{"id":100811,"date":"2008-11-28T12:32:00","date_gmt":"2008-11-28T10:32:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/hoe-gaat-het-eigenlijk-echt-met-de-integratie-in-nederland\/"},"modified":"2008-11-28T12:32:00","modified_gmt":"2008-11-28T10:32:00","slug":"hoe-gaat-het-eigenlijk-echt-met-de-integratie-in-nederland","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/hoe-gaat-het-eigenlijk-echt-met-de-integratie-in-nederland\/","title":{"rendered":"Hoe gaat het eigenlijk echt met de integratie in Nederland?"},"content":{"rendered":"
\n

29-11-2008
Door Binnert de Beaufort<\/p>\n

Met het lozen van Ella Vogelaar heeft de PvdA definitief de nieuwe flinkheid in het integratiedebat omarmd. In hoeverre is dat terecht? Hoe gaat het eigenlijk \u00e9cht met de integratie in Nederland?<\/b><\/p>\n

Ex-PvdA-minister Ella Vogelaar voor Wonen, Wijken en Integratie was nog maar net kalltgestellt door haar eigen partij of ze klom al strijdlustig in de pen om de politiek en dan vooral de PvdA in een opiniestuk in NRC te kapittelen. \u2018Door, uit vrees \u201csoft\u201d te zijn, geen oog te hebben voor de begrijpelijke woede van migranten over hun tweederangspositie, bemoeilijken politici identificatie met Nederland\u2019, schreef Vogelaar. En: \u2018Met zijn herhaalde oproep om niet te praten over de toon van het integratiedebat, maar over de inhoud, slaat Wouter Bos de plank mis.\u2019 <\/p>\n

Nu heeft Bos zich wel degelijk uitgelaten over \u2018de toon\u2019 van het integratiedebat. De PvdA-leider verkondigde in maart dit jaar dat die toon \u2013 in ieder geval waar het zijn eigen partij betreft \u2013 een stuk feller mag zijn. Volgens Bos zou er juist m\u00e9\u00e9r gepolariseerd moeten worden. Verdrietige uitspraken voor Vogelaar die bij haar aantreden juist had aangekondigd dat er m\u00ednder gepolariseerd moest worden. Met het lozen van Vogelaar heeft de PvdA definitief de nieuwe flinkheid in het integratiedebat omarmd. <\/p>\n

Het oorlogszuchtige spoeddebat dat de Tweede Kamer een maand geleden hield over Marokkaanse probleemjongeren in de wijk Oosterwei in Gouda moet Bos daarom ook als muziek in de oren hebben geklonken. Het was de retoriek van de overtreffende trap: met vuisten op tafels slaan, opvoedkampen, vliegende brigades, stadsmariniers, het leger, alles werd uit de kast getrokken om maar een einde te maken aan de Marokkaanse furie die het land in haar greep zou hebben. In de weken na het debat verzochten zowel de hoofdcommissaris van de regiopolitie Hollands-Midden als de burgemeester van Gouda de Haagse politiek haar toon te matigen. Z\u00f3 rampzalig was het nu ook weer niet gesteld met de beroemde Zuid-Hollandse kaasstad. Het ging zelfs beter in Oosterwei dan een paar jaar geleden.<\/p>\n

Hoe gaat het nu \u00e9cht? Staan de onhandelbare Marokkaans-Nederlandse pubers uit Oosterwei inderdaad symbool voor de falende integratie van allochtonen in Nederland? Hoe gaat het eigenlijk met die integratie?<\/p>\n

VVD-Tweede Kamerlid Stef Blok was in 2003 en 2004 voorzitter van de tijdelijke Kamercommissie die onderzoek deed naar het integratiebeleid van de overheid. De conclusies van de commissie-Blok luidden dat het integratiebeleid een verwaarloosbare invloed had op de integratie van allochtonen in Nederland, \u00e9n dat het goed gaat met die integratie. <\/p>\n

