{"id":101389,"date":"2008-11-08T12:17:00","date_gmt":"2008-11-08T10:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/land-zonder-sarah-hans-munstermann\/"},"modified":"2008-11-08T12:17:00","modified_gmt":"2008-11-08T10:17:00","slug":"land-zonder-sarah-hans-munstermann","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/land-zonder-sarah-hans-munstermann\/","title":{"rendered":"Land zonder Sarah – Hans M\u00fcnstermann"},"content":{"rendered":"
\n

Eindelijk een Nederlandse what if-roman. Wat als Pim Fortuyn premier was geworden? Het boek had razend spannend kunnen zijn. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Land zonder Sarah opent als een speculatieve geschiedenisroman, een what if-vertelling die speelt in een land waarin Pim Fortuyn de moordaanslag door Volkert van der G. overleefd heeft en premier is geworden. Het land blijft echter niet gespaard van de moord op een Theo van Gogh-achtige opiniemaker \u2013 Hans M\u00fcnstermann heeft een Chinees enfant terrible van hem gemaakt \u2013 de talkshowhost Ang. <\/p>\n

What if, liefst met consequenties voor de dag van vandaag: een razend spannend, vruchtbaar literair genre, dat vooral in de buitenlandse letteren bloeit. In zijn net verschenen roman Ich werde hier sein im Sonnenschein und im Schatten stelt Christian Kracht Zwitser-land als Sovjetrepubliek voor, in gevecht met nazi-Duitsland. Een sterk gegeven, dat Krachts proza direct de adem van het echte verleent waardoor we verder willen lezen. Weer eens iets anders dan die vaker beproefde manier om direct literaire urgentie te bewerkstelligen: het benutten van autobiografisch materiaal. <\/p>\n

Waarom niet?<\/b>
Je zou zeggen: waarom gebeurt dat bij ons niet vaker? Waarom niet een voorbeeld genomen aan Michael Gabon, Philip Roth, Wolfgang Brenner, Eric-Emmanuel Schmitt, Robert Harris, Philip K. Dick, Christian von Ditfurth en Carl Amery? Goed, we hebben Tomas Ross \u2013 zijn recente thriller De marionet gaat ook over een voortlevende, zelfs regerende Pim Fortuyn. Maar de Nederlandse Literatuur met een grote L toont zich vooralsnog behoedzaam ten opzichte van het what if-genre. Leon de Winter zette wel een eerste stap. Het enige pluspunt van zijn jongste roman Het recht op terugkeer is tenslotte dat hij zijn verbeelding loslaat op de politieke realiteit van de staat Isra\u00ebl \u2013 die inzet maakt het een pageturner. Verder is het stil. <\/p>\n

Knekelwalsje<\/b>
Regelmatig dacht ik, de afgelopen jaren: leefde Jan Tetteroo nog maar. Die wist er raad mee. Onder dat persona schreef het duo Jacques Hendrikx en Hans M\u00fcnstermann sterke romans waarin zeer actueel straatrumoer verwerkt was \u2013 onder meer de affaire rond de doodrijdende voetballer Patrick Kluivert. Eigenlijk ontwikkelden ze vooral een stijl die als thematische focus werkte op moreel dubbelzinnige zaken uit de actualiteit, waarbij dader en slachtoffer een knekelwalsje volvoeren rond een dringend bevraagde notie als de volksaard. <\/p>\n

Het was proza dat je bij je lurven diende te grijpen, met veel oneerbiedig gebruik van de aanspreekvorm \u2018jij\u2019. Alsof de lezer benaderd werd door een hufterige, assertieve zielknijper. Hun romans met al die verhaallijnen en figuraties van hoofdpersonen eindigden steevast in een amoreel schemergebied, maar ze boden meer dan postmodern, vrijblijvend spel: Tetteroo spookte na lezing rond in \u2019s lezers hoofd. <\/p>\n

De massa liet Tetteroo vrijwel links liggen \u2013 hij kapte er daarom uiteindelijk mee. Een van de twee, M\u00fcnstermann, ging stug verder, met een vijftal degelijke, semi-autobiografische romans rond zijn alter ego Andreas Klein. Met het keurige slotdeel, De bekoring, won hij zowaar een AKO-prijs en daarmee een groot lezerspubliek. Vaak is zo\u2019n bekroning een reden om meer van hetzelfde te maken. Het is daarom een felicitatie waard dat M\u00fcnstermann, thans onder zijn eigen naam, met een Tetteroo-roman komt: Land zonder Sarah. <\/p>\n

De journalist Wolf, net terug uit China, staat voor de brokstukken van zijn huwelijk met Eva \u2013 tengevolge van zijn schuimende affairette met de in Napoleon ge\u00efnteresseerde amateurhistorica Sarah Presser. Alsof dat niet genoeg is moet hij van zijn baas Speer het verbrokkelde Nederland (na de politieke moord op Ang) in een journalistiek stuk vangen. Tevens weten we niet of hij zelf zo zuiver op de graat is: was zijn reis naar China niet bedoeld om de dans strafrechtelijk te ont-
lopen? <\/p>\n

Mislukte roman<\/b>
Komt daarbij nog de optie \u2013 Wolf, Eva, Speer, \u2018de gymnasiumleraar\u2019 R\u00f6hm \u2013 dat dit hele verhaal de droom is van Adolf Hitler, zoals hij die in een lang telefoongesprek vanuit een trein naar Nederland, in de nacht van 9 op 10 mei 1940, aan Eva Braun verhaalt. <\/p>\n

Man belt met vrouw over droom: die met het actuele, contemporaine verhaal alternerende, statische gesprekjes lezen als storende intermezzi, die iedere vorm van willing suspension of disbelief verstoren. En het is al zo\u2019n onwaarachtig boeltje in Land zonder Sarah. Dieptepunt zijn wel die smoesende gesprekjes tussen Wolf (Hitler) en Eva \u2013 onvoorstelbaar dat de historische figuren van toen zo keuvelden, keutelden en leuterden. Ook de andere verhaallijnen wekken geen urgentie. Eigen schuld: M\u00fcnstermann had het met zijn what if-gegeven in handen, maar hij verklootte het door er Literatuur van te willen maken van het stramien waarvoor hij Hendrikx hard nodig heeft. <\/p>\n

Blijft de mogelijkheid deze mislukte roman als vehikel voor (onscherpe) idee\u00ebn te waarderen. Ok\u00e9, hij roept wat vragen op: Fortuyn als visionaire droom van Hitler?<\/p>\n

Of zijn (nogal gewone) personages naar oude nazi\u2019s vernoemd bij wijze van lachspiegel in een tijd waar critici van de multiculturele samenleving nogal snel voor \u2018fascist\u2019 uitgemaakt worden? Misschien wel, misschien niet, maar zulke ambigu\u00efteit kan slechts organisch en onvrijblijvend gedijen op betoverde literaire grond. Dat noodzakelijke wonder bleef hier uit.<\/p>\n

Hans M\u00fcnstermann, \u2018Land zonder Sarah\u2019, Nieuw Amsterdam, 191 pagina\u2019s, \u20ac 18,50<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Eindelijk een Nederlandse what if-roman. Wat als Pim Fortuyn premier was geworden? Het boek had razend spannend kunnen zijn.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[95,97,177],"tags":[783,2281],"acf":[],"author_name":"Jeroen Vullings","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/101389"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=101389"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/101389\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jeroen Vullings","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=101389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=101389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=101389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}