellicht uit heimwee, de oude Koude Oorlog weer te beginnen. En intussen zijn ze (opgeslokt door politiek-maken, door het najagen van kleine succesjes) door een gigantisch gebrek aan kennis niet in staat hun taak – het in kaart brengen van de islamitische terroristen – te vervullen.<\/p>\n
Jonge islamiet<\/p>\n
Daarom besloot Le Carr\u00e9 in dit nieuwe boek de nieuwe Jezus naar Hamburg te brengen, om te laten zien hoe de spionagediensten, vooral de Amerikaanse, daarop zouden reageren. Hij koos Hamburg omdat hij daar in de jaren zestig werkte als Brits consul (en als spion), maar ook omdat in Hamburg de Baader-Meinhofgang er verbleef, en de stad later de uitvalbasis was van Mohammed Atta en zijn Twin Towers-gang.<\/p>\n
Op ingenieuze wijze laat Le Carr\u00e9 een jonge Tjsetsjeen de stad binnenbrengen. Hij heet Issa (Tjetsjeens voor Jezus) Karpov, onwettige zoon van een rijke Russische officier (die een deel van dat geld dankt aan zijn spionage voor MI6). Issa (21) is een magere jongeman die banden heeft met islamitische terroristen. Hij is er, als hij in Hamburg komt, slecht aan toe; hij heeft gevangen gezeten en is gemarteld. Hij meldt zich als een soort vondeling bij een net burgerlijk gezin (hoewel de vader graag bokst).<\/p>\n
Duidelijk wordt dat de geheime diensten zijn ingelicht over zijn komst, zodat de geheime manier waarop Issa Hamburg is binnengesmokkeld al snel kan worden vastgelegd. Maar de jonge islamiet krijgt hulp: van een jonge, getalenteerde advocate (Le Carr\u00e9 beschrijft de seksuele spanning tussen een mooie vrouw uit de hogere Hamburgse kringen en de getormenteerde jonge islamiet prachtig) en van een Britse bankier. En zo ontstaat een avontuurlijk verhaal dat uiteindelijk resulteert in een gewelddadige botsing, want de spionagediensten weten de zaak alleen maar op ouderwetse, domme manier aan te pakken.<\/p>\n
Het is spannend om te zien hoe het ouderwetse spionageverhaal op de kop gezet ook spannend blijft. Het is meesterlijk geschreven, want Le Carr\u00e9 genoot achter zijn schrijftafel ongetwijfeld al van het feit dat hij na 9\/11 in de thrillerwereld opnieuw het voortrekkerstouw in handen heeft genomen.<\/p>\n
John le Carr\u00e9, \u2018Aangeschoten Wild\u2019 (\u2018A Most Wanted Man\u2019), vertaling Rob van Moppes, Luitingh-Sijthoff, 354 pagina\u2019s, \u20ac 19,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
In het post 9\/11-tijdperk schreef John Le Carr\u00e9 een uiterst actuele spionageroman.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Rinus Ferdinandusse","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102169"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=102169"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/102169\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rinus Ferdinandusse","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=102169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=102169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=102169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}