Blijkbaar waren dat de \u2018verkeerde\u2019 conclusies, want de bevindingen van de commissie-Blok werden Kamerbreed met hoon en verontwaardiging overladen. De toenmalige fractievoorzitters van de VVD en het CDA, Jozias van Aartsen en Maxime Verhagen, vonden al twee weken v\u00f3\u00f3r publicatie van het onderzoek dat de integratie van allochtonen \u2018volledig mislukt\u2019 was. Ook na de publicatie volhardden zij in dat standpunt. <\/p>\n

Blok: \u2018Integratie was in 2004 een gevoelig onderwerp. Juist daarom had onze commissie besloten om het zo wetenschappelijk mogelijk aan te pakken.\u2019 Dat het beleid van de overheid geen invloed heeft op de integratie van migranten betekent volgens Blok niet dat het met die integratie maar niet wil vlotten. \u2018Ik kan niets anders constateren dan dat de integratie alleen maar toeneemt. Het opleidingsniveau van allochtonen stijgt al jaren, net als hun acceptatie van de democratie en de waarden die zij vertegenwoordigt. <\/p>\n

Tegelijkertijd zie je dat allochtonen nog steeds percentueel vaker in aanraking komen met justitie of vroegtijdig hun school verlaten. Daar doen de grote verbeteringen weinig aan af. Maar bedrijven merken dat goed opgeleide allochtonen steeds vaker solliciteren. Werkgeversorganisaties en de detailhandel staan veel dichter op de samenleving dan de politiek en vervullen een belangrijke rol in de integratie van migranten en hun nazaten.\u2019 <\/p>\n

<\/a>Secularisatie<\/b>
Naast het onderzoek van de commissie-Blok verschenen de afgelopen tien jaar vele andere onderzoeken naar de integratie van migranten en hun nazaten. Het Sociaal Cultureel Planbureau komt sinds 1998 bijna jaarlijks met een \u2018rapportage minderheden\u2019 en in 2004 publiceerde het bureau het onderzoek Moslims in Nederland. <\/p>\n

<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"Maurice
Maurice Crul<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n

Eerder dit jaar verscheen het onderzoek Tweede generatie. Last of kapitaal voor de steden?<\/i> van de Amsterdamse politicoloog Maurice Crul. Deze onderzoeken laten allemaal zien dat er onder allochtonen al zeker tien jaar hard wordt ge\u00efntegreerd (zie kader<\/a>). Het opleidingsniveau stijgt, de werkloosheid neemt af, de acceptatie van de democratie neemt toe. Er tekent zich een nieuwe \u2018allochtone middenklasse\u2019 af die wegtrekt uit de oude wijken om zich te vestigen in typische middenklasse-enclaves als Almere en Nieuwegein. Maurice Crul: \u2018Eenderde van de Turkse en Marokkaanse Nederlanders heeft in \u00e9\u00e9n generatie het hoger onderwijs bereikt. <\/p>\n

Dat is spectaculair. Maar tegelijkertijd is er een net zo grote groep die achterblijft. Die polarisatie binnen migrantenkringen is opvallend.\u2019 Crul constateert in zijn onderzoek dat ook de secularisatie onder moslims toeneemt: \u2018Bijna alle hoogopgeleide Turkse en Marokkaanse Nederlanders die wij hebben ge\u00efnterviewd, gaan niet naar de moskee. Tien procent van alle Turkse en Marokkaanse Nederlanders van de tweede generatie noemt zich zelfs niet religieus. De scheiding tussen kerk en staat wordt door de overgrote meerderheid van Turkse en Marokkaanse Nederlanders van de tweede generatie als vanzelfsprekend beschouwd \u2013 waarmee ik dus niet zeg dat de rest behoort tot de taliban.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"Paul
Paul Scheffer<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n

