Hoe Pijnacker-Nootdorp twaalf miljoen verloor<\/p>\n
Het is zwarte maandag 29 september. De financi\u00eble wereld staat in brand. Overal kelderen de koersen, Fortis ligt aan het infuus. In Pijnacker-Nootdorp echter zet de plaatsvervangend treasurer in alle rust zijn handtekening. Tien miljoen euro blijft bij Landsbanki. Er staat dan in totaal vijftien miljoen euro bij de IJslandse bank.<\/p>\n
Pijnacker-Nootdorp, dinsdag 21 oktober. De raadszaal is vol, in de hal is een groot televisiescherm opgehangen voor de bezoekers die er niet meer bij kunnen. De sfeer is gespannen, de positie van wethouder Kees van der Kraan (CDA, Financi\u00ebn) staat ter discussie. Twaalf miljoen euro verdween tussen de IJslandse schotsen. Nog geen half uur na aanvang van de extra raadsvergadering wapperen GroenLinks en Leefbaar Pijnacker-Nootdorp (LPN) al met een motie van wantrouwen. Ook coalitiepartner VVD en het eigen CDA stellen zich uitermate kritisch op. Want waarom is er zoveel risico genomen? Waarom werd al het beschikbare kasgeld in IJsland vastgezet? Maar vooral: heeft wethouder Kees van der Kraan er wel bovenop gezeten? Is Van der Kraan wel een alerte crisismanager?<\/p>\n
Hoewel de wethouder als een van de krachtigsten van het college wordt gezien, is zijn optreden die avond uitermate zwak. Zijn antwoorden gaan over het navolgen van de regels, het blind moeten kunnen varen op toezichthouders. ‘Crisis? Nee, ik had niet het idee dat er een crisis was.’ Niet het eigen CDA, maar de weinig kritische PvdA werpt hem die avond een reddingsboei toe: ‘Meneer de wethouder, probeert u niet te zeggen dat het onvoorstelbare is gebeurd?’ ‘Inderdaad,’ knikt de wethouder. Om er vervolgens aan toe te voegen: ‘We stonden er bij en keken er naar. Niemand had dit domino-effect verwacht.’<\/p>\n
Niet opportuun<\/p>\n
Op zondag 28 september wordt het bankenonderdeel van Fortis voorlopig gered dankzij gedeeltelijke nationalisatie. Op maandag 29 september storten de beurzen opnieuw in; die dag maakt Pijnacker-Nootdorp drie en zeven miljoen euro over naar twee korte termijndeposito’s van Landsbanki. In totaal staat er dan vijftien miljoen op de IJslandse bank. De dag erna wordt Landsbanki de A-status afgenomen. Op 6 oktober grijpt de IJslandse regering in, ten faveure van de IJslandse tegoeden en pensioenen, buitenlandse spaarders lijken het nakijken te hebben.<\/p>\n
Diezelfde 6 oktober vervalt een termijndeposito van drie miljoen en Pijnacker-Nootdorp ontvangt, op het nippertje, het geld van Landsbanki. Van der Kraan in de extra raadsvergadering: ‘Op 6 oktober kregen we nog gewoon een aflossing terug. Wat mij betreft, was er dus niets aan de hand. Ik was ook net terug van vakantie en had het druk met heel veel zaken.’<\/p>\n
Noch de verklaring op 6 oktober van de IJslandse regering, noch het echec van Landsbanki-dochter Icesave de dag erna, deden bij de wethouder en zijn ambtenaren een alarmbel rinkelen. Pas op woensdag 8 oktober krijgt Van der Kraan een seintje dat er wat aan de hand is. Ook zijn eigen gemeente blijkt geld te hebben vastgezet op een IJslandse bank. De wethouder reageert laconiek. Hij belegt geen crisisberaad, nee, hij ‘zou graag per kerende post willen weten wat er aan de hand is’. Die kerende post blijft uit, want diezelfde avond, tijdens een commissievergadering die nota bene de begroting voor 2009 behandelt, houdt de wethouder zijn mond. Ook als hem expliciet door CDA’er Van der Sande gevraagd wordt of de kredietcrisis gevolgen heeft voor de eigen gemeentelijke begroting, vertelt hij niets over de problemen met Landsbanki. ‘Ik had geen details en vond het daarom niet opportuun om iets te melden,’ aldus de wethouder tijdens de extra raadsvergadering.<\/p>\n
Op vakantie<\/p>\n
