De mislukte innovatiedroom<\/p>\n
Bij de presentatie van Het Innovatieplatform. Innoveren in het centrum van de macht, het autobiografische verslag van gewezen IP-secretaris Frans Nauta, ontvouwde PvdA-Kamerlid Martijn van Dam een opmerkelijke analyse. Als grote antagonist in het verhaal noemde hij Maria van der Hoeven, die indertijd als minister van Onderwijs lid van het platform was, en nu als minister van Economische Zaken. Met ‘Limburgse handigheid’ wist Van der Hoeven het Innovatieplatform al snel ‘onschadelijk te maken’ door de miljoenen voor innovatie voor haar eigen ministerie te claimen, zodat de mooie ambities van het gezelschap meteen al verzandden in een belangenstrijd tussen ministeries. De eigenlijke hoofdpersoon van het verhaal, stelde Van Dam, is niet Frans Nauta, maar Jan Peter Balkenende, de voorzitter van het platform, die zoals de geheimzinnige Dorbeck in De donkere kamer van Damokles z\u00f3 afwezig is, dat niemand weet of hij wel echt bestaat. ‘Het Innovatieplatform moest de ijsbreker van de Nederlandse kenniseconomie worden, maar helaas is de ijsbreker al gezonken voor hij \u00e9\u00e9n ijsberg heeft geraakt.’ Harde woorden voor een vertrouweling van Wouter Bos, wiens partijgenoot Ronald Plasterk tegenwoordig niet alleen minister van Onderwijs, maar ook vicevoorzitter van het voortgezette Innovatieplatform is. Maar Van Dams bitterheid komt niet uit het niets: grote verwachtingen leiden tot grote teleurstellingen.<\/p>\n
Geen strategie<\/p>\n
Het Innovatieplatform begon veelbelovend. Nooit eerder was in Nederland zo’n machtig gezelschap bijeen om zich te buigen over de toekomst van de kenniseconomie. Topondernemers als Gerard Kleisterlee van Philips en Alexander Rinnooy Kan van ING schoven aan tafel met universiteitsbazen als Frans van Vught en polderbestuurders als Herman Wijffels, alsmede de ministers Maria van der Hoeven van OCW en Laurens Jan Brinkhorst van Economische Zaken, en onder voorzitterschap van niemand minder dan de premier.<\/p>\n
Frans Nauta, oprichter van de succesvolle denktank Nederland Kennisland, werd in 2003 door Balkenende gevraagd secretaris te worden. En dan zegt men geen nee.<\/p>\n
Inmiddels denkt Nauta, die het platform anderhalf jaar later teleurgesteld verliet, met gemengde gevoelens aan zijn toezegging terug. Zijn boek laat zich lezen als een ontluisterende inkijk in de Nederlandse bestuurscultuur. Met een mengeling van verwondering en groeiende frustratie beschrijft Nauta hoe het werk van het platform vanaf het begin gehinderd wordt door obstructie van onwillige ambtenaren, machtsstrijd tussen de ministeries van OCW en Economische Zaken en een totaal gebrek aan regie van de premier. Al bij de allereerste vergadering van het platform claimt Maria van der Hoeven de miljoenen die het kabinet voor het Innovatieplatform heeft gereserveerd, waarmee volgens Nauta de toon is gezet: halen wat je halen kan. Intussen komt het eigenlijke werk van het platform – het formuleren van concrete adviezen om de Nederlandse kenniseconomie te stimuleren – tergend langzaam op gang. Vele maanden na de lancering in september 2003 is er nog steeds geen geld, geen kantoorruimte en – erger nog – geen strategie.<\/p>\n
Het boek van Nauta biedt een aantal heldere observaties, zoals de vaststelling dat politiek Den Haag net een ‘te groot kinderfeest’ is: maar liefst twaalfduizend beleidsambtenaren, talloze belangenorganisaties en lobbyisten verdringen elkaar rond de snoeppot, zodat grote plannen steevast terecht komen in technocratische touwtrekkerij. Nederland, stelt hij vast, is een onveranderbaar land.<\/p>\n
Daarnaast dist de oud-secretaris smeu\u00efge wetenswaardigheden op uit de binnenkamers van de macht, vooral over Balkenende. Zo las die zijn ambtelijke notities als vergadervoorzitter z\u00f3 letterlijk van een blaadje dat zijn medewerkers de bullet points op een gegeven moment maar vervingen door spreektaal – dan klinkt het tenminste nog een beetje. Toetreding van minister van Financi\u00ebn Gerrit Zalm tot het Innovatieplatform werd door Balkenende zelf geblokkeerd. En in een vertrouwelijk gesprek met Nauta bekende CDA-spindoctor Jack de Vries dat het Innovatieplatform bedoeld was om de premier ‘meer profiel’ te geven – wat niet is gelukt.<\/p>\n