Oude obstakels<\/b>
In januari 2000 gaf publicist Paul Scheffer met zijn geruchtmakende essay \u2018Het multiculturele drama\u2019 de aftrap voor \u2018het integratiedebat\u2019. Het pamflet liet zich lezen als een afrekening met een politieke en intellectuele cultuur die zich decennialang had gekoesterd in politiek correcte dogma\u2019s ten aanzien van migranten die de Nederlandse identiteit bewust had laten verstoffen en die weigerden de pijnpunten van de multiculturele samenleving te benoemen en aan te pakken. Scheffer schetste een zwart beeld van een nieuwe onderklasse van kansloze migranten die generaties lang zouden bivakkeren in de marge van de samenleving: slecht opgeleid, crimineel, met een gebrekkige beheersing van de Nederlandse taal en zonder noemenswaardige kennis van de Nederlandse normen en waarden, gevangen in een cultureel-religieus keurslijf.<\/p>\n

Zijn de oude obstakels die een open en eerlijk debat onmogelijk maakten nu opgeruimd, of zijn ze slechts ingeruild voor nieuwe? Wat wordt er gedaan met de positieve resultaten van wetenschappelijke onderzoeken over de integratie van migranten en hun nazaten? Spelen die onderzoeken \u00fcberhaupt een rol in het integratiedebat? <\/p>\n

Ido de Haan, hoogleraar politieke geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht, constateert dat \u2018onderzoekers die materiaal aanleveren voor het integratiedebat bijna allemaal als \u201cpolitiek partijdig\u201d worden afgeserveerd.\u2019 Wetenschappers zouden \u2018linkse\u2019 belangen dienen en hun onderzoeken zijn dus bij voorbaat suspect. De Haan: \u2018Jan Willem Duyvendak werd in 2004 snoeihard aangepakt vanwege zijn onderzoek naar het integratiebeleid van de overheid dat hij had verricht in opdracht van de tijdelijke Tweede Kamercommissie Blok. Het rapport moest wel niet deugen want Jan Willem was voorzitter geweest van de commissie die het verkiezingsprogramma van GroenLinks had voorbereid.\u2019 <\/p>\n

Het rapport over de Nederlandse identiteit van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) van 2007 was eenzelfde lot beschoren. De Haan: \u2018De WRR vond een zoektocht naar de Nederlandse identiteit niet zinnig aangezien het alleen maar zou leiden tot een statisch beeld van onze geschiedenis en samenleving. Onmiddellijk werd de WRR verweten dat zij te ver af stond van \u201cwat er leefde onder het volk\u201d.\u2019 <\/p>\n

Ook politicoloog Maurice Crul ziet het succes van de tweede generatie Turkse en Marokkaanse Nederlanders die hij heeft onderzocht nauwelijks terug in het integratiedebat: \u2018Nu krijgt het half l\u00e9ge glas bovenmatig veel aandacht. Als onderzoeken al een rol spelen in het debat, zijn het de negatieve gegevens over allochtonen die eruit worden gelicht.\u2019 <\/p>\n

D66-voorman Pechtold herkent Cruls waarneming: \u2018Wetenschappelijke onderzoeken wijzen allemaal op een sterke toename van het opleidingsniveau van moslims in Nederland, op toenemende secularisatie, op het bruisende ondernemerschap onder jonge allochtonen. Maar de Kamer debatteert liever vijf keer over de boerka. Een randverschijnsel binnen het integratiedebat.\u2019
Crul: \u2018Ik denk dat het debat van begin af aan is bepaald door het multiculturele drama van Paul Scheffer. Sindsdien overheerst de gedachte dat de integratie volledig is mislukt. Cijfers die het drama bevestigen \u2013 hogere schooluitval, criminaliteit \u2013 krijgen de meeste aandacht bij zowel politiek als media. De moord op Theo van Gogh heeft die negatieve aandacht versterkt. Het integratiedebat kreeg sindsdien ook nog eens een emotionele lading.\u2019 <\/p>\n