Hebben de wethouder en zijn hoogste ambtenaren inderdaad zitten slapen? Ontbreekt het ze aan kennis? Of was de situatie inderdaad onvoorspelbaar? Feit is dat het afdelingshoofd op vakantie was toen er op 29 september besloten werd nog eens tien miljoen bij de Landsbanki te stallen. Feit is ook dat in andere steden w\u00e9l twijfels bestonden over de kredietwaardigheid van IJslandse banken. Zo haalde in Groningen een ambtenaar nog net op tijd geld weg uit IJsland.<\/p>\n
De motie van wantrouwen van GroenLinks en LPN haalde het niet. Wethouder Kees van der Kraan – op internet wordt hij inmiddels ‘Kraantje-lek’ genoemd – mag voorlopig blijven zitten, in afwachting van de uitslag van een onafhankelijk onderzoek dat er komt na een motie van CDA en VVD. In Amstelveen werd vorige week na zo’n onderzoek geconstateerd dat niet de wethouder en de ambtenaren, maar het systeem had gefaald.<\/p>\n
Moeilijke momenten<\/p>\n
Fractievoorzitter Francine van der Jagt van GroenLinks begrijpt weinig van de houding van de wethouder en zijn ambtenaren. ‘Je mag verwachten dat ze er mee bezig zijn. Het is hun vak. V\u00f3\u00f3r deze situatie had ik geen reden om aan hun competentie te twijfelen, nu weet ik het niet meer. Hoe kun je een afdeling vertrouwen die niets doet als er een crisis is? Het gaat om twaalf miljoen op een begroting van tachtig miljoen.’ Dat hun motie het niet gehaald heeft snapt ze wel: ‘Het zal wel weer een geval zijn van de oude orde die de rijen sluit. Goed voor het vertrouwen in de politiek is het natuurlijk niet. Mensen zijn ontzettend boos.’<\/p>\n
VVD-fractievoorzitter Peter van Haagen kan het echter uitleggen. ‘Voor ons telde zwaar dat we hem tot nu toe een goede wethouder vonden. Wij willen graag de vraag beantwoord zien of de hij een adequaat en alert crisismanager is. Mocht worden vastgesteld dat de wethouder de situatie verkeerd heeft ingeschat, dan is het wat ons betreft over en sluiten. We hebben een wethouder nodig die ook in tijden van crisis handelend kan optreden.’<\/p>\n
Schriftelijk – de wethouder ziet geen toegevoegde waarde in een apart interview – laat Van der Kraan weten dat het hem allemaal niet in de koude kleren is gaan zitten. ‘De raadsvergadering is verlopen zoals verwacht: forse kritiek, veel vragen en een motie van wantrouwen. Alhoewel deze laatste is ingediend door de oppositie, zijn dit zeker moeilijke momenten voor een bestuurder. De discussie is echter op waardige wijze gevoerd en er is tegelijkertijd ook waardering uitgesproken over de werkzaamheden van de wethouder tot nu toe.’<\/p>\n
Over de toekomst van de wethouder wordt beslist tijdens de volgende raadsvergadering in november, dan worden de resultaten van het onafhankelijke onderzoek besproken. Of de twaalf miljoen ooit nog boven tafel komen, is onzeker. Pijnacker-Nootdorp heeft hiervoor samen met andere gedupeerde gemeenten en provincies het advocatenkantoor Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn ingeschakeld.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pijnacker-Nootdorp is een van de Nederlandse gemeenten die veel geld verloren door de ondergang van Icesave. Hoe kon dat gebeuren? \u2018We stonden er bij en keken er naar.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Anneke Verbraeken","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/101701"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=101701"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/101701\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Anneke Verbraeken","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=101701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=101701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=101701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}