De vuile was buitenhangen, is in de polder hoogst ongebruikelijk. Onder de huidige en vroegere leden van het Innovatieplatform heeft Frans Nauta dan ook weinig vrienden gemaakt. Alexander Rinnooy Kan bijvoorbeeld, de doorgaans zo flegmatieke SER-voorzitter (die overigens nauwelijks in het boek genoemd wordt omdat hij zijn activiteiten voor het platform grotendeels n\u00e1 het vertrek van Nauta ontplooide), is zo ge\u00ebrgerd dat hij niet op de kritiek wil reageren. ‘Ik behoor tot de geschorenen,’ zegt Rinnooy Kan. ‘Als ik nu zeg wat ik ervan vind, lijkt het alsof ik spreek uit rancune. Dat lijkt me geen goed idee.’<\/p>\n
Maria van der Hoeven, de evil genius van Nauta’s verhaal, liet zich tijdens een kamerdebat wel verlokken tot een even elegant als vilein commentaar. Het boek zou het product zijn van ‘gekwetste gevoelens, die als oorlogsschepen terugkomen’. Vorige week zei de bewindsvrouw op een partijbijeenkomst van het CDA in het Haagse caf\u00e9 Dudok: ‘Soms verschijnt er wel eens een boek over het Innovatieplatform, maar daar moet je niet alles van geloven. Behalve dat haar op mijn tanden. Dat heb ik ook.’<\/p>\n
Na afloop schudde Van der Hoeven Nauta’s kritiek dat ze het Innovatieplatform ondergeschikt had gemaakt aan haar politieke belangen met een glimlach van zich af. ‘Iedereen heeft belangen,’ zei ze tegen VN. ‘Zo gaat dat in Nederland. Je moet er alleen mee leren omgaan. Ik denk dat Frans Nauta heeft geconstateerd dat hij dat zelf \u00f3\u00f3k heeft moeten leren.’<\/p>\n
Volledig uitgekleed<\/p>\n
Maar Van der Hoevens toenmalige tegenstrever als minister van EZ, D66-coryfee Laurens Jan Brinkhorst, bevestigt Nauta’s lezing. ‘Het Innovatieplatform heeft inderdaad onnodige vertraging opgelopen door onenigheid over het geld. Toen ik aantrad als minister was Economische Zaken financieel volledig uitgekleed door Gerrit Zalm omdat mijn voorganger Annemarie Jorritsma zo nodig de JSF wilde. Nu moesten we ook nog het volle pond betalen voor innovatie. Dat kon ik niet accepteren. Het heeft heel lang geduurd voor we daar uit waren.’<\/p>\n
In dat moeizame proces werd de regie van de premier node gemist, erkent Brinkhorst. ‘Ik ken Balkenende redelijk goed, ik heb als vice-premier drie jaar naast hem gezeten in de ministerraad. Laat ik het zo zeggen: Balkenende is goed in de boel bij elkaar houden en minder goed in zaken in beweging brengen.’ Nauta’s conclusie dat het Innovatieplatform een complete mislukking is, vindt hij overtrokken. ‘Er zijn wel degelijk goede dingen gebeurd. Maar Nederland is nu eenmaal geen land van grote gebaren. Wij gaan met innovatie om zoals met een bonsaiboompje: we geven het net te weinig om te leven, en te veel om dood te gaan. Het bestuur is hier zo breed samengesteld dat het gevecht altijd gaat om kleine verschillen. Als jonge enthousiasteling kon Frans Nauta daar moeilijk aan wennen.’<\/p>\n
Frans Nauta: \u2018Het Innovatieplatform. Innoveren in het centrum van de macht.\u2019 Academic Service, 204 pagina\u2019s, \u20ac 17,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Frans Nauta schreef een onthullend boek over het Innovatieplatform, het veelbekritiseerde prestigeproject van de premier. De hoofdrolspelers reageren.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27,405],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/101471"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=101471"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/101471\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=101471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=101471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=101471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}