Te negatief<\/b>
Scheffer baseerde zijn droevige conclusies in zijn essay \u2018Het multiculturele drama\u2019 op de \u2018rapportage minderheden 1999\u2019 van het SCP. Sociaal-geograaf Ewald Engelen \u2013 samen met Jan Willem Duyvendak en Ido de Haan, schrijver van het boek Het Bange Nederland<\/i>, pleidooi voor een open samenleving, concludeert dat Scheffer \u2018zeer selectief winkelt\u2019. \u2018Uit de verschillende onderzoeken die zijn gedaan naar integratie kun je inderdaad de conclusie trekken dat het beroerd is gesteld met migranten en hun nazaten, vooral als je hun situatie afzet tegenover die van autochtonen. Maar dezelfde onderzoeken laten ook zien dat de integratie van migranten snel toeneemt. <\/p>\n

Ik twijfel niet aan Scheffers integriteit. Maar hij is zich steeds meer gaan gedragen als een profeet met een beschavingsoffensief. Sinds de moord op Theo van Gogh wordt hij ook steeds meer als een profeet beschouwd. Zijn zwartgallige essay leek plotseling samen te vallen met de realiteit.\u2019 Volgens Engelen dreigen Scheffers \u2018goede bedoelingen\u2019 een averechts effect te hebben. \u2018De nadruk die Scheffer legt op de nationale identiteit leidt ertoe dat migranten als kleuters worden aangesproken, die aan de hand van de autochtone elite de heilzame Nederlandse cultuur moeten worden binnengeloodst. Dat hiermee de kloof tussen migrant en Nederland alleen maar groter wordt, ziet hij niet. En zijn boodschap vindt ook nog overal weerklank. De politieke elite was blind, maar hij heeft ze de ogen geopend.\u2019<\/p>\n

Scheffer reageert gepikeerd: \u2018Ik heb het in mijn laatste boek Het Land van aankomst juist niet over een vast omschreven \u201cnationale identiteit\u201d maar over \u201cnatievorming\u201d, dat wil zeggen een zelfbeeld in ontwikkeling. Zo schrijf ik in mijn boek: \u201cDe integratie is nooit voltooid, omdat telkens nieuwe verlangens worden opgenomen in de verbeelde gemeenschap.\u201d Veel van mijn critici uit de universitaire wereld maken het zich nogal gemakkelijk. Veel beweren, maar weinig citeren.\u2019 <\/p>\n

Dat hij een eenzijdig negatief beeld zou schetsen van de integratie van allochtonen, vindt hij onzin: \u2018Twee maanden na mijn essay \u201cHet multiculturele drama\u201d heb ik een uitvoerige repliek geschreven aan mijn critici waarin ik ze op een aantal punten gelijk heb gegeven. Een citaat uit die repliek: \u201cEr zijn inderdaad veel succesvolle migranten die een intrinsiek aandeel hebben verworven in de Nederlandse samenleving. Dat is belangrijk, want al voelen ze een affiniteit met het land van herkomst, toch is hun vereenzelviging met Nederland opvallend.\u201d\u2019 <\/p>\n

Maar die succesgevallen kunnen volgens Scheffer niet worden weggestreept tegen de groep waarmee het niet goed gaat: \u2018Onmiskenbaar is er vooruitgang bij de tweede generatie vergeleken met de eerste. Het algehele beeld is echter gemengd. De veel geciteerde hoogleraar economische sociologie Justus Veenman schreef al in 1999 dat \u201cde achterstand van allochtone jongeren op autochtone jongeren niet of nauwelijks is goedgemaakt\u201d, omdat de autochtone jongeren het ook beter doen dan voorgaande generaties. Hij constateert \u201chet gevaar van een intergenerationele overdracht van achterstand\u201d. Zoals u ziet, is het iets ingewikkelder dan mijn geachte critici willen doen geloven.\u2019 <\/p>\n

Veenman laat weten dat ook wat hem betreft Scheffer, tegenwoordig bijzonder hoogleraar grootstedelijke problematiek aan de Universiteit van Amsterdam, voor zijn essay en repliek \u2018selectief heeft gelezen \u00e9n geciteerd\u2019 en daardoor een \u2018te negatief beeld\u2019 heeft geschetst van de integratie van allochtonen in Nederland. <\/p>\n

Demonische lafaard<\/b>
In het boek Het bange Nederland<\/i> constateren de schrijvers dat het publieke debat \u2013 en in het bijzonder het integratiedebat \u2013 wordt gegijzeld door angstbeelden.
De Haan: \u2018Het eerste angstbeeld vormen de buitenlanders die onze samenleving van buiten bedreigen. Ten tweede heb je het beeld van de \u201clinkse kerk\u201d, kosmopolieten en intellectuelen die zich als een soort vijfde colonne buiten \u201chet volk\u201d hebben geplaatst om hun eigen belangen te dienen. Sinds Pim Fortuyn zijn politici als de dood voor \u201chet volk\u201d. Luisteren naar \u201chet volk\u201d is een nieuw politiek correct credo geworden.\u2019 Politici hebben \u2018het volk\u2019 volgens De Haan zeer streng afgebakend: \u2018Het zijn de autochtone burgers in de oude wijken wier zorgen lang niet serieus zijn genomen door \u201cde linkse kerk\u201d.\u2019 De vermeende afstand van de linkse kerk tot \u2018het volk\u2019 zou er de oorzaak van zijn dat \u2018links\u2019 maar niet wil inzien welke rampen ons allemaal boven het hoofd hangen. <\/p>\n

De Haan: \u2018Vooral Job Cohen, burgemeester van Amsterdam, wordt vaak na\u00efviteit verweten als het gaat om het gevaar van de islam.\u2019 Cohen lijkt dan ook binnen het politiek correcte discours van \u2018flink rechts\u2019 te zijn uitgegroeid tot een haast demonische lafaard, de \u2018opperpriester van de linkse kerk\u2019 \u2013 hoewel de Amsterdamse burgervader onlangs bij rechts punten heeft gescoord door nadrukkelijk de Marokkaanse etniciteit te benoemen van jongeren die ambulancepersoneel lastigvallen in zijn stad. <\/p>\n

De Haan ziet hoe de \u2018linkse kerk\u2019 een nieuw politiek correct dogma is geworden binnen het integratiedebat: \u2018De linkse kerk, en dan met name de PvdA, zou de grote kracht zijn achter de idee-fixe van \u201cintegratie met behoud van eigen cultuur\u201d. Maar in de jaren tachtig \u2013 toen de PvdA niets eens in de regering zat \u2013 en begin jaren negentig heerste er van links tot rechts een politieke consensus over het idee van integratie met behoud van eigen cultuur. Socioloog Han Entzinger, een prominent PvdA-lid, waarschuwde als enige al in de jaren tachtig voor de problematische kanten van integratie met behoud van eigen cultuur.\u2019 <\/p>\n

VVD-Kamerlid Stef Blok: \u2018Zowel voor links als rechts was kritiek op de multiculturele samenleving lang taboe. Frits Bolkestein heeft dat taboe midden jaren negentig doorbroken door als eerste openlijk ook culturele oorzaken te benoemen voor de problemen van de multiculturele samenleving.\u2019 Werd Bolkestein destijds nog voor \u2018fascist\u2019 uitgemaakt wegens zijn inbreng, inmiddels lijkt de \u2018culturele verklaring\u2019 een monopolie te hebben gekregen in het integratiedebat. Femke Halsema: \u2018Was het in de jaren tachtig taboe om culturele oorzaken te zoeken voor de achterstand van migranten, nu word je vierkant in je gezicht uitgelachen wanneer je beweert dat sociaal-economische omstandigheden \u00f3\u00f3k een rol spelen.\u2019 Ook de PvdA heeft zich inmiddels het dogma toege\u00ebigend dat leert dat vooral culturele oorzaken de achterstand en de vermeende moeizame integratie van allochtonen in de Nederlandse samenleving verklaren. PvdA-Kamerlid Jeroen Dijsselbloem stelde onlangs nog in een interview met NRC Handelsblad triomfantelijk vast dat PvdA\u2019ers die menen dat vooral sociaal-economische oorzaken een rol spelen \u2018een marxistisch achterhoedegevecht\u2019 leveren binnen de partij. <\/p>\n

Kijkcijferkanonnen<\/b>
De vermeende islamisering van Nederland \u2013 en de kwalijke rol die de \u2018linkse kerk\u2019 daarin zou spelen \u2013 lijkt inmiddels een prominent subthema binnen het integratiedebat. \u2018Allochtonen\u2019, \u2018moslims\u2019 en \u2018Marokkanen\u2019 worden binnen dat debat veelal als synoniemen gebruikt. De vraag hoe het f\u00e9\u00edtelijk is gesteld met de integratie van allochtonen dan wel moslims \u2013 hun prestaties in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, hun mening ten aanzien van de rechtstaat en de democratie \u2013 is van minder belang.<\/p>\n

Laila Berrich, advocaat bij de ondernemingsrechtpraktijk van NautaDutilh en medeoprichter van het Nederlands-Marokkaanse juristennetwerk (NMJ): \u2018Ik krijg sterk de indruk dat het voor de media veel interessanter is om een orthodoxe imam uit te nodigen die homoseksuelen van flats wil werpen dan een liberale, hoogopgeleide en ge\u00efntegreerde moslim. Wij zijn saai. We zijn tevreden met ons leven, gaan op in de massa. Geen kijkcijferkanonnen.\u2019<\/p>\n

Ook rechtsgeleerde en islamcriticus Afshin Ellian constateert dat het goed gaat met de integratie van moslims in Nederland: \u2018Het opleidingsniveau stijgt, veel moslimstudenten seculariseren razendsnel en steeds meer moslims accepteren de scheiding tussen kerk en staat. Maar ik denk dat de toenemende integratie en emancipatie van moslims de verd\u00ed\u00e9nste is van het gepolariseerde debat. Juist de felheid waarmee het debat wordt gevoerd, dwingt moslims om kritisch na te denken over de islam. Polarisatie dwingt je tot het maken van een keuze. De polarisatie van het debat over islam en integratie heeft de emancipatie van moslims in Nederland de afgelopen jaren bevorderd.\u2019 <\/p>\n

Bang voor boerka\u2019s<\/b>
Femke Halsema vindt dat gepolariseerde debat helemaal geen noodzaak: \u2018Dat polarisatie goed is voor de emancipatie en integratie van moslims is een wijsheid uit het ongerijmde. Net zo goed als de bewering dat de afwezigheid van polarisatie de emancipatie en integratie zou versterken. De emancipatie en integratie van Turkse en Marokkaanse Nederlanders is een langlopend proces dat al v\u00f3\u00f3r het huidige integratiedebat is begonnen. Je ziet dat migranten in westerse samenlevingen altijd integreren, maar niet per se binnen \u00e9\u00e9n \u00e0 twee generaties.\u2019<\/p>\n

Politicoloog Maurice Crul ziet wel degelijk de gevolgen van het gepolariseerde integratiedebat: \u2018De studenten die ik heb ge\u00efnterviewd voor mijn onderzoek hebben hun onschuld verloren. Tien jaar geleden had je een voorhoede die leefde in een roes: wij gaan de kansen grijpen die Nederland ons biedt, wij gaan de samenleving een ander beeld van onze gemeenschap tonen, wij willen een voorbeeld zijn voor onze jongere neefjes en nichtjes. De studenten van nu zijn realistischer. Ze beseffen dat ze een stigma met zich meedragen, dat veel Nederlanders negatief over Marokkanen en Turken denken, dat ze drie keer harder moeten werken om succes te behalen. Ze gaan daar ook vrij professioneel mee om. Ze onderhouden goede netwerken die bedoeld zijn om elkaar vooruit te helpen.\u2019<\/p>\n

Sociaal-geograaf Ewald Engelen is somber gestemd: \u2018De angst voor de islam wordt niet alleen gevoed door een parano\u00efde groepje rechts-conservatieve populisten. Ook de politieke elite bezondigt zich eraan. Nederlanders worden continu bang gemaakt met boerka\u2019s, met de dreiging voor een aanslag door onheilspellende berichten van de Nationale C\u00f6ordinator Terrorismebestrijding, met moslims die maar niet de Nederlandse identiteit willen accepteren. Maar wanneer je de angst voor de islam aanwakkert, cre\u00eber je vanzelf je eigen vijand omdat moslims zich dan steeds meer van de samenleving zullen afkeren.\u2019\b<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

<\/a><\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Integratie in Nederland: De cijfers<\/h3>\n

Demografie<\/b>
Het kindertal van eerste generatie Turkse en Marokkaanse \u2028vrouwen (gemiddeld 2,7) ligt hoger dan dat van autochtone vrouwen (1,7). Het kindertal van de tweede generatie benadert steeds meer dat van autochtone vrouwen. (Jaarrapport integratie 2007, SCP<\/a>)<\/p>\n

Onderwijs<\/b>
De doorstroming van allochtone jongeren naar de hoogste sporten van de onderwijsladder verloopt opmerkelijk voorspoedig. Binnen \u00e9\u00e9n generatie is er al sprake van een grote opwaartse onderwijsmobiliteit. Vooral onder de Turkse en Marokkaanse bevolking. (Rapportage minderheden 1999, SCP<\/a>)<\/p>\n

Religie<\/b>
Grootschalige surveys in 1998, 1999 en 2002 geven een represen-tatief beeld van religieuze verandering en diversiteit binnen de \u2028Turkse en Marokkaanse minderheden. Het voornaamste resultaat van beide studies is een brede trend naar secularisatie, in de zin \u2028van een afname van de geloofspraktijk bij de jongeren en de \u2028hogeropgeleiden. Van de jongere generaties Turken en Marokkanen zegt nog hooguit \u00e9\u00e9n derde elke vrijdag de moskee te bezoeken, tegenover een kleine helft van de oudere generaties. (Moslims in Nederland 2004, SCP<\/a>)<\/p>\n

Arbeidsmarkt<\/b>
Niet-westerse allochtonen hebben op diverse terreinen nog achterstanden op autochtonen en westerse allochtonen, maar deze worden geleidelijk wel kleiner. Zo is hun situatie op de arbeidsmarkt verbeterd. Dat geldt voor de tweede generatie veel sterker dan voor de eerste generatie. Ook de inkomenspositie van niet-westerse allochtonen is licht verbeterd en op het gebied van scholing is enige vooruitgang geboekt. Tegelijkertijd blijft de positie van niet-westerse allochtonen kwetsbaar, vooral bij economische tegenwind. (Jaarrapport integratie 2008, CBS<\/a>)<\/p>\n

Cultuur<\/b>
Afstand tussen bevolkingsgroepen hoeft niet fysiek te zijn, maar kan ook de vorm aannemen van verschillen in normen en opvattingen en gedragsmatige verschillen. In dat opzicht is eerder sprake van toenadering, vooral doordat de tweede generatie zich meer op de Nederlandse samenleving ori\u00ebnteert. De afstand tot het herkomstland wordt groter. Beheersing van de Nederlandse taal en deelname aan het onderwijs spelen daarin een belangrijke rol. (Jaarrapport integratie 2008, CBS<\/a>)<\/p>\n

Terug naar de tekst<\/a><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Met het lozen van Ella Vogelaar heeft de PvdA definitief de nieuwe flinkheid in het integratiedebat omarmd. In hoeverre is dat terecht? Hoe gaat het eigenlijk \u00e9cht met de integratie in Nederland?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":284530,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[59,485,151,269],"tags":[783,2263],"acf":[],"author_name":"Binnert de Beaufort","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/100811"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=100811"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/100811\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Binnert de Beaufort","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/284530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=100811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=100811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=100811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}